سفر رسمی علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به سنگال ۱۰-۶ اسفند ماه ۱۳۵۴
| دکترای افتخاری و سایر نشانهای تقدیم شده به علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی | درگاه شهبانو فرح پهلوی | سخنرانیها و پیامها و بیانات و مصاحبههای علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی |
سفر رسمی علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به سنگال ۱۰-۶ اسفند ماه ۱۳۵۴
چهارشنیه ۶ اسفند ماه ۱۳۵۴ علیاحضرت شهبانو در میان پیشباز پر شکوه پرزیدنت و پایوران والاجاه و مردم سنگال از مادرید وارد فرودگاه داکار شدند. علیاحضرت شهبانو چهار روز بنا به دعوت پرزیدنت لئوپولد سدار سنگور و همسرشان در سنگال خواهند ماند. آیین پیشباز در فرودگاه داکار بسیار باشکوه بود و همه پایوران برجسته این کشور به پیشباز شهبانو آمده بودند. پرزیدنت سنگور و بانو از فرودگاه تا اقامتگاه علیاحضرت شهبانو را همراهی فرمودند.
دکتر عبدالمجید مجیدی وزیر مشاور و رییس سازمان برنامه و بودجه که در سفر رسمی علیاحضرت به سنگال در رکاب معظم لها است، برنامههایی را که با مشارکت ایران در سنگال انجام میپذیرد روشن ساخت و گفت: پس از انجام گفتگوها و سفر هیاتهای اقتصادی سنگال به تهران توافقهایی برای مشارکت ایران در سه پروژه ساختمان سد دلتا روی رودخانه سنگال، کندن چاه برای آبیاری سرزمینهای نیمه خشک و ایجاد یک منطقه صنعتی آزاد با دادن وامی به مبلغ ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار به کشور سنگال توافق شد. شرکت ملی نفت ایران ۵۰ درصد سهام شرکت شل را که در سنگال فعالیت دارد خریداری کرده است و از این پس، فرآوردههای این شرکت با نشان ویژه شل و شرکت ملی نفت ایران در فروشگاههای نفت پخش میشود، بدین سان کشور ایران وارد شبکه پخش و توزیع نفت شده است. هم چنین دولت سنگال برای اجرای برنامههای توسعه اقتصادی خود دوباره از ایران کمک خواسته است که نزدیک به ۹۰ میلیون دلار است که بیشتر این کمک برای بندر « کایار » درخواست شده است.
بانگاه علیاحضرت شهبانو شام را خصوصی خوردند.
مطبوعات و روزنامههای سنگال با چاپ عکسهایی از علیاحضرت شهبانو، بیشترین صفحات خود را به درج مطالبی درباره کشور ما و روابط ایران و سنگال اختصاص دادهاند. روزنامه «لوسویی» ارگان رسمی حزب حاکم اتحاد ترقیخواه سنگال صفحات اصلی خود را به درج خبر سفر رسمی شهبانوی ایران اختصاص داده و ضمن چاپ عکسی از معظملها نوشته است: سنگال از امروز رنگ ایران به خود به خود گرفته است. آنچه گفتنی است اینکه از آغاز سال جاری و در پی سفر والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی خواهر گرامی شاهنشاه ایران، روابط دوستانه و همکاری میان ایران و سنگال پایداری بیشتری یافته و امروز ما شاهد دیدار رسمی علیاحضرت فرح پهلوی شهبانوی ایران از کشورمان هستیم و ملت سنگال از صمیم قلب پیشباز شایانی از معظملها نموده است. این روزنامه میافزاید، در سرزمین ما همه کس علیاحضرت شهبانو را میشناسد و زندگی و شخصیت شهبانوی ایران نمودار تأثیری است که بر زندگی ایران و پیشرفتهای این کشور داشتهاند. روزنامه «لوسویی» سرمقاله خود را نیز به بررسی امکانات همکاری میان دو کشور سنگال و ایران اختصاص داده و نوشته است، علیاحضرت شهبانوی ایران پنج روز مهمان رسمی کشور سنگال خواهند بود. درحالی که ملت ما از مدتها پیش آرزوی چنین سفری را در دل میپرورانده و به نتایج آن چشم دوخته است.
فراداشت درجه دکترای افتخاری دانشگاه داکار به علیاحضرت شهبانو
۷ اسفند ماه ۱۳۵۴ بامدادان علیاحضرت شهبانو از تأسیسات صلیب سرخ دیدن کردند. سپس از یک موزه سنگال بازدید فرمودند.
۷ اسفند ماه ۱۳۵۴ پس از نیم روز در آیینی ویژه و باشکوه در دانشگاه داکار به علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی درجه دکترای افتخاری داده شد. علیاحضرت شهبانو از دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه داکار دکترای افتخاری دریافت داشتند. این نخستین دکترای افتخاری است که از سوی این دانشکده به یکی از شخصیتهای خارجی داده میشود و شهبانوی ایران تنها بانویی هستند که دارای دکترای افتخاری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه داکار شدند. پیش از معظملها، رئیس جمهوری ساحل عاج موفق به دریافت دکترای افتخاری از دانشکده حقوق دانشگاه داکار شده بودند. در این آیین علیاحضرت شهبانو با ردای ویژه استادی دانشگاه داکار به همراه حضرت رئیس جمهوری سنگال و بانو و سرکار علیه بانو فریده دیبا به تئاتر دانیل سورانو محل برگزاری آیین تشریففرما شدند و مورد پیشباز هویدا نخست وزیر و عبدو دیوف نخست وزیر سنگال، وزیران آموزش عالی و فرهنگ این کشور، وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه ایران قرار گرفتند. سپس علیاحضرت شهبانوی ایران به همراهی پرزیدنت سنگال و همسرشان، سرکار علیه بانو فریده دیبا، وزرای آموزش عالی و فرهنگ در جایگاه مخصوصی قرار گرفتند در این هنگام سلام شاهنشاهی و سرود ملی جمهوری سنگال نواخته شد.
آنگاه رئیس دانشگاه داکار و رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی این دانشگاه سخنانی ایراد کرد. سپس علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی پس از دریافت درجه دکترا در سخنانی فرمودند: [۱]
این افتخار خاص که با دریافت درجه دکترای دانشگاه داکار، یعنی یکی از والاترین کانونهای معنوی قاره عظیم آفریقا نصیب من شده است، برای من همراه با نوعی تردید و در عین حال هیجانی بسیار است. تردید از این جهت که پس از سخنان ستایشآمیز شما آقای رئیس دانشگاه و آقای رئیس دانشکده و در برابر استقبالی چنین شکوهمند نمیدانم چگونه سپاسگزاری خود را ابراز نمایم زیرا این سپاسگزاری میبایست با چنان گرمی ابراز شود که من کلماتی را شایسته آن نمییابم. بنا براین، فقط بدین اکتفا میکنم که از صمیم قلب بگویم متشکرم. علیاحضرت شهبانو سپس درباره تأثیر تمدن ایران بر مدنیت بشر و نیز خطر از بین رفتن تنوع فرهنگها سخن گفتند و افزودند: این رئیس جمهوری سنگور بود که به هنگام بازدید آندره مالرو از داکار به وی گفت: (هدف تمدن، ساختن یخچال نیست) و بدین گفته افزود که من آفریقا را میخواهم ولی در راه این هدف با ماشین مبارزه نمیکنم زیرا فقط ماشین است که بر فقر غلبه خواهد کرد. بدین ترتیب، زمزمه پر اضطرابی که در این کشورها برخاسته بود جای خود را بدین پرسش حیاتی میسپارد که چگونه میتوان همه چیز ار تغییر داد و در عین حال هویت واقعی خویش را حفظ کرد. این پرسش بغرنج است که با همه دشواری آن در آثار شاعرانه و فلسفی رئیس جمهوری کشور شما به شیوهای قاطع و فصیح بدان چنین پاسخ داده است. جذب کردن ولی جذب نشدن و این شعاری است که میباید به حق در سرلوحه هر طرح عمرانی ثبت شود. ما در عین استفاده از تکنولوژی به منظور تأمین حداکثر رفاه برای ملتهای خود، میباید هشیار باشیم که طبق اصطلاح فلسفی هرمان کایرزلینگ به صورت رانندگان سادهای در نیاییم، یعنی کسانی نباشیم که رل اتومبیل را در اختیار دارند ولی فقط راندن ماشین را میدانند. ما باید فرهنگ دانش را بیاموزیم، زیرا بدون آن نمیتوان ماشین را مهار کرد ولی در عین حال میباید مراقب حفظ ارزشهای خاص خود نیز باشیم و از چنین دیدگاهی است که برای قاره بزرگ آفریقا اهمیت ارزشهای فرهنگی دنیای سیاه آشکار میشود. این سیاه نژادی است که رئیس جمهوری سنگور آن را در جستجو در بازیابی هویت ملی توأم با تأکید منافع تمام آفریقا در صحنه بینالمللی در مواجهه با واقعیتها و مسائل جهان امروز تعریف میکند. تحکیم اصالت فرهنگی ملت شما همانند دیگر ملتهای آفریقا عامل نوید دهندهای است زیرا تنوع فرهنگی ضامن خلاقیتی است که بدون آن هیچ تمدنی روی زمین نمیتواند مایه بگیرد. اصالت ایرانی- شهبانو در قسمتی دیگر از بیانات خود گفتند: ما ایرانیان به نوبه خویش ضرورت اساس حفظ و تقویت (اصالت ایرانی) خویش را احساس کردهایم و بر اساس درک همین ضرورت بود که ۱۴ سال پیش در راه نوسازی سریع و همه جانبه کشور خویش قدم نهادیم. این اصالت در استمرار شگفتانگیزی که وجه مشخص تمدن ما از پنجاه قرن پیش تا به امروز بوده و پیوسته از نسلی به نسل دیگر سپرده شده است نهفته است و درست به همین غنای سنت ملی است که همچنانکه شما آقای رئیس دانشگاه متذکر شدید به ما امکان قول آزادانه تأثیرات گونه گون خارجی را داده است بدون آنکه جوهر معنوی ما از این رهگذر آسیب بیند. تأثیرهای یونانی (عربی) چینی و مغولی و حتی آفریقایی هر کدام به نوبه خود در فرهنگ ملی ما جذب شد و رنگ ایرانی گرفت. در عصر اسلامی نیز ایران درعین آمیختگی با همه ارزشهای تمدن اسلامی خود بدین ارزشها غنا و توسعه بخشید و این فرهنگ زیبا و لطیفی را که در طول قرون پدیدآورده بود همواره به عنوان یک وسیله هماهنگی میان ملتها بکار گرفت.
در چنین شرایطی همچنان که شاهنشاه آریامهر متذکر شدهاند برای کشوری که طی هزاران سال تا بدین حد در غنای اندیشه و فلسفه و منطق بشری کوشیده بود، شایسته نبود که اندیشههای بیگانه را به همان صورت اصلی آن پذیرا شود. بنابراین، ما در عین استفاده از تجربیات کشورهای دیگر روشهای ایرانی و اصیل و منطبق با نبوغ ملت خویش برگزیدیم و در هر موقع که لازم بود این تجارب را با مقتضیات ملی خود هماهنگ ساختیم. این است که معنی عمیق آن اصالت ایرانی که روح انقلاب اجتماعی ایران بشمار میرود. لزومی نمیبینم که در اینجا موفقیتهای مادی را که ما به دست آوردهایم و شما از آنها بخوبی اطلاع دارید شرح دهم ولی اجازه دهید یادآوری کنم که در عین این پیشرفتهای مادی ارزشهای اخلاقی و میراث فرهنگی ما سهمی خاص و مهم در توسعه ملی ما دارد.
میهمانی پرزیدنت سنگال و بانو
روز پنجشنبه ۸ اسفند ماه ، در سومین روز اقامت علیاحضرت شهبانو در سنگال، میهمانی ناهاری از سوی پرزیدنت سنگور و بانو به سرفرازی معظملها برگزار شد. در این میهمانی سرکار علیه خانم فریده دیبا، آقای هویدا نخستوزیر، آقای دکتر منوچهر اقبال رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، آقای مجیدی وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه و دیگر همراهان علیاحضرت شهبانو و مقامهای برجسته سنگالی شرکت داشتند.
پرزیدنت لئوپولد سدار سنگور در سر میز ناهار با ابراز شادمانی خود و ملت سنگال از مسافرت علیاحضرت شهبانوی ایران به کشورشان قطعه شعری از منوچهری، شاعر ایرانی را شاهد آوردند و سخن را به توصیف سجایای اخلاقی و استعدادهای ذاتی و اکتسابی علیاحضرت کشاند و ایشان را یکی از استثناییترین شخصیتهای جهان شمرد. رئیس جمهور سنگال با اشاره به سالهای موفقیتآمیز تحصیل شهبانو افزود: ایشان همزمان به پرداختن به امور مهندسی و کسب دانش از سلامت بدن و ورزش نیز غفلت نکرده و همواره مشوق ورزشکاران بودهاند و افزود که در اثر چنین آموزشهای روحی و جسمی، امروز معظملها نقشی عظیم در پیشبرد هدفهای اجتماعی ایفا میکنند. وی افزود، علیاحضرت حتی پیش از پایان تحصیلات متوسطه با انتخاب یک رشته تحصیلی مشکل و خلاف معمول برای دختران از خود اراده و اتکاء به نفس نشان دادهاند. وی پس گزینش شاهنشاه را در برگزیدن چنین همسر شایستهای ستودند و به نقش شهبانوی ایران در تحقق بخشیدن به آرمانهای بزرگ شاهنشاه اشاره کرد و گفت: علیاحضرت، افزون بر پرداختن به زندگی خانوادگی و نظارت مستقیم بر پرورش کودکانتان به تمام جنبههای زندگی اجتماعی ملت علاقه مندید و همواره از پیشرفت هنر و مبادلات فرهنگی حمایت کردهاید. حضرت سدار سنگور در خاتمه سخنانشان ضمن اشاره به نقش شهبانو در مقام یک نایبالسلطنه، شهبانو را یکی از استثناییترین شخصیتهای ممتاز جهان خواندند و زنان و دختران سنگالی را به پیروی از ایشان دعوت کردند.
علیاحضرت شهبانو در پاسخ به بیانات پرزیدنت سنگال سخنانی ایراد فرمودند و گفتند،[۲]
حضرت رئیس جمهوری، به خاطر سخنان محبتآمیزی که در مورد کشورم، اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران و من بیان فرمودید سپاسگزارم. مایلم در این موقعیت استثنایی که امروز نصیبم شده، احساسات دوستانه و احترام خود را نسبت به آن شاعر گرانمایه و آن رهبر عالیقدر بیان کنم و درودهای برادرانه مردم ایران را به مردم سنگال و مراتب دوستی شاهنشاه را به آن حضرت ابراز دارم و باز از صمیم قلب به خاطر استقبال گرم و دوستانهای که مردم داکار هنگام ورود از ما به عمل آوردند از شما تشکر کنم. این استقبال گرم و احساسات نشانه زندهای از پیوندهای مودتآمیزی است که دو کشور ما را به یکدیگر پیوند میدهد و در اینجا به نام خود و همراهانم مراتب سپاسگزاری خویش را ابراز میداریم.
حضرت رئیس جمهوری، مقام شما به عنان یک شخصیت جهانی و به عنوان شاعری که مورد قبول همگان است به شما در میان جامعه بشری هم مسئولیت دنیوی و هم ارزش معنوی میبخشد. آرزوهای مشترک- علیاحضرت شهبانو همچنین گفتند: آقای رئیس جمهوری، دیدار ما از سنگال تأییدی بر آرزوی مشترک دو کشور در تحکیم دوستی میان ما است که علیرغم فاصله دراز جغرافیایی و واقعیتهای تاریخی و از سنتهایی که فقط اختلاف ظاهری دارند ما را به یکدیگر نزدیک میکنند. در اینجا میخواهم به این نکته اشاره کنم که شما با حضور خود در جشنهای دوهزار و پانصد ساله شاهنشاهی ایران افتخار بزرگی به ما بخشیدید. دیدار کنونی ما دور از جنبههای تشریفاتی آن، در زمینه تبادل نظرهای دو کشور که از یکسان بودن نظرهای ما مایه میگیرد جای مناسبی پیدا کرده است. شعرهای زیبایی که از منوچهری و سعدی قرائت کردهاید بازتابی از این فکرها و اندیشههای مشترک است. حضرت رئیس جمهوری، شما به گونهای خستگیناپذیر برای گسترش برنامههای اقتصادی، صنعتی و تکنولوژی کشورتان تلاش میکنید و همراه با آن میکوشید تا روح سرزمین سنگال و میراث معنوی و انسانی آن حفظ شود. ما نیز به نوبه خود کوشش میکنیم تا هدفهایی که شاهنشاهمان برای رساندن ایران به پایه پیشرفتهترین کشورهای جهان تعیین فرمودهاند اجرا کنیم. در عین حال ضمن آن که از اندیشههای دنیای امروزه بهره میگیریم، سنتهای باستانی خود را نیز الهامبخش اندیشههایمان قرار دادهایم. حضرت رئیس جمهوری، نمیدانید از آگاهی به این حقیقت چقدر خوشوقتم که هدفهای ما تا به این پایه با یکدیگر هماهنگ هستند. ما هنگامی خواهیم توانست آینده خود را استحکام بخشیم که بتوانیم میراث معنوی خویش را پاسداری کنیم. دو کشور ما تحت رهبری خردمندانه رهبران خود پیکار مشترک و مشابهی را برای پاسداری از استقلال ملی خود دنبال میکنیم. علاقه کسانی را در زمینه سیاست تشنجزدایی بینالمللی نشان میدهد و به یک اندازه در گسترش همکاریهای بینالمللی و سازش میان ملتها میکوشند و هر دو برای از میان برداشتن دشواریهای جهان امروز راهحلهای مفیدی را پیشنهاد میکنند. کوشش ما این است که در دو نقطه مختلف جهان خوشبختی و رفاه یکسانی برای مردم فراهم کنیم و جامعه جدیدی بوجود آوریم که در آن انسان تنها یک عامل پیشرفت مادی نباشد، بلکه خود عامل معنوی این پیشرفت و ارتقاء بشمار آید. برنشاندن نخستین سنگ بنای پالایشگاه نفت ایران و سنگال نه تنها از نظر اقتصادی دارای اهمیت است، بلکه به یک آرزو جامه عمل میپوشاند. تلاشهایی که تاکنون برای ایجاد این تأسیسات انجام گرفته نشانه تصمیم دو ملت در به وجود آوردن جهانی بر پایه دوستی، برادری و امید است. ما اینک در دورانی زندگی میکنیم که مردم جهان ارزشهای عمیق تمدن ما را به حساب میآورند و در عین حال ما را ملزم میسازند که برای پیشرفت و تکامل به یکدیگر نزدیکتر شویم. در اینجا باید تأکید کنم که شاهنشاه ایران علاقهمندند که همکاری گسترده و همهجانبهای بین دو کشور به منظور دست یافتن به هدفهای مشترک و مشروع بوجود آید. باید بگویم که امروز ما با نصب نخستین سنگ بنای پالایشگاه، دوستی دو جانبه و خوشبختی ملتهای ایران و سنگال را پایهگذاری میکنیم تا نسل فردا آن را نیز چون مناسبات خشایارشاه با اتیوپی به یاد داشته باشد.
بازدید از موزه هنرها و هنرهای مدرن داکار
علیاحضرت شهبانو در سه روز گذشته از چندین موسسه اجتماعی سنگال دیدن فرمودند. موزه مردم شناسی ایفان، مرکز صلیب سرخ سنگال و تاسیسات « جزیره کورمی » از جاهایی بودند که مورد بازدید علیاحضرت شهبانو قرار گرفتند.
شهبانو در موزه هنرهای داکار
شهبانو و هنر مدرن در سنگال
سرکار علیه بانو فریده دیبا در سنگال
برنشاندن نخستین سنگ شهر فرح پهلوی و پالایشگاه کایار
۹ اسفند ماه ۱۳۵۴ علیاحضرت شهبانو امروز در سومین روز اقامت رسمی در سنگال از داکار به «کازامانس» در جنوب این کشور تشریففرما شدند. در کازامانس وزیر کشور سنگال و بانو و فرمانداران منطقه از معظملها و بانو سنگور استقبال کردند. علیاحضرت شهبانو پس از ورود به کازامانس با خودرو به میدان «گوآ» نزول اجلال فرمودند و در این جا وزیر خارجه و مسئول سیاسی استان «کازامانس» تشریففرمایی علیاحضرت شهبانو را به این استان خوشآمد گفت و سپس معظملها از این شهر دیدن کردند. علیاحضرت شهبانو از داکار با کشتی به جزیره کوری تشریففرما شدند، علیاحضرت شهبانو پس از نیم روز به داکار بازگشتند و پیش از ظهر فردا سفر رسمی معظملها به این کشور پایان مییابد.
علیاحضرت شهبانو پس از نیم روز نخستین سنگ ساختمان پالایشگاه کایار و نخستین سنگ بنای شهر فرح پهلوی را برنشاندند. هنگام آغاز ساختمان شهر شهبانو فرح پهلوی، پرزیدنت سنگور در سخنانی درباره ویژگیهای شهر چنین گفتند: شهر نوین فرح پهلوی به همراه بندر، صنایع و فضای سبز آن به این منطقه حیاتی جدید خواهد بخشید. احداث شهر در پنج مرحله صورت میگیرد طوری که در نخستین مرحله ۱۰٬۰۰۰ نفر، در مرحله دوم ۵۰٬۰۰۰، در مرحله سوم ۱۰۰٬۰۰۰، در مرحله چهارم ۱۵۰٬۰۰۰ نفر و بالاخره در مرحله آخر ۲۰۰٬۰۰۰ نفر در آن سکونت خواهند گزید که در آن مرکز فرهنگی، تئاتر با سالن کنسرت، نمایشگاه، یک تالار کنفرانس و یک کتابخانه احداث خواهد شد.
۹ اسفند ماه ۱۳۵۴ گفتگوهای اقتصادی ایران و سنگال- پیش از نیم روز گفتگوهای نخستوزیران ایران و سنگال و هیئتهای اقتصادی دو کشور در داکار آغاز شد. پس از انجام این نشست مشترک دکتر مجیدی وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه گفت: بی درنگ پس از پایان این جلسه در کمیته فنی مختلط یکی برای امور بازرگانی و فرهنگی و دیگری برای امور اقتصادی و مالی تشکیل گردید. این دو کمیته در دو روز با توجه به موافقتنامههایی که پیشتر وسیله دو کشور به امضاء رسیده صورتجلسه نهایی مذاکرات مشترک دو کشور را تهیه میکنند که بامداد یکشنبه به امضاء آقای هویدا نخستوزیر ایران و آقای عبدو دیوف خواهد رسید. هم چنین در نظر است برای تحصیل دانشجویان سنگالی در دانشگاه فارابی نیز گفتگوهایی انجام یابد.
چهارمین روز در سنگال
علیاحضرت شهبانو روز شنبه در چهارمین روز اقامت رسمی در سنگال از نقاط جنوبی این کشور در سواحل اقیانوس اطلس دیدن کردند. مناطقی که مورد بازدید علیاحضرت شهبانو قرار گرفت شهر «زیگن شور» مرکز استان «کازامانس» و شهر «کاپ اسکرینک» جنوبیترین ساحل سنگال در اقیانوس اطلس بود. علیاحضرت شهبانو در ساعت ۱۱ به وقت محلی برابر با ساعت دو بعد از ظهر به وقت تهران به اتفاق بانو سنگور، سرکار علیه بانو فریده دیبا، آقای هویدا نخستوزیر و دیگر همراهان به شهر «زیگن شور» تشریففرما شدند و مورد پیشباز وزرای کشور سنگال و استاندار کازامانس و پایوران برجسته این استان قرار گرفتند. در فرودگاه زیگن شور آیین پیشباز رسمی انجام یافت و شهبانو در میان پیشباز گرم مردم این شهر که به ۸۰۰ هزار نفر میرسید وارد میدان «گوآ» در زیگن شور شدند. در این جا شهردار این شهر و معاون وزارت خارجه سنگال طی سخنانی تشریف فرمایی علیاحضرت شهبانو را خوش آمد گفتند.
علیاحضرت شهبانو در پاسخ فرمودند: از این که از زمان ورود تا این لحظه با روی خندان و گشاده از ما استقبال کردهاید بسیار تحت تأثیر قرار گرفتم. در این فاصله دوری که ما از کشورمان هستیم، شما با چهرههای خندان خود این احساس را به ما دادهاید که در خانه خودمان هستیم. این خود نشانه دوستی و احترام عمیقی است که متقابلاً بین شاهنشاه آریامهر و حضرت رئیس جمهوری سنگال وجود دارد و همچنین منعکس کننده علاقه و دوستی مستحکمی است که بین دولت و ملت ایران و سنگال موجود است. آرزو دارم که این علاقه و نزدیکی به صورت همکاری مثبت و سازنده در راه پیشرفت و بهم پیوستگی بیشتر متجلی گردد.
سپس علیاحضرت شهبانو به همراه بانو سنگور و همراهان به هتل جدیدالتأسیس «زیگن شور» که به سبک خانههای بومی بنا شده است تشریففرما شدند. هتل فوق که در باغ پهناوری بنا شده و نمایانگر خانههای قدیمی روستاهای سنگال است، مورد توجه شهبانو قرار گرفت. پس از آن شهبانو و خانم سنگور و همراهان به فرودگاه زیگن شور تشریففرما شدند و در میان پسواز سران این شهر، از زیگن شور با هواپیما رهسپار کاپ اسکرینگ، جنوبیترین ساحل سنگال در اقیانوس اطلس گردیدند. علیاحضرت شهبانو پس از خوردن ناهار در این شهر پس از نیم روز به همراه بانو سنگور و همراهان به داکار بازگشتند.
به دنبال سفر رسمی علیاحضرت شهبانو به سنگال و ایجاد چند طرح صنعتی با مشارکت ایران در سنگال، دکتر فلاح مدیر عامل شرکت نفت ایران و سنگال، دکتر مینا مدیر امور بینالمللی شرکت ملی نفت ایران و دکتر استپانیان قائم مقام مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، پیرامون طرحهای مشترک صنعتی ایران و سنگال توضیحاتی دادند. دکتر فلاح در مورد چگونگی تشکیل شرکت مختلط ایران و سنگال گفت، این شرکت که در زمینه تصفیهخانه پتروشیمی و معادن فسفات فعالیت خواهد داشت، پس از تشکیل، اقداماتی برای تهیه سرمایه انجام داد. برای این منظور دولت ایران هشتاد میلیون دلار در اختیار شرکت مختلط میگذارد که ۴۰ میلیون دلار آن سهم ایران و چهل میلیون دلار دیگر سهم دولت سنگال خواهد بود که دولت ایران به صورت وام در اختیار سنگال قرا خواهد داد. دکتر فلاح گفت، پروژههای صنعتی این شرکت شامل پالایشگاه، پتروشیمی، معدن و خریداری دستگاههای توزیع و شبکه پخش بنزین و همینطور ایجاد انبارهایی برای صادرات مازوت و نفت کوره خواهد بود.
به آگاهی رسیده است که پرزیدنت سدار سنگور و همسرشان در ماه آوریل (فروردین) بطور رسمی از ایران دیدن میکنند. مقامات سنگال برای سفر رئیس جمهوری خود به ایران اهمیت فوقالعادهای قائل هستند زیرا گفته میشود گفتگوهایی که در سنگال انجام شده، در تهران دنبال خواهد شد زیرا سنگال تقاضای وام از صندوق عمران و اوپک و بانک جهانی کرده و تا زمان سفر رئیس جمهوری سنگال به ایران وضع این وام که دولت سنگال از آن برای اجرای برنامههای زیربنایی شهر فرح پهلوی و واحدهای صنعتی و ساختن تأسیسات بندر آزاد استفاده خواهد کرد روشن میشود. ایران به سنگال اطمینان داده است که از درخواست این دولت در صندوق عمران اوپک پشتیبانی نماید.
بازگشت علیاحضرت شهبانو به تهران
علیاحضرت شهبانو که به دعوت لئوپولد سدار سنگور پرزیدنت سنگال برای یک دیدار رسمی پنج روزه به این کشور سفر کرده بودند پایان گرفت. معظملها در ساعت ۱۰ بامداد با پسواز رسمی پرزیدنت سدار سنگور و همسرشان داکار پایتخت سنگال را ترک کردند. در مسیر بازگشت، علیاحضرت شهبانو در رباط میهمان اعلیحضرت ملک حسن دوم پادشاه مغرب بودند. پیش از ترک سنگال، علیاحضرت شهبانو از داکار، آقای هویدا نخستوزیر و آقای عبدو دیوف نخستوزیر سنگال پروتکل گفتگوهای کمیسیون مشترک ایران و سنگال را دستینه کردند. در این گفتگوها افزون بر زمینههای همکاری دو کشور در گذشته در مورد مسائل مربوط به توسعه روابط فرهنگی، بازرگانی و ارتباطات توافقهای جدید صورت گرفته است.
۱۰ اسفند ماه ۱۳۵۴ علیاحضرت شهبانو نیم روز از سفر رسمی سنگال به شهر «فاس» تشریففرما شدند و مورد پیشباز اعلیحضرت ملک حسن دوم پادشاه مغرب قرار گرفتند. علیاحضرت شهبانو و همراهان عالیمقام وی ناهار میهمان خاندان سلطنتی مغرب بودند. در فرودگاه «فاس» نخستوزیر و چند تن از وزرای کابینه و مقامات عالیرتبه مغرب از علیاحضرت شهبانو سرکار علیه بانو فریده دیبا و آقای هویدا نخستوزیر و سایر همراهان استقبال کردند. علیاحضرت شهبانو در پایان اقامت در شهر زیبای فاس با پسواز دختر اعلیحضرت ملک حسن دوم پادشاه مغرب آن کشور را ترک کردند و فردا به ایران باز خواهند گشت.
در روز ۱۲ اسفند ماه ۱۳۵۴ به تهران بازگشتند. در فرودگاه مهرآباد از سوی شاهنشاه آریامهر، والاحضرت همایون ولایتعهد، والاحضرت شاهدخت فرحناز پهلوی، والاحضرت شاهپور علیرضا پهلوی و والاحضرت شاهدخت لیلا پهلوی، والاحضرت شاهپور عبدالرضا، والاحضرت شاهپور غلامرضا و بانو و والاحضرت شاهپور محمودرضا پهلوی و پایوران برجسته کشوری به پیشباز علیاحضرت شهبانو آمدند.
در آیین پیشباز از علیاحضرت شهبانو رییس مجلس سنا، رییس مجلس شورای ملی، وزیر دربار شاهنشاهی، وزیر امور خارجه، هیات دولت و بانوانشان، رییس کل تشریفات شاهنشاهی، رییس دفتر مخصوص شاهنشاهی، ژنرال آجودان شاهنشاه آریامهر جانشین ستاد بزرگ ارتشتاران فرمانده گارد شاهنشاهی، رییس کل تشریفات وزارت امور خارجه، معاونان وزارت دربار شاهنشاهی و چند تن از نمایندگان سیاسی کشورهای خارجی در دربار شاهنشاهی به فرودگاه آمده بودند. علیاحضرت شهبانو به همراه والاحضرتها پس از درنیگی کوتاه با خودرو روانه کاخ شاهنشاهی ایران گردیدند.