سرمایهگذاریهای مشترک ایران و آلمان اردیبهشت ماه ۱۳۵۳
| سخنرانیهای محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۳ خورشیدی تازی | درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر | قوانین برنامههای عمرانی کشور مصوب مجلس شورای ملی |
سرمایهگذاریهای مشترک ایران و آلمان اردیبهشت ماه ۱۳۵۳
۵ اردیبهشت ماه ۱۳۵۳ مذاکرات اقتصادی ایران با سرمایه گذران آلمانی. سرمایه گذاریهای هنگفت برای ایجاد دهها رشته صنعتی، بخشی از مذاکرات است. دکتر زول رئیس اتحادیه صنایع آلمان به ریاست هیأت نمایندگی بخش خصوصی آلمان را به عهده دارد، با اولین گروه، ۶۰ تن از سرمایهگذاران آلمانی شبانگاه ۶ اردیبهشت ماه وارد تهران گردید. گروههای بعدی با دو هواپیمای دربست تا آخرین ساعات روز شنبه ۷ اردیبهشت ماه به تهران وارد شدند. دکتر هانز فریدریش وزیر اقتصاد آلمان که در رأس هیأت دولتی آلمان قرار دارد نیز روز شنبه وارد تهران گردیدند. کنفرانس از بامداد دوشنبه ۹ اردیبهشت ماه کار خود را در تهران آغاز نمود. در نشستهای نخستین، چند تن از وزیران و پایوران دولتی و بخش خصوصی ایران بیاناتی ایراد کردند. هموندان شرکت کننده در کنفرانس پس از نیم روز همان روز به کمیتههای گوناگون تقسیم شدند و به بررسی صنایعی که قرار است ایران و آلمان طرح مشترکی در مورد آنها پیاده کنند، پرداختند. در این کنفرانس ۲۳ تن از روزنامهنگاران و خبرنگاران به نمایندگی از مطبوعات و رادیو و تلویزیون آلمان برای بازتاب اخبار کنفرانس همراه سرمایهگذاران آلمان وارد تهران گردیدند.
در رأس گفتگوهای کنفرانس تهران ایجاد پالایشگاه ۲۵ میلیون تنی بوشهر که هم اکنون گفتگوهای مقدماتی آن با ورود هیأت مدیره شرکتهای نفتی هموند در شرکت نفت آلمان مثل وباشیمی، گلزبرگ، ریومیتون گرافت، توف و سایگ، دویچه شل و دویچه بی پی آغاز شده است، قرار دارد. پتروشیمی، کابلسازی، پمپسازی، لوازم یدکی اتومبیل از قبیل پیستونسازی، موتور دیزل و باتریسازی از جمله صنایع دیگری هستند که در کنفرانس تهران سرمایهگذاری مشترک روی آنها مطرح خواهد شد و بالابردن ظرفیت واحدهای صنعتی موجود که با مشارکت آلمان در ایران تأسیس شده است مانند صنایع ترانسفورموتور، کنتورسازی، تلفنسازی، کامیونسازی و صنایع دارویی در کنفرانس نیز مطرح و مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به هنگام نشستهای رسمی کنفرانس فرصتهایی برای گفتگوهای دوجانبه و چند جانبه سرمایهگذاران آلمانی با بخش خصوصی و بخش عمومی ایران پیشبینی شده است تا زمینههای مختلف و سرمایهگذاری بطور جداگانه، مورد بررسی و گفتگو قرار داده شود.
کنفرانس ۱۲۷ سرمایهگذار آلمانی با سخنرانی هویدا نخستوزیر دریک میهمانی شام، یکشنبه ۸ اردیبهشت ماه در تهران گشایش یافت.
هم زمان با ورود نخستین گروه سرمایهگذاران آلمانی به تهران گفته شد که روز چهارشنبه یازدهم اردیبهشت ماه نخستین قرارداد سرمایهگذاری مشترک به مبلغ ۳۰۰ میلیون مارک در تهران دستینه خواهد شد. نخستین پروژه طرح مشترک ایران و آلمان که گفتگوهای مقدماتی آن در قالب کنفرانس سرمایهگذاری ایران و آلمان پیشتر انجام یافته است، با سرمایهگذاری حدود ۳۰۰ میلیون مارک بامداد روز چهارشنبه آینده در تهران میان مقامات ایران ناسیونال و مقامات مرسدس بنز دستینه خواهد شد. این سرمایه گذاری برای توسعه کارخانه موتورسازی بنز تبریز که در حال حاضر سالانه ۱۵ هزار موتور بنز تولید میکند، صورت خواهد گرفت و ظرفیت سالانه آن را تا دو سال دیگر به ساخت ۴۰ هزار موتور بنز خواهد رساند. بخشی از این ۳۰۰ میلیون مارک نیز برای تولید دیفرانسیل در تبریز سرمایه گذاری میشود. با اولین گروه سرمایهگذاران آلمانی چند تن از مقامات شرکت گاز آلمان نیز به تهران آمدند. هم چنین گفته شد، مقامات شرکت گاز آلمان اخیراً در ترکیه با مقامات این کشور برای گذشتن لوله گاز از ترکیه گفتگوهایی داشتند که دستاورد آن در تهران مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در حقیقت یک مذاکره سهجانبه در باره گاز خواهند داشت.
افتتاح کنفرانس- هانس فردریش وزیر اقتصاد آلمان نیز شبانگاه ۷ اردیبهشت ماه به همراه چند تن از مقامات دولتی آلمان وارد تهران گردید تا از سوی دولت آلمان در کنفرانس سرمایهگذاری آلمان در ایران شرکت داشته باشد. کنفرانس سرمایهگذاری آلمان با سخنان هویدا نخستوزیر در یک میهمانی شام ۸ اردیبهشت گشایش خواهد یافت و از بامداد دوشنبه ۹ اردیبهشت ماه کار خود را آغاز میکند. در نشستهای بامداد دوشنبه دکتر مجیدی وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه، خردجو مدیر عامل بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران و باقر مستوفی مدیر عامل پتروشیمی ایران بیاناتی ایراد خواهند کرد و پس از نیم روز شرکت کنندگان در کنفرانس در شش کمیته گوناگون، جداگانه به بررسی طرحهایی که قرار است روی آنها سرمایهگذاری مشترک شود، خواهند پرداخت. نشست پایانی کنفرانس پس از نیم روز سه شنبه ۱۰ اردیبهشت ماه برگزار خواهد شد و بر اساس توافقهایی که در دو روز نشستهای کنفرانس به دست میآید، اعلامیه مشترکی به چاپ خواهد رسید.
فروش گاز ایران به آلمان- همراه هیأت آلمانی یک گروه از کارشناسان و سرمایهگذاران گاز وجود دارند که این هیأت بامداد روز شنبه ۷ اردیبهشت ماه با مصدقی مدیر عامل شرکت ملی گاز گفتگوهای خود را آغاز کردند. روز سه شنبه یک هیأت شوروی نیز به تهران خواهد آمد تا به اتفاق هیأت آلمانی گفتگوهای مشترکی را با شرکت ملی گاز انجام دهند. در حال حاضر دو پروژه در دستور کار ایران و آلمان است. اگر با شوروی توافق مناسبی گیرد، لوله دوم گاز در کنار شاه لوله گاز کشیده خواهد شد و گاز مورد نیاز آلمان از این لوله به آستارا ترابر و تحویل شوروی میشود. شوروی این گاز را در منطقه جنوبی کشور خود مصرف و در مقابل به همین مقدار یا کمتر از آن گاز منطقه مغرب خود را در مرز آلمان به حساب ایران به آلمانیها میدهد. اگر این پروژه که گفتگوهای مشترک و سهجانبه آن که در روز سه شنبه شروع میشود به نتیجه نرسد، بی گمان، پروژه دوم که لوله گاز ایران از ترکیه بگذرد پیش کشیده خواهد شد. بدین روی، آلمانیها پیش از ورود به تهران با مقامات ترکیه گفتگو کردند تا خطوط کلی کار روشن باشد.
کنفرانس سرمایه گذاران آلمان در تهران ۹ اردیبهشت ماه
کنفرانس سرمایهگذاران آلمان که با هدف توسعه مناسبات اقتصادی، بخصوص در زمینه صنعتی و معدنی، از امروز آغاز به کار کرد. در دستور کار، طرحهای بیشماری را به ارزش میلیاردها دلار تحت بررسی دارد.
- طرح تأسیس پالایشگاه ۲۵ میلیون تنی نفت در بوشهر به ارزش یک میلیارد دلار و ایجاد یک مجتمع پتروشیمی در کنار این پالایشگاه به ارزش یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار به عنوان بزرگترین طرحها در صدر کار کنفرانس قرار دارد. گفته شد که توافقهای کلی و نهایی روی ایجاد این طرح به عمل آمده است.
- در مورد مجتمع پتروشیمی هم توافقهای اصولی حاصل شده و تا پایان کار کنفرانس، نحوه مشارکت آن تعیین خواهد شد.
- طرح ایجاد یک واحد ذوبآهن گازی به ظرفیت ۳۳۰ هزار تن در سال که محل احداث آن در اهواز پیشبینی شده از جمله موارد دیگری است که مذاکرات مقدماتی آن انجام شده است و انتظار میرود که قرارداد مربوط به خرید تأسیسات این کارخانه نیز ظرف دو روز آینده به امضاء برسد.
- فروش نفت و بویژه صدور گاز از طریق شوروی و یا از طریق ترکیه از جمله دیگر پروژههای عظیمی است که عصر امروز در کمیته ویژهای مورد بررسی مقامات ایرانی و آلمانی قرار میگیرد.
- مشارکت آلمانیها در ایجاد تأسیسات کشتیسازی ایران هم در این کنفرانس بررسی میشود. ایران میخواهد در جنوب، تأسیسات عظیمی برای تعمیرات کشتیهای بزرگ و همچنین ساخت کشتیهای کوچک بوجود آورد. مقدمات این امر از هر جهت فراهم شده و شرکتی هم با سرمایهگذاری بیش از ۵۰۰ میلیون دلار تأسیس شده است که بزودی کار خود را آغاز میکند.
- توسعه واحدهای صنعتی که تاکنون با مشارکت آلمانیها در ایران ایجاد شده است از موارد دیگر این کنفرانس است. درمورد توسعه کارخانه تلفنسازی شیراز و افزایش ظرفیت آن از چهل هزار دستگاه به یکصد هزار دستگاه، توسعه کارخانه موتورسازی بنز تبریز از ۱۵ هزار دستگاه به چهل هزار دستگاه با سرمایهگذاری حدود ۳۰۰ میلیون مارک به احتمال قوی قرارداد آن روز چهارشنبه صبح در تهران به امضاء خواهد رسید، از دیگر طرحهایی است که بعد از ظهر امروز در کمیتههای مربوطه رؤسا تبادل نظر خواهد شد.
- شرکت مدیران و نمایندگان شرکت «متال گزشانس» آلمان که در رشته معادن فعالیت وسیعی در آلمان و چند کشور خارجی دارد و چند تن از مدیران شرکتهای ایرانی که در رشته استخراج معادن در ایران فعالیت دارند، نشان میدهد که در بخش معادن نیز مذاکرات مهمی صورت خواهد گرفت * شرکت چند تن از مقامات بانکی ایران و بانکداران آلمانی در کنفرانس تهران و ملاقات و مذاکراتی که دو هفته پیش چند تن از رؤسای بانکهای معتبر آلمانی در تهران با مقامات پولی و بانکی ایران داشتند، در خارج کنفرانس این انتظار را ایجاد کرده که همه گونه تسهیلات بانکی برای اجرای طرحهای مشترک پیشبینی شده است.
- ظاهراً مقامات شرکت آلمانی «مان» که سازنده ماشینهای سنگین از جمله جرثقیلهای عظیم است، برای ایجاد یک کارخانه در ایران با سرمایهگذاری ۱۵۰ میلیون مارک با بخش خصوصی ایران به توافقهایی رسیدهاند. خردجو مدیر عامل بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران مطالبی اظهار داشت و به سئوالات سرمایهگذاران آلمانی پاسخ داد.
قرار است متقابلاً مقامات بخش دولتی و خصوصی آلمانی درباره امکانات سرمایهگذاری آلمان در خارج و طرحهایی که آلمانیها اشتیاق به سرمایهگذاری در آن را دارند اطلاعاتی در اختیار شرکت کنندگان ایرانی در کنفرانس بگذارند.
شش کمیته بررسی
از ساعت ۱۶ تا ساعت ۲۰ و سی دقیقه شرکت کنندگان در کنفرانس در ۶ کمیته جزییات طرحهای مورد علاقه در این سرمایهگذاریهای مشترک را بررسی میکنند. شرکت کنندگان در کنفرانس تهران صبح فردا بطور دوجانبه و چند جانبه با مقامات بخش دولتی و خصوصی ایران مذاکرات جداگانهای خواهند داشت و بعد از ظهر فردا کنفرانس با انتشار اعلامیهای به کار خود پایان میدهد. سرمایهگذاران آلمانی روز چهارشنبه به شیراز میروند و از آثار باستانی تخت جمشید بازدید خواهند کرد و روز پنجشنبه رهسپار اصفهان خواهند شد.
تاسیس پالایشگاه ایران و آلمان در بوشهر
۱۰ اردیبهشت ماه ۱۳۵۳، پس از نیم روز در پایان کار کنفرانس سرمایهگذاران آلمانی، یادداشتهای حاوی اصول توافقهای انجام شده برای احداث پالایشگاه مشترک «ایران و آلمان» دستینه خواهد شد. به موجب این توافق نامه که از طرف چهار از مدیران شرکت ملی نفت دکتر رضا فلاح، مهندس هوشنگ فرخان، پرویز مینا و لطیف رمضان نیا دستینه میشود، در بوشهر پالایشگاهی به ظرفیت سالانه ۲۵ میلیون تن تأسیس میگردد. سرمایه لازم برای احداث این پالایشگاه که در حال حاضر قریب ۵/۱ میلیارد دلار تخمین زده میشود، از سوی ایران و آلمان بطور مساوی (۵۰-۵۰) تأمین و پرداخت خواهد شد.
گفتگوهای کنفرانس یادشده و همچنین به توافقهایی در مورد صدور گاز ایران به آلمان، افزایش ساخت موتور بنز در ایران، احداث یک کارخانه ماشینسازی در اصفهان و اجرای چند پروژه صنعتی دیگر، منجر شده است. فرآوردههای پالایشگاه بوشهر نیز با توجه به مشکل سرمایهگذاری نصف خواهد شد اما طرف آلمانی متعهد است که اگر شرکت ملی نفت مایل باشد سهم ایران را نیز به قیمت روز خریداری کند. در حقیقت برای فرآوردههای پالایشگاه از هم اکنون بازار مطمئن تأمین شده و کلیه محصولات آن در وهله اول به آلمان و در مرحله بعد به مناطق دیگر صادر میشود.
گزارشهای دیگر حاکی است که آلمان در مقابل این طرح، امتیازاتی در مورد پتروشیمی به ایران داده است. طرحهای مربوط به این امتیازات جداگانه مورد بررسی قرار میگیرد و یادداشت آن هم جداگانه امضاء خواهد شد. از سویی ظاهراً ایران در فعالیت «پایین دستی نفت» در آلمان از قبیل حمل و نقل و توزیع در داخل آلمان نیز سهم شایستهای به دست میآورد. یادداشتهایی که امروز امضاء و مبادله میشود، کلیات و اصول قرارداد را روشن خواهد کرد. قرارداد اصلی بر مبنای این یادداشت بعد از تدوین و تنظیم آن توسط کارشناسان دو طرف امضاء و به اجرا گذارده خواهد شد. مذاکرات سه جانبه- در مورد گاز، توافقها کم و بیش روشن شده است اما یادداشتی امضاء و مبادله نخواهد شد.
روز پنجشنبه برای اولین بار مذاکرات سهجانبه ایران و شوروی و آلمان در تهران آغاز میشود. در این مذاکرات خطوط کلی روشن خواهد شد و این مسئله در گزارش نهایی آقای انصاری وزیر دارایی و اقتصاد عنوان خواهد شد. اگر چه هر سه طرف بطور جداگانه نسبت به اصول این طرح اعلام موافقت کردهاند، اما مذاکرات پنجشنبه به بعد، توافقها را شکل خواهد داد و چه بسا که توافقها مدون شود و به امضاء برسد. کنفرانس پیرامون گاز دو طرح را مورد مطالعه قرار داد. طرح اول مربوط به صدور گاز ایران از راه شوروی است. به موجب این طرح حداکثر سالی ۱۳ میلیارد متر مکعب گاز ایران به شوروی حمل خواهد شد و شوروی قسمتی یا معادل آن را از گاز خود توسط لولههایی که از غرب آن کشور و لهستان به آلمان میرود به حساب ایران تحویل آلمانیها خواهد داد.
مذاکرات پنجشنبه علاوه بر آن مسائل مالی این طرح را مورد بررسی قرار خواهد داد، ضمناً این موضوع را هم روشن خواهد که آیا شوری مایل است حق عبور و سهمی را که از بابت صدور گاز ایران به آلمان از خاک شوروی نصیب آن دولت میشود به صورت گاز تحویل بگیرد یا پول دریافت کند؟ طرح دوم در این زمینه که در کنفرانس هم مذاکراتی پیرامون آن انجام شده مربوط به احداث خط لوله بزرگ گاز ایران به بنادر ترکیه است. از این طرح علاوه بر آلمان کشورهای دیگر اروپا هم میتوانند استفاده کنند. روشن شدن مذاکرات سهجانبه تکلیف این طرح را هم کم و بیش روشن خواهد کرد. گرفتن تصمیم نهایی در مورد کشیدن دو خط یک خط لوله موکول به اراده ملوکانه است و شاهنشاه در پایان گفتگوها دستورات لازم را صادر خواهند فرمود.
گفتگوهای چند سویه سرمایهگذاران آلمانی با نمایندگان بخش خصوصی و دولتی ایران، بامداد ۱۰ اردیبهشت ماه جداگانه و روی جزییات طرحهایی که قرار است با سرمایهگذاری مشترک در ایران پیاده شود ادامه یافت. کنفرانس بعد از ظهر امروز جلسه عمومی خواهد داشت و در پایان همین جلسه یک اعلامیه مشترک بر اساس توافقهایی که شده است انتشار خواهد یافت. بلافاصله پس از انتشار اعلامیه، هوشنگ انصاری وزیر امور اقتصادی و دارایی و هانس فریدریش وزیر اقتصاد آلمان در یک مصاحبه مطبوعاتی شرکت میکند و اطلاعاتی پیرامون نتایج کار کنفرانس در اختیار نمایندگان مطبوعات قرار خواهند داد. امروز گفته شد، علاوه بر توافقهایی که برای ایجاد پالایشگاه ۲۵ تنی نفت بوشهر و احداث لوله گاز و صدور گاز به آلمان شد، ظرف امروز و فردا تعدادی از طرحهایی که طرفین در مورد آنها به توافق کلی رسیدهاند امضاء خواهد شد. در رأس این طرحها پروژه کارخانه ساخت موتور بنز در تبریز که با ۳۰۰ میلیون مارک سرمایهگذاری مجدد تولیدات آن از ۱۵ هزار دستگاه موتور بنز در تبریز که با ۳۰۰ میلیون مارک سرمایهگذاری مجدد تولیدات آن از ۱۵ هزار دستگاه موتور به چهل هزار دستگاه در سال رسانده میشود قرار دارد. قرارداد مربوط به این طرح بین طرف آلمانی و ایران ناسیونال پس از نیم روز ۱۰ اردیبهشت ماه دستینه شد.
برای ایجاد یک کارخانه ماشینسازی در اصفهان به ظرفیت ۵۰ هزار تن جهت ساخت ماشینآلات سنگین و تجهیزات صنعتی با مشارکت سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و مؤسسات آلمانی، توافق شده است و انتظار میرود توافق برای اجرای این طرح رسماً اعلام گردد. مذاکرات نهایی مربوط به بستن یک قرارداد با مشارکت ایران و مؤسسات آلمانی برای ایجاد یک واحد صنعتی بزرگ برای ساختن انواع فرآوردههای مسی به ظرفیت ۲۵ هزار تن از تولیدات مس سرچشمه نیز بامداد ۱۰ اردیبهشت ماه دنبال شد. همچنین گفته شد که مؤسسه «مان» که در رشته تولید ماشینآلات سنگین از جمله ساخت جرثقیل فعالیت دارد، برای ایجاد یک کارخانه ساخت جرثقیل و انواع ماشینآلات سنگین به بخش خصوصی پیشنهاد مهمی داده است که اگر توافق بشود، این کارخانه در آغاز تأسیس با ۵ هزار کارگر شروع به کار خواهد کرد. صبح امروز جزییات طرح تأسیس یک کنسرسیوم از صنایع فولاد آلمان برای ایجاد ذوبآهن با در نظر گرفتن صدور ۴۰ درصد از تولیدات آن به آلمان مطرح بود.
جزییات طرحهای مربوط به ایجاد یک کارخانه صنایع کامپیوتر و ایجاد کارخانه شرابسازی و ایجاد کارخانه لامپسازی مورد بررسی قرار گرفت.
گفتگوها پیرامون تأسیس واحدهای جدید پتروشیمی که قریب یک میلیارد دلار سرمایه برای آن لازم است، وضع روشنتری دارد. آقای مستوفی مدیر عامل پتروشیمی بخشی از آن را در سخنان خود روشن کرد. ظاهراً برای تأسیس واحدهای بی شمار پتروشیمی، دو مرحله تعیین شده است. مرحله اول که روی اصول آن توافق نهایی هم شده مربوط به تولید سه ماده مهم پتروشیمی است. یکی از این مواد به «ارومانیک» معروف است در این مورد دو کمپانی بزرگ آلمان- بایر و هوخست که شهرت جهانی و بازار وسیع فروش دارند، مشارکت خواهند کرد. سرمایه لازم برای احداث این واحدها ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون دلار تخمین زده شده است. ماده دیگر «کاپرولاکتوم» که ماده اصلی ساخت نایلون است، میباشد. در تأسیس این واحد صنعتی کمپانی بایر به تنهایی با شرکت ملی پتروشیمی شریک خواهد شد. در این واحد نیز قریب ۱۵۰ میلیون سرمایهگذاری میشود. مورد سوم تأسیس واحدی برای تولید مواد اولیه «پولیستر» یا الیاف مصنوعی است که برای این واحد هم قریب ۶۰ میلیون دلار سرمایه پیشبینی شده است. در این واحد کمپانی «بی ام تی» دینامیت نوبل، شریک ایران خواهد بود. افزون بر واحدهای فوق که اصول قراردادهای آن روشن و توافق شده است، گفتگوهایی برای تأسیس واحدهای بزرگ «اولفین» که مهمترین ماده اولیه پتروشیمی است انجام گرفت اما تأسیس این واحد صنعتی منوط به روشن شدن وضع پالایشگاه بوشهر است. پس از آنکه ویژگیهای پالایشگاه روشن شد و مواد باقی مانده نفتی آن معلوم گردید، برای تأسیس واحدهای تولیدی «اولفین» که در حقیقت تکمیل کننده سلسله واحدهای پتروشیمی به شمار میآید تصمیم نهایی گرفته خواهد شد. برای این پرونده هم بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار سرمایهگذاری پیشبینی شده است.