سیم

برنامه عمرانی اول

تصمیم‌های مجلس قوانین برنامه‌های عمرانی کشور مصوب مجلس شورای ملی

درگاه محمدرضا شاه پهلوی

۱ مهر ماه ۱۳۴۱ در پیشگاه شاهنشاه در شهر مراغه آیین جشن روز دهقان برگزار شد. شاهنشاه در پیامی برای این روز فرمودند:

لایحه اصلاحات ارضی که در جریان است، مترقی‌ترین وسیله تامین سعادت و رفاه و همچنین تامین وضع شرافتمندانه زندگی دهقان ایرانی است.

سپس شاهنشاه از غرفه‌های بانک کشاورزی که نمونه‌هایی از ساختمان‌های نوین روستایی، ماشین‌های کشاورزی، بذرهای اصلاح شده، کودهای شیمیایی در آن قرارداده شده بازدید فرمودند.

در پیشگاه شاهنشاه جشن پیمان زناشویی یک دختر و پسر روستایی از اهالی دهکده "ورجوی" مراعه برگزار شد و شاهنشاه پنجاه سکه طلای نیم پهلوی به این جفت جوان دادند.

شاهنشاه در آیینی سربازخانه نوین مراغه را گشودند و از بخش‌های گوناگون آن بازدید کردند. در این آیین از پیشگاه شاهنشاه درخواست شد که این سربازخانه به نام والاحضرت ولیعهد نامیده شود.

۲ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه در میان هلهله و شادمانی مردم سنندج وارد این شهر شدند و در باشگاه افسران کردستان در سخنانی فرمودند:

...اصلاحاتی که ما شروع کرده‌ایم همه جانبه است. هم اصلاحات اداری و هم به خصوص اصلاح جامعه ایران. جمعیت ایران و تمامی افرادی که تشکیل این مملکت و این جامعه را می‌دهند باید زندگیشان و رسومشان و طرز عملشان بر پایه مترقی‌ترین و عالانه‌ترین طرق اجتماعی عصر امروز ما باشد....

شاهنشاه از شهرهای بناب، میاندوآب و مهاباد بازدید کردند و برای پایان دادن به ساختمان سد مهاباد دستوراتی دادند.

هیات وزیران سرمایه‌گذاری شرکت امریکایی کلگیت پالمولیو ایران را پذیرفت.

۳ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه از شهرهای خانه و نقده بازدید کردند و سپس رهسپار رضاییه شدند و اهالی با پایکوبی و هلهله و جاوید شاه به پیشباز شاهنشاه آمدند. روز پسین شاهنشاه در سخنانی به مردم رضاییه فرمودند:

... هدف ما این است که ایران و استقلال ایران و تمامیت ایران معنی دیگری داشته باشد و آن این است که مملکت ما امروز در فرن بیستم هماهنگ و دوش بدوش مترقی‌ترین ممالک دنیا پیش برود. برای این کار تمام استعدادهای مادی و معنوی مملکت باید به کار بیفتد، آن هم در محیط عدالت اجتماعی عدالتی که از هیچ جای دیگر دنیا کمتر نباشد، زیرا روی اصل سوابق تاریخی و سنن ملی و ثباتی که خداوند به ما داده است ما می‌توانیم با آسودگی و با فراغت، و در ضمن با سرعت تمام به بالاترین پیشرفت اجتماعی که یک کشور در قرن بیستم می‌تواند به آن دست یابد و بدان افتخار کند، نایل بشویم...

شاهنشاه از کودکستان جمعیت خیریه فرح پهلوی بازدید فرمودند. سپس شاهنشاه استادیوم نوین ورزشی این شهر را به نام استادیوم رضا پهلوی گشودند.

۵ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه از ساختمان نوین دادگستری و بانک ملی و ساختمان تلفن خودکار رضاییه بازدید کردند. سپس در پیشگاه شاهنشاه مانور لشکر ۴ در بلندی‌های راه بندر گلمانخانه انجام یافت. در این روز شاهنشاه به باشگاه افسران رضاییه تشریف فرما شدند و در بیاناتشان به بازبینی در سازمان ارتش، تقسیم املاک میان کشاورزان، صنعتی کردن کشور و پیشرفت‌های کشور اشاره کردند و سپس فرمودند:

...قطعا سن بعضی از شماها اجازه نمی‌دهد که وضع کشور را قبل از سوم حوت ۱۲۹۹ و حتی قبل از شهریور ۱۳۲۰ به یاد داشته باشید. ولی خیلی از حاضران دیگر به یاد دارند که در آن زمان چه وضعی داشتیم. به طور خلاصه از مملکت فقط اسمی باقی مانده بود. در تهران فقط یک دبیرستان بود که آنهم هفت یا هشت شاگرد داشت. آن وقت وضع فعلی را به نظر بیاورید تا ترقی و پیشرفت را به خوبی درک نمایید.

۶ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه برای دادن اسناد مالکیت شش قریه رهسپار بخش زیوه در ۴۰ کیلومتری رضاییه شدند و اسناد مالکیت زمین‌های تقسیم شده را به کشاورزان آن روستاها دادند و در بیاناتی به کشاورزان فرمودند:

اولین کار و بهترین کار این است که همیشه به فکر هم نوع خود باشیم و یک قسمت از خوشی خود را در خوشی دیگران بدانیم و دست محبت و همکاری و معاضدت به سوی یکدیگر دراز بکنیم و متفقا این مملکت را به آن مدارجی برسانیم که حقا مستحق آن است.

شاهنشاه پس از پایان این آیین از مراغه رهسپار خوی شدند. روز پسین ۷ مهر ماه شاهنشاه روستاهای کشاورزی و برنامه‌های عمرانی شهرهای شاهپور و خوی را مورد بازدید قراردادند.

۷ مهر ماه ۱۳۴۱ مارشال ایوب خان پرزیدنت پاکستان، در راه بازگشت از سفر خود به امریکا در فرودگاه مهرآباد درنگ کرد و زمانی با نخست وزیر اسداله علم پیرامون پیوندهای دو کشور گفتگو نمود.

۷ مهر ماه ۱۳۴۱ اساسنامه شورای مرکزی دانشگاه‌ها به تصویب هیات وزیران رسید.

۷ مهر ماه ۱۳۴۱ هیات دولت بنیاد کارخانه گاز استیلن در بندر شاهپور از سوی سازمان بنادر و کشتیرانی را پذیرفت. هم چنین هیات وزیران با کاوش‌های علمی انستیتو شرقی دانشگاه شیکاگو در جندی‌شاپور و چغامیش موافقت کرد. در این روز هیات وزیران بنیاد اتاق صنایع و معادن ایران را پذیرفت و مقررات آن را تصویب کرد. هم چنین هیات دولت با کاوش و پژوهش‌های علمی شماری از باستانشناسان دانشگاه کلمبیا در کناره‌های جنوب دریای مازندران و دامنه‌های شمال البرز و شمال غربی ایرانی، کندوکاو یک هیات علمی انگلیسب به سرپرستی دیوید استروناخ در مشهد مرغاب، دشت مرغاب و پاسارگاد، کاوش‌های علمی باستان شناسان فرانسوی به رهبری دکتر گیرشمن در مسجد سلیمان، پژوهش‌های علمی و خاکبرداری باستان شناسان ایتالیایی در سیستان و هیات علمی دانمارکی در لرستان موافقت کرد.

۸ مهر ماه ۱۳۴۱ ساختمان‌های گمرک بازرگان مورد بازدید شاهنشاه قرارگرفت. سپس شاهنشاه به درخواست فرماندار "دوغوبایزید" شهر مرزی ترکیه در میان هلهله اهالی شهر مرزی به خاک ترکیه گام نهادند و پس از کوتاه زمانی به خاک ایران بازگشتند. در این روز شاهنشاه به "چمن باغچه چوق" تشریف فرما شدند و اسناد زمین‌های خالصه را به ۱۳۶ کشاورزی که روی زمین‌ها کار می‌کردند دادند. شاهنشاه در سخنان خود به کشاورزان فرمودند:

از شهر رضاییه حرکت کردیم پس از طی چند کیلومتر مسافت در هر کجا که اجتماعی بود و مردم آمده بودند تا شاه خودشان را ببینند ما توقف می‌کردیم و از حال مردم جویا می‌شدیم. البته چون مملکت در حال ترقی است، مردم که با زندگی جدید آشنا می‌شوند طبعا درخواست‌های گوناگونی هم دارند، مثل ازدیاد کلاس‌های دبستان یا دبیرستان. تقاضاهای دیگرشان درمانگاه بود، وسایل بهداری و بهداشت بود، و البته این مایه خوشوقتی است که مردم به این مسایل مهم و اساسی پی برده‌اند و تقاضا دارند که این نوع وسایل در اختیارشان باشد.

در این روز شاهنشاه روانه ماکو شدند و در میان پیشباز شورانگیز مردم وارد شهر شدند.

علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی یازدهمین کنگره پزشکی رامسر را گشودند و در پیامی فرمودند:

تشویق و ترغیب پزشکان جوان به خدمت در شهرستان‌ها به خصوص مناطق روستایی و نقاط دورافتاده کشور عامل موثری در تعمیم و توسعه بهداشت در کشور خواهد بود. باید در این امر مهم از نفوذ معنوی این مجمع علمی و امکانات دولت حداکثر استفاده به عمل آید تا بهداشت کشاورزان زحمتکش ایرانی به نحو احسن تامین شود.

علیاحضرت شهبانو بیمارستان فرح پهلوی را در رامسر گشودند و از بخش‌های گوناگون آن بازدید کردند.

وزارت امور خارجه به آگاهی رساند که دولت شاهنشاهی ایران به هموندی هیات مدیره سازمان بین المللی انرژی اتمی در وین برگزیده شده است. سخنگوی وزارت خارجه گفت: این کرسی که از سوی کشور شاهنشاهی ایران اشغال شد، از آنِ کشورهای افریقایی و خاورمیانه است. در این روز گفتگوهای وزیران خارجه ایران، افغانستان و پاکستان برای از میان برداشتن ناسازگاری‌های پاکستان و افغانستان در نیویورک آغاز شد.

۹ مهر ماه ۱۳۴۱ کنفرانس کشورهای ضدکمونیست آسیا با شرکت ۱۲۰ نماینده از ۱۲۰ کشور گیتی چن ایران در در توکیو پایتخت ژاپن گشایش یافت. در این روز هیات دولت با پذیرفتن مهاجران کشورهای کمونیستی که از سال‌ها پیش تا ۱۰ شهریور ماه ۱۳۴۱ به استان خراسان و تهران پناهنده شده بودند و دادن تابعیت ایرانی موافقت کرد. هیات دولت برای فراهم ساختن نان و رفاه اهالی جنوب کشور که دچار خشکسالی شده بودند، سود بازرگانی آرد گندم را برداشت.

۹ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه از ماکو به جلفا تشریف فرما شدند و پس از بازدید از آن پیرامون رهسپار تبریز شدند. ۱۰ مهر ماه شاهنشاه به مردم تبریز فرمودند:

...شور و هیجان شما علل متعدد دارد که یکی از آنها این است که من و شما یک شکل فکر می‌کنیم و قلب ما به یک آهنگ ضربان دارد. به واسطه این رابطه قلبی و روحی خداوند خواسته است که من بتوانم خواسته‌های حقیقی و آمال و آرزوهای شما را درک بکنم و پیش بینی نمایم و به همین جهت همیشه بحمدالله چند قدم از حوادث تاریخ و احتیاجات اجتماعی جلوتر هستیم...

در این روز شاهنشاه از نمایشگاه کشاورزی شاه گلی در ۴ کیلومتری تبریز بازدید کردند. شاهنشاه در این نمایشگاه هنگام بازدید از غرفه سازمان جنگلبانی فرمودند:

جنگل سرمایه بزرگی برای کشور است و باید جنگل‌های کشور با تمام قوا حفظ شود.

سپس شاهنشاه از دانشگاه تبریز دیدن فرمودند و ساختمان نوین دانشکده پزشکی در پهنه دانشگاه نبریز را گشودند.

۹ مهر ماه ۱۳۴۱ اجرای قانون اصلاحات ارضی در ۷ منطقه دیگر آذربایجان به آگاهی رسید. این مناطق پیرامون ماکو، پیرامون شاه آباد ماکو، حومه نقده، حومه سیه چشمه، بستان آباد تبریز، نمین و نیر اردبیل.

۹ مهر ماه ۱۳۴۱ کاردار سفارت عراق در ایران در دیدار با اسداله علم نخست وزیر چک ۲٬۱۰۰٬۰۰۰ ریال از سوی دولت چکسلواکی به زلزله‌زدگان بویین زهرا پیشکش کرد.

۹ مهر ماه ۱۳۴۱ نخستین کلنگ ساختمان کارخانه قند کرمانشاه از سوی وزیر صنایع و معادن بر زمین زده شد.

۱۱ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه ساختمان نوین موزه آذربایجان شرقی در تبریز را گشودند.

۱۲ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه از اردوی کار تبریز و تاسیسات نظامی ارتش در ۴ کیلومتر تبریز دیدن کردند. سپس شاهنشاه بیمارستان نیکوکاری و بیمارستان راه آهن آذربایجان شرقی را گشودند و نخستین کلنگ جاده تاکستان - بازرگان را بر زمین زدند.

۱۳ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه به باشگاه افسران تبریز رفتند و بیاناتی درباره ناآرامی‌های کشور در گذشته، گسترش عدالت اجتماعی، نگاهبانی حقوق کشاورزان، کارگران، کارمندان، و فراهم آوردن ابزار مورد نیاز ارتش و نیروی انسانی ارتش ایراد فرمودند. پس از این بازدید شاهنشاه رهسپار شهر سراب و اردبیل شدند و از برنامه‌های عمرانی آن دو شهر بازدید فرمودند.

گفتگوهای نمایندگان ایران و کنسرسیوم نفت درباره قصعنامه‌های اوپک پایان یافت و اعلامیه مشترکی در تهران و پاریس به چاپ رسید.

مجمع عمومی سازمان ملل متحد به همرایی (اتفاق آرا) قعطنامه‌ای که در آن از دبیرکل سازمان ملل متحد و سازمان‌های ویژه سازمان ملل متحد همانند سازمان جهانی بهداشت، یونسکو، یو اِن دی پی، یونیسف درخواست کمک فوری به زلزله‌زدگان بویین زهرا شده بود را تصویب کرد.

۱۳ مهر ماه ۱۳۴۱ نزدیک به نیمه شب زلزله سختی تربت حیدریه و پیرامون این شهر را تکان داد و زیان‌های بسیاری به بار آورد.

۱۴ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه در سخنان خود به مرد اردبیل فرمودند:

احساسات گرم و صمیمانه شما قوت قلیبی است برای هر ایرانی و اخطاری است به هر بدخواه، ایران ما به حیات پرافتخار خود ادامه خواهد داد و پرچم ما همواره در اهتزاز باقی خواهد ماند. اضافه بر این احساسات میهن پرستانه شما نویدبخش آن است که با عزمی راسخ به تمام ترقیاتی که یک ملت در این قرن باید به آن نایل شود با معاضدت همگانی در فاسله‌ای کوتاه خواهیم رسید.

کشاورزان اردیبل در قریه "نیر" گردآمدند و شاهنشاه در میان شور و هیجان دهقانان اسناد مالکیت زمین‌های کشاورزی تقسیم شده را به آنان دادند و سپس درباره دست‌آوردهای اصلاحات ارضی در مراغه، کمبود آب در آذربایجان و روش‌های فراهم ساختن آب، برپایی شرکت‌های تعاونی، فراهم آوردن ابزار کشاورزی، مکانیزه کردن کشاورزی و بکاربردن کودشیمیایی سخنانی ایراد فرمودند.

۱۴ مهر ماه ۱۳۴۱ لایحه قانونی انجمن ایالتی و ولایتی دربرگیرنده ۹۲ ماده و ۱۷ تبصره از تصویب هیات وزیران گذشت.

۱۵ مهر ماه ۱۳۴۱ کنگره پزشکی خاورمیانه و خاورنزدیگ برای نخستین بار در تالار ابن سینای دانشکده پزشکی تهران با پیام شاهنشاه گشوده شد. شاهنشاه در این پیام فرمودند:

... توجه به مسایل پزشکی و بهداشتی همواره از سنن و مختصات تمدن ایران بوده استو در یک لوحه مصری که هم اکنون در موزه ناپل است پزشکی مصری شرح می‌دهد که چگونه وی از طرف داریوش شاهنشاه ایران مامور شده بود که دانشکده طب مصر را برای تعلیم اصول پزشکی و تربیت اطبا در این کشور تاسیس نمایند.

۱۵ مهر ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه از اردبیل رهسپار شهر مرزی آستارا شدند و از آنجا روانه بندر پهلوی گردید و از تاسیسات دریایی بندر پهلوی بازدید فرمودند.