سخنان شاهدخت اشرف پهلوی در سمپوزیوم بین المللی سوادآموزی در تخت جمشید ۱۳ شهریور ماه ۱۳۵۴
| کنگره جهانی پیکار با بیسوادی - تهران ۱۷ تا ۲۸ شهریور ۱۳۴۴ | درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر | برنامه عمرانی پنجم/سال ۱۳۵۴ خورشیدی فروردین تا خرداد ماه |
با سخنان شاهدخت اشرف پهلوی در سمپوزیوم بین المللی سوادآموزی در تخت جمشید ۱۳ شهریور ماه ۱۳۵۴ گشایش یافت:
عالیجنابان، بانوان، آقایان، دوستان عزیز
به نام برادر تاجدارم شاهنشاه ایران و مقامات ایرانی و کمیته سرپرستی سمپوزیوم و از طرف شخص خود مایلم پیش از هر چیز ورود شما را به تخت جمشید خوشآمد گویم.
برای من موجب کمال مسرت است که میبینم به دعوت ما، مردان و زنان از تمام نقاط جهان، از چین گرفته تا سوئد و از زولاند نو تا زامبیا گرد هم آمدهاند تا با آزادی کامل و بدون هیچگونه ضوابط تشریفاتی که بار سنگینی بر اغلب همایشهای بینالمللی است به تبادل افکار و تجارب و آرزوهایشان در زمینه پیکار با بیسوادی پردازند. دعوت شما به شرکت در سمپوزیوم بینالمللی سوادآموزی که من تا چند لحظه دیگر افتخار گشایش آن را خواهم داشت، دقیقاً بر مبنای بینشهای عمیق و متفاوت، تجارب ارزنده و آرزوهای خیرخواهانه مشترک شما بوده است. مخصوصاً حضور شخصیتهای برجستهای از ویتنام و کره شمالی و جمهوری خلق چین در میان ما موجب مسرت است. اگر اشتباه نکنم این نخستین باری است که یک اجتماع بینالمللی راجع به سوادآموزی با همکاری ارزنده این گروه تشکیل میشود. پنهان نمیکنم که من شرکت آنان را به عنوان یک رویداد تاریخی سرشار از وعدهها نویدهای ثمربخش برای آینده تلقی میکنم. ما نتیجتاً به جهانی بودن پیشکار در زمینهای که به هر حال به نحوی به تمامی بشریت مربوط میشود ست مییابیم. اجازه دهید اهمیت حضور نمایندگان خانواده ملل متحده بویژه مدیر بخش سوادآموزی یونسکو، آقای سولرروکا نماینده مدیر کل آن سازمان را در این اجتماع تأکید کنم. عاملی که ما را فراهم آورده است همواره بر پشتیبانی جامعه بینالمللی حساب میکند و توجه به این نکته موجب دلگرمی ما به پایداری و ادامه کار است. در مقابل، باید از عدم حضور ناخواسته و غیر ارادی بسیاری از شخصیتها که من برای شرکت آنان اهمیت قائل بودم ابراز تأسف کنم، مخصوصاً در مورد آقای رنه ماهو، مدیر کل پیشین یونسکو، عضو هیأت سرپرستی سمپوزیوم که طبق دستور صریح پزشکان خود از حضور در میان ما معذور است. شاید شما میل داشته باشید پیامی مبنی بر همدردی و تأسف برای او ارسال دارید. تاریخ تشکیل گردهمآیی ما به نظر من به جهات مختلف بسیار مناسب است. از طرفی به دلیل اینکه مقارن با دهمین سالگرد کنگره جهانی وزرای آموزش و پرورش برای از میان بردن بیسوادی است که به ابتکار اعلیحضرت همایون شاهنشاه و به دعوت یونسکو تشکیل شد و از طرف دیگر به لحاظ یک رویداد بینالمللی که عبارت است از ظهور یک نظام جدید جهانی که در آن آموزش پرورش عامه مردم باید از اصول اساسی و محرک و هدف دائمی این نظام باشد.
جهان سوم-
بدیهی است که جهان طی ده سال اخیر بسیار دگرگون شده است. جهان سوم نه تنها با قدرت به حیات خود ادامه میدهد، بلکه همچون واقعیت است که خود بر آن وقوف دارد، هدفهایش را معین میکند، حقوقش را تثبیت مینماید، افکاری را که میراث دوران پایان یافتهای است مورد تجدید نظر قرار میدهد و اصول اخلاقی نوینی را پایهریزی میکند. این تجدید نظر که بنا بر آنچه در اینجا نیز ملاحظه میشود پدیدهای منحصر به مردان و زنان جهان سوم نیست، شامل زمینه آموزش و پرورش عموماً و شامل زمینه مورد بحث ما یعنی سوادآموزی خصوصاً نیز میشود. لذا بر ماست که مسائلی را که برای همیشه حل شده به نظر میآمدند مجدداً مطرح کنیم و به سئوالهای اساسی پاسخ گوییم در حالیکه کوشا باشیم و به اندیشه صرف بدون وصول به حقیقت قانع نشویم. نخست باید راجع به گذشته از خود سئوال کنیم و من با نگرانی از آن بیم دارم که آنچه طی ده سال گذشته انجام شده است متأسفانه غیر کافی یا بهتر بگویم فریبنده به نظر میآید. معهذا برنامههای متعدد سوادآموزی مورد اجرا در طول این دوره که شایستهترین آنها موضوع جوایز ارزنده قرار گرفتهاند و تألیفاتی که به این مسئله اختصاص یافته و گردهمآئیهای بینالمللی و منطقهای راجع به این موضوع حاکی از تحول مفاهیم و رویههای معمول در زمینه سوادآموزی است. میل دارم به عنوان مثال به سمپوزیوم کشورهای اسپانیایی زبان منعقده در پوپایان کلمبیا اشاره کنم. این سمپوزیوم در ۱۹۷۳ بوسیله دفتر آموزش و پرورش کشورهای اسپانیایی زبان و به تشویق دوست ما جناب آقای رودلفو بارون کاسترو تشکیل شد. اعلامیه پوپایان که متن آن در اختیار شما گذاشته شده است، پدیده مهمی است که اشاره به آن برای ما سودمند خواهد بود و در ایران چند روز پیش اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر اراده خود را مبنی بر پیشبرد سوادآموزی با قدمهای بلند در سالهای آینده اعلام فرمودند و به منظور اخذ تصمیم در این مورد در انتظار نتایج کارهای ما میباشند. این موضوع اهمیت مسئولیتهای سمپوزیوم را در تحقق آرزوهای هموطنان ما تشدید میکند. از طرفی کارشناسانی را که من مأمور تهیه پیشنهادهایی در زمینه ارائه مؤثرترین راه و وسایل گسترش یک اقدام همهجانبه آموزشی در ایران به منظور تأمین نیازهای مردان و زنان این کشور کردهام، از اندیشههای شما حداکثر استفاده را خواهند برد.
کارنامه ده ساله
برای تنظیم کارنامه ده سال اخیر، بر دو مدرک مربوط به گذشته که دبیرخانه یونسکو برای ما تهیه کرده است و بدین لحاظ باید از آقای ام بو مدیر کل این سازمان تشکر کنم، تکیه میکنیم. بر اساس اطلاعات حاصله از این بررسی خواهیم توانست درباره اطلاعات مربوط به موضوعاتی که هیأت سرپرستی در اختیار شما قرار داده است به بحث و گفتگو بپردازیم. اطلاعاتی که خوشبختانه هر یک از تنظیم کنندگان اسنادی که اساس مذاکرات شمار ا تشکیل میدهد آن را به نحوی تعبیر و تفسیر کردهاند. نتیجه حاصل از مطالعه این متنها این است که اگر باید اولویتهایی در انتخاب هدفهای مورد نظر قائل شد اولیتر از همه به نظر من باید مبارزه با بیسوادی در بین زنان باشد، بخصوص از این نظر که آنها اکثریت وسیع بیسوادان را تشکیل میدهند و تعداد بیسوادان همواره در میان زنان سریعتر از مردان افزایش مییابد و باسواد شدن برای آنان بیش از هر کس دیگر وسیله مؤثر رهایی و آزادی است. بدون شک شما از اعلامیه مهم مکزیکو که اهمیت شایسته این مسائل را روشن میسازد آگاهی دارید. ما در سال بینالمللی زن از تأکید بر این جنبه اساسی مسئله که برای حل آن حداکثر نیروی خود را بکار خواهیم برد نباید خودداری کنیم. با یادآوری یک نکته دیگر به سخنان خود پایان میدهم. سوادآموزی در عین اینکه نباید اهمیت جنبههای فنی آن را نادیده گرفت، صرفاً یک مسئله فنی نیست، یا لااقل از این پس نخواهد بود، بلکه اساساً یک مسئله سیاسی به معنی بسیار وسیع و اصیل کلمه است که و اگر حقیقتاً قصد پیشرفت در میان باشد بیشتر از این زاویه باید مورد بررسی قرار گیرد.
لذا من شما را به بررسی متنهایی که مؤلفان در اختیار ما گذاشتهاند و ارائه اندیشههای ژرف درباره مسائل مطروحه، بدون هیچگونه ملاحظه و محدودیتی دعوت میکنم، زیرا در نتیجه اینگونه تبادل افکار است که میتوان حدود یک سیاست سوادآموزی را که انتشار و تبلیغ و اجرای آن در استقرار دنیایی خوشبختتر و متعادلتر برای ملتها و بشریت مؤثر است ترسیم کرد. توضیحات بیشتر در این مرحله، پیشدستی بر مذاکرات شماست. دیگر مطلبی نیست جز آنکه شما را به شروع به کار دعوت کنم و گشایش سمپوزیوم بینالمللی سوادآموزی را اعلام میدارم.