دیدار رسمی نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه اتحاد جماهیر شوروی از ایران ۱۱-۵ فروردین ماه ۱۳۴۹
| سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی | درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر | دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران |
دیدار رسمی نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه اتحاد جماهیر شوروی از ایران ۱۱-۵ فروردین ماه ۱۳۴۹
نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی پس از نیم روز ۵ فروردین ماه ۱۳۴۹ برای یک دیدار رسمی شش روزه از ایران وارد تهران شدند. سفر پادگورنی در پاسخ دیداری است که شاهنشاه در مهر ماه سال ۱۳۴۷ از اتحاد جماهیر شوروی به دعوت رسمی حضرت پادگورنی به انجام رساندند. این دیدار به دعوت رسمی شاهنشاه آریامهر انجام میپذیرد و میهمان عالیقدر شاهنشاه افزون بر بر دیدن آثار تاریخی اصفهان و ذوب آهن، از کارهای عمرانی خارک نیز دیدن خواهند کرد. شاهنشاه آریامهر پس از نیم روز ۵ فروردین ماه ۱۳۴۹ خود از حضرت نیکلای پادگورنی در فرودگاه مهرآباد پیشباز فرمودند. شاهنشاه چند دقیقه پیش از ساعت ۱۴ به فرودگاه تشریف فرما شدند و در پای پلکان هواپیما از میهمان والاجاه پیشباز کردند و سپس آیین آشنایی همراهان انجام گرفت. شاهنشاه آریامهر، آقایان: هویدا نخستوزیر، عبدالله ریاضی رئیس مجلس شورای ملی، اسدالله علم وزیر دربار شاهنشاهی، اردشیر زاهدی وزیر امور خارجه، تیمسار ارتشبد فریدون جم رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران، تیمسار ارتشبد رضا عظمی ژنرال آجودان شاهنشاه آریامهر، هرمز قریب رئیس کل تشریفات شاهنشاهی، نصرت الله معینیان رئیس دفتر مخصوص شاهنشاه و تیمسار هاشمی نژاد فرمانده گارد شاهنشاهی را به حضرت نیکلای پادگورنی شناساندند و سپس صدر هیئت رئیسه شورایعالی اتحاد جماهیر شوروی همراهان خویش را در این سفر به پیشگاه شاهنشاه معرفی کردند. در این سفر آقا محمد قلیچف رئیس هیئت رئیسه شورای عالی جمهوری سوسیالیستی ترکمنستان شوروی، معاون نخستوزیر اتحاد شوروی، معاون اول وزارت امور اتحاد شوروی، نایب رئیس کمیته دولتی روابط اقتصادی خارجی وابسته به هیئت وزیران اتحاد شوروی و سفیر اتحاد شوری در ایران همراه حضرت نیکلای پادگورنی هستند. پس از انجام مراسم معرفی همراهان شاهنشاه آریامهر و میهمان عالیقدرشان به جایگاه مخصوص تشریف فرما شدند و سرود ملی دو کشور نواخته شد و آیین احترامات نظامی انجام یافت و سپس شاهنشاه به همراه حضرت نیکلای پادگورنی از گارد احترام سان دیدند. در این هنگام ۲۱ تیر توپ شلیک شد و هشت فروند از هواپیماهای نیروی هوایی شاهنشاهی از فراز آسمان فرودگاه گذشتند.
سپس شاهنشاه آریامهر و میهمان عالیقدرشان با خودرو رهسپار میدان فردوسی شدند. سراسر مسیر شاهنشاه و میهمان گران قدر با پرچمهای دو کشور آذین بسته شده بود. پس از تشریف فرمایی به میدان فردوسی در جایگاه ویژه، قائم مقام شهردار پایتخت خوش آمد گفت و کلید شهر را به حضرت نیکلای پادگورنی فراداشت. سپس شاهنشاه آریامهر و حضرت نیکلای پادگورنی با کالسکه سلطنتی رهسپار کاخ گلستان گردیدند و یک ربع پس از ساعت ۱۵ به کاخ گلستان نزول اجلال فرمودند و شاهنشاه پس از درنگی کوتاه کاخ گلستان را ترک کردند.
ایوار قائم مقام شهردار پایتخت پیشکش اهالی شهر را به حضرت صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی فراداشت. امشب از سوی شاهنشاه آریامهر میهمانی به شام به سرفرازی حضرت نیکلای پادگورنی در کاخ نیاوران برگزار میشود. در این میهمانی اعضای خاندان جلیل سلطنت، هیئت دولت و شماری از پایوران لشگری و کشوری حضور خواهند داشت.
بامداد فردا حضرت نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و همراهان تاج گلی بر آرامگاه اعلیحضرت رضاشاه کبیر مینهد. در آرامگاه والاحضرت شاهپور غلامرضا پهلوی از میهمان عالیقدر شاهنشاه پیشباز خواهند کرد. در روز ششم فروردین ماه نخستین دور گفتگوهاای رسمی سران دو کشور در کاخ نیاوران انجام میگیرد و پس از انجام گفتگوها نیکلای پادگورنی به کاخ گلستان بازمیگردند. در روز هفتم فروردین ماه پادگورنی از موزه جواهرات سلطنتی و عملیات ورزشکاران بانک ملی ایران دیدن میکنند. فردا شب میهمانی از سوی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی به افتخار شاهنشاه در کاخ گلستان برگزار خواهد شد و در این میهمانی اعضای خاندان سلطنت و شماری از پایوران سیاسی از باشندگان خواهند بود.
همراه نیکلای پادگورنی هیئتی از نمایندگان مطبوعات خبرگزاریها و رادیو و تلویزیونهای شوروی نیز وارد تهران میشوند. در این هیئت مطبوعاتی نمایندگانی از روزنامههای پراودا، ارگان حزب کمونیست شوروی، روزنامه ایزوستیا، ارگان رسمی دولت شوروی، خبرگزاری تاس، رادیو شوروی، تلویزیوین مسکو و چند تن از فیلمبرداران و عکاسان رسمی شوروی عضویت دارند. مطبوعات شوروی به مناسبت سفر رسمی حضرت نیکلای پادگورنی به ایران مقالاتی به چاپ رساندهاند. رادیو مسکو دیشب در تفسیری پیرامون سفر رسمی نیکلای پادگورنی گفت: مسافرت نیکلای پادگورنی به ایران ادامه بازدیدهای رسمی زمامداران اتحاد شوروی است. در سال ۱۹۶۳ برژنف که در آن هنگام صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی بود به ایران سفر کرد. کاسیگین نخست وزیر شوروی دو سال پیش در یک دعوت رسمی از ایران بازدید کرد و نخست وزیر ایران نیز متقابلاً از شوروی دیدن نمود. شاهنشاه آریامهر دو سال پیش برای سومین بار از شوروی دیدن کردند که در این بازدید گفتگوهایی پیرامون گسترش پیوندهای اقتصادی دو کشور انجام یافت.
میهمانی رسمی شام به سرفرازی نیکلای پادگورنی
سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در میهمانی رسمی شام به سرفرازی ورود حضرت نیکلای پادگورنی صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در کاخ نیاوران ۶ فروردین ۱۳۴۹ [۱]
حضرت صدر هیأت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی،
برای من مایه کمال خوشوقتی است که امشب در پایتخت کشور خود میزبان آن حضرت باشم.
من از سفر دو سال پیش خود به اتحاد جماهیر شوروی و از همه سفرهای دیگر خودم به کشور مهماننواز شما، خاطره بسیار دلپذیری دارم و پذیراییهای گرم دولت و مردم شوروی را هیچ وقت فراموش نمیکنم. صمیمانه امیدوارم که آن حضرت و همراهانشان نیز از دیدار کشور ما خاطره مشابهی را همراه ببرند.
شاید احتیاجی نباشد که در اینجا به روابط عمیق و دیرینه دو کشور خودمان اشاره کنم، زیرا مردم دو سرزمین ما و شما به خوبی به وسعت این روابط آشنا هستند و تاریخ مرابطات سیاسی و اقتصادی و فرهنگی ملل ما در طول قرون متمادی یکی از مسائلی است که نه تنها محافل علمی کشور ما، بلکه بسیاری از مراکز علمی و دانشمندان عالیقدر اتحاد شوروی با علاقه و پشتکار شایان ستایشی درباره آن کار میکنند و هر ساله آثار تحقیقی جالب و تازهای در این باره انتشار میدهند. من در بیانات سال ۱۹۶۸ خود در مسکو مراتب تحسین و تقدیر خویش را از فعالیتهای وسیع ایرانشناسی شوروی ابراز داشتم و اکنون نیز با استفاده از حضور آن حضرت بدین کوششها و مطالعات ارزنده صدها دانشمند شوروی درباره تاریخ ایران و در سایر رشتههای تمدن و فرهنگ و هنر ایرانی درود میفرستم.
وسعت این مطالعات تنها یکی از مظاهر فعالیت خلّاقه فراوانی است که اکنون در همه رشتهها اعم از علمی و صنعتی و فرهنگی و کشاورزی و غیره در کشور مترقی شما صورت میگیرد و من خوشوقتم که در سفرهای متعدد خویش به نواحی مختلف سرزمینهای پهناور اتحاد شوروی، با قسمت مهمی از این کوششها و موفقیتهای مردم شما آشنا شدم. بدیهی است که به عنوان یک همسایه دوست و نیکاندیش از توجه بدین فعالیتها و پیشرفتها صمیمانه احساس خوشوقتی میکنیم و توفیق هر چه بیشتر ملل شوروی را در راه ترقی و تعالی آرزومندیم.
برای من تذکر این نکته مخصوصاً مایه خوشوقتی است که امروز بین دو کشور ما همکاری اقتصادی وسیع و ثمربخشی در جریان است. قراردادهای ما در مورد ساختمان کارخانه ذوبآهن در ایران و صدور گاز ایران به شوروی و همکاری دو کشور در استفاده مشترک از منابع رود ارس و مبادلات وسیع بازرگانی و موافقتنامه مربوط به استفاده از راههای ترانزیتی و سایر همکاریهای اقتصادی و صنعتی و فنی، عواملی است که دو کشور ما را بر اساس حسن همجواری و همکاری مشترک بیش از پیش به یکدیگر نزدیک کرده و مرزهای ایران و شوروی را به صورت مرزهای صلح و دوستی درآوردهاست. یقین دارم این نوع همکاری مثبت میتواند نمونه خوبی از حسن تفاهم و همزیستی و همکاری مسالمتآمیز ملل، توأم با احترام به حاکمیت و حقوق یکدیگر باشد. از طرف دیگر دو کشور ما در مسائل بینالمللی از بسیاری جهات دارای نظریات مشابه هستند و به خصوص در زمینه احترام به سازمان ملل متحد و منشور آن و تصمیمهای هیأتهای نمایندگیمان، تقریباً در تمام موارد با یکدیگر همکاری دارند.
ما عقیده داریم که در مورد کلیه اختلافات و بحرانهایی که امروزه در نقاط مختلف جهان وجود دارد، تنها راه حل منطقی، رعایت منشور ملل متحد به خصوص اجرای قطعنامههای آن است. همچنین عقیده راسخ ما این است که استعمار که از جهان رخت بربسته است، نمیتواند میراثی به صورت بقایای استعمار کهن، یا تبعیضات نژادی از خود بر جای گذارد، زیرا امروز حاکمیت کامل ملل و عدم دخالت آنها در امور داخلی یکدیگر و حقوق انسانی افراد اعم از هر نژاد و هر ملیت، به صورت حقوق مسلم و تردیدناپذیر درآمدهاست.
اصل احترام به حاکمیت ملی ایران از نخستین روز ایجاد حکومت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی توسط ولادیمیر ایلیچ لنین اعلام شد و از این جهت اکنون که کشور اتحاد جماهیر شوروی مراسم صدمین سال تولد او را با شکوه تمام برگزار میکند، من به نام ملت ایران، به خاطره لنین که ما او را دوست برجسته کشور خویش میشماریم، درود میفرستم.
حضرت صدر هیأت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی،
اجازه دهید سلامت و شادکامی شخص شما، پیشرفت و رفاه روزافزون ملل اتحاد شوروی، و توسعه همهجانبه همکاری ثمربخش کشورهای خودمان و صلح و تفاهم بینالمللی را آرزو کنم.
پس از بیانات شاهنشاه سرود ملی کشور اتحاد جماهیر شوروی نواخته شد و سپس حضرت نیکلای پادگورنی سخنانی ایراد کردند:[۲]
اعلیحضرتا - والاحضرتا- بانوان و آقایان محترم.
ما به دعوت محبتآمیز اعلیحضرت محمدرضاشاه پهلوی شاهنشاه ایران برای دیدار رسمی و دوستانه به کشور شما آمدهایم. اجازه بفرمایید پیش از همه به مناسبت پذیرایی گرمی که از ما بعمل آمده و بخاطر سخنان محبتآمیز اعلیحضرت نسبت به اتحاد شوروی، رهبر آن و ملت کشور ما صمیمانه تشکر نمایم. اینک که ما در کشور میهماننواز ایران هستیم از طرف هیئت رئیسه شورای عالی و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و تمام مردم شوروی تبریکات صمیمانه و بهترین آرزوها را به حضور اعلیحضرت شاهنشاه و شخصیتهای عالیمقام رسمی که در اینجا حضور دارند و تمام ملت ایران ابراز میداریم. بازدیدهای متقابل رجال اتحاد شوری و ایران به سنت خوبی مبدل گرده است. یکی از دلایل سطح عالی توسعه روابط بین دو کشور همسایه و نشانه مناسباتی است که در حال تحکیم و گسترش میباشد. در حقیقت تماسهای شخصی بطوریکه از نمونه روابط شوروی و ایران صریحاً دیده میشود نه فقط نتایج را که از این روابط به دست آمده تثبیت مینماید، بلکه به مکشوف ساختن امکانات جدید که تاکنون در راه تحکیم تفاهم متقابل و دوستی و همکاری سودمند مورد استفاده قرار نگرفته است نیز کمک مینماید. ما امیدواریم که تبادل نظر کنونی مانند ملاقاتها و مذاکراتی که قبلاً با اعلیحضرت شاهنشاه در مسکو و تهران بعمل آمده نتایج مثبتی ببار آورد و به امر تحکیم هر چه بیشتر مناسبات دوستانه شوروی و ایران مساعدت ناید. استقرار و توسعه دوستی و حسن همجواری ما بطور ناگسستنی با نام ولادیمبر ایلیچ لنین که صدمین سالگرد تولد وی بطور وسیعی در سراسر جهان برگزار میشود ارتباط دارد. در بسیاری از کشورها منجمله در ایران برای شخص و. ای. لنین و کارهای بزرگ وی احترام زیادی قائل میباشند. و. ای. لنین در روابط بین دولتها اصول جدید را بر مبنای علمی تنظیم و عملی نمود که براساس برابری و احترام به حق حاکمیت و حفظ صلح و دوستی ملل مبتنی میباشد. این اصول لنینی از همان ابتدا در اساس روابط ما با ایران قرار داده شده و جنبه این روابط را مشخص مینماید. رشد و توسعه ثمربخش روابط شوروی و ایران در شئون گوناگون بنحو بارزی لزوم و امکان همزیستی مسالمتآمیز و همکاری متقابلاً مفید کشورهای دارای سیستمهای اجتماعی و اقتصادی مختلف را تأیید مینماید.
بستن و اجرای موفقیتآمیز موافقتنامههای بزرگی بین اتحاد شوروی و ایران در رشته اقتصاد و منجمله راجع به همکاری در ساختمانی یک سلسله تأسیسات مهمی که آن اعلیحضرت اکنون از آنها نام بردند، از جنبههای مشخص سالهای اخیر بوده است. مردم شوروی با ابراز خشنودی همکاری ما را در زمینه اجرای نقشههای ترقی و توسعه ایران که معطوف به رشد و ترقی باز هم بیشتر اقتصاد ملی آن میباشد که به نوبه خود پایگاه تأمین رفاه ملت ایران بشمار میرود، تلقی مینمایند. همکاری اقتصادی شوروی و ایران متقابلاً مفید است و برای کشور ما نیز سودمند میباشد.
اکنون متخصصین شوروی و ایران مشغول مطالعه دورنماهای همکاریهای مشترک اقتصادی و فنی برای ۱۲ الی ۱۵ سال آینده میباشند. بالنتیجه در روابط کشورهای ما عامل جدید و فوقالعاده مثبتی یعنی اصول برنامهریزی ثبتی میگردد برنامهریزی همکاری دوجانبه برای یک دوره طولانی بدیهی است فقط بین کشورهایی امکانپذیر میباشد که در سیاست خود از منافع تأمین روابط استوار و حسن همجواری پیروی مینمایند نه از مقتضیات زمان. روابط بازرگانی ما نیز همچنان باسرعت بسط و توسعه مییابد. طی پنج سال اخیر مجموع مبادلات کالاها بیش از شش برابر افزایش حاصل نمود، ضمناً جالب این است که همزمان با افزایش تحویل مواد خام سهم محصولات صنعتی نیز بیش از پیش فزونی حاصل مینماید. چندی پیش در تهران مذاکراتی درباره انعقاد موافقتنامه جدید بازرگانی برای سالهای ۱۹۷۱-۱۹۷۵ انجام گرفت که روابط فرهنگی و علمی نیز پر معناتر و همهجانبهتر میگردد. با توجه به آن سنتهای ذیقیمتی که در این زمنیه وجود دارد و راجع به آنها اعلیحضرت اظهاراتی فرمودند، این روابط ممکن است نقش بزرگتری را در همکاری شوروی و ایران ایفا نمایند. برای ما شنیدن ارزیابی عالی فعالیت دانشمندان شوروی و منجمله در رشته ایرانشناسی که امروز بیان گردید بسیار مطلوب است. مدتهای مدیدی است که بین اتحاد شوروی و ایران مسائل مورد اختلاف مرزی وجود ندارد و مسائل تجاری که بوجود میآید با روح تفاهم متقابل و حسن همجواری حل و فصل میگردد. انجام موفقیتآمیز کار کمیسیون مشترک شوروی و ایران راجع به تعیین عبور خط جدید مرز در ناحیه ساختمان مخازن آب در رود ارس نمونه آن بشمار میرود. ما با اظهارات اعلیحضرت شاهنشاه مبنی بر اینکه مرز بین اتحاد شوروی و ایران به مرز صلح و دوستی مبدل گردیده است کاملاً موافق میباشیم. (دنباله دارد)
در پایان بیانات حضرت نیکلای پادگورنی سلام شاهنشاهی نواخته شد.
گفتگوهای رسمی رهبران دو کشور در کاخ نیاوران
۶ فروردین ماه نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و همراهان تاج گلی بر آرامگاه اعلیحضرت رضاشاه کبیر نهاد. در آرامگاه والاحضرت شاهپور غلامرضا پهلوی از میهمان عالیقدر شاهنشاه پیشباز نمود. سپس نیکلای پادگورنی از آرامگاه رضا شاه بزرگ رهسپار کاخ نیاوران گردید.
نخستین مرحله گفتگوهای رسمی سران دو کشور در کاخ نیاوران انجام یافت . پس از انجام گفتگوها حضرت نیکلای پادگورنی به کاخ گلستان بازگشتند و پس از نیم روز از موزه جواهرات سلطنتی و عملیات ورزشکاران بانک ملی ایران دیدن نمودند.
میهمانی شام نیکلای پادگورنی به سرفرازی شاهنشاه آریامهر
۷ فروردین ماه از سوی نیکلای پادگورنی به سرفرازی شاهنشاه آریامهر میهمانی به شام در کاخ گلستان برگزار شد که در آن خاندان شاهنشاهی ایران و شماری از پایوران سیاسی باشنده بودند. در این میهمانی سران دو کشور سخنان دوستانهای مبادله کردند و باور راسخ خود را به پایداری هر چه بیشتر پیوندهای دوستانه و همکاریهای پردامنه دو کشور ابراز داشتند.
بر سر میز شام حضرت نیکلای پادگورنی در بیانات خود چنین ابراز داشتند: [۳]
اعلیحضرتا، از این که امشب افتخار میزبانی آن اعلیحضرت نصیبم شده است بسیار خوشحالم. اینک فقط دو روز از آغاز بازدید من از ایران میگذرد و من در همین مدت کوتاه توانستهام توجه و علاقهای را که آن اعلیحضرت و مردم ایران نسبت به کشورم و ملتم دارند احساس کنم. اجازه میخواهم به شاهنشاه اطمینان بدهم که ملل اتحاد شوروی نیز دارای احساسات مشابهی نسبت به ملت ایران هستند و بدون تردید این احساسات و اعتماد متقابل بهترین ضامن دوستی و روابط حسن همجواری بین کشورهای ماست. لنین بنیانگذار دولت شوروی در عین حال بنیانگذار دوستی ملل ایران و شوروی بود و به ابتکار او بود که همه قراردادهای تحمیلی دوران تزارها بین ایران و روسیه لغو شد و در سال ۱۹۲۱ یک قرارداد دوستی بین ایران و شوروی به امضاء رسید. از آن زمان اینک در حدود نیم قرن میگذرد. هنگام ارزیابی روابط دو کشور در این مدت میتوان با ابراز رضایت اظهار داشت که این مناسبات در مسیری خوب و صحیح و درست قرار گرفته است. همین امر هنگام مذاکره با اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر مجدداً مورد تأیید قرار گرفته است. اتحاد شوروی و ایران دو کشور همسایهاند و تنها همین مجاورت ایجاب میکند هر دو ملت در کنار یکدیگر با صلح و دوستی زندگی کنند. اما تنها عامل جغرافیایی نیست که موجب دوستی همکاری ما است. هر دو کشور به پیروی از منافع ملی خویش میکوشند از امکانات قابل توجهی که در زمینه بسط و گسترش همکاری در رشتههای مهمی نظیر اقتصاد و بازرگانی و علمی و فرهنگی وجود دارد استفاده کنند و این امر اهمیت بسیار دارد. اکنون با ارائه دلایل متعدد میتوان گفت که بر اثر مساعی و حسن نیت هر دو طرف این امکانات بیش از پیش به نحو دامنهداری به نفع ملتهای ایران و شوروی مورد استفاده قرار میگیرد. ایران میتواند اطمینان داشته باشد که در این زمینه در آینده نیز شوروی را طرف مقابل اعتمادی خواهد یافت. این جنبه در روابط کشورهای ما در عین حال به نفع صلح بینالمللی نیز هست. اتحاد شوروی بنحو پیگیری طرفدار صلح و امنیت و مخالف سیاست ظلم و ستم در مناسبات بینالمللی است و هوادار احترام به حقوق حاکمیت کشورها و همکاری توأم با تساوی حقوق است. روابط عادی ملتها از مهمترین شرایط برای تأمین زندگی و فعالیتهای خلاقه آنها است. طبیعی است که شوروی نمیتواند نسبت به کانونهای بحرانی موجود در جهان بیتفاوت بماند. هرگونه ابتکاری که معطوف به حل مسالمتآمیز مسائل و تخفیف بحرانها و مسائل مورد اختلاف بین ملتها باشد مورد تأیید اتحاد شوروی است و مورد پشتیبانی این کشور قرار میگیرد. اعلیحضرتا اجازه فرمایید تحکیم صلح و دوستی بین ملتها و توسعه باز هم بیشتر همکاری و روابط حسن همجواری بین اتحاد شوروی و ایران و سلامت و شادکامی و پیروزی شخص آن اعلیحضرت را آرزو کنم.
بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ سخنان نیکلای پادگورنی صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در میهمانی رسمی شام در کاخ گلستان ۷ فروردین ماه ۱۳۴۹ [۴]
از بیانات محبتآمیز آن حضرت کمال تشکر را دارم.
خوشوقتم که در مدت اقامت کوتاه خود در ایران توانستهاید با احساسات مودتآمیز مردم ما که نماینده علاقه آنها به تقویت روح تفاهم و توسعه روابط حسن همجواری و همکاری مثبت و سازنده دو کشور است، از نزدیک آشنا شوید. نظیر همین احساسات را من در سفرهای خود به اتحاد شوروی نزد مردم کشور شما مشاهده کردهام و معتقدم که این تفاهم مشترک که بر اساس واقعبینی کامل قرار دارد، بهترین تضمین ادامه همکاری ثمربخش ما در زمینه وسیع اقتصادی و صنعتی و فرهنگی و علمی است، در عین حال چنین تفاهمی یک بار دیگر این حقیقت را ثابت میکند که سیاست همزیستی و همکاری مسالمتآمیز کشور ما و ملل جهان با سیستمهای حکومتی و اقتصادی مختلف تنها سیاست واقعبینانه و منطقی عصر حاضر است. ما در کشور خود بر این عقیده هستیم که در دنیای کنونی تنها میدان مبارزه که ملتها حق دارند در آن پای گذارند، میدان مبارزه با عوامل عقبماندگی، یعنی فقر و جهل و بیماری و تبعیضات و تعصباتی است که به صورت یادگارهای نامطلوب دوران گذشته به ما رسیدهاست و تنها هدف صحیحی که واقعاً میتواند در برابر ملل قرار داشتهباشد، پیشرفت هر چه بیشتر آنها در رشته فرهنگ و دانش و تأمین سطح زندگی هر چه بالاتر و مرفهتر از نظر اقتصادی و صنعتی بر اساس عدالت اجتماعی است. ملت ما مدتی است که با تلاش در این راه قدم نهاده است. بدیهی است در این راه ما از همکاری کشور بزرگ و پیشرفتهای مانند اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، با درجه عالی علم و صنعت و تکنیک آن، با کمال علاقه استقبال میکنیم و از این جهت مایه خوشوقتی ما است که آن حضرت از جانب کشور خویش بسط و توسعه این همکاری را نه تنها مطلوب، بلکه ضروری شمارد.
همانطوری که ذکر فرمودید در مملکت ایران خاطره لنین را همیشه با احترام و به خوبی یاد میکنند، لنین همان طوری که فرمودید، دوست ملل شرق است و ما در ایران به تجربه دیدیم که دوست بزرگ ما بود و در زمان او فصل جدیدی در مناسبات بین دو کشور و دو ملت اتحاد جماهیر شوروی و ایران آغاز گردید. این است که ما با کمال مسرت در بزرگداشت شخص او و بزرگداشت یکصدمین سال تولد او شرکت میکنیم و حسن تفاهم او را نسبت به سایر ملل و به خصوص خودمان محترم میشماریم. بدیهی است از جانب کشور ما نیز در این مورد چیزی جز حسن نیت و حسن تفاهم وجود ندارد و این تفاهم مشترک، حقیقتی است که در مذاکرات امروز ما یک بار دیگر به اثبات رسید.
در صحنه بینالمللی همچنان که شما در مورد کشور خود اظهار داشتید، ما نیز به طور قاطع هواخواه صلح و امنیت و احترام به حاکمیت کشورها و همکاری همه آنها بر اساس تساوی کامل حقوقی هستیم. ما با هر نوع تجاوز و با هر گونه امتیازی که بر اساس پیروزیهای نظامی به دست آید، مخالفیم و عقیده داریم که فقط از طریق احترام به منشور ملل متحد و اجرای کامل قطعنامههای آن میتوان صلح و همکاری بینالمللی را تأمین کرد.
صلح و همکاری کشورها و ملل جهان و توسعه همکاری مسالمتآمیز و سازنده ایران و اتحاد جماهیر شوروی و ترقی و رفاه روزافزون ملل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و ایران و سلامت و سعادت شخص آن حضرت را آرزومندم.
سفر پادگورنی به اسپهان ۸ فروردین ماه
نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی ساعت ده و نیم بامداد ۸ فروردین ماه با هواپیما رهسپار اسپهان گردیدند. رئیس جمهوری شوروی به همراه هویدا نخستوزیر، دکتر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، زاهدی وزیر کشور، میرفندرسکی سفیر شاهنشاه در مسکو، ولادیمیر اروفیو سفیر شوروی در دربار شاهنشاهی وارد فرودگاه اصفهان شدند. آقای سام استاندار اصفهان ، تیمسار سرلشگر حجت فرمانده مرکز توپخانه و پادگان اصفهان، فرماندار، شهردار و شخصیتهای محلی و نیز گروهی از کارشناسان روسی تأسیسات ذوبآهن آریامهر برای پیشباز در فرودگاه اصفهان حضور داشتند. هنگامی که میهمان عالیقدر شاهنشاه از هواپیما پیاده شدند، استاندار اصفهان خوشآمد گفت و آرزو کرد که در مدت اقامت در اصفهان به ایشان خوش بگذرد. حضرت صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی در پاسخ استاندار گفتند: از استقبال گرم شما و سخنانی که درباره من و کشور من بیان داشتید تشکر میکنم. بسیار خوشحالم که این فرصت به دست آمد تا شهر ما را از نزدیک ببینم. درباره زیباییها و آثار گرانبهای تاریخی اصفهان مطالب بسیار شنیدهام و این شهر را در فیلمهای سینمایی دیدهام و به همین جهت بسیار مایل بودم که اصفهان را از نزدیک و شخصاً ببینم و اکنون خوشحالم که به شره شما آمدهام. خوشوقتی دیگرم از سفر به اصفهان این است ک در اینجا کارخانه ذوبآهن آریامهر ساخته میشود که کارشناسان شوروی در ساختمان آن کمک میکنند.
سپس دختر خردسالی دسته گلی فرا داشت و آنگاه حضرت نیکلای پادگورنی و آقای هویدا نخستوزیر در جایگاه مخصوص قرار گرفتند. دسته موزیک سرود ملی شوروی و سلام شاهنشاهی ایران را نواخت و فرمانده گارد احترام گزارش نظامی داد و آیین سان و رژه انجام شد. هنگام ترک فرودگاه اصفهان چند دوشیزه خردسال مقدم میهمان گرامی شاهنشاه را گلباران کردند و حضرت نیکلای پادگورنی از فرودگاه رهسپار میهمانسرای شاه عباس شدند.
بازدید از ذوبآهن- حضرت نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی بعد از ظهر دیروز از کارخانه ذوبآهن آریامهر و تلمبهخانه شماره ۳ لوله گاز سراسری کشور در لنجان اصفهان دیدن کردند. میهمان عالیقدر به اتفاق آقای هویدا نخستوزیر، آقای دکتر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، استاندار اصفهان و سایر همراهان در ساعت سه بعد ظهر وارد کارخانه شدند و آقای شیبانی مدیر عامل شرکت ملی ذوبآهن ایران پیشرفت کارهای ساختمانی کارخانه را تشریح کرد. حضرت نیکلای پادگورنی کار شناسان کارخانه را به حضور پذیرفتند و در اجتماع مهندسان و کارگران کارخانه طی سخنانی از ایجاد و پیشرفت کارهای کارخانه ذوبآهن آریامهر ابراز خرسندی کردند و اظهار داشتند این ساختمان نشانه و یادگار دوستی پایدار ایران و شوروی است. ایشان افزودند: دیدار من از ایران به دعوت مودتآمیز شاهنشاه آریامهر صورت میگیرد و اکنون خوشوقتم که به توصیه شاهنشاه و به همراه آقای نخستوزیر ایران از بهترین و زیباترین شهر ایران دیدن میکنم. ضمن آرزوی موفقیتهای بیشتر برای کارشناسان و مهندسان دو کشور، پایداری و دوام دوستی و حسن همجواری ایران و شوروی را خواستارم. صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی از کوی کارشناسان شوروی در کارخانه ذوبآهن آریامهر نیز دیدن کرد. گزارش خبرنگار ما حاکی است که ایستگاه تقویتی شماره ۳ طرح لوله گاز سراسری ایران واقع در ۵۷ کیلومتری جنوب غربی اصفهان نیز عصر دیروز مورد بازدید حضرت نیکلای پادگورنی قرار گرفت. سرپرست طرح شاهلوله گاز پیشرفتهای طرح را تشریح کرد و میهمان عالیقدر در ساعت ۶ بعد از ظهر به اصفهان بازگشتند. دیشب به افتخار ایشان از طرف استاندار اصفهان یک میهمانی شام در میهمانسرای شاه عباس کبیر ترتیب یافته بود.
صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دیشب در میهمانی شامی که در اصفهان به افتخارشان ترتیب یافته بود از ایران به عنوان یک کشور مقتدر یاد کردند و اظهار داشتند که ایران امروزه آنقدر نیرومند است که میتواند با هر کس بخواهد، دوست باشد. رئیس کشور شوروی که با این بیان از سیاست مستقل ایران تجلیل میکردند اظهار داشند که ایران به سوی آینده بسیار درخشانی پیش میرود و برای پیروزیهای آینده این کشور اساس و پایهای گذاشت شده که دیگر بازگشت به عقب امکان ندارد. حضرت نیکلای پادگورنی گفتند، من در این سفر بخوبی ملاحظه کردم که خط مشی ایران استوار و صحیح و منطقی است و این کشور باستانی برای پیشرفتهای همهجانبه خود سیاست مستقل ملی را اتخاذ کرده است.
در میهمانی شامی که در اصفهان به افتخار میهمان عالیقدر برپا شده بود آقای امیر عباس هویدا نخستوزیر که همراه ایشان به اصفهان رفته است ضمن نطقی خطاب به صدر هیئت رئیسه شورای عالی شوروی گفتند: شما که اینک مهمان گرامی و عالیقدر شاهنشاه ماه هستید در عین حال نماینده دوستی دو ملت و دو کشورید. آنچه که شما امروز هنگام بازدید از کارخانه ذوبآهن آریامهر درباره پیشوای ما و کشور ما و ملت ما بیان داشتید در قلب فرد فرد مردم ایران جای گرفت است و ما هرگز از یاد نخواهیم برد که رئیس یک کشور دوست همسایه با چه احساسات دوستانه و مودتآمیزی درباره کشور ما و رهبر عالیقدر ما صحبت کردند. من میخواهم دوام و استحکام بیشتر این دوستی را آرزو کنم. صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر سوسیالیستی در پاسخ اظهارات نخستوزیر ایران گفتند: ما در این جا امروز آنقدر سخنان خوب و دوستانه درباره شوروی و نمایندگان این کشور شنیدیم که واقعاً غرق در لذت شدیم. ما برای آنکه شایسته این قدردانیها و ابراز دوستیها باشیم لازم است در همه رشتههای همکاری دو کشور کوشش بیشتر بخرج بدهیم. مذاکرات- هزاران بار شکرگزار شاهنشاه هستیم که به آقای نخستوزیر ایران دستور دادند که در این سفر مرا همراهی کنند. ما فرصت یافتیم که در داخل هواپیما و یا اتومبیل و یا در سایر مواقع با یکدیگر تبادل نظر و مبادله افکار کنیم و درباره همه مسائل به مذاکره بپردازیم. در مذاکراتی که با شاهنشاه آریامهر داشتم و نیز گفتگوهایی که با نخستوزیر ایران انجام دادم با کمال خوشوقتی ملاحظه کردم که درباره بسیاری از مسائل نظرات ما منطبق و یا نزدیک بهم است و این الهامبخش ما و مردم ایران خواهد بود تا بعد از این نیز صمیمیت و محبت و روابط حسن همجواری را ادامه دهیم آن را محکمتر کنیم.
صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در پاسخ بیانات نخستوزیر ایران گفتند:
ما در اینجا امروز آنقدر سخنان خوب و دوستانه درباره شوروی و نمایندگان این کشور شنیدیم که واقعاً غرق در لذت شدیم. ما برای آنکه شایسته این قدردانیها و ابراز دوستیها باشیم لازم است در همه رشتههای همکاری دو کشور کوشش بیشتری بخرج بدهیم. دوستی ایران و شوروی سوابق دیرینی دارد. در سالهای درازی که ایران و شوروی به عنوان همسایه در کنار یکدیگر زندگی میکنند، حوادث گوناگونی رخ داده است و امروز برای ما بسی گرانقدر است که میتوانیم با چنین مودت و صمیمیتی با یکدیگر سخن بگوییم. لازم نمیدام بگویم که من با چه خشنودی و اشتیاقی دعوت اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران را برای بازدید از ایران پذیرفتم. آن محبت و گرمی که ما از بدو ورود خود به ایران و همچنین در ملاقات با شاهنشاه و مقامات ایرانی مشاهده و احساس کردهایم بی اندازه بوده است و از همان لحظهای که من پا از پلکان هواپیما به زمین گذاشتم صمیمیت و محبت همهجا به استقبال ما آمده و در همهجا ما را بدرقه کرده است. من خصوصاً خشنودم که بر حسب توصیه شاهنشاه به شهر زیبای اصفهان آمدهام و در اینجا نیز میل و علاقه به دوستی را در مقامات محلی مردم بخوبی احساس میکنم. در جریان بازدید از کارخانه ذوب آهن ایران سخن بسیار گفته شد و در خلال این صحبتها همه کس بخوبی احساس کرد که دوستی دولتها و ملتهای ایران و شوروی چقدر ثابت و مستحکم است و آقای نخستوزیر، شما گواهید که من قصد نداشتم هنگام بازدید از کارخانه ذوبآهن سخن بگویم و اصولاً در برنامه بازدید من چنین چیزی پیشبینی نشده بود، اما صحبت با مسئولین و کارکنان کارخانه که همگی با نهایت صمیمیت و خیرخواهی سخن میگفتند مرا به شدت تحت تأثیر قرار داد و مخصوصاً بخوبی احساس کردم که نه تنها رهبران ایران وجود کارخانه ذوبآهن را برای کشور خود ضروری میدانند، بلکه مردم عادی این کشور نیز دریافتهاند که این کارخانه برای آنان ارزش اقتصادی بزرگی دارد. آقای نخستوزیر، من مدعی نیستم که تاریخ ایران را بخوبی و به دقت میدانم. البته به اندازه متعارف از آن باخبرم و نیز به مناسبت سفری که به قصد ایران در پیش داشتم لازم بود از تاریخ گذشته و آداب و رسوم و تحولات گوناگون این مملکت اطلاعاتی داشته باشم. هنگامی که به کشور شما آمدم به چشم خود دیدم که ایران به سوی آینده بسیار درخشانی پیش میرود و اساس و پایهای در این کشور گذاشته شده که دیگر بازگشت به عقب ممکن نیست. ما نیز روزگاری فقیر بودیم اما کمربندهای خود را محکم کردیم و انواع و اقسام سختیها را به جان خریدم و البته در جریان این تحول عدهای راضی بودند و عدهای ناراضی. اما هنگامی که مسئله پیشرفت مملکت در میان است، باید خط مستقیم را گرفت و پیش رفت و منحرف نشد. رئیس کشور شوروی در اینجا بلافاصله اضافه کردند که خوشبختان من در اینجا به چشم میبینم ک خط مشی ایران استوار و صحیح و منطقی است. این کشور برای پیشرفتهای همهجانبه خود سیاست ملی مستقلی در پیش گرفته است. ایران امروزه آنقدر نیرومند است با هر کس میل داشته باشد دوستی میکند. اجازه بدهید با کمال صداقت به عرض برسانم که شوروی دوست بسیار صمیمی و قابل اعتماد شماست. در اینجا بار دیگر از شاهنشاه ایران که با لطفی بی پایان مرا به کشور خود دعوت فرمودند و نهایت احترام را برای ما قائل شدند تشکر میکنم و سلامت و سعادت معظمله را خالصانه آرزو دارم. همچنین اجازه دهید سلامت هممیهنان خویش را نیز که بدون مضایقه آنچه را که میتوانند برای پیشرفت کارهای شما انجام میدهند آرزو کنم. سخنان خود را با آرزوی مجدد دوستی ابدی و خللناپذیر ایران و اتحاد شوروی پایان میدهم.
۹ فروردین ماه ۱۳۴۹ نیکلای پادگورنی ساعت ۱۸ از سفر اصفهان و خارک با هواپیما به تهران بازگشتند. آقای هویدا نخستوزیر، آقای دکتر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران و سایر همراهان میهمان عالیقدر نیز با همین هواپیما بازگشتند. در فرودگاه مهرآباد چند تن از رؤسای تشریفات دربار شاهنشاهی و معاون وزارت راه از حضرت پادگورنی و همراهان پیشباز کردند و ایشان رهسپار کاخ گلستان شدند. صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی پیش از بازگشت به تهران از کارخانه پتروشیمی تأسیسات نفتی و اسکله خارک دیدن کردند. هنگام بازدید حضرت نیکلای پادگورنی از اسکله صادرات نفت خام کلیه کشتیهایی که در بندر لنگر انداخته بودند پرچمهای کشور خود را برافراشتند و سوت کشتیها به سدا درآمد و به این ترتیب نسبت به میهمان عالیقدر ابراز احساسات و ادای احترام شد. هنگام بازدید صدر هیئت رئیسه اتحاد شوروی از خارک آیین پسواز رسمی با بودن استاندار خوزستان آقای سالور، فرمانده نیروی دریایی و مقامات محلی برگزار شد.
۱۰ فروردین ماه نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بامداد از سفارت اتحاد جماهیر شوروی در تهران دیدن کردند و ساعت یازده آقایان هویدا نخستوزیر و اردشیر زاهدی وزیر امور خارجه را در کاخ گلستان پذیرفتند. در این دیدار گفتگوهایی پیرامون گسترش مناسبات اقتصادی ایران و شوروی انجام یافت. رئیس جمهوری شوروی ایوار از یک واحد صنعتی دیدن کرد.
شبانگاه شاهنشاه آریامهر و حضرت پادگورنی در کاخ نیاوران خصوصی شام خوردند و به گفتگوهای خود ادامه دادند. هنگام خوردن شام هویدا نخستوزیر، اسداله علم وزیر دربار، اردشیر زاهدی وزیر امور خارجه و چند تن از همراهان برجسته پادگورنی افتخار باشنده بودند. رادیو مسکو در تفسیری که به مناسبت پایان دیدار پادگورنی از ایران به چاپ رساند از قول هویدا نخستوزیر مذاکرات رهبران ایران و شوروی را بسیار دوستانه و نشانه حسن تفاهم میان دو کشور قلمداد کرد. نخستوزیر گفت، باید اطمینان داشته باشیم که مناسبات میان دو کشور همسایه در آینده توسعه بیشتری خواهد یافت.
پایان سفر رسمی پادگورنی در ایران
۱۱ فروردین ماه ۱۳۴۹ نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه اتحاد جماهیر شوروی امروز به بازدید رسمی از ایران پایان دادند. در ساعت ده بامداد شاهنشاه به کاخ گلستان نزول اجلال فرمودند و بیست دقیقه بعد به اتفاق میهمان عالیقدرشان با اسکورت مخصوص رهسپار فرودگاه مهرآباد شدند. شاهنشاه آریامهر از میهمان والاجاه ایران پسواز رسمی نمودند. در پای پلکان هواپیما رهبران دو کشور به گرمی دست یکدیگر را فشردند. ساعت یازده بامداد نیکلای پادگورنی با هواپیمای اختصاصی از تهران به سوی مسکو پرواز نمودند. در این آیین هویدا نخستوزیر، رئیس مجلس شورای ملی، وزیر دربار شاهنشاهی، وزیر خارجه، رؤسای تشریفات دربار شاهنشاهی و وزارت خارجه و گروه دیگری از پایوران عالیرتبه لشگری و کشوری حضور داشتند.
اعلامیه مشترک ایران و شوروی
پس از نیم روز ۱۱ فروردین ماه ۱۳۵۴ اعلامیه مشترک ایران و شوروی در یک زمان در تهران و مسکو به چاپ یافت:
بنا به دعوت اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران، حضرت نیکلای ویکتورویچ پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از تاریخ چهارشنبه ۵ تا سه شنبه ۱۱ فروردین ماه سال ۱۳۴۹ (برابر با ۲۵ تا ۳۱ مارس سال ۱۹۷۰) بازدید رسمی از ایران بعمل آوردند. حضرت نیکلای ویکتورویچ پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و همراهان از تهران و اصفهان و جزیره خارک دیدن فرموده و با علاقمندی بسیاری آثار برجسته فرهنگ ایران و مؤسسات صنعتی منجمله طرحهایی که با همکاری اتحاد شوروی در دست ایجاد است و همچنین با زندگی مردم و کوششهایی که برای پیریزی بنای اقتصادی و فرهنگی کشور بعمل آمده است آشنا شدند. میهمان عالیقدر و همراهان در همه جا با استقبال صمیمانه و گرم که نشانهای از احساسات دوستانه ملت ایران نسبت به ملل اتحاد شوروی است مواجه گردند. طی این بازدید بین اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و حضرت نیکلای ویکتورویچ پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مذاکرات و تبادل نظرهای سودمندی در محیط دوستانه و حسن تفاهم در زمینه روابط بین دو کشور و همچنین مسائل مهم بین المللی صورت گرفت.
در این گفتگو از طرف دولت شاهنشاهی ایران: ۱- جناب آقای امیرعباس هویدا نخست وزیر ۲- جناب آقای صفی اصفیا وزیر مشاور و نایب نخست وزیر در امور اقتصادی و عمرانی ۳- جناب آقای عباسعلی خلعتبری قائم مقام وزیر امور خارجه ۴- جناب آقای احمد میرفندرسکی سفیر شاهنشاه آریامهر در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ۵- جناب آقای منوچهر ظلی معاون سیاسی وزارت امور خارجه ۶- جناب آقای عطاءالله سلمان پور معاون وزارت اقتصاد ۷- آقای احمد اردلان سرپرست اداره دوم سیاسی و از طرف دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی: ۱- جناب آقای آ. م قلیچف معاون صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و صدر هیئت رئیسه شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی ترکمنستان ۲- جناب آقای ن . آ. تیخونف معاون رئیس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ۳- جناب آقای ر. م. وینوگرادف معاون وزارت خارجه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ۴- جناب آقای ای . و. آرخیپوف قائم مقام رئیس کمیته دولتی روابط اقتصادی خارجی شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ۵- جناب آقای و. یا. یروفیف سفیر اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در ایران ۶- جنابان آقایان ل. م. زامباتین و آ. ل. وارونین رؤسای ادارات وزارت امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی شرکت داشتند.
تحکیم روابط -
حضرت صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی جناب آقای امیر عباس هویدا نخستوزیر و جناب آقای اردشیر زاهدی وزیر امور خارجه را پذیرفتند و درباره مسائل مورد علاقه تبادل نظر و مذاکره بعمل آوردند. شاهنشاه آریامهر و حضرت صدر رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی برای روابط کنونی حسن همجواری بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ارزش بسزایی قایل بوده و تأیید نمودن که روابط مزبور بر اساس احترام متقابل به حاکمیت و استقلال ملی و تساوی حقوق و عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر همچنان تحکیم مییابد. طرفین معتقدند که روابط فیمابین نمونه مشخص و عملی اجرای اصول همزیستی مسالمتآمیز دُوَل دارای سیستمهای اجتماعی متفاوت است و با رضایتمندی خاص متذکر گردیدند که مرز ایران و شوروی مرز صلح و همکاری بین دو کشور میباشد. حضرت صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی قصد اتحاد شوروی را تأیید نمودند که اصول سیاست خارجی صلحجویانه آن کشور که و . ای. لنین بنیانگذار دولت شوروی آن را پیریزی نموده است و امسال صدمین سالگرد تولد وی بطرز با شکوهی برگزار میشود، همچنان در آینده نیز نسبت به ایران کشور دوست و همسایه ادامه یابد. شاهنشاه آریامهر متقابلاً علاقه ایران را در ادامه دوستی و تحکیم روابط حسن همجواری با اتحاد شوروی که از تجلیات سیاست مستقل ملی ایران است ابراز فرمودند. طرفین برای همکاری و توسعه مناسبات اقتصادی ایران و شوروی اهمیت خاص قایل گردیده و بدین مناسبت خاطرنشان نمودند که همکاریهای اقتصادی و فنی بین دو کشور دارای جنبههای مختلفی است که با منافع آنها منطبق میباشد. در سال جاری شاهلوله گاز سراسری ایران و تأسیسات برق آبی سد رود مرزی ارس شروع به کار خواهد نمود. ساختمان کارخانه ذوبآهن «آریامهر» در اصفهان و کارخانه ماشین سازی در اراک وارد مرحله قطعی شده است. طرفین از مساعی مشترکی که در چهارچوب کمیسیون دائمی همکاری اقتصادی ایران و شوروی در مورد توسعه روابط موجود اقتصاد نافع برای طرفین و یافتن امکانات تازه برای ۱۲ تا ۱۵ سال آینده بعمل آمده است ابراز خشنودی نمودند. موافقت نامه جدید بازرگانی- طرفین با خوشوقتی این نکته را که پیشرفتهای زیادی در روابط بازرگانی بین دو کشور نیز حاصل گردیده و در نتیجه اجرای موافقتنامه بازرگانی بین ایران و شوروی حجم مبادلات بازرگانی فیمابین در پنج سال اخیر افزایش قابل ملاحظهای داشته است تأیید نمود. طرفین همچنین مراتب رضایت خود را از مذاکراتی که اخیراً در تهران
جهت توسعه بیش از پیش روابط بازرگانی که در محیط تفاهم متقابل صورت گرفت ابراز داشتند. در مذاکرات مزبور خطوط اصلی افزایش حجم مبادلات فیمابین تعیین گردیده و مقرر شده است که این مذاکرات در شهر مسکو به منظور امضاء موافقتنامه جدید بازرگانی برای سالهای ۱۳۵۴-۱۳۵۰ (سالهای ۱۹۷۵-۱۹۷۱) ادامه یابد. طرفین همچنین مسئله گسترش همکاریهای علمی و فنی بین ایران و اتحاد جماهیر شوری را مورد بحث قرار داده و مقتضی دانستند که در آینده مذاکراتی جهت انعقاد موافقتنامهای در این زمینه بعمل آورند. طرفین در اجرای موفقیتآمیز موافقتنامه فرهنگی فیمابین اظهار خوشوقتی نموده و خاطرنشان ساختند که توسعه روابط مذکور در فوق به تحکیم مبانی دوستی و حسن همجواری بین دو کشور کمک خواهد نمود. تقبیح بمباران مناطق غیر نظامی- طرفین در جریان تبادل نظر صریح و سودمندی که در مورد مسائل مهم بینالمللی بعمل آوردند دریافتند که نظراتشان در مورد پارهای از مسائل مذکور منطبق و یا با یکدیگر نزدیک است. همچنین لزوم حل اختلافات بین کشورها را از طریق مسالمتآمیز مطابق اصول منشور ملل متحد تأیید کردند و به این مناسبت بار دیگر پشتیبانی خود را از اصول منشور سازمان ملل متحد اعلام داشتند و اهمیت نقش آن سازمان را در تأمین و تحکیم مبانی صلح جهانی و توسعه همکاری دولتها تأکید نمودند. طرفین با ابراز نگرانی از وضع خطرناکی که همچنان در خاور میانه وجود دارد عزم راسخ خود را ابراز داشتند که به اتفاق سایر کشورهای صلحدوست مساعی خود را به منظور اجرای تمام مقررات قطعنامه ۲۲ نوامبر ۱۹۶۷ شورای امنیت بکار برند. طرفین تأکید کردند تخلیه سرزمینهای اشغال شده بوسیله اسراییل شرط اساسی حل این بحران میباشد و همچنین بمباران اراضی و سکنه غیر نظامی کشورهای عربی را تقبیح نمودند. طرفین خاطرنشان ساختند که یافتن راه حل پایدار برای بحران خاورمیانه به شرط رعایت حقوق حقه ملل عرب منجمله مردم فلسطین امکانپذیر است و لزوم اجرای قطعنامههای مربوطه سازمان ملل متحد را تأیید نمودند. طرفین با ابراز نگرانی از ادامه جنگ در ویتنام اظهار امیدواری نمودند که در مذاکرات پاریس کوششهایی به منظور خاتمه دادن به این جنگ بعمل آید. طرفین معتقدند که حل مسئله ویتنام میتواند بر اساس موافقتنامههای ۱۹۵۴ ژنو به نحوی که حق ملت ویتنام در تعیین سرنوشت خود بدون مداخله خارجی تضمین گردد صورت پذیرد.
طرفین همدردی و حمایت کامل خود را نسبت به مللی که در راه نیل به آزادی و استقلال مبارزه میکنند ابراز داشتند و هرگونه مساعی را برای تحمیل اشکال جدید استعمار به کشورهای آزاد شده محکوم نمودند. طرفین اجرای بلاقید و شرط مفاد اعلامیه مصوب پانزدهمین اجلاسیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد را مبنی بر اعطای استقلال به کشورها و ملل تحت استعمار مصراً خواستار میباشند. کنفرانس امنیت اروپا- طرف شوروی راجع به اقداماتی که در زمینه تدارک و تشکیل کنفرانس عمومی اروپا درباره مسئله امنیت اروپا بعمل میآید توضیح داد. طرفین تأیید نمودند که تأمین امنیت اروپا به منزله یکی از عوامل مهمی است که میتواند در بهبود وضع کلی بینالمللی مؤثر باشد. طرفین در زمینه خلع سلاح تأیید نمودند که تحقق خلع سلاح عمومی و کامل بخصوص در مورد سلاحهای هستهای تحت کنترل مؤثر بینالمللی و همچنین ایجاد مناطق غیر اتمی منجمله در خاورمیانه و نزدیک قدمهای مؤثری در راه تحکیم امنیت بینالمللی و تأمین صلح عمومی خواهد بود. طرفین ضمن اظهار خوشوقتی از اینکه پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای به مرحله اجرا درآمده است ابراز امیدواری نمودند که عده بیشتری از کشورها به آن ملحق شوند. طرفین آمادگی خود در جهت تبادل نظر صریح بین شخصیتهای دو کشور در سطوح مختلف، چه درباره روابط فیمابین و چه در مسائل مهم بینالمللی که به صورت سنت نیکویی درآمده و فایده آن مشهود گردیده است، در آینده نیز ابراز داشتند. منجمله قرار شد هیئت پارلمانی ایران به دعوت شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به آن کشور مسافرت نمایند.
دعوت از شاهنشاه و شهبانو- حضرت نیکلای ویکتورویچ پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مراتب امتنان قلبی خود را به خاطر میهمان نوازی گرم و صمیمانهای که از طرف اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و همچنین دولت و ملت ایران از ایشان و همراهان بعمل آمد ابراز داشتند. طرفین معتقدند که بازدید حضرت نیکلای ویکتورویچ پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از ایران و تبادل نظر مفید راجع به مسائل مورد علاقه طرفین موجب تحکیم دوستی و توسعه بیشتر و روابط حسن همجواری بین ایران و اتحاد شوروی و به نفع صلح جهانی خواهد گردید. حضرت نیکلای یویکتوریچ پادگورنی از طرف هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و دولت شوروی از اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت فرح پهلوی شهبانوی ایران دعوت نمودند که از اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بازدید رسمی فرمایند. این دعوت با کمال مسرت پذیرفته شد. تاریخ این بازدید بعداً مورد توافق قرار خواهد گرفت.
پیامها میان شاهنشاه آریامهر و نیکلای پادگورنی
رادیو مسکو گفت، برای پذیرایی صمیمانه از پادگورنی مردم شوروی از ملت ایران سپاسگزارند
میان شاهنشاه و رئیس جمهوری شوروی پیامهایی مبادله شد- حضرت نیکلای پادگورنی رئیس جمهوری شوروی دیروز هنگام ترک خاک ایران پیام تشکرآمیزی به حضور شاهنشاه آریامهر فرستادند و از سوی شاهنشاه نیز در پاسخ پیامی فرستاده شد. پیام رئیس جمهوری شوروی به این شرح است:
اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران- تهران- در این هنگام که از مرزهای کشور دوست ایران میگذرم از پذیرایی بسیار گرم و میهماننوازی فوقالعادهای که نسبت به ما در تمام ایران هنگام بازدید رسمی ما ابراز شده است عمیقاً از آن اعلیحضرت سپاسگزاری میکنیم. امیدواریم که ملاقاتها و مذاکرات دوستانه با آن اعلیحضرت و شخصیتهای دولتی ایران به تقویت بیشتر دوستی و توسعه همکاری بین کشورهای ما کمک خواهد کرد. از صمیم قلب برای اعلیحضرت همایونی و افراد خاندان جلیل سلطنت سلامت و سعادت و برای ملت ایران موفقیت روزافزون آرزومندم. نیکلای پادگورنی، صدر هیئت رئیس شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی –
پاسخ شاهنشاه-
در پاسخ پیام میهمان عالیقدر ایران، این پیام از طرف شاهنشاه فرستاده شد: حضرت نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، مسکو- از پیام محبتآمیز آن حضرت هنگام عزیمت از ایران صمیمانه سپاسگزاری میکنم. پذیرایی از آن حضرت برای من و ملت ایران موجب کمال خوشوقتی بود. یقین است که نتایج بازدید شما از کشور و مذاکرات دوستانهای که بعمل آمد در تشیید هر چه بیشتر روابط مودت و همکاری میان ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مؤثر خواهد بود. بهترین آروزهای قلبی خود را برای سلامت و سعادت شخص آن حضرت و رفاه روزافزون ملل اتحاد جماهیر شوروی ابراز میدارم. محمد رضا پهلوی.
ورود به مسکو- رادیو مسکو دیشب گزارش داد: نیکلای پادگورنی صدر هیئت رئیسه شوروی که بنا به دعوت شاهنشاه ایران برای بازدید رسمی به ایران مسافرت کرد از این کشور به مسکو مراجعت نمود. در فرودگاه مسکو که به پرچمهای دولتی اتحاد شوروی مزین شده بود عدهای از شخصیتهای مهم شوروی از نیکلای پادگورنی و همراهان استقبال نمود. آقای مفخم سمیعی کاردار موقت ایران در اتحاد شوروی و کارمندان دیپلماتیک سفارت ایران و روزنامهنگاران نیز برای استقبال از نیکلای پادگورنی به فرودگاه آمده بودند.
تماسهای پارلمانی- رادیو مسکو همچنین اعلام کرد در فرودگاه تهران هنگام مراجعت پادگورنی به مسکو مراسم استقبال باشکوهی انجام شد. در فرودگاه تهران خبرنگار ویژه رادیو مسکو از آقای ریاضی رئیس مجلس شورای ملی ایران خواهش کرد نظر خود را درباره نتایج بازدید رئیس عالیترین ارگان کشور شوروی از تهران اظهار نماید. آقای ریاضی اظهار داشت مایه کمال خرسندی است که نیکلای پادگورنی به کشور ما مسافرت کرد. امیدواریم که تماسها و تبادل نظرها بین دو کشور همسایه توسعه یابد. آقای ریاضی سپس گفت، روابط پارلمانی هم باید توسعه یابد در نتیجه دو ملت همسایه خواهند توانست بیشتر یکدیگر را بشناسند و بیشتر با هم دوست شوند. بازدید نیکلای پادگورنی از ایران ما را مطمئن میسازد مناسبات صمیمانه ما بیشتر توسعه یابد.
صفحه درخشان- رادیو مسکو در تفسیری که به مناسبت پایان سفر حضرت نیکلای پادگورنی پخش کرد یادآور شد، بدین طریق در تاریخ مناسبات شوروی و ایران صفحه درخشان تازهای ثبت گردید. محافل اجتماعی شوروی جریان اقامت نیکلای پادگورنی در کشور همسایه جنوبی خود را با نهایت دقت دنبال میکردند. ما میدانیم هر جایی که مهمان عالی مقام از اتحاد شوروی رفته، چه در تهران و اصفهان چه در جزیره خارک، از ایشان استقبال بسیار گرم و دوستانه بعمل آمد. ما احترام عمیق و پذیرایی گرمی را که در ایران از نیکلای پادگورنی بعمل آمد نشان بارز احساسات همیشگی مودتآمیز حسن نظر صمیمانه ملت برومند ایران نسبت به ملل اتحاد شوروی تلقی میشود. افراد شوروی به مناسبت پذیرایی شایستهای که مردم ایران از فرستاده حسن نیت بعمل آوردند سپاسگزاری میکنند. بازدید صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی از ایران گواه بارزی بر توسعه ثمربخش روابط شوروی و ایران مبتنی بر اصول برابری کامل و احترام متقابل و عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر است.
تهران – جواد علامیر نماینده مخصوص لوموند از تهران گزارش میدهد: دولتین ایران و شرویوطی اعلامیهای که پس از پایان سفر ۶ روزه نیکلای پادگرونی صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی در تهران منتشر شد نگرانی شدید خود را در مورد وضعیت خطرناک بحران خاورمیانه ابراز داشته و اضافه کرده است که راه حل این بحران اجرای کامل قطعنامه ۲۲ نوامبر ۱۹۶۷ شورای امنیت میباشد. درهمین اعلامیه گفته شده است که خروج نیروهای اسراییلی از سرزمینهای اشغالی شرط اصلی حل این بحران است و همچنین حملات هوایی به هدفهای غیر نظامی و سکنه در کشورهای عربی به شدت محکوم شده است و گفته شده که تنها راه حل طولانی بحران خاورمیانه آن است که حقوق حقه ملل عرب منجمله ملت فلسطین در نظر گرفته شود. در مورد روابط مشترک اعلامیه ایران و شوروی همکاری بزرگ اقتصادی و صنعتی را که بین دو کشور وجود دارد اشاره نموده و به مراودات مهم تجارتی که قرار است باز هم افزایش یابد اشاره کرده است. وی آنچه سنگ بنای روابط بسیار دوستانه بین کشورها را تشکیل میدهد همکاری فنی میباشد. در این مورد باید گفته شود که لوله گاز غولپیکر که قرار است از همین امسال گاز را از مناطق نفتخیز جنوب ایران به ماوراء قفقاز برساند و همچنین مجموعه هیدروالکتریک رودخانه مرزی ارس بارزترین نمونه این همکاری است و به نوبه خود کارخانجات ذوبآهن اصفهان و کارخانه ماشینآلات اراک همین امسال به مرحله نهایی میرسد. در بازدید ۶ روزه خود از ایران نیکلای پادگورنی مورد استقبال بسیار گرم و بیسابقه رهبران ایران قرار گرفت. بحدی که بسیاری از رسوم تشریفات کنار گذاشته شده بود تا اهمیت این بازدید بیشتر نمایان شود. به این ترتیب بود که آقای هویدا نخستوزیر ایران شخصاً مهمان شاهنشاه ایران را در سفرهایش به مناطق مختلف ایران همراهی کرد و گارد احترام که طبق رسوم تشریفات مورد بازدید میهمان قرار میگیرد نه تنها در این بار مورد بازد قرار گرفت، بلکه پس از آن از مقابل مهمان شوروی رژه رفت. بنوبه خود آقای نیکلای پادگورنی در سراسر نطق و اظهارت خود سیاست مستقل ملی ایران را مورد تحسین فراوان و صمیمانه قرار داد و این سیاست را همراه با همکاری با اتحاد جماهیر شوروی یکی از ستونهای اصلی صلح در خاورمیان و در جهان خواند. میهمان شاهنشاه که هنگام عزیمت ازایران از ایشان برای بازدید مجدد از شوروی دعوت بعمل آمد، شاهنشاه ایران را یکی از رهبران واقعبین جهان خواند و در چندین مورد خطابههای مخصوصی در اینباره ایراد کرد. این نطقها و اظهارات رهبر کمونیست بینالمللی نسبت به یک رژیم سلطنتی نمونه موفقیت بزرگ سیاستی است که دولت ایران در دهه گذشته به مورد اجرا قرار داده است.
نیز نگاه کنید به
بنمایهها
- ↑ سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در میهمانی شام به سرفرازی ورود نیکلای پادگورنی صدر هیات رییسه شورای شوروی ۶ فروردین ۱۳۴۹
- ↑ سخنان نیکلای پادگورنی صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی در پاسخ به سخنرانی شاهنشاه آریامهر در کاخ نیاوران ۵ فروردین ۱۳۴۹
- ↑ بیانات نیکلای پادگورنی صدرهیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی در میهمانی شام به سرفرازی شاهنشاه آریامهر کاخ گلستان ۷ فروردین ماه ۱۳۴۹
- ↑ بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ سخنان نیکلای پادگورنی در میهمانی شام در کاخ گلستان ۷ فروردین ماه ۱۳۴۹