تفاوت میان نسخه‌های «نیروی زمینی شاهنشاهی ایران»

از مشروطه
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام)
 
 
(۵۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
 +
{{سرصفحه پروژه
 +
| عنوان = [[محمدرضا شاه پهلوی آریامهر|اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر بزرگ ارتشتاران]]
 +
[[درگاه:نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران|نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران]]
 +
| قسمت =
 +
| قبلی = [[ارتش شاهنشاهی ایران]]
 +
| بعدی = [[هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران - هوانیروز]]
 +
| یادداشت =
 +
}}
  
 +
[[پرونده:RezaKhanWarMinister19Generals.jpg|thumb|left|200px|'''[[ارتش شاهنشاهی ایران|رضا شاه بزرگ بنیادگذار ارتش شاهنشاهی ایران]]''' با امیران پنج لشکر از راست: محمدحسین آیرم، خزاعی، اسماعیل امیرفضلی، رضا خان، عبدالله طهماسبی، امیر اقتدار (وزیر کشور) و مرتضی یزدان پناه]]
 +
[[پرونده:ShahanshahAryamehrDaneshkadehAfsari2534Shahanshahi.jpg|thumb|left|200px|آریامهر شاهنشاه ایران بزرگ ارتشتاران در آیین پایان تحصیلی دانشکده افسری ۲۵۳۴]]
 +
[[پرونده:IranianImperialGroundForceChart.jpg|thumb|left|200px| نمودار نیروی زمینی شاهنشاهی در دهه پنجاه]]
  
نیروی زمینی شاهنشاهی ایران پس از دوباره سازی و تقسیم ماموریت‌های منطقه‌ای به فرم لشکرهای زرهی و پیاده مستقل در منطقه‌های زیر جای گرفت:
+
== نیروی زمینی شاهنشاهی ایران ==
 +
 
 +
:'''نوشتار آغازین [[ارتش شاهنشاهی ایران|بنیاد ارتش شاهنشاهی ایران به دست رضا شاه بزرگ]]'''
 +
 
 +
پس از پایان جنگ دوم جهانی و بازگشت آذربایجان به مام میهن پس از یک سال جدایی، و پاک شدن کشور ایران از ارتش‌های اشغالگر، اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در اندیشه بازسازی و دگرگون ساختن نیروی زمینی و نیروی هوایی و نیروی دریایی که از شهریور ماه ۱۳۲۰ بیش از چهار سال زیر چنگال نیروهای متجاوز درآمده بود، بودند.<ref>[[ارتش شاهنشاهی ایران]]</ref> ژاندارمری و پلیس در که درازای اشغال ایران از سوی ارتش شوروی و بریتانیا و امریکا دچار نابسامانی شده بود، نیاز به تقویت داشت. ارتش‌های بیگانه ابزار و اسلحه ارتش شاهنشاهی ایران را با خود بردند، ارتشی که به دست رضا شاه بزرگ پدر ایران نوین بنیاد نهاده شده بود، ارتشی که سرفرازی ایران بود و روز ۱۸ دی ماه سال ۱۳۰۰ خورشیدی روز ارتش شاهنشاهی ایران نامیده شد.<ref>[[فرمان اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران به مناسبت روز تاسیس ارتش شاهنشاهی ۱۸ دی ماه ۱۳۴۱]]</ref>  پس از شهریور ماه ۱۳۲۰ هنگ‌های توپخانه برچیده شد و به جای هنگ تنها یک گردان کوهستانی برجای ماند. در فارس چندی نگذشت که گردان هم منحل شد و هر آتشبار به یکی از تیپ‌های کازرون و جهرم داده شد. 
 +
 
 +
نیروی زمینی شاهنشاهی ایران پس از دوباره سازی و تقسیم ماموریت‌های منطقه‌ای به فرم لشکرهای زرهی و پیاده مستقل در منطقه‌های زیر جای گرفت:<ref>[[آیین‌نامه رسته‌های نیروی زمینی شاهنشاهی]]</ref>
  
 
'''یکان‌های زرهی'''  
 
'''یکان‌های زرهی'''  
خط ۱۴: خط ۳۱:
  
 
۱- فرماندهی لجستیکی نیروی زمینی شاهنشاهی (در تهران) دربرگیرنده همه اداره‌های پشتیبانی وخدمات، سررشته داری، مهندسی، مخابرات، اردنانس و ترابری می‌باشد
 
۱- فرماندهی لجستیکی نیروی زمینی شاهنشاهی (در تهران) دربرگیرنده همه اداره‌های پشتیبانی وخدمات، سررشته داری، مهندسی، مخابرات، اردنانس و ترابری می‌باشد
 +
۲- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره یک (مرکز تهران)
 +
۳- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره دو (مرکز کرمان)
 +
۴- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره سه (مرکز شیراز)
 +
۵- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره چهار (گرگان)
 +
 +
خویشکاری‌های مهم افسران در فرماندهی لجستیکی در قرارگاه عملیاتی در زمان جنگ: ۱- ابلاغ طرح تقسیم نیازمندی‌ها  ۲- تامین ضایعات جنگی از سریق نهادهای سررشته داری، ترابری، بهداری، مخابرات، مهندسی ۳- برآورد نیازمندی کلی اقلام آمادگی ۴- تنظیم بودجه ارتش در قرارگاه‌های عملیاتی نیروهای سه گانه: ارتش و ژاندارمری و دیگر نیروهای شبه نظامی
 +
 +
 +
'''مرکزها و یکان‌های آموزشی'''
 +
 +
۱- مرکز آموزش پیاده و هوابرد (شیراز) ۲- مرکز آموزش زرهی (شیراز) ۳- مرکز آموزش توپخانه اسپهان ۴- مرکز آموزشی پشتیبانی تبریز دربرگیرنده دانشکده‌های سررشته داری، دارایی، ترابری، اردنانس و دژبان ۵- مرکز آموزش مخابرات تهران - لویزان ۶- مرکز آموزش مهندسی بروجرد
 +
 +
'''مرکزهای آموزش‌های مقدماتی'''
 +
 +
۱- مرکز آموزش مخابرات شماره ۱ (عجب شیر آذربایجان) ۲- مرکز آموزش مخابرات شماره شماره ۲ (کرمان) ۳- مرکز آموزش مخابرات شماره ۳ (جهل دختر شاهرود) ۴- مرکز آموزش مخابرات شماره ۴ خاوری (بیرجند خراسان)
 +
 +
'''مرکز آموزش درجه‌داری'''
 +
 +
۱- آموزش مقدماتی درجه داران احتیاط (فرح آباد تهران) ۲- مرکز آموزش مقدماتی افسران احتیاط (فرح آباد تهران)
 +
 +
'''یگان‌های آموزشی'''
 +
 +
۱- دبیرستان نظام تهران ۲- دانشکده افسری تهران ۳- دانشکده فرماندهی و ستاد (دانشگاه جنگ) تهران ۴- دانشگاه پدافند ملی (تهران)
 +
 +
=== رسته های نیروی زمینی شاهنشاهی ===
 +
[[پرونده:GroundForceLogisticsLogo.jpg|thumb|left|180px|لوگوی رسته لجستیکی نیروی زمینی]]
 +
رسته واژگانی است برای مشخص نمودن یک دسته از تخصص های نظامی که از نظر مأموریت، نوع کار و وظایف مشاغل‌نظامی دارای نزدیکترین ارتباط به یکدیگر بوده و کلیه افسرانی که به یک رسته خاصی اختصاص یافته‌اند پس از کسب آموزش و تجربه لازم قادرند در تخصص های آن رسته انجام وظیفه نمایند. رسته‌های نیروی زمینی شاهنشاهی عبارتند از:<ref>[[آیین‌نامه رسته‌های نیروی زمینی شاهنشاهی]]</ref>
 +
 +
الف - رسته‌های رزمی که تشکیل می‌شود از: رسته پیاده، رسته توپخانه، رسته زرهی و [[هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران - هوانیروز|رسته هوانیروز]].
 +
 +
ب - رسته‌های پشتیبانی رزمی که تشکیل می‌شود از: رسته دژبان، رسته مهندسی، رسته مخابرات و رسته اطلاعات نظامی.
 +
 +
پ - رسته‌های پشتیبانی خدمات رزمی که تشکیل می‌شود از: رسته آجودانی، رسته اردنانس، رسته بهداری، رسته ترابری، رسته دامپزشکی، رسته دارایی، رسته سررشته‌داری، رسته خدمات بهداری، رسته قضایی و رسته موزیک.
 +
 +
==== رسته ترابری ====
 +
 +
رسته ترابری از جمله رسته‌های لجستیکی نیروی زمینی می‌باشد که کارکنان با این رسته می‌بایست توانایی رانندگی انواع تجهیزات و ماشین‌آلات سازمانی ارتش را داشته باشند. از جمله خودروهای سازمانی که عموماً در پارک موتوری گردان و گروهان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد می‌توان به خودروهای سبک، نیمه سنگین (بنز ۹۱۱، آتکو و …)، سنگین و فوق سنگین (بنز ۳۸۵۰ و تیتان) اشاره کرد. کارکنان رسته ترابری در گروهان ارکان گردان‌ها و گروهان ترابری گردان‌های پشتیبانی نیروی زمینی سازماندهی می‌شوند. از جمله مشهورترین خودروهای سبک ارتشی که قرار بود در خدمت ارتش شاهنشاهی قرار گیرد، مرسدس بنز جی کلاس می‌باشد. این خودرو به پیشنهاد شاهنشاه به عنوان یک خودرو نظامی پشتیبانی چند منظوره با توجه به شرایط بومی ایران و ویژه ارتش شاهنشاهی ایران از سوی کارخانه مرسدس بنز طراحی و ساخته شده بود و حالت آن نیز جعبه مانند، اسپرت، بسیار قدرتمند در جاده‌ها و با حداکثر امنیت برای سرنشینان بود. طراحی آن از سال ۱۹۷۲ آغاز و از سال ۱۹۷۹ و در روز ۲۶ بهمن ۱۳۵۷ تولید آن در گراتز اتریش آغاز شد و این محصول هیچ گاه به دست ارتش شاهنشاهی ایران نرسید و به خودروی اصلی ترابری سبک ناتو تبدیل شد.
 +
 +
'''خودروهای رسته ترابری نیروی زمینی شاهنشاهی'''
 +
 +
<center>
 +
<gallery widths="140px" heights="170px" perrow="5">
 +
پرونده:GroundForceMercedesBenz GModelSerie460Year1979.jpg|جیپ مرسدس بنز مدل G سری ۴۶۰
 +
پرونده:GroundForceHeavyTankVehicleMAZ-537.jpg|تانک بر سنگین
 +
پرونده:GroundForceLogisticsAmericanTruckRioM35.jpg|کامیون ۲٫۵ تُنی Rio-M-35 ساخت امریکا
 +
پرونده:GroundForceLogisticsJeepWillys CJ-3B .jpg|جیپ  Willys CJ-3B
 +
پرونده:GroundForceLogisticsJeepGAZ-69.jpg|جیپ ساخت شوروری GAZ-69
 +
پرونده:GroundForceLogisticsJeepShahbaaz.jpg|جیپ شهباز
 +
پرونده:GroundForceLogisticsM-548CargoCarrier.jpg|خودرو مهمات بر M548 Cargo Carrier
 +
پرونده:ShahanshahAryamehrGroundForceJeepUAZ469.jpg|آریامهر و شهبانو سوار بر جیپ UAZ
 +
پرونده:ShahanshahAryamehrGroundForceJeepUAZ469a.jpg|جیپ او آز ساخت شوروی در واحد دژبان
 +
</gallery>
 +
</center>
 +
 +
==== رسته زرهی ====
 +
[[پرونده:ArmorBranchInsignia.jpg|thumb|left|180px|نشان رسته زرهی]]
 +
[[پرونده:ShahanshahAryamehrArmorBranch.jpg|thumb|left|180px|شاهنشاه آریامهر هنگام بازدید از سلاح‌ها و تجهیزات زرهی]]
 +
[[پرونده:ShahanshahAryamehrGeneralToufanianReports.jpg|thumb|left|180px|ارتشبد طوفانیان به آریامهر بزرگ ارتشتاران گزارش می دهد]]
 +
[[پرونده:GeneralToufanian ShirIranMK1MBT RoyalOrdnanceFactory.jpg|thumb|left|180px|ارتشبد طوفانیان جانشین وزیر جنگ در برابر نمونه نخستین تانک شیر۱ سپارش ارتش شاهنشاهی ایران در کارخانه مهمات سازی بریتانیا]]
 +
رسته زرهی دربرگیرنده نیروهای لجستیکی است که دارای تجهیزات و دستگاه‌های آهنی (زرهی) مانند تانک، نفربرها، ماشین آلات جنگی و ...هستند و در هنگام جنگ یا رزمایش و عملیات این نیروها وظیفه مستقر شدن در درون دستگاه‌ها را دارند. در گزینش برای درجه داری و افسری، افراد می‌توانند به دلخواه وارد رسته زرهی شوند. تانک سبک پراگا از نخستین ادوات تشکیل دهنده رسته زرهی نیروی زمینی ارتش نوین ایران بود که در زمان اعلیحضرت رضاشاه کبیر در ارتش شاهنشاهی بنام " اشکودا" یعنی کارخانه سازنده آنها در چکسلواکی معروف گردید. سپارش خرید آن در تاریخ ۲۶ امرداد ۱۳۱۵ داده شد و رویهم رفته ۵۰ دستگاه آن در اردیبهشت ۱۳۱۶ به تهران رسیده و در لشگرهای ۱ و ۲ مرکز جای گرفتند. این تانک در عملیات نجات آذربایجان شرکت نموده و تا سال ۱۳۳۶ خورشیدی در خدمت نیروی زمینی شاهنشاهی ایران بود. به عنوان جایگزین، در دهه ۱۳۳۰ ایران ۴۰۰ تانک ام ۴۷ از امریکا دریافت کرد که در اواخر دهه ۴۰ خورشیدی با موتور و سیستم آتش جدید بهینه سازی شد. سپس ایران ۲۵۰ تانک جدیدتر ام ۶۰ را از آمریکا خریداری کرد.
 +
 +
'''تانک چیفتن و پروژه شیر ایران'''
 +
 +
گقتگو برای خرید تانک چیفتن از بریتانیا از سال ۱۳۴۹ خورشیدی و پس از آن انجام یافت که ایران و آلمان غربی نتوانستند در مورد خرید تانک‌های لئوپارد ۱ به توافق برسند. ایران خریدار اصلی تانک چیفتن بود که رویهم رفته نزدیک به ۹۰۰ دستگاه شامل ۷۰۷ دستگاه از مدل‌های ام‌کا۳ و ام‌کا۵، ۱۲۵ تا ۱۸۹ دستگاه از مدل ۴۰۳۰ معروف به شیر ایران۱، ۴۱ دستگاه از مدل تعمیر و بازیابی آاروی و ۱۴ عدد از مدل پل‌گذار آوی‌ال‌بی را بین سال‌های ۱۳۵۱ خورشیدی و ۲۵۳۷ شاهنشاهی خریداری کرد.  قرارداد خرید مدل‌های پیشرفته‌تر این تانک‌ها معروف به شیر ایران ۱ و شیر ایران ۲ پس از شورش سال ۵۷ از سوی دولت موقت مهدی بازرگان لغو شد.
 +
 +
در پروژه شیر ایران در بخش اول بنا بر اين بود که بیش از ۱۲۵ دستگاه تانک شير ۱ که در حقيقت مدل پیشرفته چيفتن بود به ايران واسپرده شود . اين ارتقاء دربرگیرنده تعويض موتور چيفتن با يک موتور جديد به قدرت ۱۲۰۰ اسب بخار، ارتقاء سيستم کنترل آتش و نصب يک جعبه دنده اتوماتيک بود. اما بخش دوم قرارداد، مربوط به پروژه شير ۲ مي شد که افزون بر ارتقاءهای انجام شده بر روي شير ۱ ، از زره بسيار پيشرفته چابهام و سيستم‌های هدف گيری و ديد در شب نيز بهره می‌برد. قرار بر اين بود که ۱۲۲۵ تانک شير ۲ نيز خریداری شود. بریتانیا با لغو شدن این قرارداد تانک شیر ایران ۲ را با نام چلنجر به بازار عرضه کرد که هنوز مشغول به خدمت می‌باشد و ۵۳۰ میلیون دلار پولی که بابت این قرارداد توسط دولت شاهنشاهی ایران پرداخته شده بود را تا سال ۱۴۰۰ خورشیدی باز پس نداد.
 +
 +
 +
<center>
 +
<gallery widths="140px" heights="170px" perrow="5">
 +
پرونده:Tank Praga RypTNH-P.jpg|تانک سبک پراگا TNH
 +
پرونده:ImperialIranianArmy M60A1 Tank-21 Azar 2535.jpg|تانک M60A1 نیروی زمینی در رژه ۲۱ آذر ماه ۲۵۳۵ شاهنشاهی
 +
پرونده:ScorpionTankImperialIranianArmy2537.jpg|تانک سبک گشت و شناسایی اسکورپیون نیروی زمینی و لشکر پیاده گارد ۲۵۳۷ شاهنشاهی
 +
پرونده:TankM-47ImperialGuardTehran15Khordad1342.jpg|تانک لشکر۱ گارد شاهنشاهی ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ (سری قدیمی) 
 +
پرونده:ChiefTain MK5-5P.jpg|تانک چیفتن MK.5/5P
 +
 +
پرونده:ArmouredPersonnelCarrier M-113A1 And M-577 IIGFjpg.jpg|نفربرهای M-113A1 و پست فرماندهی M-577 نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی ایران
 +
پرونده:TankShir GuardJavidan.jpg|تانک شیر۱ گردان زرهی گارد جاویدان
 +
</gallery>
 +
</center>
 +
 +
===  [[هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران - هوانیروز|هوانیروز - هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران]] ===
 +
[[پرونده:ShahanshahAryamehrHawaNiroozBaseTehran1352.jpg|thumb|left|180px|بازدید آریامهر بزرگ ارتشتاران از یگان هوانیروز تهران]]
 +
هوانیروز کوتاه شده هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی می‌باشد که در ۲۵ بهمن ماه سال ۱۳۴۱ بنیاد نهاده شد و به جمع یگان‌های نیروی زمینی شاهنشاهی درآمد.<ref>[[هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران - هوانیروز]]</ref>
 +
 +
یگان هوانیروز نخست در تهران و اسپهان به ترتیب در پادگان‌های باغشاه و پادگان جنوبی اسپهان جای گرفت. نخستین فرمانده این یگان سرتیپ والی، سپس برای کوتاه زمانی سرتیپ خاصیان، و سرانجام فرماندهی این یگان نوبنیاد به یکی از ژنرال‌های خوش نام نیروی هوایی شاهنشاهی، سرلشکر عباس قندهاری که پیشینه در پرواز و خدمت نیروی هوایی داشت، سپرده شد. همزمان با پیشرفت و گسترش سازمان هوانیروز، نیروی زمینی شاهنشاهی بر آن شد که یکی از افسران شایسته خود را برای پست فرماندهی هوانیروز آموزش دهد. بنابراین، سرهنگ چترباز منوچهر خسروداد که در آن زمان معاونت فرماندهی تیپ هوابرد شیراز را به گردن داشت، برای انجام این مهم برگزید. سرهنگ منوچهر خسروداد برای گذراندن دوره خلبانی هلی کوپتر و بررسی سازمان‌های مربوطه در آمریکا به ایالات متحده فرستاده شد و در بازگشت به ایران به فرماندهی یگان هوانیروز گمارده شد.
 +
 +
=== نیروی پایداری ===
 +
 +
نیروهای جنگنده کشور در خشکی، هوا و دریا به سه نیروی اصلی بخش می‌شوند: ۱- نیروی زیر پرچم ۲- نیروی احتیاط واحدهای سرزمینی ۳- نیروی پایداری
 +
 +
نیروی پایداری که پیشتر نیروی مقاومت ملی نامیده می‌شد. در ایران زمین از ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد قوم ماد که نیاکان هم میهمان کرد می‌باشند، در سرتاسر کوهستان‌های زاگرس و در سرزمین میان رودخانه ارس و ارمنستان تا رودخانه دیاله و دجله و فرات همواره جنگنده‌های سرسخت کشور باستانی ایران بوده‌اند و با متجاوزین جنگیده‌اند. از هنگام بنیاد نهادن شاهنشاهی کوروش بزرگ در درازای بیش از ۲۵۰۰ سال از میهن پدافند کرده‌اند. بدین روی باید  اهالی کشور را برای فراگرفتن فنون نظامی و خدمت [[نیروی پایداری کشور]] آماده ساخت و بدین سان یکی از اساسی‌ترین عوامل شرکت ملت در یک جنگ کلی را فراهم ساخت. نیروی پایداری کشور <ref>[[نیروی پایداری کشور]]</ref> به فرمان اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در سال ۲۵۱۶ شاهنشاهی برابر با ۱۳۳۶ خورشیدی سازمان نیروی مقاومت ملی بنیاد شد و زیر سرپرستی ستاد بزرگ ارتشتاران در برخی از استان‌ها و شهرستان‌ها کشور به آموزش داوخواهان (داوطلب) پرداخت. شاهنشاه آریامهر هنگام بنیاد نیروی پایداری کشور فرمودند:... ما با تمام ممالک دنیا دوست هستیم و هم چنین معاهداتی داریم که بر اساس آن دوستان ما متعهد هستند که در موقع خطر به کمک ما بیایند، ولی سیاست مستقل ملی این است که این دوستی‌ها را مغتنم بشماریم ولی نمی‌توانیم سرنوشت خود را بر اساس این دوستی‌ها معین بکنیم و یا صرفا بدان بسپاریم، بلکه سرنوشت ما در درجه اول بستگی به خود ما دارد و آنهم وابسته به آمادگی ملی ماست، نه تنها قوای مسلح مملکت، بلکه آمادگی فرد فرد این مملکت برای دفاع از این مرز و بوم و خانه خود ضروریست....
 +
 +
قانون انتقال نیروی پایداری به ژاندارمری کل کشور در روز ۹ خرداد ۱۳۵۱ از تصویب مجلس شورای ملی و در روز ۱۵ آبان ۱۳۵۱ از مجلس سنا گذشت.<ref>[[قانون انتقال نیروی پایداری به ژاندارمری کل کشور]]</ref> این قانون در تاریخ ۲۴ آبان ۱۳۵۱ به توشیح اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی رسید. در ماده واحده‌ای نوشته شد که از تاریخ تصویب این قانون نیروی پایداری با کلیه پرسنل و اعتبارات از وزارت جنگ به ژاندارمری کل کشور منتقل می‌شود. کلیه اموال منقول و غیرمنقول و ابنیه و اراضی که از طرف مردم به نیروی پایداری اهداء شده است و یا از طرف دولت به نیروی مذکور واگذار گردیده‌است کماکان در اختیار نیروی پایداری باقی خواهد ماند.
  
۲- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره یک (مرکز تهران)
 
  
۳- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره دو (مرکز کرمان)
+
=== نیز نگاه کنید به ===
  
۴- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره سه (مرکز شیراز)
+
* [[قوانین نیروهای مسلح شاهنشاهی و ژاندارمری]]
 +
* [[آیین‌نامه رسته افسران درجه‌داران و افراد نیروهای مسلح شاهنشاهی]]
 +
* [[نیروی پایداری کشور]]
  
۵- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره چهار (گرگان)
+
[[رده:نیروی زمینی شاهنشاهی ایران]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۸

ارتش شاهنشاهی ایران اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر بزرگ ارتشتاران

نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران

هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران - هوانیروز
رضا شاه بزرگ بنیادگذار ارتش شاهنشاهی ایران با امیران پنج لشکر از راست: محمدحسین آیرم، خزاعی، اسماعیل امیرفضلی، رضا خان، عبدالله طهماسبی، امیر اقتدار (وزیر کشور) و مرتضی یزدان پناه
آریامهر شاهنشاه ایران بزرگ ارتشتاران در آیین پایان تحصیلی دانشکده افسری ۲۵۳۴
نمودار نیروی زمینی شاهنشاهی در دهه پنجاه

نیروی زمینی شاهنشاهی ایران

نوشتار آغازین بنیاد ارتش شاهنشاهی ایران به دست رضا شاه بزرگ

پس از پایان جنگ دوم جهانی و بازگشت آذربایجان به مام میهن پس از یک سال جدایی، و پاک شدن کشور ایران از ارتش‌های اشغالگر، اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در اندیشه بازسازی و دگرگون ساختن نیروی زمینی و نیروی هوایی و نیروی دریایی که از شهریور ماه ۱۳۲۰ بیش از چهار سال زیر چنگال نیروهای متجاوز درآمده بود، بودند.[۱] ژاندارمری و پلیس در که درازای اشغال ایران از سوی ارتش شوروی و بریتانیا و امریکا دچار نابسامانی شده بود، نیاز به تقویت داشت. ارتش‌های بیگانه ابزار و اسلحه ارتش شاهنشاهی ایران را با خود بردند، ارتشی که به دست رضا شاه بزرگ پدر ایران نوین بنیاد نهاده شده بود، ارتشی که سرفرازی ایران بود و روز ۱۸ دی ماه سال ۱۳۰۰ خورشیدی روز ارتش شاهنشاهی ایران نامیده شد.[۲] پس از شهریور ماه ۱۳۲۰ هنگ‌های توپخانه برچیده شد و به جای هنگ تنها یک گردان کوهستانی برجای ماند. در فارس چندی نگذشت که گردان هم منحل شد و هر آتشبار به یکی از تیپ‌های کازرون و جهرم داده شد.

نیروی زمینی شاهنشاهی ایران پس از دوباره سازی و تقسیم ماموریت‌های منطقه‌ای به فرم لشکرهای زرهی و پیاده مستقل در منطقه‌های زیر جای گرفت:[۳]

یکان‌های زرهی

۱- لشکر زرهی خوزستان (مرکز اهواز) ۲- لشکر زرهی کرمانشاهان (مرکز کرمانشاه) ۳- لشکر زرهی قزوین (مرکز قزوین) ۴- لشکر زرهی بلوچستان (مرکز زاهدان)

لشکرهای پیاده - هر یک از لشکرها دربرگیرنده سه تیپ زرهی یا پیداده و یک یکان توپخانه لشکری (برابر با یک تیپ) و یک یکان پشتیبانی لشکر که دربرگیرنده اداره‌های سرویس، خدمات و دژبانی و قرارگاه لشکر بوده‌اند

۱- لشکر پیاده خراسان ۲- لشکرهای پیاده آذربایجان غربی (مرکز رضاییه) ۳- لشکرهای پیاده کردستان (مرکز سنندج) ۴- لشکر مستقل هوابرد (مرکز شیراز) ۵- تیپ مستقل نیروهای مخصوص (مرکز تهران) به فرم نیروهای ضربتی ۶- تیپ‌های مستقل پیاده دربرگیرنده تیپ بجنورد ۷- تیپ مستقل سازی که قرار بود در پروژه گسترش نیروی زمینی شاهنشاهی به لشکرهای پیاده گرگان و مازندران و گیلان دگرگون شود.

یکان‌های لجستیکی

۱- فرماندهی لجستیکی نیروی زمینی شاهنشاهی (در تهران) دربرگیرنده همه اداره‌های پشتیبانی وخدمات، سررشته داری، مهندسی، مخابرات، اردنانس و ترابری می‌باشد ۲- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره یک (مرکز تهران) ۳- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره دو (مرکز کرمان) ۴- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره سه (مرکز شیراز) ۵- پشتیبانی لجستیکی منطقه‌ای شماره چهار (گرگان)

خویشکاری‌های مهم افسران در فرماندهی لجستیکی در قرارگاه عملیاتی در زمان جنگ: ۱- ابلاغ طرح تقسیم نیازمندی‌ها ۲- تامین ضایعات جنگی از سریق نهادهای سررشته داری، ترابری، بهداری، مخابرات، مهندسی ۳- برآورد نیازمندی کلی اقلام آمادگی ۴- تنظیم بودجه ارتش در قرارگاه‌های عملیاتی نیروهای سه گانه: ارتش و ژاندارمری و دیگر نیروهای شبه نظامی


مرکزها و یکان‌های آموزشی

۱- مرکز آموزش پیاده و هوابرد (شیراز) ۲- مرکز آموزش زرهی (شیراز) ۳- مرکز آموزش توپخانه اسپهان ۴- مرکز آموزشی پشتیبانی تبریز دربرگیرنده دانشکده‌های سررشته داری، دارایی، ترابری، اردنانس و دژبان ۵- مرکز آموزش مخابرات تهران - لویزان ۶- مرکز آموزش مهندسی بروجرد

مرکزهای آموزش‌های مقدماتی

۱- مرکز آموزش مخابرات شماره ۱ (عجب شیر آذربایجان) ۲- مرکز آموزش مخابرات شماره شماره ۲ (کرمان) ۳- مرکز آموزش مخابرات شماره ۳ (جهل دختر شاهرود) ۴- مرکز آموزش مخابرات شماره ۴ خاوری (بیرجند خراسان)

مرکز آموزش درجه‌داری

۱- آموزش مقدماتی درجه داران احتیاط (فرح آباد تهران) ۲- مرکز آموزش مقدماتی افسران احتیاط (فرح آباد تهران)

یگان‌های آموزشی

۱- دبیرستان نظام تهران ۲- دانشکده افسری تهران ۳- دانشکده فرماندهی و ستاد (دانشگاه جنگ) تهران ۴- دانشگاه پدافند ملی (تهران)

رسته های نیروی زمینی شاهنشاهی

لوگوی رسته لجستیکی نیروی زمینی

رسته واژگانی است برای مشخص نمودن یک دسته از تخصص های نظامی که از نظر مأموریت، نوع کار و وظایف مشاغل‌نظامی دارای نزدیکترین ارتباط به یکدیگر بوده و کلیه افسرانی که به یک رسته خاصی اختصاص یافته‌اند پس از کسب آموزش و تجربه لازم قادرند در تخصص های آن رسته انجام وظیفه نمایند. رسته‌های نیروی زمینی شاهنشاهی عبارتند از:[۴]

الف - رسته‌های رزمی که تشکیل می‌شود از: رسته پیاده، رسته توپخانه، رسته زرهی و رسته هوانیروز.

ب - رسته‌های پشتیبانی رزمی که تشکیل می‌شود از: رسته دژبان، رسته مهندسی، رسته مخابرات و رسته اطلاعات نظامی.

پ - رسته‌های پشتیبانی خدمات رزمی که تشکیل می‌شود از: رسته آجودانی، رسته اردنانس، رسته بهداری، رسته ترابری، رسته دامپزشکی، رسته دارایی، رسته سررشته‌داری، رسته خدمات بهداری، رسته قضایی و رسته موزیک.

رسته ترابری

رسته ترابری از جمله رسته‌های لجستیکی نیروی زمینی می‌باشد که کارکنان با این رسته می‌بایست توانایی رانندگی انواع تجهیزات و ماشین‌آلات سازمانی ارتش را داشته باشند. از جمله خودروهای سازمانی که عموماً در پارک موتوری گردان و گروهان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد می‌توان به خودروهای سبک، نیمه سنگین (بنز ۹۱۱، آتکو و …)، سنگین و فوق سنگین (بنز ۳۸۵۰ و تیتان) اشاره کرد. کارکنان رسته ترابری در گروهان ارکان گردان‌ها و گروهان ترابری گردان‌های پشتیبانی نیروی زمینی سازماندهی می‌شوند. از جمله مشهورترین خودروهای سبک ارتشی که قرار بود در خدمت ارتش شاهنشاهی قرار گیرد، مرسدس بنز جی کلاس می‌باشد. این خودرو به پیشنهاد شاهنشاه به عنوان یک خودرو نظامی پشتیبانی چند منظوره با توجه به شرایط بومی ایران و ویژه ارتش شاهنشاهی ایران از سوی کارخانه مرسدس بنز طراحی و ساخته شده بود و حالت آن نیز جعبه مانند، اسپرت، بسیار قدرتمند در جاده‌ها و با حداکثر امنیت برای سرنشینان بود. طراحی آن از سال ۱۹۷۲ آغاز و از سال ۱۹۷۹ و در روز ۲۶ بهمن ۱۳۵۷ تولید آن در گراتز اتریش آغاز شد و این محصول هیچ گاه به دست ارتش شاهنشاهی ایران نرسید و به خودروی اصلی ترابری سبک ناتو تبدیل شد.

خودروهای رسته ترابری نیروی زمینی شاهنشاهی

رسته زرهی

نشان رسته زرهی
شاهنشاه آریامهر هنگام بازدید از سلاح‌ها و تجهیزات زرهی
ارتشبد طوفانیان به آریامهر بزرگ ارتشتاران گزارش می دهد
ارتشبد طوفانیان جانشین وزیر جنگ در برابر نمونه نخستین تانک شیر۱ سپارش ارتش شاهنشاهی ایران در کارخانه مهمات سازی بریتانیا

رسته زرهی دربرگیرنده نیروهای لجستیکی است که دارای تجهیزات و دستگاه‌های آهنی (زرهی) مانند تانک، نفربرها، ماشین آلات جنگی و ...هستند و در هنگام جنگ یا رزمایش و عملیات این نیروها وظیفه مستقر شدن در درون دستگاه‌ها را دارند. در گزینش برای درجه داری و افسری، افراد می‌توانند به دلخواه وارد رسته زرهی شوند. تانک سبک پراگا از نخستین ادوات تشکیل دهنده رسته زرهی نیروی زمینی ارتش نوین ایران بود که در زمان اعلیحضرت رضاشاه کبیر در ارتش شاهنشاهی بنام " اشکودا" یعنی کارخانه سازنده آنها در چکسلواکی معروف گردید. سپارش خرید آن در تاریخ ۲۶ امرداد ۱۳۱۵ داده شد و رویهم رفته ۵۰ دستگاه آن در اردیبهشت ۱۳۱۶ به تهران رسیده و در لشگرهای ۱ و ۲ مرکز جای گرفتند. این تانک در عملیات نجات آذربایجان شرکت نموده و تا سال ۱۳۳۶ خورشیدی در خدمت نیروی زمینی شاهنشاهی ایران بود. به عنوان جایگزین، در دهه ۱۳۳۰ ایران ۴۰۰ تانک ام ۴۷ از امریکا دریافت کرد که در اواخر دهه ۴۰ خورشیدی با موتور و سیستم آتش جدید بهینه سازی شد. سپس ایران ۲۵۰ تانک جدیدتر ام ۶۰ را از آمریکا خریداری کرد.

تانک چیفتن و پروژه شیر ایران

گقتگو برای خرید تانک چیفتن از بریتانیا از سال ۱۳۴۹ خورشیدی و پس از آن انجام یافت که ایران و آلمان غربی نتوانستند در مورد خرید تانک‌های لئوپارد ۱ به توافق برسند. ایران خریدار اصلی تانک چیفتن بود که رویهم رفته نزدیک به ۹۰۰ دستگاه شامل ۷۰۷ دستگاه از مدل‌های ام‌کا۳ و ام‌کا۵، ۱۲۵ تا ۱۸۹ دستگاه از مدل ۴۰۳۰ معروف به شیر ایران۱، ۴۱ دستگاه از مدل تعمیر و بازیابی آاروی و ۱۴ عدد از مدل پل‌گذار آوی‌ال‌بی را بین سال‌های ۱۳۵۱ خورشیدی و ۲۵۳۷ شاهنشاهی خریداری کرد. قرارداد خرید مدل‌های پیشرفته‌تر این تانک‌ها معروف به شیر ایران ۱ و شیر ایران ۲ پس از شورش سال ۵۷ از سوی دولت موقت مهدی بازرگان لغو شد.

در پروژه شیر ایران در بخش اول بنا بر اين بود که بیش از ۱۲۵ دستگاه تانک شير ۱ که در حقيقت مدل پیشرفته چيفتن بود به ايران واسپرده شود . اين ارتقاء دربرگیرنده تعويض موتور چيفتن با يک موتور جديد به قدرت ۱۲۰۰ اسب بخار، ارتقاء سيستم کنترل آتش و نصب يک جعبه دنده اتوماتيک بود. اما بخش دوم قرارداد، مربوط به پروژه شير ۲ مي شد که افزون بر ارتقاءهای انجام شده بر روي شير ۱ ، از زره بسيار پيشرفته چابهام و سيستم‌های هدف گيری و ديد در شب نيز بهره می‌برد. قرار بر اين بود که ۱۲۲۵ تانک شير ۲ نيز خریداری شود. بریتانیا با لغو شدن این قرارداد تانک شیر ایران ۲ را با نام چلنجر به بازار عرضه کرد که هنوز مشغول به خدمت می‌باشد و ۵۳۰ میلیون دلار پولی که بابت این قرارداد توسط دولت شاهنشاهی ایران پرداخته شده بود را تا سال ۱۴۰۰ خورشیدی باز پس نداد.


هوانیروز - هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران

بازدید آریامهر بزرگ ارتشتاران از یگان هوانیروز تهران

هوانیروز کوتاه شده هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی می‌باشد که در ۲۵ بهمن ماه سال ۱۳۴۱ بنیاد نهاده شد و به جمع یگان‌های نیروی زمینی شاهنشاهی درآمد.[۵]

یگان هوانیروز نخست در تهران و اسپهان به ترتیب در پادگان‌های باغشاه و پادگان جنوبی اسپهان جای گرفت. نخستین فرمانده این یگان سرتیپ والی، سپس برای کوتاه زمانی سرتیپ خاصیان، و سرانجام فرماندهی این یگان نوبنیاد به یکی از ژنرال‌های خوش نام نیروی هوایی شاهنشاهی، سرلشکر عباس قندهاری که پیشینه در پرواز و خدمت نیروی هوایی داشت، سپرده شد. همزمان با پیشرفت و گسترش سازمان هوانیروز، نیروی زمینی شاهنشاهی بر آن شد که یکی از افسران شایسته خود را برای پست فرماندهی هوانیروز آموزش دهد. بنابراین، سرهنگ چترباز منوچهر خسروداد که در آن زمان معاونت فرماندهی تیپ هوابرد شیراز را به گردن داشت، برای انجام این مهم برگزید. سرهنگ منوچهر خسروداد برای گذراندن دوره خلبانی هلی کوپتر و بررسی سازمان‌های مربوطه در آمریکا به ایالات متحده فرستاده شد و در بازگشت به ایران به فرماندهی یگان هوانیروز گمارده شد.

نیروی پایداری

نیروهای جنگنده کشور در خشکی، هوا و دریا به سه نیروی اصلی بخش می‌شوند: ۱- نیروی زیر پرچم ۲- نیروی احتیاط واحدهای سرزمینی ۳- نیروی پایداری

نیروی پایداری که پیشتر نیروی مقاومت ملی نامیده می‌شد. در ایران زمین از ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد قوم ماد که نیاکان هم میهمان کرد می‌باشند، در سرتاسر کوهستان‌های زاگرس و در سرزمین میان رودخانه ارس و ارمنستان تا رودخانه دیاله و دجله و فرات همواره جنگنده‌های سرسخت کشور باستانی ایران بوده‌اند و با متجاوزین جنگیده‌اند. از هنگام بنیاد نهادن شاهنشاهی کوروش بزرگ در درازای بیش از ۲۵۰۰ سال از میهن پدافند کرده‌اند. بدین روی باید اهالی کشور را برای فراگرفتن فنون نظامی و خدمت نیروی پایداری کشور آماده ساخت و بدین سان یکی از اساسی‌ترین عوامل شرکت ملت در یک جنگ کلی را فراهم ساخت. نیروی پایداری کشور [۶] به فرمان اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در سال ۲۵۱۶ شاهنشاهی برابر با ۱۳۳۶ خورشیدی سازمان نیروی مقاومت ملی بنیاد شد و زیر سرپرستی ستاد بزرگ ارتشتاران در برخی از استان‌ها و شهرستان‌ها کشور به آموزش داوخواهان (داوطلب) پرداخت. شاهنشاه آریامهر هنگام بنیاد نیروی پایداری کشور فرمودند:... ما با تمام ممالک دنیا دوست هستیم و هم چنین معاهداتی داریم که بر اساس آن دوستان ما متعهد هستند که در موقع خطر به کمک ما بیایند، ولی سیاست مستقل ملی این است که این دوستی‌ها را مغتنم بشماریم ولی نمی‌توانیم سرنوشت خود را بر اساس این دوستی‌ها معین بکنیم و یا صرفا بدان بسپاریم، بلکه سرنوشت ما در درجه اول بستگی به خود ما دارد و آنهم وابسته به آمادگی ملی ماست، نه تنها قوای مسلح مملکت، بلکه آمادگی فرد فرد این مملکت برای دفاع از این مرز و بوم و خانه خود ضروریست....

قانون انتقال نیروی پایداری به ژاندارمری کل کشور در روز ۹ خرداد ۱۳۵۱ از تصویب مجلس شورای ملی و در روز ۱۵ آبان ۱۳۵۱ از مجلس سنا گذشت.[۷] این قانون در تاریخ ۲۴ آبان ۱۳۵۱ به توشیح اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی رسید. در ماده واحده‌ای نوشته شد که از تاریخ تصویب این قانون نیروی پایداری با کلیه پرسنل و اعتبارات از وزارت جنگ به ژاندارمری کل کشور منتقل می‌شود. کلیه اموال منقول و غیرمنقول و ابنیه و اراضی که از طرف مردم به نیروی پایداری اهداء شده است و یا از طرف دولت به نیروی مذکور واگذار گردیده‌است کماکان در اختیار نیروی پایداری باقی خواهد ماند.


نیز نگاه کنید به