هشتمین سالگشت ذوب آهن آریامهر صنعت مادر ایران ۲۳ اسفند ماه ۱۳۵۴
| سخنرانیهای محمدرضا شاه پهلوی آریامهر بر پایه تاریخ | اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر بزرگ ارتشتاران | ذوب آهن آریامهر |
هشتمین سالگشت ذوب آهن آریامهر صنعت مادر ایران ۲۳ اسفند ماه ۱۳۵۴
۲۳ اسفند ماه ۱۳۵۴ هشت سال پیش در چنین روزی ملت ایران به یک آرزوی دیرین و بزرگی که دهها سال در دل خویش میپروراند، دست یافت. شاهنشاه آریامهر رهبر بزرگ و طراح اقتصادی وطن ما در ۲۳ اسفند ماه ۱۳۴۶ کارخانه ذوبآهن آریامهر را بنیانگذاری فرمودند. پنج سال بعد، یعنی در سال ۱۳۵۱، این واحد عظیم صنعتی که نام مادر صنایع را ویژه خود ساخته است، مورد بهرهبرداری قرار گرفت. به همین مناسبت امروز در کلیه واحدهای ذوبآهن آریامهر چه در کارخانه عظیم تولید پولاد و چه در واحدهای معدنی، مراسم جشن و سرور برپاست و کارکنان ذوبآهن که از سوی شاهنشاه آریامهر «سربازان وطن» نام گرفتهاند، این روز بزرگ را گرامی میدارند. شاهنشاه آریامهر همواره به صنعت ذوبآهن توجه خاص فرمودهاند به گونهای که در سالهای گذشته در فرصتهای گوناگون همهساله یک یا دو بار از این واحد بازدید فرمودهاند و حتی از معادن مورد عمل ذوبآهن نیز دیدن کردهاند. مصرف فولاد در سال ۱۳۳۸ شمسی حدود ۴۰۶ هزار تن و در سال ۱۳۴۸ به ۱۴۰۰ هزار تن و در سال ۱۳۵۲ به دو میلیون و سیصد و چهل هزار تن و در سال ۱۳۵۳ به ۳ میلیون و ۲۵۰ هزار تن رسیده است. روشن است که در کشور پر تحرک و سراپا در تغییر و تحول، نیاز به این محصول روز بروز افزایش مییابد و برای تأمین احتیاجات ملی چارهای جز توسعه این صنع به نظر نمیرسد. این صنعت امکان میدهد تا شالوده استقلال اقتصادی مملکت محکم گردد و وابستگی به دولت های بیگانه از نظر اقتصادی کاهش یابد.
صنعت ذوبآهن در شمار صنایع سنگین فلزی و سازنده کالاهای بنیادی واسطهای است. برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز این صنعت رشتههای تولیدی دیگر مانند استخراج زغال سنگ، سنگ آهن، منگنز، آهک و دولومیت براه میافتد که ارزش افزوده این فعالیتهای معدنی خلاف آنچه که بعضاً در نفت و کُلاً در موارد دیگر نظیر سرب، قلع، کرومیت و غیره میگذرد نصیب اقتصاد کشور میگردد و کمک مؤثری به تسریع رشد اقتصاد ملی میکند. محصولات ذوبآهن یعنی چدن و فولاد و محصولات وابسته به مواد اولیه صنایع سنگین دیگر است. کارخانه ذوبآهن آریامهر با ظرفیت تولید ۶۰۰ هزار تن محصولات فولادی از اسفند سال ۵۱ شروع به کار کرده است که بطور خلاصه شامل بخشهای تولیدی و جنبی و تأسیسات ذیل میباشد:
- *- بخش الگلومراسیون: شامل کارگاه کلوخهسازی با سطح پخت ۷۵ متر مربع و بخش انبار مواد خام
- * بخش ککسازی: دارای یک باطری تولید کک شامل ۵۸ سلول که هر سلول با ظرفیت ۳/ ۲۷ متر مکعب است به انضمام تأسیسات وابسته جهت تولید محصولات شیمیایی شامل سولفات آمونیم، بنزین، تولوئن، اسید سولفوریک و قطران.
- *- کوره بلند شماره ۱ با حجم ۱۰۳۳ متر مکعب
- *- بخش کنورتور: شامل دو کنورتور که با ظرفیت هر کدام ۸۰ تن میباشد بانضمام ۳ ریختهگری مداوم برای تولید شمشهای مختلف.
- * بخش نورد: شامل نورد ۶۵۰ برای تهیه پروفیلهای سنگین از قبیل تیرآهن چهارگوشی، تسمه ضخیم و غیره. نورد ۳۵۰/۲۵۰ برای نورد پروفیلهای سبک مانند نبشی، ناودانی، میل گرد ساده آجدار
- *- بخش نسوز: جهت تولید مواد نسوز. مواد مورد احتیاج کارخانه ذوبآهن و فروش
- * - کارگاههای کمکی: شامل کارگاه مکانیک، کارگاه تعمیرات تجهیزات متالوژی، کارگاه مدلسازی و ریختهگری، کارگاه تعمیرات تجهیزات برقی، آزمایشگاه مرکزی، کارگاه گرانوله کردن سرباره، کارگاه آهن قراضه و غیره
- *- بخش تولید نیرو. نیروگاه مرکزی، پستها، ایستگاه تهیه اکسیژن، دیگهای بخار، کمپرسورخانه
- *- آبرسانی و فاضلاب: شامل سد آب بند، انتقال آب از زایندهرود به کارخانه، تصفیه خانه فیزیکی، تصفیهخانه شیمیایی آب، تلمبهخانهها، برجها و منابع آب، برجهای خنککننده و سیستمهای برگشتی آب، تأسیسات دفع فاضلاب اماکن صنعتی، فنل دارو، انتقال آن به خارج از کارخانه (تصفیهخانه زرین شهر) تأسیسات تصفیه فاضلاب اماکن و استفاده مجدد برای کشاورزی، حوضچههای تبخیر راه و راه آهن، شامل راههای ورودی و خروجی، راههای داخلی، ایستگاه راهآهن، ایستگاه مواد خام، خطوط آهن داخلی، دپو لکوموتیوها.
توسعه مرحله اول- با اجرای طرح توسعه مرحله اول که هم اکنون در دست ساختمان و مونتاژ است، ظرفیت تولید محصولات فولادی از ۶۰۰ هزار تن در سال به ۹/۱ میلیون در سال خواهد رسید و بهرهبرداری این مرحله از توسعه به ترتیب در اواخر سال ۱۳۵۶ آغاز خواهد شد. برای تولید مقدار محصولات فواید فوق توسعه بخشهای مختلف به شرح زیر در نظر گرفته شده است:
- ۱- دو ماشین کلوخهسازی که سطح پخت هر کدام ۷۵ متر مربع میباشد به واحد موجود اضافه خواهد شد به انضمام توسعه انبار مواد خام.
- ۲- ساختمان باطری کک شماره ۲ شامل ۷۲ سلول با حجم ۳٫۲۷ متر مربع و توسعه باطری کک شماره یک از ۵۸ سلول به ۷۲ سلول
- ۳- ساختمان کوره بلند شماره ۲ با حجم ۲۰۰۰ متر مکعب.
- ۴- نصب کنورتور شمره ۳ با ظرفیت ۱۰۰ تن و تغیر ظرفیت کنورتورهای موجود از ۸۰ تن به ۱۰۰ تن اضافه کردن ۳ ریختهگری مداوم و یک قسمت برای ریختهگری فولاد (تهیه اینگات)
- ۵- ساختمان و نصب نورد ۵۰۰ برای تهیه پروفیلهای نیمه سبک از قبیل تیرآهن و ناودانی
- ۶- ساختمان و نصب نورد ۳۰۰ برای تهیه میل گرد و آرماتور
- ۷- توسعه کارگاههای کمکی، کارگاه گرانوله کردن سرباره، کارگاه تولید آهکسازی، کارگاههای تعمیراتی، کارگاه مواد نسوز
- ۸- توسعه شبکه نیرورسانی، آرسانی، گاز و بخار و توسعه سیستم دفع فاضلاب ساختمان، تصفیهخانه شیمیایی آب
- ۹- توسعه راه و راهآهن و ارتباطات.
توسعه مرحله دوم- نظر به پیشرفت سریع صنعتی و احتیاج کشور به صفحه و ورقهای فولادی در صنایع مختلف، شرکت ملی ذوبآهن از آذر ماه سال ۵۳ اقدام به مقدمات تهیه سفارش طرح برای ظرفیت ۶ تا ۸ میلیون تن محصولات فولادی در سال نمود که پس از تکمیل کارهای ساختمانی و مونتاژ و شروع بهرهبرداری مرحله توسعه اول در سال ۵۶ (با ظرفیت ۹٫۱ میلیون تن) کار توسعه مرحله دوم شروع گردید و به ترتیب در سه فاز ساخته و آماده بهرهبرداری خواهد شد. دستورالعمل تهیه طرح توسعه دوم تا ظرفیت قریب شش میلیون تن در سال از طرف شرکت ملی ذوبآهن برای تهیه طرح اقتصادی و فنی به مؤسسات طراحی شوروی سفارش شده است. در طرح توسعه مرحله دوم بخشها و تأسیسات ذیل در نظر گرفته شده است که پس از مطالعات اقتصادی و فنی اقدام خواهد شد.
- * ساختمان کورههای بلند شماره ۳ و ۴ که ظرفیت هر کدام ۳۲۰۰ متر مکعب خواهد بود.
- * ساختمان تأسیسات مربوط به پلت یا اگلومرات و باطریهای تولید کک برای ظرفیتهای فوقالذکر
- *- ساختمان کنورتور شماره ۲ و نصب ۳ کنورتور به ظرفیتهای ۲۵۰ تا ۳۰۰ تن به انضمام ریختهگریهای مداوم تیپ قوسی
- *- ساختمان و نصب نورد گرم ورق پهن به سیستم مداوم (نورد ۲۰۰۰ یا ۲۲۰۰) ساختمان و نصب نورد سر شماره ۱ و شماره ۲ که ظرفیت هر کدام حدود ۱/۱/ میلیون تن خواهد بود.
- * توسعه کارگاههای کمکی، کارگاه گرانوله کردن سرباره، کارگاه تولید آهکسازی، کارگاههای تعمیراتی، کارگاه مواد نسوز
- *- توسعه شبکه نیرو رسانی، آبرسانی، گاز و بخار و توسعه سیستم دفع فاضلاب ساختمان تصفیهخانه شیمیایی آب
- *- توسعه راه و راه آهن و ارتباطات.
نیروی انسانی در ذوبآهن- تربیت و آمادگی نیروی انسانی که بزرگترین مسئله مورد نظر هر سازمان بزرگ صنعتی و اقتصادی دنیاست از بدو کار مورد توجه شرکت ملی ذوبآهن ایران بوده است. تأسیس آموزشگاههای حرفهای، متالورژی و معدنی که جزء بزرگترین واحدهای آموزش کشور شناخته میشوند در زمینه تربیت تکنسین و کارگران فنی ماهر، آشنا با آخرین تکنیکهای آموزشی جهان چنان امکاناتی برای شرکت ملی ذوبآهن ایران فراهم نموده که همه ساله بطور متوسط به حدود ۱۰۰۰ نفر از مهندسین شرکت آموزش اضافی عرضه گردیده و حدود ۱۵۰۰۰ نفر تکنسین و کارگران فنی را با اطلاعات و معلومات بیشتر در زمینه کارهای گارگاههای تولید، تعمیراتی و خانهسازی و شهرسازی آشنا نموده است. آموزشگاه متالورژی ذوبآهن آریامهر در حالیکه بیش از ۳ سال از عمرش نمیگذرد، هم اکنون عهدهدار تربیت ۱۵۰ کارشناس فنی برای دولت پاکستان، ۳۰۰ کارشناس و تکنسین برای صنایع پتروشیمی کشور و بیش از ۷۰۰ تکنسین متالورژی برای کارخانه ذوبآهن آریامهر میباشد. نکته مهمتری که در صنایع ذوبآهن ایران با اهمیت و کیفیت برتر مورد توجه است این است که بطور غیر مستقیم به عنوان یکی از بزرگترین مراکز تعلیم و آموزش برای سازمانهای دیگر کشوری شناخته شده است. عدهای از مهندسین و کارشناسان که با نظم خاص و کارایی لازم و تجارت عملی در این مؤسسه عظیم صنعتی فعالیت داشته با حقوق و مزایایی چند برابر حقوق و مزایای ذوبآهن جذب بخشهای خصوصی و سایر سازمانهای دولتی گردیدهاند و گر چه این سازمان همواره اکثر این مهندسین را در شمار بهترین کارکنان خود میداند، معهذا جذب آنان در بخشهای دیگر صنعتی کوچکترین اثری در کار منظم ذوبآهن ایران نداشته و این سازمان عظیم در زمان حال با گسترش عملیات بهرهبرداری و ساختمانی خود به میزان بیش از ۳ برابر گذشته با کیفیت بسیار مطلوب به فعالیت مشغول میباشد. علاوه بر امکانات و فعالیتهای وسیع آموزشی یاد شده در بالا،
در تأسیسات شرکتهای وابسته به شرکت ملی ذوبآهن ایران مشتمل بر کارخانه ذوبآهن آریامهر در قلب استان اصفهان، معادن بزرگ زغال سنگ کرمان، کارخانه عظیم زغالشویی زرند در ناحیه جنوب شرقی، معدن سنگ آهن حوزه بافق در کویر مرکزی، معادن مواد غیر فلزی و نسوز در منطقه پیربکران اصفهان، معادن زغال سنگ زیر آب و کارمزد در محدوده البرز مرکزی، معادن زغال سنگ شاهرود و دامغان در ارتفاعات البرز شرقی و معادن زغال سنگ سنگرود در دل سلسله جبال البرز غربی، در حالیکه رویهم رفته ۱۷۴۳۶ تن پیوسته به کار بهرهبرداری و تولید فولاد، چدن، زغال سنگ، سنگ آهن و سایر مواد اولیه مورد نیاز شرکت ملی ذوبآهن اشتغال دارند، تعداد ۴۱۲۴۴ تن مهندسین، کارشناسان، تکنسینها و کارگران فنی سرگرم فعالیتهای ساختمانی توسعه ذوب آهن آریامهر، ساختمان و تجهیز معادن جدید، راهسازی، طراحی و احداث راهآهن، طراحی و اجرای فعالیتهای خانهسازی و شهرسازی بوده و تعداد ۵۹۳۳ تن مهندسین زمینشناس و کارشناس و تکنسینهای متخصص درگیر اکتشاف معادن جدید زغال سنگ، سنگ آهن، مواد غیر فلزی، تحقیقات آبشناسی و آبرسانی و سایر تأسیسات زیربنایی مناطق مذکور میباشند.
اکتشافات و معادن- از ۶ میلیارد تن ذخایر زغال سنگ کشور حدود ۳٫۶ میلیارد تن آن کک شو، و با ادامه عملیات اکتشافی در سه افق سطحی و نیمه عمیق وعمیق و با حفر ۲۶۱٬۵۵۶ متر مکعب ترانشه و ۶۳٬۳۶۲ متر تونل و حفر ۴۷۷۵۳۹ متر گمانه و گرفتن کرن و تهیه ۱۸٬۸۹۵ کیلومتر مربع نقشه زمینشناشی ذخیر قطعی تجارتی بالغ بر ۵۵۰ میلیون تن گردیده است و با نیروی اکتشافی تربیت شده در شرکت که تعداد آنها در ناحیه کرمان و بافق ۲۶۶۰ نفر و در ناحیه البرز و اصفهان ۳۲۷۳ نفر میباشد و با امکانات موجود میتوان هر سال حدود ۵۰ میلیون تن زغال سنگ به این ذخیره تجارتی افزود. بعلاوه، با مطالعات انجام شده روی سنگ آهن مرکزی ایران از ۱٫۶ میلیارد تن ذخیره زمینشناسی سنگ آهن ۶۰۰ میلیون تن آن قطعی شده و انتظار میرود که تا پایان سال ۱۳۵۵ ذخایر قطعی تجارتی به مرز ۹۰۰ میلیون تن برسد. هنگام آغاز ساختمان کارخانه ذوبآهن آریامهر در نظر بود زغال سنگ کک شو مورد نیاز از خارج کشور تأمین گردد ولی با بررسیهای لازم و اکتشافات انجام شده در درازای دوره ساختمان نتیجه گرفته شد که ذخایر زغال سنگ ایران به تنهایی برای مرحله ۶۰۰٬۰۰۰ تن کارخانه کافی است ، بلکه دورنمای آن امکان میداد که بتوان برای مراحل گسترش نیز زغال سنگ را از داخل کشور تأمین نمود و برای اینکه حتی در آغاز کار مقدار قابل ملاحظهای زغال سنگ مورد نیاز را بتوان از محصولات داخلی تأمین کرد، شرکت ملی ذوبآهن ایران تدبیر ویژه ای را برگزید و با استفاده از حفاریهای اکتشافی و انتخاب لایههای زغال کک شو معادن اولیه را در مدت کوتاهی آماده بهرهبرداری نمود. برای مرحله اول گسترش که تولید کارخانه ۱٫۹ میلیون تن چدن میباشد، سالانه احتیاج به ۳ میلیون تن سنگ آهن و ۱٫۶ میلون تن زغال سنگ کنسانتره است که برای تأمین آن هم اکنون کارخانه زغالشویی زرند و معادن
- - پابدانای اصل
- - باب نیروی اصلی
- - پابدانای جنوبی
- - هشنونی
- - هیجدک و
- - اشکلی در ناحیه زغالخیز کرمان و معادن طزره در شاهرود مراحل نهایی ساختمانی را میگذراند بطوریکه تمام کارهای یاد شده معدنی فوق در سال آتی آماده بهرهبرداری خواهند بود.