پیمان همکاریهای اقتصادی میان ایران و مصر ۴ خرداد ماه ۱۳۵۳
| سخنرانیهای محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۳ خورشیدی تازی | درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر | قوانین برنامههای عمرانی کشور مصوب مجلس شورای ملی |
پیمان همکاریهای اقتصادی میان ایران و مصر ۴ خرداد ماه ۱۳۵۳
۳۰ اردیبهشت ماه ۱۳۵۳ شاهنشاه آریامهر نیم روز عبدالعزیز حجازی نایب نخستوزیر و وزیر اقتصاد و بازرگانی مصر را در کاخ نیاوران به پیشگاه شاهانه پذیرفتند. حجازی در این باریابی ناهار را میهمان همایونی بود. وی پیام دوستانه پرزیدنت سادات را به پیشگاه شاهنشاه آریامهر فراداشت. محافل تهران و قاهره برای دومین دور گفتگوهای اقتصادی ایران و مصر اهمیت فراوان قائلند و توافقهای اقتصادی ایران و مصر را که چهار سال پس از از سرگیری روابط آنان در این اوضاع و احوال رو به تغییر در خاورمیانه حاصل میگردد، با دستاوردهای فراوان سیاسی توأم میدانند. مهمترین بخش این توافقها مشارکت ایران در اجرا و تحقق برنامههای توسعه اقتصادی و صنعتی مصر است. اجرای این برنامه به دنبال برقراری صلح نیم بند خاورمیانه و تهران به جداسازی نیروهای مصر و اسرائیل، در صدر برنامه کار دولت پرزیدنت سادات قرار گرفت. دولت سادات با ترمیم اخیر، «دولت نوسازی» عنوان گرفته است. در گفتگوهای امروز در پیشگاه شاهنشاه، حجازی و انصاری نتایج بررسیهای اخیر ایران و مصر را به آگاهی همایونی رسانیدند و از دیدگاههای شاهنشاه ایران آگاه شدند. گفتگوهای ایران و مصر پس از نیم روز در کاخ وزارت امور اقتصاد و دارایی با بودن حجازی و انصاری دنبال شد. حجازی بامداد امروز در رأس یک هیأت هفتنفره از مقامات عالیرتبه اقتصادی مصر از جمله وزیر صنایع مصر وارد تهران شد و دیدار هیأت مصری از ایران تا اوایل هفته آینده ادامه خواهد داشت.
۴ خرداد ماه ۱۳۵۳ ایران و مصر یک پروتکل مهم اقتصادی دستینه کردند. ایران و مصر دهها پروژه صنعتی مشترک اجرا میکنند:
گفتگوهای نخستین کمیسیون مشترک وزیران ایران و مصر برای امور بازرگانی و همکاریهای اقتصادی که از اوایل هفته گذشته در تهران آغاز شده بود، پس از نیم روز پایان یافت و به دستینه شدن پروتکل مهمی میان دو کشور انجامید.
بر پایه این پروتکل پایان گفتگوهای ایران موافقت کرد، در برنامههای نوسازی پورت سعید که شامل ایجاد زیربنا و شهرسازی خواهد بود، شرکت کند. طرفین توافق کردند به این منظور یک مؤسسه مشترک ساختمانی و مهندسی مشاور در مصر ایجاد کنند. ایران موافقت اصولی خود را با اعطای وامهایی با شرایط مناسب تا میزان دویست و پنجاه میلیون دلار برای اجرای این برنامه اعلام کرد.
طرفین همچنین موافقت کردند طرحهایی را در رشتههای مورد علاقه دو کشور از قبیل صنعت و معدن و کشت و صنعت در مصر اجرا کنند. تولیدات طرحهای مذکور برای مصرف در بازارهای مصر و ایران تخصیص داده خواهد شد و همچنین مشترکاً به بازارهای دیگر صادر خواهد گردید. در چارچوب این موافقت کلی طرفین توافق کردند که با استفاده از گاز طبیعی مصر دست به اجرای طرح مشترکی در مصر برای تولید سالانه سیصد هزار تن آمونیاک بزنند.
همچنین موافقت کردند که یک کارخانه کود شیمیایی فسفاته به ظرفیت روزانه یک هزار تن با استفاده از فسفات مصر و گوگرد ایران در مصر دائر شود. علاوه بر این ایجاد یک کارخانه تولید دی . ام. تی به ظرفیت سالانه هشتاد هزار تن و یک کارخانه تولید مواد نرم کننده به ظرفیت پنجاه هزار تن با استفاده از نفتا در مصر و سایر مواد واسطهای که در هر دو کشور قابل تهیه میباشد، مورد توافق طرفین قرار گرفت.
طرفین همچنین موافقت کردند که یک کارخانه ریسندگی به ظرفیت یکصد هزار دوک در مصر تأسیس کنند. از سویی ایران در خاک مصر و در ساحل مدیترانه تأسیسات بازرگانی و صنعتی که شامل تسهیلات بندری خواهد بود ایجاد میکند. ایران موافقت اصولی خود را با مشارکت در اجرای طرحی برای کشیدن لوله نفت از سوئز به پورت سعید به منظور انتقال نفت به بنادر اروپا و به مقصدهای دیگر اعلام کرد.
برای توسعه کانال سوئز
به دعوت دولت مصر، ایران در برنامه توسعه کانال سوئز شرکت خواهد کرد. ایران در اجرای برنامهای برای بهرهبرداری از ظرفیتهای استفاده نشده صنایع مختلف مصر نیز با آن کشور همکاری خواهد کرد. مصر آمادگی خود را برای خرید ماشینآلات و تجهیزات و ابزار و ماشینهای راهسازی ساخت اراک و تبریز برای اجرای برنامههای نوسازی و بهرهبرداری از ظرفیتهای استفاده نشده صنایع خود اعلام داشت.
ستایش از شاهنشاه
پروتکل را هوشنگ انصاری وزیر امور اقتصادی و دارایی از جانب ایران و دکتر عبدالعزیز حجازی نایب اول نخستوزیر مصر از طرف این دو کشور امضاء کردند. انصاری و حجازی بعد از امضاء پروتکل در یک مصاحبه مطبوعاتی نتایج مذاکرات دو کشور را برای خبرنگاران تشریح کردند. حجازی نایب نخستوزیر مصر طی سخنانی اظهار داشت: این فرصت گرانبها را مغتنم میشمارم تا درودها و سپاس و قدردانی فراوان خود را به پیشگاه شاهنشاه آریامهر بخاطر الطاف معظمله ابراز دارم. از هر یک از کلمات ذکر شده در موافقتنامهای که امروز به امضاء رسید روابط دیرینه و تاریخی دو کشور احساس میشود. این یک فرصت تاریخی در زندگی دو ملت ما بشمار میرود زیرا مسیر روابط دو کشور ما را تحول میبخشد. ما دو ملتی هستیم که کلیه امکانات پیشرفت را در اختیار داریم. ما دارای تمدن و تاریخ درخشان هستیم و از تاریخ خود برای افقهای دورتر و روابط نزدیکتر استفاده خواهیم کرد. شرفیابی من به حضور شاهنشاه آریامهر در واقع یک فرصت گرانبها و پرارزشی برای ملت مصر بود. ما این شرفیابی را به عنوان تقدیر شاهنشاه آریامهر از سیاست رهبر کشورمان تلقی میکنیم. من در این شرفیابی احساس کردم که بین ایران و مصر در زمینه هدفها و سیاست توافق کامل برقرار است و فرمایشات اعلیحضرت شاهنشاه در مورد آمادگی ایران برای شرکت در نوسازی شهرهای کانال سوئز بخصوص پورت سعید گام بزرگی برداشتهاند.
سپاسگزاری انور سادات پرزیدنت مصر از شاهنشاه آریامهر
۵ خرداد ماه ۱۳۵۳ پرزیدنت انور سادات رئیس جمهوری مصر در پیامی به شاهنشاه از حسن نیت ایران و معظمله نسبت به توافقهای اقتصادی که در این هفته میان ایران و مصر به دست آمد، سپاسگزاری کرد. پیام سادات را عبدالعزیز حجازی نایب نخستوزیر مصر که هفته گذشته میهمان تهران بود، از دیدار ۵ خرداد ماه با سادات در ملاقاتی با خسرو خسروانی سفیر ایران در قاهره به وی داد. سادات حجازی را که از سفر ایران بازگشته بود، پذیرفت. در این دیدار رئیس جمهوری مصر از نتایج گفتگوهای حجازی در تهران آگاه شد. گفتگوهای تهران، امضای یک قرارداد اقتصادی که بر طبق آن ایران ۸۵۰ میلیون دلار در مصر سرمایهگذاری میکند را در پی داشت.
اطمینان ایران- منابع آگاه خاطرنشان ساختند که امضای این پروتکل مؤید اطمینان و اعتماد ایران نسبت به اوضاع اقتصادی مصر است. پس از جنگ اکتبر که مصر نوعی سیاست اقتصادی «درهای باز» را در پیش گرفته، قرارداد اخیر تهران- قاهره بزرگترین موافقتنامه اقتصادی است که دولت انورالساردات با یک کشور خارجی امضاء کرده است. حجازی پس از دیدار با سادات گفت، احمد مارعی رئیس سازمان صنایع شیمیایی مصر از جانب سادات مأمور شده که پروژههای پیشبینی شده در پروتکل ایران و مصر را به مرحله عمل درآورد. رئیس جمهور مصر همچنین برای تسهیل مناسبات بازرگانی مصر و ایران دستور داده است که برای سفارت مصر در تهران یک وابسته تجاری انتخاب و اعزام گردد.
کمپانی مشترک- همچنین احمد عثمان وزیر امور ساختمانی مصر مأمور شده است که اقدامات لازم را برای تأسیس یک کمپانی مهندسین مشاور ایران و مصر به عمل آورد. این شرکت کوششهای خود را در جهت نوسازی پرت سعید، بکار خواهد گرفت. حجازی یادآور شد که تصمیمات نهایی در زمینه فعالیتهای این شرکت تیر ماه آینده در قاهره گرفته میشود و وزرای صنایع دو کشور نیز در تیر ماه دیدار میکنند و جزییات پروژههای صنعتی پیشبینی شده در پروتکل ایران و مصر را مورد بررسی نهایی قرار خواهند داد.
حجازی هم چنین یادآور شد که موافقتنامه تهران با برنامههای قاهره در زمینه همکاری اقتصادی با همسایگان مصر و به ویژه کشورهای نفتخیز بسیار همآهنگ است و افزود که عربستان سعودی، ابوظبی و قطر نیمی از ۴۰۰ میلون دلار سرمایه لازم برای تأسیس شرکت احداث خطوط لوله اسکندریه – سوئز را تأمین خواهند کرد.
ایران دعوت مصر برای شرکت در عملیات توسعه کانال سوئز را مشروط بر اینکه ایران یکی از بنادر مصر در مدیترانه را به عنوان بندر آزاد مورد استفاده قرار دهد، پذیرفته است و این میرساند که ایران علاقمند به گسترش مناسبات تجاری با ممالک حوزه مدیترانه است.