شبستری (گلشن‌راز)/اصول خلق نیک آمد عدالت

'

شبستری (گلشن‌راز) (اصول خلق نیک آمد عدالت) از شبستری

'

اصول خلق نیک آمد عدالت		پس از وی حکمت وعفت شجاعت
حکیمی راست گفتار است و کردار		کسی کو متصف گردد بدین چار
به حکمت باشدش جان و دل آگه		نه گربز باشد و نه نیز ابله
به عفت شهوت خود کرده مستور		شره همچون خمود از وی شده دور
شجاع و صافی از ذل و تکبر		مبرا ذاتش از جبن و تهور
عدالت چون شعار ذات او شد		ندارد ظلم از آن خلقش نکو شد
همه اخلاق نیکو در میانه است		که از افراط و تفریطش کرانه است
میانه چون صراط مستقیم است		ز هر دو جانبش قعر جحیم است
به باریکی و تیزی موی و شمشیر		نه روی گشتن و بودن بر او دیر
عدالت چون یکی دارد ز اضداد		همی هفت آمد این اضداد ز اعداد
به زیر هر عدد سری نهفت است		از آن درهای دوزخ نیز هفت است
چنان کز ظلم شد دوزخ مهیا		بهشت آمد همیشه عدل را جا
جزای عدل، نور و رحمت آمد		سزای ظلم، لعن و ظلمت آمد
ظهور نیکویی در اعتدال است		عدالت جسم را اقصی کمال است
مرکب چون شود مانند یک چیز		ز اجزا دور گردد فعل و تمییز
بسیط الذات را مانند گردد		میان این و آن پیوند گردد
نه پیوندی که از ترکیب اجزاست		که روح از وصف جسمیت مبراست
چو آب و گل شود یکباره صافی		رسد از حق بدو روح اضافی
چو یابد تسویت اجزای ارکان		در او گیرد فروغ عالم جان
شعاع جان سوی تن وقت تعدیل		چو خورشید و زمین آمد به تمثیل