خاقانی (قصاید)/شب روان چو رخ صبح آینه سیما بینند

'

خاقانی (قصاید) (شب روان چو رخ صبح آینه سیما بینند) از خاقانی

'

شب روان چو رخ صبح آینه سیما بینند		کعبه را چهره در آن آینه پیدا بینند
گر چه زان آینه خاتون عرب را نگرند		در پس آینه رویم زن رعنا بینند
اختران عود شب آرند و بر آتش فکنند		خوش بسوزند و صبا خوش دم از آنجا بینند
صبح دندان چو مطرا کند از سوخته عود		عودی خاک ز دندانش مطرا بینند
صبح را در رداء ساده‌ی احرام کشند		تا فلک را سلب کعبه مهیا بینند
محرمان چون رداء صبح در آرند به کتف		کعبه را سبز لباسی فلک آسا بینند
خود فلک شقه‌ی دیبای تن کعبه شود		هم ز صبحش علم شقه‌ی دیبا بینند
دم صبح از جگر آرند و نم ژاله ز چشم		تا دل زنگ پذیر آینه سیما بینند
نم و دم تیره کنند آینه، این آینه بین		کز نم گرم و دم سرد مصفا بینند
ز آه سبوح زنان راه صبوحی بزنند		دیو را ره زدن روح چه یارا بینند
بشکنند آن قدح مه تن گردون زنار		که به دست همه تسبیح ثریا بینند
اختران از پی تسبیح همه زیر آیند		کتش دل زده در قبه‌ی بالا بینند
نیک لرزانند از مذن تسبیح فلک		اخترانی که چو تسبیح مجزا بینند
خوش دمان آن ردی صبح بشویند چو شیر		کن ردا جامه‌ی احرام مسیحا بینند
نه نه مشتاقان از صبح و ز شام آزادند		که دل از هر چه دو رنگی است شکیبا بینند
صبح و شام آمده گل گونه رخ و غالیه فام		رو که مردان نه بدین رنگ، زنان وابینند
صبح صادق پس کاذب چکند بر تن دهر		چادر سبز درد تا زن رسوا بینند
ز آبنوس شب و روز آمده بر رقعه‌ی دهر		دو سپه کالت شطرنجی سودا بینند
لعب دهر است چو تضعیف حساب شطرنج		گر چه پایان طلبندش نه همانا بینند
کی کند خاک در این کاسه‌ی مینای فلک		که در او آتش و زهر آبخور ما بینند
غلطم خاک چه حاجت که چو اندر نگرند		همه خاک است که در کاسه‌ی مینا بینند
خاک خوران ز فلک خواری بینند چو خاک		خاک بر سر همه را هیچ مگو تا بینند
بگذریم از فلک و دهر و در کعبه زنیم		کاین دو را هم به در کعبه تولا بینند
ما و خاک پی وادی سپران کز تف و نم		آهشان مشعله دار و مژه سقا بینند
ها ره واقصه و قصه‌ی آن راه شویم		که ز برکه‌ش برکه برکه سینا بینند
بادیه بحر و بر آن بحر، چو باران ز حباب		قبه‌ی سیم زده حله و احیا بینند
از خفاجه به سر راه معونت یابند		وز عرینه به لب چاه مواسا بینند
گرم گاهی که چو دوزخ بدمد باد سموم		تف باحورا چو نکهت حورا بینند
قرصه‌ی شمس شود قرصه‌ی ریوند ز لطف		بهر تفته جگران کافت گرما بینند
چرخ نارنج صفت شیشه‌ی کافور شود		که ز انفاس مریدان دم سرما بینند
علم خاص خلیفه زده در لشکر حاج		چتر شام است کز او ماه شب آرا بینند
ماه زرین زبر رایت و دستارچه زیر		آفتابی به شب آراسته عمدا بینند
تاج زرین به سر دختر شاهنشه زنگ		باز پوشیده به گیسوش سراپا بینند
ز می از خیمه پر افلاک و ز بس فلکه‌ی زر		بر سر هر فلکی کوکب رخشا بینند
سالکان راست ره بادیه دهلیز خطر		لکن ایوان امان کعبه علیا بینند
همه شب‌های غم آبستن روز طرب است		یوسف روز، به چاه شب یلدا بینند
خوشی عافیت از تلخی دارو یابند		تابش معنی در ظلمت اسما بینند
برشوند از پل آتش که اثیرش خوانند		پس به صحرای فلک جای تماشا بینند
بگذرند از سر موئی که صراطش دانند		پس سر مائده‌ی جنت ماوا بینند
حفت الجنه همه راه بهشت آمد خار		پس خارستان گلزار تمنا بینند
حفت النار همه راه سقر گلزار است		باز خارستان سر تاسر صحرا بینند
شوره بینند به ره پس به سر چشمه رسند		غوره یابند به رز پس می‌حمرا بینند
آب ابر است کزاو شوره فرات انگارند		تاب مهر است کز او غوره منقا بینند
فر کعبه است که در راه دل و باغ امید		شوره و غوره‌ی ما چشمه و صهبا بینند
تخم کاینجا فکنی کشت تو آنجا دروند		جوی کامروز کنی آب تو فردا بینند
بد دلی در ره نیکی چه کنی کاهل نیاز		نیک را هم نظر نیک مکافا بینند
تشنگانی که ز جان سیر شوند از می عشق		دل دریا کش سرمست چو دریا بینند
دیو کز وادی محرم شنود ناله‌ی کوس		چون حریر علمش لرزه بر اعضا بینند
گوسفند فلک و گاو زمین را به منی		حاضر آرند و دو قربان مهیا بینند
پی غلط کرده چو خرگوش همه شیر دلان		ره به تنها شده تا کعبه به تنها بینند
آسمان در حرم کعبه کبوتروار است		که ز امنش به در کعبه مسما بینند
آسمان کو ز کبودی به کبوتر ماند		بر در کعبه معلق زن و دروا بینند
این کبوتر که نیارد ز بر کعبه پرید		طیرانش نه به بالا که به پهنا بینند
شقه‌ای کز بر کعبه فلکش می‌خوانند		سایه‌ی جامه‌ی کعبه است که بالا بینند
روز و شب را که به اصل از حبش و روم آرند		پیش خاتون عرب جوهر و لالا بینند
حبشی زلف یمانی رخ زنگی خال است		که چو ترکانش تتق رومی خضرا بینند
کعبه را بینند از حلقه‌ی در حلقه‌ی زلف		نقطه‌ی خالش از آن صخره‌ی صما بینند
جان فشانند بر آن خال و بر آن حلقه‌ی زلف		عاشقان کان رخ زیتونی زیبا بینند
مشتری عاشق آن زلف و رخ و خال شده است		که چو گردونش سراسیمه و شیدا بینند
گفتی آن حلقه‌ی زلف از چه سپید است چو شیر		که ز خال سیهی عنبر سارا بینند
کعبه دیرینه عروسی است عجب نی که بر او		زلف پیرانه و خال رخ برنا بینند
حلقه‌ی زلف کهن رنگ بگرداند لیک		خال را رنگ همان غالیه گونا بینند
عشق بازان که به دست آرند آن حلقه‌ی زلف		دست در سلسله‌ی مسجد اقصی بینند
خاک پاشان که بر آن سنگ سیه بوسه زنند		نور در جوهر آن سنگ معبا بینند
از پس سنگ سیه بوسه زدن وقت وداع		چشمه‌ی خضر ز ظلمات مفاجا بینند
گر به مکه فلک و نور مجزا دیدند		در مدینه ملک و عرض معلا بینند
خاکیان جگر آتش زده از باد سموم		آب خور خاک در حضرت والا بینند
مصطفی پیش خلایق فکند خوان کرم		که مگس ران وی از شهپر عنقا بینند
عیسی از چرخ فرود آید و ادریس ز خلد		کاین دو را زله ز خوان پایه‌ی طاها بینند
خاصگان بر سر خوان کرمش دم نزنند		ز آن اباها که بر این خوانچه‌ی دنیا بینند
زعفران رنگ نماید سر سکباش ولیک		گونه‌ی سگ مگس است آنکه ز سکبا بینند
عقل واله شده از فر محمد یابند		طور پاره شده از نور تجلی بینند
عقل و جان چون یی و سین بر در یاسین خفتند		تن چو نون کز قلمش دور کنی تا بینند
او گرفته ز سخن روزه و از عید سخاش		صاع خواهان زکوة آدم و حوا بینند
شیر مردان به حریمش سگ کهفند همه		اینت شیران که مدد ز آتش هیجا بینند
سرمه‌ی دیده ز خاک در احمد سازند		تا لقای ملک العرش تعالی بینند
حضرت اوست جهانی که شب و روز جهان		شاخ و برگی است که آن روضه‌ی غرا بینند
داد خواهان که ز بیداد فلک ترسانند		داد از آن حضرت دین داور دارا بینند
بنده خاقانی و درگاه رسول الله از آنک		بندگان حرمت از این درگه اعلی بینند
خاک مشکین که ز درگاه رسول آورده است		حرز بازوش چو الکهف و چو کاها بینند
مصطفی حاضر و حسان عجم مدح سرای		پیش سیمرغ خمش طوطی گویا بینند
گر چه حسان عجم را همه جا جای دهند		جایش آن به که به خاک عربش جا بینند
گر چه در نفت سیه چهره توان دید ولیک		آن نکوتر که در آیینه‌ی بیضا بینند
لاف از آن روح توان زد که به چارم فلک است		نی از آن روح که در تبت و یغما بینند
یادش آید که به شروان چه بلا برد و چه دید		نکبتی کان پشه و باشه ز نکبا بینند
بس که دید آفت اعدا ز پی انس عیال		مردم از بهر عیال آفت اعدا بینند
موسی از بهر صفورا کند آتش خواهی		و آن شبانیش هم از بهر صفورا بینند
به فریب فلک آزرده دلش خوش نکنند		تا فلک را چو دلش رنگ معزا بینند
کی توان برد به خرما ز دل کس غصه		کاستخوان غصه شده در دل خرما بینند
سخنش معجز دهر آمد از این به سخنان		به خدا گر شنوند اهل عجم یا بینند
چو تمسکت به حبل الله از اول دیدند		حسبنا الله و کفی آخر انشا بینند