خاقانی (قصاید)/جان پیشکشت سازم اگر پیش من آئی

'

خاقانی (قصاید) (جان پیشکشت سازم اگر پیش من آئی) از خاقانی

'

جان پیشکشت سازم اگر پیش من آئی		دل روی نمایت دهم ار روی نمایی
سر نعل بهای سم اسبت کنم آن روز		کایی به کمین دل من ران بگشایی
دل جای تو شد، خواه روی خواه نشینی		بر تو نرسد حکم که تو خانه خدایی
خورشید منی، من به چراغت طلبم ز آنک		من در شب هجران و تو در ابر خفایی
گه گه به سر روزن چشمم گذری تیز		بیمار توام باز نپرسی و نیایی
این غارت جان چیست خود این جنگ تو با کیست؟		گرگ آشتیی کن، مکن این گرگ ربایی
هیچ افتدت امشب که بر افتادگی من		رحم آری و بر کاهش جانم نفزایی
یا بر شکر خویش مرا خوانی مهمان		یا بر جگر ریش به مهمان من آئی
تو بر جگری دست نیالایی و حقا		جز بر جگری نیست مرا دست روایی
خستی دل خاقانی و روزیش نپرسی		کای خسته‌ی پیکان من آخر تو کجایی
او در سخن از نابغه برده قصب السبق		چون خسرو نعمان کرم از حاتم طایی
کیخسرو ایران ملک المغرب کز قدر		بر خسرو توران رسدش بار خدایی
دارای ملوک عجم، اسکندر ثانی		کز چشمه‌ی جودش نکند خضر جدایی
اقلیم گشایی که ز جاسوسی عدلش		بیجاده نیارد که کند کاه ربایی
شاهی که دهد صدمه‌ی کرنای فتوحش		گوش کر پیران فلک را شنوایی
توقیع ملک دید جهان گفت زهی حرز		هم داعیه‌ی امنی و هم دفع وبایی
شمشیر ملک دید هدی گفت فدیناک		طاغوت پرستان را طاعون و بلایی
در شانه‌ی دست ظفر آئینه‌ی غیبی		هم آینه هم صیقل شمشیر قضایی
از سهم تو زنگار گرفت آینه‌ی چرخ		کز آینه‌ی مملکه زنگار زدایی
ای تیغ ملک در کف رخشانش همانا		در چشمه‌ی حیوان ورق زهر گیایی
ذوق تو برد عارضه‌ی احمقی از خصم		احسنت زهی زهر که تریاق شفایی
ای نیزه‌ی شاه، ای قلم تخته‌ی نصرت		از نقطه‌ی دولت الف عز و علایی
ای دست ملک بخ‌بخ اگر ساغر و شمشیر		ماهی و نهنگند، تو دریای سخایی
ای جود ملک واهب رزقی و جهان را		امید به توست و تو ضمان‌دار وفایی
ای رایت شه نادره لرزانی و قائم		بحر عدنی گوئی یا کوه صفایی
ای پرچم رایات ملک چشم بدت دور		کز پر غراب آمده در فر همایی
چون نقش بصر در سیهی نور سپیدی		چون زلف بتان در ظلمان اصل ضیایی
هستی حجر الاسود و کعبه علم شاه		تا کعبه به جای است بر آن کعبه بجایی
ای نامزد خاتم جمشید که بر تو		ختم است جهان‌داری و حقا که سزایی
ای رای ملک ذات سپهری که دو وقت		یا صاعقه خشمی تو و یا ابر رضایی
ای تحت لوایت همه آفاق، ندانم		ظل ملک العرشی یا عرش لوایی
چون آدم و داود خلیفه توئی از حق		حق زی تو پناهد که پناه خلفایی
گر رحمت حق هست عطا پاش و خطا پوش		تو رحمت حق بر همه آفاق عطایی
هست از تو عطاها و خطا نیست زهی شاه		عیسی عطایی، ملک الموت خطایی
بهرام اسد هیبتی ار چه که به بخشش		خورشید فلک همت و برجیس حیایی
چون ماه همه عزم و چو شعری همه سعدی		چون تیر همه فهم و چو کیوان همه رایی
بودند کیان بهتر آفاق و نیایت		بهتر ز کیان بود و تو بهتر ز نیایی
رستم ظفری بل که فرامرز شکوهی		جمشید فری بل که کیومرث دهایی
در کشور دولت چو نبی شهر علومی		در بیشه‌ی صولت چو علی شیر وغایی
مانند علی سرخ عضنفر توئی ارچه		از نسل فریدونی نز آل عبایی
گر تیغ علی فرق سری یک سره بشکافت		البرز شکافی تو اگر گرز گرایی
روزی که بر اعدا کنی آهنگ شبیخون		خود روزبه آئی که شه روز بهایی
آوازه‌ی کوست نپذیرد به صدا کوه		ترسد که شود سست دل از سخت صدایی
از گرد سیاه سپهت بر تن گردون		قطنی شود این ازرق عین الرسایی
این یک تنه صد لشکر جرار چو خورشید		کرایش این دایره‌ی سبز وطایی
محتاج به لشکر نه‌ای ایرا که ز دولت		دارنده‌ی لشکرگه این هفت بنایی
دولت نبرد منت رسمی و معاشی		قرآن چه کند زحمت بوعمرو و کسایی
جمشید کیانی، نه که خورشید کیانی		کز نور عیانی، همه رخ عین سنایی
چون فضل ربیعی، نه که چون فصل ربیعی		کز جود طبیعی همه لطفی و نمایی
قدر توبر افلاک سپه راند و پسش گفت		ما در تو نگنجیم که بس تنگ فضایی
از طالع میلاد تو دیدند رصدها		اختر شمران، رومی و یونانی و مایی
تسییر براندند و براهین بفزودند		هیلاج نمودند که جاوی بقایی
کردند همه حکم که رد پانصد و هشتاد		ابخاز به دست آوری و روم گشایی
خواهند ز تو امن، فزع یافتگان ز آنک		در ظلمت و در خوف چراغی و رجایی
گرچه ملک الغرب توئی تا ابد، اما		بر تخت خراسان ملک الشرق توشایی
هرچند که لنبک دهد آسایش بهرام		بهرام به شاهی به و لنبک به صقایی
صد منزل از آن سوی فلک رفت ثنایت		وز قدر تو صد منزل از آن سوی ثنایی
زلزال فنا گر بدرد سقف جهان را		توسد همه رخنه‌ی زلزال فنایی
ایران به تو شد حسرت غزنین و خراسان		چون گفته‌ی من رشک معزی و سنایی
فی وصف معالیک معانی تناهت		افدیک به نفسی و معادیک فدایی
اصبحت و راس الامرا تحت جناحیک		امسیت و خیل الشعرا تحت لوایی
درشان تو و من به سخا و سخن امروز		ختم الامرایی به و ختم الشعرایی
باد از مدد عدل تو پیوند حیاتت		کز عدل قبول آور اخلاص دعایی
بر تخت شهنشاهی و در مسند عزت		ادریس بقا باش که فردوس لقایی
دادار جهان مشفق هر کار تو بادا		کورا ابد الدهر جهاندار تو بایی