صفحه اصلی

از مشروطه
پرش به: گشتن، جستجو
دانش‌سرای مشروطه

مجلس شورای ملی
ستارخان و باقرخان و جنگ‌آوران قانون اساسی سکولار مشروطه

به دانش‌سرای مشروطه خوش آمدید. مشروطه یعنی پارلمانی و کشوری که قانون اساسی دارد. این پایگاه یک کتابخانه پژوهشی دیجیتال تاریخ معاصر ایران است. این کتابخانه از تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۱۰ آغاز به کارکرد. کتابخانه‌ی زبان پارسی ما دارای ۶۷٬۲۲۵ یکان نوشتاری است. درونمایه دانش‌سرای مشروطه دربرگیرنده اطلاعات درباره زندگی‌نامه‌ها، سازمان‌ها، رخدادها، جایگاه‌ها و یادمان‌ها و شاهکارهای ادب ایران می‌باشد. این وبگاه سندها، قانون‌ها، پروتکل مذاکرات مجلس شورای ملی، مجلس سنا، مجلس موسسان و فهرست نمایندگان مردم در مجلس‌ها در دوره‌های گوناگون را از آغاز جنبش مشروطه در ایران و بنیان مجلس شورای ملی در ۱۴ امرداد ۱۲۸۵ (روز مشروطیت) تا پایان دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی ایران ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ را به همراه اصل سند یکپارچه و بدون سانسور و دستکاری برای آگاهی هم‌میهنان گردآوری کرده‌است. ابزار بازیابی قانون‌ها و مذاکرات بیست و چهار دوره مجلس شورای ملی بر پایه تاریخ، موضوع و شخص، چه سخنران و چه درباره وی سازمان داده شده‌اند.

زندگی‌نامه پادشاهان مشروطه، اعلیحضرت همایون رضا شاه بزرگ و اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه آریامهر، و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی و شخصیت‌های سیاسی، کشوری و لشکری، و دیگر بزرگان ادب و هنر ایران زمین نیز در این وبگاه وجود دارد. از همه ایرانیان می‌خواهیم که به ما در گسترش درونمایه پایگاه مشروطه یاری‌کنند. تاریخ ایران را با سند بخوانید و خود را از پیش‌داوری‌ها رها سازید. خرد خود را بکار بگیرید زیرا زمانی که ملت خود آغاز به اندیشیدن می‌کند و پرده از روی این گروه که می‌گویند ما می دانیم، بر می‌دارد می‌بیند که آنها دروغگویانی بیشتر نیستند و قدرت این گروه شکسته می‌شود.

جشن نوروز ایرانیان ۱ فروردین ماهزادروز اشو زرتشت پیامبر ایرانیان ۶ فروردین ماهزادروز والاحضرت شاهدخت لیلا پهلوی ۷ فروردین ماهروز نیایش ۲۱ فروردین ماه • آغاز هفته ارزشیابی پیشاهنگی ۳ اردیبهشت ماه • تاجگذاری اعلیحضرت همایون رضا شاه بزرگ ۴ اردیبهشت ماهبنیاد رادیو ایران ۴ اردیبهشت ماهزادروز علیاحضرت ملکه مادر پهلوی ۶ اردیبهشت ماهزادروز والاحضرت شاهپور علیرضا پهلوی ۸ اردیبهشت ماهروز کارگر ۱۱ اردیبهشت ماهآیین سپاس ۱۲ اردیبهشت ماه • آغاز هفته ایران باستان ۱۶ اردیبهشت ماه • روز دوستی جوانان شیر و خورشید سرخ ایران ۱۸ اردیبهشت ماه • الغای کاپیتولاسیون در ایران ۲۰ اردیبهشت ماه ۱۳۰۷ خورشیدیروز تعاون ایران ۲۳ اردیبهشت ماهروز نیروی هوایی ۱۱ خرداد ماهروز ننگین ۱۵ خرداد ۱۳۴۲روز لژیون خدمتگزاران بشر ۲۳ خرداد ماههفته حمایت از خانواده‌های بی‌سرپرست ۱ تا ۶ تیر ماهروز صنایع مس ایران ۲۰ تیر ماهقیام نقاب پایگاه شاهرخی ۱۸ تیر ماهروز نفت ۹ امرداد ماهروز جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران ۱۰ امرداد ماهروز مشروطیت ۱۴ امرداد ماهروز رستاخیز ملی ۲۸ امرداد ماهجشن هنر شیراز ۳۰ امرداد ماه تا ۸ شهریور ماهروز جهانی مبارزه با بیسوادی ۱۷ شهریور ماهبر تخت شاهنشاهی نشستن محمدرضا پهلوی ولیعهد ایران ۲۵ شهریور ماهزادروز ابوریحان بیرونی ۲۵ شهریور ماهروز دهقان ۱ مهر ماهروز سروش آریامهر ۶ مهر ماه • روز پلیس ۱۵ مهر ماه • جشن مهرگان ۱۶ مهر ماه • روز معلم ۱۶ مهر ماهجشن‌های ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران ۱۷ تا ۲۶ مهر ماهروز خانه انصاف ۲۱ مهر ماهزادروز شهبانو فرح پهلوی ۲۲ مهر ماه تهرانروز راه‌آهن ۲۳ مهر ماهروز نیروی هوایی ۲۵ مهر ماهجشن فرهنگ و هنر ۳ آبان ماهزادروز اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر ۴ آبان ماه تهران • زادروز والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی ۴ آبان ماه • تاجگذاری اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی ۴ آبان ماهزادروز کوروش بزرگ بنیانگزار شاهنشاهی ایرانزادروز والاحضرت رضا پهلوی ولیعهد ایران ۹ آبان ماهروز کودک ۹ آبان ماههفته کودک ۹ تا ۱۶ آبان ماهروز نیروی دریایی ۱۴ آبان ماهروز بیمه ۱۵ آبان ماههفته روشندلان ۱ تا ۷ آذر ماههفته کار نیک پیشاهنگی ۵ تا ۱۱ آذر ماهروز بهداشت و تنظیم خانواده ۱۴ آذر ماهروز حقوق بشر ۱۹ آذر ماهروز نجات آذربایجان ۲۱ آذر ماهسوگند پادشاهی رضا شاه پهلوی ۲۵ آذر ماهبنیان بنگاه حمایت مادران و نوزادان ۲۵ آذر ماه روز مادر ۲۵ آذر ماهروز داروسازان ایران زادروز زکریای رازی ۶ دی ماهکشف حجاب و دادن حقوق اجتماعی به بانوان ایران ۱۷ دی ماهروز ارتش شاهنشاهی ایران ۱۸ دی ماهاصلاحات ارضی و الغای رژیم ارباب و رعیتی ۱۹ دی ماهانقلاب شاه و مردم ۶ بهمن ماهاستقلال دانشگاه تهران ۱۵ بهمن ماهروز شکرگزاری ۱۵ بهمن ماهروز دفاع غیرنظامی ۲۵ بهمن ماهروز ژاندارمری ۲۷ بهمن ماهکودتای سوم اسفند روز رضا شاه کبیرروز پرستار ۵ اسفند ماهدادن حق رای به بانوان ایران و حقوق برابر سیاسی با مردان ۸ اسفند ماهروز ملت ۹ اسفند ماهجشن درختکاری ۱۵ اسفند ماهروز جاوید ۲۰ اسفند ماهزادروز والاحضرت شاهدخت فرحناز پهلوی ۲۱ اسفند ماهروز ذوب‌آهن ۲۳ اسفند ماهزادروز رضا شاه بزرگ ۲۴ اسفند ماهروز پدر ۲۴ اسفند ماه


نوشتار برگزیده
روز ملت ۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ توطئه محمد مصدق در سرنگونی حکومت پارلمانی شاهنشاهی ایران
شاهنشاه و ملکه ثریا، مصدق و چند تن از وزیران را برای شرفیابی می‌پذیرند
مردم ایران دروازه‌های کاخ مرمر را می‌بندند و از رفتن شاهنشاه جلوگیری می‌کنند
تظاهرات مردم برای جلوگیری از سفر شاه در توطئه تغییر رژیم ۹ اسفند ۱۳۳۱
تظاهرات مردم برای جلوگیری از سفر شاه در توطئه تغییر رژیم ۹ اسفند ۱۳۳۱
مردم در پهنه کاخ مرمر به سخنان شاهنشاه گوش فرا‌می‌دهند ۹ اسفند ۱۳۳۱

روز ملت ۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ - با تصمیم مجلس شورای ملی روز نهم اسفند ماه ۱۳۳۱ روزی که شاهنشاه بر اثر قیام دلیرانه مردم ایران و بنا به درخواست و ایستادگی آنان از مسافرت به خارج از کشور منصرف شدند و این امر موجبات نجات و سعادت کشور گردید، روز نهم اسفند به نام (روز ملت) نامیده شد. تصمیم قانونی دایر به نامیدن روز نهم اسفند به (روز ملت) و روز بیست و هشتم امرداد ماه (به روز قیام ملی) می‌باشد.

روز ملت ۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ سالروز قیام مردم پایتخت علیه توطئه محمد مصدق در سرنگونی حکومت پارلمانی شاهنشاهی ایران می‌باشد. پنج هفته پیش از رخداد قیام مردم تهران، محمد مصدق از مجلس شورای ملی اختیارات دیکتاتوری برای یک سال دیگر گرفت. با این اختیارات محمد مصدق قانون اساسی مشروطه را زیر پا گزاشت و توانست بدون تصویب مجلس شورای ملی خود قانون بنویسد و خود آن را تصویب نماید و به اجرا درآورد. یعنی "قوه مقننه" و "قوه مجریه" از یکدیگر جدا و مستقل نبودند بلکه در وجود شخص محمد مصدق متبلور شدند. جدایی سه قوه مقننه، مجریه و قضاییه بر پایه اصل ۲۷ متمم قانون اساسی یکی از پایه‌های قانون اساسی است، زیر پا گذاشتن اصل ۲۷ بر پایه اصل هفتم متمم قانون اساسی که "اساس مشروطیت جزاً و کلاً تعطیل‌بردار نیست" ناممکن است. با این اختیارات محمد مصدق ملکه مادر، والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی و دیگر هموندان خانواده سلطنتی را از ایران بیرون کرد. سپس مصدق نخشه در سر داشت که شاهنشاه ایران و ملکه ثریا را از ایران بیرون براند. توطئه مصدق با همدستی شوروی برای برقرار ساختن جمهوری خلق ایران بود که در آن محمد مصدق پرزیدنت این جمهوری خلقی شود. نمایندگان مجلس شورای ملی که از نخشه‌های پلید مصدق آگاه شده بودند دیگر از محمد مصدق پشتیبانی نکردند. رییس مجلس شورای ملی نامه‌ای به شاهنشاه محمدرضا شاه پهلوی نوشت و در آن از اعلیحضرت درخواست کرد که معظم‌له به هیچ روی از کشور بیرون نروند. مجلس شورای ملی با چاپ جارنامه‌ای از مردم پایتخت خواست که برای جلوگیری از سفر شاهنشاه به خارج "هر کاری" که می‌توانند انجام دهند. مردم تهران در برابر کاخ مرمر گردآمدند و با فریادهای "جاوید شاه" از شاهنشاه ایران درخواست کردند که در کشور بمانند و نشان دادند که مردم ایران خواستار حکومت شاهنشاهی پارلمانی خود هستند و نه حکومت جمهوری خلقی به ریاست جمهوری محمد مصدق. با دیدن این اوضاع شاهنشاه ایران برآن شدند که در کشور بمانند و به میان مردم که در برابر کاخ مرمر چشم به راه تصمیم شاهنشاه بودند رفتند.

۱ اسفند ماه ۱۳۳۱ محمد مصدق نامه‌ای به شاهنشاه به وسیله برادرش حشمت‌الدوله والاتبار فرستاد با این درونمایه که حسین علاء وزیر دربار شاهنشاهی و دربار شاهنشاهی فعالیت‌هایی علیه دولت را سازمان می‌دهند. مصدق شاهنشاه را تهدید کرده بود که با رفراندوم درباره گزارش این کمیسیون قدرت شاهنشاه را تضعیف خواهدکرد. مصدق درخواست کرد که شاهنشاه در روز ۹ اسفند ۱۳۳۱ به همراه ملکه ثریا از کشور بیرون روند. محمد مصدق دستورهای پنهانی برای مسئولان صادر کرد که برای سفر شاهنشاه در روز ۹ اسفند آماده باشند. ولی آنچه را که مصدق به نیرنگ خود برای سفر شاهنشاه در پنهان برنامه‌ریزی کرده بود، انجام نشد زیرا که بسیاری از نمایندگان و مردم ایران از سفر شاهنشاه آگاهی یافتند.

۴ اسفند ماه ۱۳۳۱ هفت تن از نمایندگان مجلس شورای ملی به همراهی وزیر دربار شاهنشاهی به پیشگاه شاهنشاه باریافتند تا معظم له را درباره اوضاع جاری و آنچه در مجلس می‌گذرد آگاه سازند. هم چنین قرار شد که نخست‌وزیر به پیشگاه شاهانه بار یابد. فعالیت دامنه‌داری از سوی هفده تن از نمایندگان مجلس شورای ملی برای بهبود رابطه دولت و دربار شاهنشاهی آغاز شد.

۶ اسفند ماه ۱۳۳۱ سرلشکر زاهدی و شمار دیگری از افسران وفادار به شاهنشاه دستگیر و زندانی شدند.

روز ۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ - علاء وزیر دربار در نامه‌ای به آگاهی شاهنشاه رساند که محمد مصدق ساعت یک پس از نیم‌روز برای یک ساعت، و وزیران ساعت دو پس از نیم‌روز به پیشگاه شاهنشاه و ملکه ثریا بار خواهند یافت. مصدق وارد کاخ شاهنشاهی شد و به پیشگاه شاهنشاه و ملکه ثریا باریافت.

آیت‌الله کاشانی رییس مجلس شورای ملی نامه‌ای به تاریخ ۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ به شماره ۱۳۷۸۵ به پیشگاه شاهنشاه نوشت:

اعلیحضرت همایون شاهنشاهی - خبر مسافرت غیرمترقبه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی موجب شگفتی و نگرانی فوق‌العاده قاطبه اهالی پایتخت شده و هیئت رئیسه مجلس شورای ملی با استحضار آقایان به عرض می‌رساند که در وضع کنونی به هیچ وجه مصلحت و صواب نمی‌داند که اعلیحضرت همایونی مبادرت به مسافرت فرمایند زیرا ممکن است در تمام کشور تاثیرات عمیق و نامطلوب حاصل نماید به این لحاظ از پیشگاه همایونی استدعا می‌شود که قطعا در این مورد تجدید نظر فرموده و تصمیم به مسافرت را به موقع دیگری در سال آینده تبدیل فرمایند. رییس مجلس شورای ملی - سیدابوالقاسم کاشانی

هیات رییسه مجلس شورای ملی به پیشگاه شاهنشاه باریافت و به نمایندگی از مردم ایران خواهش کرد که معظم‌له در این روزهای بیم‌آور از این سفر چشم پوشی کنند. مجلس شورای ملی با اعلامیه‌ای از مردم خواست که برای بازنگری شاهنشاه در اراده ایشان به سفر خارج و جلوگیری از این سفر هر کاری که می‌توانند انجام دهند.

گروه بی‌شماری از مردم تهران پیرامون کاخ مرمر گردآمدند و با تظاهرات میهن‌پرستانه و شاهدوستانه خود اعلام داشتند تا زمانی که شاهنشاه از سفر خود چشم‌پوشی نکرده‌اند به تظاهرات خود ادامه می‌دهند و از جلوی کاخ تکان نخواهند خورد. بازار تهران بسته شد و بازاریان همراه با دیگر طبقه‌های مردم در راه پیمایی باشکوهی میهن‌پرستی و شاهدوستی خود را نشان دادند. سرانجام با تظاهرات پیوسته و بی‌مانند مردم میهن پرست و شاهدوست، وزارت دربار شاهنشاهی با سپاسگزاری از ابراز احساسات پاک ملت ایران نسبت به شاهنشاه به آگاهی رساند که معظم‌له از سفر به خارج از کشور « فعلا » چشم‌پوشی کرده‌اند. شاهنشاه از کاخ مرمر به میان تظاهرکنندگان که غریو "جاوید شاه" آنان کاخ مرمر و خیابان‌های پیرامون را به لرزه درآورده بود رفتند، به میان مردمی که از دیدن شاهنشاهشان از شادی در پوست خود نمی‌گنجیدند و به آنان گفتند:

حالا که شما نمی‌خواهید و مایل نیستید که برای معالجه از کشور خارج شوم من نیز ناچار انصراف خود را از این مسافرت اعلام می‌کنم.

بازداشت‌های گروهی - رویداد نهم اسفندماه بهانه‌ای فراهم ساخت که مصدق به بازداشت‌های گروهی دست بزند و روزنامه‌های هوادار دولت دشنام و ناسزاگویی به مخالفان سیاست دولت را بدون شناختن مرزی از اندازه بیرون کنند. ... و با اینکه جمال امامی در این میان این هنگامه گوشه‌گیری را به دخالت در امور سیاسی برتری داده‌بود، او نیز به همراه غلامحسین فروهر، سپهبد شاه‌بختی، سرلشگر معینی، عمیدی‌نوری، سرتیپ گیلانشاه، سرگرد خسروانی و شعبان جعفری و گروهی دیگر که شمار آنها بیش از صدوهفتاد نفر می‌شد، به جرم شوراندن مردم بر ضد دولت بازداشت شدند.

پس از آنکه دکتر مصدق آگاه شد که مردم از مسافرت شاهنشاه جلوگیری به عمل آورده‌اند، با لباس خواب به مجلس رفت و دست به یک تاتر تازه پارلمانی زد. اما این مانور نیز از سوی مخالفین دولت در مجلس بی‌هوده ماند و هر چه پایان سال ۱۳۳۱ نزدیک‌تر می‌شد، ناتوانی و سستی دستگاه دولت محمد مصدق آشکارتر می‌گشت. آن گونه که تنها یک برنامه پلید و از پیش ریخته شده یک رویدادی ناگهانی که می توانست افکار مردم را به بیراهه بکشد می‌توانست سبب استواری دولت شود و یا آن را سرنگون سازد ...

۱۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ میر اشرافی نماینده مجلس شورای ملی از توطئه مصدق علیه شاهنشاه و نابودی رژیم شاهنشاهی و سرانجام تجزیه ایران در روز ۹ اسفند ماه پرده برداشت. میراشرافی گفت :..مگر در پس پرده چه نقشه هولناکی در شرف ظهوراست؟ دستگاه تبلیغات دولتی مردم شرافتمند طهران و علما و نمایندگان و اصناف و سایر طبقاتی که برای ابراز احساسات در مقابل کاخ همایونی اجتماع نموده بودند و با فریادهای ما نخواهیم گذاشت شاه برود مانع عزیمت شاهنشاه بودند بنام چاقوکش و مشایعت کننده معرفی نموده ...چندکلمه راجع به بازداشت سرلشگر زاهدی عرض کنم. چون سرلشگر زاهدی مجرم است و جرم او هم کاندید بودن ایشان برای مقام نخست‌وزیری است که این جرم در نظر جناب آقای دکتر مصدق قابل عفو نخواهدبود

شمس قنات‌آبادی نیز در این روز در سخنان خود گفت: "... آقایان نمایندگان محترم خوب دقت بفرمایید آقایان محترمی که بحکومت نظامی ولو حکومت نظامی زمان دکتر مصدق السلطنه رای می‌دهید که حقیقت امر این است که با وجود حکومت نظامی در حفظ حقوق ملت و صیانت آزادی‌های سیاسی هیچ نوع اقدامی نمی‌توان بعمل آورد چه حکومت نظامی تعطیل عمومی مشروطیت است (صحیح است) و باوجود آن حقوق و آزادیهایی که بموجب قانون اساسی برای ملت شناخته شده چنان که به تجریه دیده‌ایم کان لم یکن می‌شود در ممالکی که دولت علاقه مند به قانون اساسی و اجرای اصول مشروطیت است برفرض لزوم حکومت نظامی دوام پیدانمی‌کند در این مملکت کافی است که دولت بهانه‌ای بدست آورد و بواسطه برقراری حکومت نظامی ماه‌ها و سالها مشروطیت را تعطیل کند) ... اما آن دکتر مصدقی که می‌خواهد فقط باحکومت نظامی و قانون امنیت اجتماعی حکومت کند من نمی‌توانم ارادتی باوداشته باشم


پروژه‌های بزرگ
سوگند پادشاهی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر به نگاهبانی از قانون اساسی مشروطه ایران ۲۵ شهریور ۱۳۲۰

حکومت مشروطه شاهنشاهی ایران

- پرچم سه رنگ شیر و خورشید نشان ایران
- سرود ملی ایران
- پارلمان - قوه قانونگذاری
- مجلس شورای ملی
- قوانین ایران نوین
- مجلس سنا


  • شاهنشاه ایران
- اعلیحضرت همایون رضا شاه بزرگ
- اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر
- سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر
- انقلاب شاه و مردم
- بیست و پنجمین سال شاهنشاهی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر
- برنامه‌های عمرانی کشور
- به سوی تمدن بزرگ
- حزب رستاخیز ملت ایران
- نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران
- علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی
- والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران رضا شاه دوم


- رای اعتماد به نخست‌وزیران مصوب مجلس شورای ملی
  • دادگستری - قوه قضاییه


رسته‌های بنیادی


آخرین‌ها