دیدار رسمی الکسی کاسیگین نخست وزیر شوروی از ایران و گشایش کارخانه ذوب آهن آریامهر ۲۵-۲۳ اسفند ماه ۱۳۵۱

از مشروطه
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران/سال ۱۳۵۱ خورشیدی درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی

دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران
باریابی نخست وزیر شوروی به پیشگاه آریامهر
کاسیگین در کاخ نیاوران در پیشگاه شاهنشاه
دیدار و گفتگوی آریامهر با کاسیگین با بودن هویدا در کاخ نیاوران
پیمان همکاری در گسترش کارخانه ذوب آهن آریامهر میان دولت شاهنشاهی ایران و شوروی
هویدا نخست وزیر و کاسیگین در میهمانی وزارت خارجه
سفر الکسی کاسیگین به ایران برای آغاز بهره برداری از ذوب آهن آریامهر

دیدار رسمی الکسی کاسیگین نخست وزیر شوروی از ایران و گشایش کارخانه ذوب آهن آریامهر ۲۵-۲۳ اسفند ماه ۱۳۵۱

الکسی کاسیگین رییس هیات وزیران اتحاد شوروی به دعوت دولت ایران، برای یک دیدار سه روزه و شرکت در آیین گشایش رسمی کارخانه ذوب آهن اسپهان به تهران آمد. امیرعباس هویدا نخست وزیر از کاسیگین در فرودگاه مهرآباد پیشباز کرد. در آیین پیشباز عباس خلعتبری وزیر امور خارجه، عبدالمجید مجیدی وزیر مشاور و بانوانشان، عیسی مالک رییس کل تشریفات وزارت خارجه، سفیران کشورهای سوسیالیست اروپا، سفیر و هموندان سفارت شوروی و انبوهی بیش از دویست تن از شهروندان شوروی حضور داشتند. آیین احترامات نظامی همراه با سان از گارد احترام انجام یافت. فرودگاه مهرآباد با پرچم‌های ایران و شوروی آذین یافته بود. کاسیگین را دخترش و یک هیات ۲۵ تَنی از پایوران اقتصادی شوروی چون معاون وزیر خارجه و معاون کمیته روابط اقتصادی خارجی شوروی و یک هیات مطبوعاتی ده نفری همراهی می‌کنند.

شاهنشاه آریامهر روز ۲۳ اسفند ماه را روز ذوب آهن نام نهادند و بدین روی در این روز آیینی ویژه انجام خواهد یافت.[۱] در روز ۲۳ اسفند ماه سال ۱۳۴۶ شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در آیینی اغاز کار ساختمان کارخانه ذوب آهن را گشودند. امسال در سال ۱۳۵۱ کارخانه ذوب آهن گشایش خواهد یافت و بهره برداری از آن آغاز می‌گردد، این کارخانه با همکاری دولت شوروی ساخته شده است.

نیکلای پادگورنی به همراه الکسی کاسیگین در آیین گشایش رسمی شرکت می‌جویند. پادگورنی افزون بر سفر رسمی در راس هیات برجسته شوروی در جشن‌های دو هزار و پانصد سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران، [۲] در سال ۱۳۴۹ نیز در آیین گشایش خط لوله گاز در آستارا که در پیشگاه شاهنشاه انجام یافت، گام بر خاک ایران نهاد. [۳]

ایوار ۲۳ اسفند ماه نخست وزیر شوروی و اعضای برجسته هیات او در کاخ نخست وزیری با امیرعباس هویدا دیدار و گفتگو کردند

میهمانی نخست وزیر به سرفرازی ورود کاسیگین در کاخ وزارت امور خارجه

شبانگاه الکسی گاسیگین در میهمانی امیرعباس هویدا نخست وزیر در کاخ وزارت خارجه شرکت کرد. در این میهمانی به سرفرازی ورود کاسیگین، هویدا بسیاری از پایوران کشوری چون رییس مجلس سنا، رییس مجلس شورای ملی، دکتر منوچهر اقبال، عباسعلی خلعتبری وزیر امور خارجه، چند تن از وزیران کابینه و همراهان کاسیگین باشنده بودند.

امیرعباس هویدا در سخنانی به کاسیگین نخست وزیر شوروی خوش آمد گفت و خرسندی خود را از بودن کاسیگین در ایران برای گشایش و بهره برداری از مجتمع ذوب آهن که دستاورد هماری‌های ثمربخش دو کشور است ابراز داشت. هویدا گفت حسن تقاهم و همکاری متقابل ثمربخشی که خوشبختانه امروز در روابط ایران و شوروی حکم فرماست و بر اساس اصول همزیستی مسالمت آمیز و مبانی بین المللی و احترام متقابل و تساوی حقوق استوار می‌باشد، مسلما مرهون مساعی و مجاهدات پی گیر زمامداران عالیقدر دو کشور است. این دوستی بر اثر بازدیدهای متقابل سران عالیقدر دو کشور از جمله شرکت صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد شوروی در مراسم دو هزار و پانصدمین سال بنیاد شاهنشاهی ایران و بازدید رسمی اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانوی ایران می‌باشد. امضای یک رشته قراردادها به خصوص موافقت نامه پانزده ساله همکاری اقتصادی و فنی و استفاده از رودخانه مرزی ارس گام مهم دیگری در همکاری صمیمانه و دو جانبه به شمار می‌آید. مردم ایران همواره پیشرفت‌های بزرگ علمی شوروی را در زمینه‌های مخنلف با نظر تحسین می‌نگرند و در مراسم پنجاهمین سال تاسیس اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با بر پا ساختن مجالس جشن و سرور به نحو شایسته‌ای شرکت نمودند. در ایران نیز بر اثر انقلاب شاه و ملت و دگرگونی عمیقی در کلیه شئون مملکیتی ایجاد گردیده که روح و فلسفه آن مبتنی بر بسط و تعمیم عدالت اجتماعی، سهیم و شریک ساختن مردم در امور مربوط به خود و تامین زندگی بهتر و مرفه تر برای همه بود. ملت ایران افتخار دارد که اخیرا مراسم دهمین سال این انقلاب و جنبش بزرگ را با نشان دادن عالی‌ترین مظاهر سرور و مسرت و حقشناسی به منصه ظهور گذاشت.

الکسی کاسیگین نخست وزیر شوروی در پاسخ به بیانات هویدا به زبان روسی سخنانی که یک مترجم سخنان وی را به پارسی برمی‌گرداند، گفت:

برای من شرکت در مراسم گشایش ذوب آهن « واقعه برجسته‌ای » در روابط دو کشور می‌باشد. من امیدوارم که گفتگوهایی را که با شاهنشاه و دیگر مقامات ایرانی در پیش دارم، سبب تحکیم و توسعه روابط ایران و شوروی و هدف‌هایی گردد که نسبت به دورنمای روابط دو کشور همزمان با سفر اخیر شاهنشاه به مسکو با مذاکرات معظم له با رهبران شوروی تعیین گردیده است. در روابط ایران و شوروی مسئله مهمی که باعث بروز اختلافات در روابط دو طرف و نیز جدایی دو کشور از یکدیگر شود، وجود ندارد و این نکته تاثیر چشم گیری در استحکام هر چه بیشتر روابط دو کشور دارد. اتحاد شوروی و ایران همانند یکدیگر و به تساوی در حفظ صلح و ثبات منطقه ذینفع اند و این نکته مغایر با منافع هیچ کشور آسیایی دیگر نیست، زیرا امنیت آنها و آینده صلح آمیز آنها تا اندازه‌ای با هدف سیاست خارجی همسایگانشان منجمله شوروی و ایران بستگی دارد. امنیت جهانی می‌بایستی بر اساس کاهش بحران، استوار باشد، نه مسابقات تسلیحاتی و بنابراین حل مسایل کشورها بر اساس کاهش بحران مهم است و بر عکس سیاست جنگ طلبانه « هر کشوری » اوضاع را در این منطقه و حتی دنیا بحرانی می‌کند. شوروی روابط خود را با ایران بر اساس برابری و احترام به حاکمیت هر دو کشور و عدم مداخله در امور یکدیگر استوار ساخته و مسکو برای سیاستی که دولت ایران در قبال شوروی دنبال می‌کند احترام فوق العاده قایل است. روابط ایران و شوروی پیوسته در حال گسترش است و قرارداد « پانزده ساله توسعه همکاری‌های اقتصادی و فنی ایران و شوروی » که همزمان با سفر شاهنشاه به مسکو به امضا رسید، گواه بر این امر می‌باشد. عصر سیاست‌های توسعه طلبی سپری شده و ویتنام نمونه بارز آن به شمار می‌رود و اینک با خاموش شدن کانون جنگ در ویتنام استقرار صلح در خاورمیانه وظیفه مهمی به شمار می‌رود و این امر را نباید دیگر با تاخیر انداخت. دولت شوروی به گسترش همکاری با ایران اهمیت زیادی می‌دهد. ما خشنود هستیم که میان کشورهای ما پیوندهای خوبی بوجود آمده و برآینم در آینده نیز هر کاری را که به ما بستگی دارد انجام دهیم تا آنکه پیوندهای میان شوروی و ایران استوارتر گردد و این پیوندها به گونه تغییرناپذیری به سود دراز زمان ملت‌های دو کشور و به امر پایدار ساختن صلح و امنیت بین الملی در آسیا خدمت می‌کند.

باریابی نخست وزیر شوروی به پیشگاه شاهنشاه آریامهر

۲۴ اسفند ماه ۱۳۵۱ شاهنشاه آریامهر، الکسی کاسیگین رییس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را پیش از نیم روز در کاخ نیاوران پذیرفتند. این باریابی برای نخست وزیر شوروی خوردن ناهار در پیشگاه شاهانه را به دنبال داشت.

در این روز کاسیگین از بخش‌های گوناگون موزه شهیاد آریامهر [۴] دیدن کرد. در این روز موافقتنامه همکاری در گسترش کارخانه ذوب آهن آریامهر میان دولت شاهنشاهی ایران و شوروی [۵] با بودن امیرعباس هویدا نخست وزیر والکسی کاسیگین نخست وزیر شوروی در وزارت امور خارجه دستینه شد و به آگاهی رسانده شد که دولت شوروی ۱۴۲ میلیون روبل وام برای گسترش کارخانه ذوب آهن آریامهر به دولت ایران خواهد داد و ایران و شوروی بریا گسترش کارخانه ذوب آهن آریامهر در گام نخست تا ۱٫۹ میلیون تن پولاد و سپس تا ۴ میلیون تن در سال همکاری خواهند نمود.

گشایش مجتمع ذوب آهن آریامهر

دوشنبه ۲۵ اسفند ماه ۱۳۵۱ لحظه تاریخی گشایش ذوب آهن آریامهر
شاهنشاه آریامهر ذوب‌آهن ایران را می‌گشایند
سرود ذوب آهن
شاهنشاه آریامهر و الکسی کاسیگین پس از گشایش ذوب آهن ایران
مهندس شیبانی ریاست ذوب آهن پیشکشی که با کمک کارشناسان شوروی ساخته شده است را به کاسیگین فرا می دارد
هویدا و کاسیگین در فرودگاه اسپهان

۲۵ اسفند ماه ۱۳۵۱ شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو برای گشایش مجتمع ذوب آهن آریامهر رهسپار اسپهان شدند. الکسی کاسیگین و دخترشان به همراه امیرعباس هویدا نخست وزیر راهی اسپهان شدند و شاید بدون بازگشت به تهران از راه اسپهان به مسکو پرواز کنند.

در پیشگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو و با بودن الکسی کاسیگین و امیرعباس هویدا نخست وزیر و بسیاری از بزرگان کشوری و لشکری در آیین باشکوهی مجتمع ذوب آهن آریامهر گشایش یافت. شاهنشاه در این آیین بسیار باشکوه فرمودند:[۶]

جناب آقای الکسی کاسیگین نخست وزیر دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، میهمانان محترم، هم‌میهنان گرامی
امروز برای من و شما پس از انتظار زیادی که ملت ایران در هفتاد سال اخیر تاریخ خود برای داشتن صنعت مادر و ضامن استقلال اقتصادی و سیاسی که همان صنعت پولاد باشد تحمل کرده روزی فراموش نشدنی است، زیرا بالاخره پس از آنکه در پنج سال پیش اولین سنگ آن در این نقطه نهاده شد، امروز می‌توانم نتیجه زحمات این چند سال را با مناظر پر ابهت و زیبا و دل انگیزی که در مقابل چشم همه هست مشاهده کنیم و به آن افتخار نماییم و از اینکه آرزوی دیرینه ما برآورده شده است شکرگزار باشیم.
باید در این موقع از همکاری صمیمانه دولت اتحاد جماهیر شوروی و متخصصین وارد و متبحر که با کمال صمیمیت در این نقطه و در معادن ایران زحمت کشیده‌اند صمیمانه قدردانی بکنیم و به آن افراد با شهامتی که متاسفانه جان خود را در یک تصدف اتوبوس از دست داده‌اند درود فراوان بفرستیم و نسبت به بازماندگان آنها یک بار دیگر اظهار همدردی بنماییم.
این همکاری که در صنعت فولاد با همسایه بزرگ شمالی خود آغاز کرده‌ایم دیروز قرارداد توسعه آن به دو میلیون تن امضا شد و موافقت کرده‌ایم کع تا چهار میلیون تن ظرفیت، این همکاری ادامه داشته باشد و این مجتمع لااقل به چهار میلیون تن افزایش یابد، ولی صنعت فولاد ایران در این مرز نخواهد ایستاد و تا ده سال دیگر یعنی همان زماین که ما به مرزهای تمدن بزرگ خواهیم رسید، امید است که محصول فولاد ایران نیز به ۱۵ میلیون تن برسد. این امر بهترین ضامن پیشرفت صنعتی و استقلال صنعتی و پایه گذار صنایع سنگین ایران خواهد بود.
به وسیله این صنایع هزاران کارگاه دیگر که شما کارگران شریف و زحمتکش ایران آنها را به جریان خواهید انداخت ایجاد خواهد شد و کار برای شما و رفاه و ثروت برای ملت ایران فراهم خواهد کرد. چون بیست و نهم اسفند روز ملی شدن صنعت نفت در پیش است از این موقعیت استفاده می‌کنم که به شما و ملت ایران مطالبی را اظهار بکنم. در کنگره بزرگداشت انقلاب ما در ششم بهمن، به شما ملت ایران گفته بودم که ما دو راه در مقابل کمپانی‌های خارجی می‌گذاریم تا یکی از آنها را انتخاب بکنند. امروز می‌توانم به شما بگویم که آنها راه دوم را انتخاب کرده‌اند، و اکنون اخذ هر گونه تصمیم و اداره حقیقی و کامل منابع نفت و مالکیت کامل تمام تاسیسات نفت ایران به ایران واگذار خواهد شد و شرکت‌های معتبر و معظم نفتی خارجی، فقط سفارش کننده مقدار نفتی که ما می‌توانیم به آنها تحویل بدهیم خواهند بود، و منفعت ما از هر بشکه نفت کمتر از هیچ یک از ممالک حوزه خلیج فارس نخواهد بود. مساعدتی که فکر می‌کنم این کمپانی‌ها اضافه بر قبول شرط ما کرده‌اند، این است که تمام متخصیصنی که هنوز ما بدان‌ها احتیاج داریم در شرکتی که ملیت ایرانی داشته و در ایران ثبت رسیده باشد در اختیار ما خواهد بود تا هر موقعی که وجود آنها را لازم بدانیم.
اکنون خطاب من به همه مردم، به همه ایرانیان، به همه کسانی که امروز در دبستان تحصیل می‌کنند و فردا دوره راهنمایی را می‌بینند، بعد دوره دبیرستان را می‌بینند، بعد دوره دانشگاه را می‌بینند، این است که هر چه زودتر به تحصیلات فنی روی آورند و به صورت کارگر متخصص، و سرکارگر متخصص و تکنیسین و مهندس هر چه زودتر تربیت بشوند تا ما بتوانیم نمام کارهای خودمان را به دست فقط ایرانی انجام بدهیم. این است که هم به عنوان رییس مملکت و هم به عنوان یک فرد دلسوز به آن آموزگار دبستان، به آن دبیر دبیرستان، به آن استاد یا دانشیار، یا استاد دانشگاهی می‌گویم که به هیچ کس نمره بی جا و اضافی ندهید. به هیچ کس ورقه تحصیل و به قول معروف ورقه بیسوادی ندهید. برای اینکه این یک نوع خیانت است به مملکت. به کسانی که درس می‌خوانند توصیه می‌کنم که با تمام وجودتان سعی کنید مطالب را فرابگیرید، خودتان را از علم انباشته کنید، وجودتان را برای نشان دادن استعداد ذاتی و قدرت اجتماعی و قدرت ملی ایران آماده کنید. این کارخانه عظیم که تا چند سال دیگر چند برابر حالا توطعه پیداخواهد کرد برای شما مردم غیور و کارگران زحمتکش ایران بزرگترین وسیله افتخار است، ضمنا به شما زندگی روز به روز بهتری داده خواهدشد، هم برای شما خانه ساخته می‌شود، هم اینکه دستمزد شما کارگران صنایع ملی ایران که برای جامعه ایران کار می‌کنید مجموعش باید مساوی باشد با دستمزدی که به حداکثر در کارخانجات خصوصی داده می‌شود و آن دستمزد هم روز به روز زیادتر می‌شود و وضع شما همیشه لااقل به همان خوبی خواهد ماند.
پس با شکرگزاری به درگاه خداوند و یک بار دیگر اظهار امتنان از همسایه بزرگ شمالی خود برای مساعدت‌های بی دریغی که در ایجاد این کارخانه کرده است ، برای همه شما آرزوی سلامت، سربلندی و نیک بختی را می‌نمایم.


پس از سخنرانی شاهنشاه آریامهر، الکسی کاسیگین سخنانی ایراد کرد و گفت:

اعلیحضرت شاهنشاه ایران، علیاحضرت شهبانوی ایران

ما به مناسبت دعوتی که از ما برای اینکه به ایران بیاییم و در این روز باشکوه افتتاح کارخانه ذوب آهن شرکت کنیم، احساس قدردانی و سپاسگزاری می‌کنیم.

دوستان گرامی، ما برای شما سلام و احساسات صلح طلبی را از جانب همه ملت‌های اتحاد شوروی به همراه آورده‌ایم. ما احساسات احترام عمیق همه ملت‌های شوروی را نسبت به ملت ایران به همراه آورده‌ایم. ما خوشوقتیم که توانسته‌ایم در مراسم افتتاح این کارخانه ذوب آهن که با شرکت اتحاد شوروی ساخته شده، حضور یابیم. ما می‌خواهیم ایران را یک کشور صنعتی و کشور غنی ببینیم. ما یقین داریم که هم طور نیز خواهد بود. ما یقین داریم که ایران همه امکاناتی را برای این که یک کشور بزرگ نیرومند صنعتی شود داراست. ما به همراه شما این مجتمع متالورژی را ساخته‌ایم اما کار ما تنها ساختمان آن نبود، متخصصین ما وظیفه بزرگی را به عهده داشتند که نه تنها این کارخانه را بسازند، بلکه هم زمان کادرهای لازم را از میان افراد ایرانی آماده کنند و ما معتقدیم که موفقیت بزرگ همکاری ما یعنی همکاری ایران و شوروی در همین بوده است که هم وظیفه بزرگ ساختن کارخانه و هم آموزش کادرهای عالی ایرانی: مهندسین، تکنسین‌ها و کارگران انجام شده است.

ما می‌توانیم بگوییم که توفیق یافتن در کار تنها مربوط به تشریفات بستن قراردادها و موافقتنامه‌ها نیست، موفقیت کار بستگی به همکاری دو ملت دوست دارد. ما باید به شما بگوییم که همه کارشناسان ما که در کارخانه کار کرده‌اند و آنهایی که پس از مدت زمانی از ایران به شوروی باز خواهند گشت، همواره آن همکاری و دوستی و همبستگی بزرگی را که همه روزه با هر کارگر، روستایی، روشنفکر ایرانی و دولت و دستگاه رهبری دولت شاهنشاهی ایران احساس کرده‌اند، به خاطر خواهند آورد که ما می‌توانیم بر اساس تجربه شخصی اتحاد شوروی که در مدت پنجاه سال کشور صنعتی خود را ایجاد کرد، به شما بگوییم: دوستان گرامی متالوژی سیاه پایه و شالوده صنعتی شدن کشور است، پایه پیشرفت فنی کشور است- نمی‌توان نه صنایع نفت و نه صنایع ماشین سازی را گسترش داد اگر مقدار کافی فلز در اختیار نباشد. ما معتقدیم که کارخانه متالورژی به همان میزان شتابی که شاهنشاه هم اکنون فرمودند بسط و توسعه خواهد یافت و ما معتقدیم که همکاری نزدیک و اعتماد متقابل که میان دو ملت وجود دارد این امکان را فراهم خواهد کرد که در کوتاه‌ترین مدت این آرزوی بزرگ ملت ایران تحقق یابد.

دوستان گرامی، شکوفایی بیشتر ایران و ملت ایران را برای شما آرزو می‌کنم. می‌خواهم برای شما آرزوی موفقیت کنم، من هم چنین آرزو می‌کنم همکاری ثمربخش ما با دستگاه رهبری کشور شما ادامه یابد و می‌خواهم هم چنین ابراز اطمینان کامل کنم که این همکاری و اعتماد متقابل، فعالیت صلح آمیز برای دو کشور ما به همراه داشته باشد، شکوفایی دو ملت ما را به همراه داشته باشد و باعث رفاه و رشد رفاه ملت ما گردد. من هم چنین می‌خواهم آرزو کنم که هر چه زودتر هیات کارکنان کارخانه و کارشناسان شوروی ما هر چه زودتر دستگاه‌هایی که ساخته شده فراگیرند و مورد بهره برداری قراردهند.

بار دیگر سپاسگزاری خود را به شاهنشاه و شهبانوی ایران برای همکاری ثمربخش ما که امیدوارم در آینده هم ادامه خواهد یافت ابراز می‌دارم. پاینده باد دوستی خلل ناپذیر شوروی و ایران که تا قرن‌ها جاوید خواهد بود.

اعلامیه مشترک ایران و شوروی

بنا به دعوت دولت شاهنشاهی ایران، جناب آقای آ. ن. کاسیگین رییس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از تاریخ ۲۳ تا ۲۵ اسفند ماه ۱۳۵۱ برابر با ۱۴ تا ۱۶ مارس ۱۹۷۳ از ایران بازدید دوستانه‌های به عمل آوردند. ضمن این بازدید جناب آقای کاسیگین رییس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به حضور اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر شرفیاب شدند و به اتفاق معظم له در مراسم گشایش کارخانه ذوب آهن اصفهان که بر مبنای موافقتنامه همکاری فنی و اقتصادی ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با کمک فنی شوروی ساخته شده است، شرکت نمودند.

ضمن شرفیابی به حضور شاهنشاه آریامهر و هم چنین درملاقات جناب آقای امیرعباس هویدا نخست وزیر ایران و جناب آقای کاسیگین مسایل مربوط به بسط و توسعه هر چه بیشتر روابط دوستانه موجود میان ایران و شوروی و هم چنین مسایل مهم بین المللی مورد علاقه طرفین مورد تبادل نظر قرار گرفت و مذاکراتی در محیط دوستانه و توام با صراحت و بر اساس تفاهم متقابل صورت پذیرفت. طرفین از توسعه و تحکیم موفقیت آمیز روابط ایران و شوروی اظهار رضایت نمودندو تمایل خود را برای توسعه بیشتر همکاری میان دو کشور بر اساس اصول همزیستی مسالمت آمیز تایید نمودند و یادآور شدند که سیاست دوستی و حسن هم جواری سیاست دایمی در روابط شوروی و ایران بوده و کاملا با منافع دو ملت و امر صلح و امنیت بین المللی مطابقت دارد.

طرفین هم چنین اتفاق نظر داشتند که همکاری اقتصادی و بازرگانی میان دو کشور که بر اساس منافع متقابل و دراز مدت استوار است نتایج مثبت روز افزون به بار می‌آورد و به بسط و توسعه اقتصاد دو کشور کمک می‌کند و احداث و آغاز بهره برداری از کارخانه ذوب آهن آریامهر اصفهان مظهر بارز این امر می‌باشد.

طرفین موضوع توسعه بیشتر روابط اقتصادی میان دو کشور را از جهت اجرای عهدنامه فنی و اقتصادی برای ۱۵ سال مورد بحث قرار دادند و بنا بر توافقی که قبلا حاصل شده بود، در جریان بازدید رییس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از ایران موافقتنامه راجع به همکاری در توسعه ذوب آهن اصفهان تا ظرفیت ۴ میلیون تن فولاد در سال با توسعه پایگاه‌های سنگ آهن و ذغال و سایر واحدهای ذوب آهن اصفهان به امضای نمایندگان دو کشور رسید و هم چنین توافق شد که در نخستین اجلاس آینده کمیسیون دایمی ایران و شوروی برای همکاری‌های اقتصادی طرح‌های مربوط به همکاری دوکشور در برنامه پنج ساله آینده عمرانی ایران که اجرای آن ممکن باشد تعیین گردد.

اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و ایران تصمیم خود را برای توسعه بیشتر مبادلات فرهنگی و همکاری علمی در آینده تایید نمودند و با در نظر داشتن اینکه این قبیل مبادلات و همکاری‌های به تحکیم روابط دوستانه و احترام متقابل میان دو کشور کمک خواهد نمود. اهمیت اقدامات انجام یافته بر اساس موافقتنامه‌های امضا شده مربوط به روابط فرهنگی و همکاری علمی و فنی دو کشور و هم چنین برنامه مبادلات فرهنگی دو کشور در سال‌های ۱۹۷۶ - ۱۹۷۲ را خاطرنشان ساختند.

در جریان تبادل نظر راجع به مسایل مهم بین المللی مورد علاقه طرفین روش‌های اصولی که در اعلامیه‌های مشترک ایران و شوروی هنگام بازدید اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران از اتحاد جماهیر شوروی در ماه اکتبر ۱۹۷۲ تشریح شده بود دوباره مورد تایید قرار گرفت. طرفین بار دیگر رضامندی خود را از اینکه نظرات دو کشور نسبت به بسیاری از مسایل مهم بین المللی نزدیک و یا منطبق بوده ابراز داشتند. پس از مطالعه تغییراتی که در اوضاع بین المللی از تاریخ بازدید اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر از اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی تا امروز روی داده است، طرفین با ابراز خرسندی اقدامات مثبتی را که در جهت تخفیف بحران بین المللی و آرامش سیاسی در جهان انجام گرفته است تایید نمودند.

ایران و شوروی اعتقاد خود را مبنی بر اینکه اعاده صلح در ویتنام به معنای از بین بردن یکی از خطرناک‌ترین کانون‌های جنگ در جهان می‌باشد، ابراز داشتند و تایید کردند که خاتمه جنگ در ویتنام شرایط مساعدتری را برای حل و تنظیم سایر مسایل و مشکلات بین المللی فراهم می‌سازد و اعاده صلح در این منطقه موید این نظر است که حتی برای مشکل‌ترین و پیچیده‌ترین مسایل در صورت تمایل کشورهای ذینفع و برگزیدن روش عاقلانه و واقع بینانه می‌توان راه حل‌هایی یافت که برای طرفین اختلاف قابل قبول باشد.

اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و ایران با ابراز رضامندی از اینکه کنفرانس بین المللی مربوط به ویتنام رسما از موافقتنامه قطع جنگ و اعاده صلح در ویتنام اطلاع حاصل نموده و مورد تایید و پشتیبانی قرارگرفته، معتقدند که اکنون وظیفه اصلی و اجرای کامل مفاد این موافقتنامه و پروتکل مربوط به آن می‌باشد.

ایران و شوروی بر این عقیده‌اند که قطع مسابقه تسلیحات و حصول خلع سلاح عمومی و کامل که شامل تسلیحات هسته‌ای و انواع سلاح‌های عادی نیز می‌باشد، تحت نظارت اکید و موثر بین المللی برای حفظ و تحکیم صلح و امنیت جهانی در درجه اول اهمیت قرار دارد و طرفین اتفاق نظر دارند که وقت آن رسیده که برای دعوت و تشکیل کنفرانس جهانی خلع سلاح اقدام به عمل آید و برای حصول به این منظور فعالیت کمیته مخصوص که بنا بر تصمیم بیست و هفتمین دوره اجلاسیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد تشکیل شده در آینده نزدیک آغاز گردد.

طرفین بار دیگر تایید نمودند که سابقا تبادل نظرها و مشورت‌های منظم در خصوص مسایل مورد علاقه دو طرف که خوشبختانه چند سال است وجود دارد به طور کامل اهمیت خود را به ثبوت رسانده است و در خصوص ادامه این قبل تبادل نظرها و مشورت‌ها در آینده توافق کامل حاصل نموده‌اند. رییس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از میهمان نوازی و پذیرایی گرم که نسبت به ایشان و همراهانشان در ایران به عمل آمده سپاسگزاری خود را ابراز داشتند و از جناب آقای امیرعباس هویدا نخست وزیر ایران دعوت نمودند که برای یک دیدار رسمی به اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مسافرت نمایند. این دعوت با کمال مسرت پذیرفته شد و تاریخ آن بعدا تعیین خواهد شد.

نیز نگاه کنید به


بن‌مایه‌ها