حمله تروریستها و گروگان گرفتن وزیران اوپک وین ۳۰ آذر ماه ۱۳۵۴
| تصمیمهای مجلس شورای ملی درباره نفت و گاز | درگاه محمدرضا شاه پهلوی | روز نفت ۹ امرداد ماه |
| درگاه نفت |
حمله تروریستها و گروگان گرفتن وزیران اوپک وین ۳۰ آذر ماه ۱۳۵۴
حمله کماندوهای مسلح به جایگاه اوپک در وین
۳۰ آذر ماه ۱۳۵۴ مقارن ساعت ۱۴ و چهل و پنج دقیقه به وقت تهران، همه خبرگزاریهای جهان گزارشها و برنامههای خود را قطع کردند و خبر یورش گروهی کماندوی مسلح را به جایگاه کشورهای عمده صادر کننده نفت که در وین پایتخت اتریش قرار دارد، به سراسر جهان مخابره کردند. در نخستین گزارشی که خبرگزاری رویتر به سراسر جهان مخابره کرد گفته شد که در جریان حمله کماندوها به ستاد اوپک در وین پنج نفر کشته شدهاند. در این گزارش شمار کماندوهایی که در این حمله شرکت داشتند پنج تن، از جمله یک زن، که همگی آنها به مسلسلهای دستی مجهز بودند یاد شده است. کسانی که در مرکز اوپک در وین شاهد ماجرا بودند به گزارشگران گفتند، در پی شنیده شدن سدای نخستین رگبار گلولهها یکی از مأمورین امنیتی نگاهبان مقر اوپک در حالیکه خون از سر و رویش جاری بود از ساختمان به بیرون برده شد. حمله کماندوها هنگامی روی داد که از سیزده وزیر کشورهای هموند اوپک دوازده تن در سالن کنفرانس وین حضور داشتند. وزیری که هنگام این رخداد در سالن کنفرانس نبوده به گزارش خبرگزاری رویتر وزیر امارات عربی متحده است. به گفته یکی از افسران پلیس اتریش رویهم رفته سی تن از جمله وزیران کشورهای هموند اوپک از سوی کماندوهای مهاجم به گروگان گرفته شدند و مقامهای پلیس همچنین تأیید کردند که در گیرودار این حمله تروریستی دو تن به هلاکت رسیدهاند. اما یکی از افسرانی که تلفنی با درون ساختمان اوپک تماس برقرار کرده بود به خبرنگاران گفت، بیم آن میرود که چند تن دیگر نیز در نخستین یورش کماندوها کشته یا زخمی شده باشند، اما هنوز از ساختمان بیرون آورده نشدهاند. گزارشهای دیگری که به تهران فرستاده شده، گویای این بود که ساعاتی یس از یورش کماندوها به ساختمان اوپک هم چنان سدای گلوله همچنان از درون ساختمان شنیده میشد.
اوپک در محاصره پلیس
پس از حمله کماندوها به ساختمان مقر اوپک پلیس اتریش طی یک پیام تلویزیونی از تمام افسران و افراد پلیس که در مرخصی بودند خواست تا بلافاصله در قرارگاههای خود حاضر شوند. سخنگوی پلیس وین به خبرنگاران گفت: کماندوها در اولین تماسی که با مأموران گرفتند درخواست یک رادیوی ترانزیستوری و یک میانجی کردن که بتواند از طریق او با مقامهای پلیس گفتگوهایشان را انجام دهند. بلافاصله به دنبال این حادثه ساختمان مقر کنفرانسهای اوپک چون نگین انگشتری در محاصره افراد مسلح پلیس اتریش قرار گرفت. به گفته یکی از مأموران امنیتی نیروهای پلیس حتی به داخل ساختمان نیز رفتند. یکی دیگر از مقامهای پلیس اتریش که از گردانندگان عملیات علیه کماندوها است به خبرنگاران گفت، اقدامات پلیس در کمال احتیاط انجام میشود تا حتیالمقدور از بروز هرگونه حادثه ناگوار و تحریک شدن کماندوها اجتناب شود. به گفته شهود عینی دو نفر از کماندوها ظاهری شبیه اروپاییها دارند و دیگر یارانشان رنگهایی تیره دارند. به گفته این شهود کماندوها هنگامی که وارد ساختمان اوپک میشدند ساکهای مخصوص ورزشکاران در دست داشتند. هنگام وقوع حادثه خبرنگاران که از گوشه و کنار جهان برای تهیه رپرتاژ و گزارش از گردهمآیی وزیران اوپک به وین آمده بودند در طبقه اول ساختمان اوپک منتظر نتیجه گفتگوها بودند. خبرنگار خبرگزاری رویتر که تصادفاً هنگام آغاز ماجرا خود در ساختمان بود در گزارشی که به لندن مخابره کرد نوشته است: با یکی از دوستانم در کریدور ساختمان در طبقه اول اوپک سرگرم گفتگو بودم که یکباره چند نفر از جمله چند سیاهپوست وارد ساختمان شدند. یکی از آنها که با لهجه مخصوص انگلیسی حرف میزد پرسید آیا جلسه شروع شده؟ و پس از شنیدن پاسخ مثبت وارد ساختمان شدند.
نماینده آنگولا- ما اول تصور کردیم آنها باید از اعضاء هیأت نمایندگی آنگولا باشند ولی چند لحظه بعد به یکباره صدای رگبار گلوله سکوت ساختمان را درهم شکست و تنها کاری که ما کردیم این بود که خود را به نخستین تلفن دم دست برسانیم. بر اساس گفته خبرنگار خبرگزاری رویتر به دنبال شنیده شدن سدای اولین رگبار گلولههای دیگری نیز شلیک شد. در نخستین ساعات گزارشهایی که از شمار کشته شدگان حادثه میرسید ضد و نقیض بود. یکی از مأموران پلیس ساختمان اوپک به خبرنگاران گفت در اولین درگیری کماندوها با مأمورین پنج نفر کشته شدهاند. در حالیکه بعداً یکی از افسران پلیس اتریش به خبرنگاران گفت، تنها یکی از مأموران امنیتی به قتل رسیده است. در نخستین بیانیه پلیس اتریش که در پی این حمله انتشار یافت، گفته شد، کماندوها درخواست کردهاند یک وسیله نقلیه در اختیارشان گذارده شود که آنها را همراه با گروگانهایشان به فرودگاه حمل کند و آز آنجا برای خارج شدن از اتریش هواپیمایی در اختیارشان گذارده شود.
اسماعیل کشته شد- زخمی شدگانی که تاکنون هویت آنها فاش نشده عبارتند از دو نفر از محافظان اتریشی ساختمان (و محمد ناصر) نماینده کویت در کنفرانس اوپک. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس نماینده کویت هنگامی که از ساختمان خارج میشد به مأمورین پلیس گفت: «اسماعیل کشته شد». هنوز هویت کامل این شخص معلوم نیست ولی ظاهراً از گروه نمایندگی کویت در کنفرانس وزیران اوپک است. ۵ ساعت بعد از وقوع حادثه مقامهای اتریشی اعلام کردند، ملیت کماندوها هنوز روشن نشده ولی در گیرودار حمله یکی از آنها هدف گلوله قرار گرفته و مجروح شد که به نزدیکترین درمانگاه انتقال داده شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت. به گفته پزشکانی که معالجه این کماندو را به عهده دارند ظاهراً این شخص از اهالی یکی از کشورهای آمریکای لاتین است. خبرگزاری اتریش به دنبال حمله کماندوها به مقر اوپک در وین گزارش داد، کماندوها که در حدود ۳۰ نفر را در گروگان دارند خواستار آزادی عربستان سعودی هستند و تهدید کردهاند چنانچه خواستهایشان برآورده نشود ساختمان را منفجر خواهند کرد. خبرگزاری اتریش گزارش خود را به نقل از یکی از نمایندگان اجلاس وزیران اوپک به سراسر جهان مخابره کرد، لکن دیگر منابع اتریشی این گزارش را تأیید نکردهاند. محل گردهمآئی همیشگی اعضاء هیأتهای نمایندگی سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) که دیروز صحنه پیکار خونین گروهی تروریست ناشناس شد در طبقات اول و دوم یک ساختمان مدرن هشت طبقه در مرکز وین قرار دارد. از این ساختمان معمولاً به شدت حفاظت میشود. از اینرو ورود نابهنگام گروهی از افراد مسلح به داخل این ساختمان عجیب بنظر میرسد. سفارت کانادا و همچنین دفاتر چندین شرکت مهم بازرگانی نیز در این ساختمان قرار گرفته است. بنا به گزارشهایی که خبرگزاریها به سراسر جهان مخابره کردند، کماندوها مقارن ساعت یازده و چهل دقیقه به وقت محلی مطابق با ۴۵/۱۳ دقیقه به وقت تهران وارد این ساختمان شدند. حمله کماندوها به مقر سازمان اوپک هنگامی صورت گرفت که وزیران ۱۳ کشور تشکیل دهنده سازمان نفتی اوپک سرگرم چهل ششمین نشست خود بودند که متناوباً در سالن کنفرانس این ساختمان تشکیل میشود. هدف از گردهمآئی وزیران کشورهای عضو اوپک جلوگیری از رقابتهای اعضا این سازمان در مورد فروش نفت به بهای نازل و همچنین گزینش روال یکپارچه برای محاسبه قیمت نفت بود. هنگام وقوع حادثه وزرای کشورهای عربستان سعودی، کویت، عراق، ایران، ونزوئلا، نیجریه، اندونزی، قطر، اکوادور، الجزایر و گویان در سالن حضور داشتند و تنها مناء سعدالعطیبه وزیر نفت امارات عربی متحده در بین آنها نبود.
خواستهای تروریستها
در پی حمله کماندوها به مقر اوپک در وین، تمام مراکز سیاسی دولتی اتریش به حال آماده باش درآمدهاند. کابینه این کشور نیز برای بررسی وضع تشکیل یک جلسه فوقالعاده داد. همچنین سفرای کشورهایی که نمایندگان کشورشان در گروگان کماندوها قرار گرفتهاند تکاپوی شدیدی را برای رها ساختن آنها آغاز کردند. سفرای ایران و کشورهای عربی متعاقب حادثه به وزارت کشور اتریش رفتند. سخنگوی سفارت عراق در وین به خبرنگاران گفت، خواست اصلی کماندوها که هنوز دقیقاً مشخص نشده، مستقیماً مربوط به کشور عربستان سعودی است و به عراق ارتباطی ندارد. بر اساس گزارشهایی که از وین رسیده، به دنبال این حادثه کلیه پروازها از فرودگاه وین تعطیل شد و این فرودگاه به روی هواپیماهایی که قصد فرود در آن را دارند نیز بسته شده است. بنا به گزارش خبرگزاری رویتر پنجاه دقیقه پس از وقوع حادثه، یکی از دختران انگلیسی که در مقر اوپک به کار منشیگری مشغول است ساختمان را ترک گفت و گفته شد پیام کماندوها را تسلیم مقامهای دولت اتریش کرده است. در این حال انتظار میرود «اریک بیلکا» وزیر خارجه اتریش نیز که در حال حضار از اسرائیل دیدن میکند دیدار خود را از این کشور نیمهکاره بگذارد و برای کمک به دیگر مقامهای اتریشی به کشورش بازگردد. ۷ ساعت پس از وقوع حادثه گزارش رسید که کماندوها بیانیهای را که به زبان فرانسوی نوشته شده تسلیم مقامهای اتریشی کردهاند. چنانچه تا یکساعت پس از تحویل مفاد این بیانیه مو بمو به موقع اجرا گذارده نشود، اولین نفر از ۳۰ گروگانی را که در اختیار دارند به قتل خواهند رساند. کماندوها همچنین تهدید کردند چنانچه افراد پلیس اتریش قصد حمله به آنها را داشته باشند با مواد منفجرهای که در اختیار دارند خود و گروگانهایشان را منفجر خواهند کرد.
گزارش خبرنگاران رویتر شاهد عینی حمله به مقر اوپک
چریکهای جوان مسلح تقریباً بی آنکه کسی متوجه ورود آنها شود از میان ساختمانی که به شدت از آن نگهبانی میشود راه خود را به سوی سالن کنفرانس وزیران اوپک گشودند. چریکها پیش از ورود به سالن کنفرانس از چند خبرنگار که در سالن منتظر بودند پرسیدند، آیا نشست هنوز ادامه دارد و وقتی پاسخ مثبت شنیدند راه اشکوب بالایی را در پیش گرفتند در حالیکه مسلسلهای خود را زیر لباسهای اسپورت خود پنهان داشتند. حتی نگهبان مقابل در ساختمان متوجه ورود تروریستها به دبیرخانه نشد چون از بامداد دیروقت عده کثیری به ساختمان وارد و یا از آن خارج شده بودند. اما وقتی دو تن از خبرنگاران به طرف خارج هجوم بردند تا خبر وقوع تیراندازی ر اطلاع دهند نگهبان از فرط اضطراب بر جای میخکوب شد. خبرنگاران گفتند ما منتظر پایان جلسه دیروز بودیم که با چریکها مواجه شدیم. چهره آنها مانند افرادی بود که مرتباً به ساختمان اوپک که سفارت کانادا نیز در آن واقع است رفت و آمد میکنند. خبرنگاران گفتند وقتی چریکها بیآنکه کسی متوجه ورود آنها بشود وارد ساختمان مقر اوپک شدند و درست چند دقیقه بعد صدای انفجار به گوش ما خورد. مانند این بود که یک لامپ ترکیده است و ما به همدیگر خیره شدیم بعد چند انفجار پیاپی روی داد و ما از پلهها بالا رفتیم و فریاد از هر سو بلند شد، آنها تیراندازی میکنند. معلوم شد کوماندوها وارد تالار جلسه وزیران اوپک شدهاند. چند دقیقه بعد ماشینهای پلیس آژیرکشان سر رسیدند و پشت سر آنها چند آمبولانس توقف کرد. ما به رأیالعین دیدیم که یک اتریشی سالمند بوسیله آمبولانس به خارج برده میشود. افرادی که در برابر ساختمان مقر اوپک بودند با شنیدن صدای تیراندازی پی در پی خود را بر روی زمین که از برف پوشیده شده بود میانداختند. ترس و وحشت همهجا را فرا گرفته بود.
موافقت اتریش و دولتهای اوپک با درخواست تروریستها
وین – رویتر- آسوشیتدپرس- برونو کرایسکی صدر اعظم اتریش اعلام کرد که چریکهایی که نزدیک به ۷۰ نفر از وزیران و نمایندگان اوپک را در وین به گروگان گرفتهاند اجازه خواهند داشت که همراه گروگانهایشان خاک اتریش را ترک کنند و این کار ساعت ۳۰/۹ روز دوشنبه صورت خواهد گرفت. صدر اعظم اتریش با اعلام کردن این مطلب، در واقع پایان ماجرای بزرگی را که روز یکشنبه در وین روی داد و در جریان آن ۵ نفر از چریکهای طرفدار فلسطینیها وزیران برجسته کشورهای عضو اوپک را به دنبال یک یورش مسلحانه به مقر سازمان مذکور در وین به گروگان گرفتند اعلام کرد. دکتر کرایسکی که بعد از جلسهای که کابینه اتریش نیمه شب دیشب تشکیل داده بود سخن میگفت اظهار داشت که دولت اتریش و رهبران اوپک هر دو با راه حل مربوط به خروج چریکها و گروگانها از اتریش موافقت کردهاند. صدراعظم اتریش نگفت که چریکها و گروگانهایشان با هواپیما به کجا خواهند رفت ولی برخی دیگر از مقامات اتریشی گوشزد کردهاند که مقصد چریکها و گروگانها کشور الجزایر خواهد بود. دکتر کرایسکی خاطرنشان کرد که رهبران اوپک راه حل خروج چریکها و گروگانها را هم کتباً و هم شفاهاً پذیرفتهاند. پنچ چریکی که گروگانها را در مقر اوپک به اسارت درآوردهاند ساعت ۳۰/۹ بامداد دوشنبه – امروز به وقت تهران- با اتوبوسی که در اختیارشان قرار گرفت همراه وزیران و نمایندگان ۱۳ کشور عضو اوپک یعنی تمام گروگانها رهسپار فرودگاه وین شدند و اعضای دیگر هیأتهای نمایندگی اوپک نیز چریکها را همراهی کردند. ۹ یا ۱۰ نفر از وزیران برجسته کشورهای عضو اوپک که مسئولان صنایع نفتی ممالک مذکور هستند از جمله گروگانها هستند. چریکها و گروگانها در ساعت ۸ صبح به وقت وین از این شهر خراج خواهند شد و یکی از چریکها که بطرز خطرناکی مجروح شده است نیز همراه رفقای خود و گروگانها خواهد بود. این چریک در جریان حمله به مقر اوپک زخمی شده است. چریکهای دیگر که یک دختر نیز از آن جمله است تأکید کرد که بدون رفیق مجروح خویش حاضر به ترک اتریش نخواهند شد. از آنجا که دولت اتریش در ابتدا اصرار داشت که چریک مجروح در وین باقی بماند و در بیمارستان تحت درمان قرار گیرد مذاکرات با چریکها اندکی به تأخیر افتاد. صدراعظم اتریش سرانجام اعلام کرد که وسایل مناسبی برای حمل چریک زخمی شده فراهم شده است و پزشکان اتریش قول دادند چریک مجروح را طوری معالجه کنند که بتواند همراه تروریستهای دیگر از این کشور خارج شود. یکی از پزشکان اتریشی حاضر شد همراه این تروریست برود تا در صورت لزوم او را معالجه کند. تروریستها تصور میکردند که همکار آنها جراحت شدید برنداشته و دولت اتریش میخواهد به این بهانه او را گروگان نگهدارد.
آزادی اتریشیها
بر پایه گزارشی که خبرگزاری آسوشیتدپرس از وین فرستاده، صدراعظم اتریش گفته است که چریکها به ازای اجازهای که برای خارج شدن از اتریش دریافت کردهاند موافقت کردهاند که بنوبه خود کارکنان اتریشی و دیگر کارمندان خارجی مقر اوپک را که در جریان یورش روز یکشنبه به محل مذکور و اشغال آن به گروگان گرفته شدهاند آزاد خواهند کرد. کرایسکی اضافه کرد که عدهای از نمایندگان اوپک که چند روز پیش در مذاکرات کنفرانس وزیران این سازمان در وین شرکت داشتند نیز همراه وزیران و نمایندگان دیگر اوپک که به گروگان گرفته شدهاند سوار بر هواپیمای اتریشی از این کشور خارج خواهند شد. تروریستی که از ناحیه شکم مورد اصابت گلوله قرا گرفته و بطور خطرناکی مجروح شده است دیروز بطور اضطراری در یکی از بیمارستانهای وین تحت عمل جراحی قرار گفت. پزشکان معالج این چریک اخطار کردهاند که حرکت دادن او و خارج کردنش از بیمارستان به مرگ حتمی وی منجر خواهد شد. صدراعظم اتریش که روز گذشته پس از دریافت خبر ماجرای مقر اوپک ناچار شد از استفاده از تعطیلات خود چشم بپوشد و با عجله از پیستهای اسکی خارج از وین به این شهر بازگردد تأکید کرده است که چریکها و گروگانها در ساعت ۳۰/۹ به وقت تهران با اتوبوس به سوی فرودگاه وین خواهند رفت و یک ساعت پس از آن در ساعت ۳۰/۱۰ فرودگاه وین را با یک هواپیمای اتریشی که در اختیارشان قرار خواهد گرفت از اتریش خواهند رفت. کرایسکی بعد از مکالمه تلفنی با عبدالعزیز بوتفلیقه وزیر خارجه الجزایر گفت که فکر میکند مقصد چریکها پس از ترک اتریش، کشور الجزایر باشد. تا هنگامی که گزارش حاضر تهیه میشد هنوز روشن نبود که آیا عبدالسلام وزیر انرژی الجزایر نیز با هواپیمای حامل چریکها و گروگانها از وین خواهد رفت یا خیر. وزیر نفت و انرژی الجزایر نیز از کسانی بود که بوسیله چریکهای مهاجم در مقر اوپک به گروگان گرفته شد ولی بعداً آزاد گردید. طبق گزارش پلیس اتریش تقاضاهای چریکها را عبدالسلام با مقامات اتریشی در میان گذاشته است. کرایسکی توضیح داد که دولت وی تنها هنگامی حاضر به قبول تقاضاهای تروریستها شد که آنها اطمینان دادند که گروگانها را پس از رسیدن به مقصد آزاد خواهند کرد.
گزارش جهانشاهی خبرنگار اطلاعات از وین
علیرضا جهانشاهی – خبرنگار سرویس سیاسی اطلاعات- ساعت ۱۱ شب گذشته با یک پرواز شرکت هواپیمایی «ژاپن» عازم وین، پایتخت خبری دنیا در ۲۴ ساعت اخیر شد. جهانشاهی اندکی پس از سحرگاه امروز در وین بود. وینی که یک شب سخت، پر اضطراب و سرشار از بیم و امید را پشت سر گذاشته بود. خبرنگار اعزامی اطلاعات در نخستین گزارش خود که گزارشی کوتاه و مقدماتی بود گفت: سیل خبرنگاران، فیلمبرداران و عکاسان به سوی وین روان است. هر هواپیما که بر باند این فرودگاه مینشیند حامل گروهی خبرنگار، عکاس فیلمبردار است که از نقاط مختلف جهان به وین میآیند تا خبرهای دست اول از ماجرای تروریستی وین به مراکز خبری خود مخابره کنند.
گزارش دوم- گزارش دوم جهانشاهی اندکی سپس از گزارش اول مخابره شد. در این گزارش آمده است: از یک مأمور پلیس که مدعی بود رهبری تروریستها را با شلیک گلوله مجروح کرده است جریان واقعه را سئوال کردم. او گفت: پس از ورود تروریستها به مقر اوپک و منفجر ساختن تلفنخانه این ساختمان، مأمور شدیم مقر اوپک را از تروریستها پس بگیریم و با چند پلیس دیگر خود را به ساختمان رساندیم. در اینجا ناگهان چشم من به مردی افتاد که از پشت پنجره مسلسل دستی خود را بسوی من نشانه میگرفت. به او امان ندادم و پیشدستی کردم و گلولهای به شکمش زدم که نقش زمین شد.
گزارش سوم – حادثه دیروز برونو کرایسکی صدر اعظم یهودی مذهب اتریش که یکی از رجال با نفوذ این کشور است را دچار بحران سختی کرده است. پیشبینی میشود صدراعظم در این حادثه مقام خود را از دست بدهد. مردم اتریش از اینکه دولت آنان در خواب بود و چنین واقعه مهم اتفاق افتاد به شدت عصبانی هستند و مطبوعات معتقدند که بازنده دیگر این حادثه صدراعظم آنها خواهد بود. در پایان جلسه کابینه و پس از تماس مقامات دولتی اتریش با سفیران عربی صدراعظم اتریش خبرنگاران را دعوت کرد و به آنها گفت، بخاطر نجات جان وزیران کشورهای دوست، ما همه شرایط تروریستها را پذیرفتیم. آنها ساعت ۷ بامداد (۳۰/۹ به وقت تهران) همراه گروگانهای خود با اتوبوس به فرودگاه خواهند رفت و با یک هواپیمای (دی-سی-۹) عازم الجزایر خواهند شد و بیگمان در آنجا خود را تسلیم خواهند کرد و بدینسان گروگانها آزاد خواهند شد.
ساعت ۳۰/۱۱ به وقت تهران، سرانجام تروریستها در حالی که گروگانهایشان را در محاصره لوله سرد سلاحها گرفته بودند از مرکز اوپک خارج شدند. پلیس در محوطه نسبتاً دوری از جلوی ساختمان حصاری ایجاد کرده بود تا کسی ناگهان به تروریستها نزدیک نشود و با این کار سبب وحشت زدگی آنها و گشودن آتش به سوی گروگانها شود. من از فراز یک ساختمان و با استفاده از دوربین جریان خروج تروریستها و گروگانها را که در یک اتوبوس قرار داشتند و تا پای هواپیما رفتند را بخوبی میدیدم. در میان گروه گروگانها جمشید آموزگار وزیر کشور و رئیس هیئت نمایندگی ایران در سازمان اوپک قیافهای مشخص بود. آموزگار خونسرد و متین گام برمیداشت. در چهره او که عقاب اوپک نام گرفته کمترین نشانی از ترس و نگرانی دیده نمیشد. اکنون که این گزارش را مینویسم آنان در فرودگاه عازم مقصد نامعلوم شدهاند. که گفته میشود به الجزایر یا لبنان خواهند رفت. باید اضافه کنم یک پزشک کرد داوطلبانه تروریستی را که در جریان تیراندازی دیروز مجروح شده بود تا فرودگاه همراهی کرد. او و بیمارش همراه سایرین با هواپیما وین را ترک کردند. من از جریان سوار شدن تروریستها و گروگانهایشان به اتوبوس و عزیمت آنها به فرودگاه با استفاده از دروبین مجهز به «تله» عکسهایی گرفتهام که به تهران فرستادم.
نگرانی و اندوره خانوادههای گروگانهای ایرانی
خانواده اعضای هیئت نمایندگی ایران در اوپک شب گذشته را با صبح بیدار بودند و رأس هر ساعت آخرین اخبار را از رادیو میشنیدند. تشویش و نگرانی وابستگان خانواده و سایر مردم لحظهای آرام نگرفت و تلفن منازل بستگان ایرانی اسیر در چنگال تروریستها لحظهای سکوت نداشت. خانوادهها با اینکه تلاش فوقالعادهای جهت آرام نشان دادن از خود بروز میدادند، معهذا با تلفنهای مکرر به روزنامه و پرس و جو از وضع نمایندگان ایران در کنفرانس اوپک خود را تسکین میدادند .
بجز آقای جمشید آموزگار وزیر کشور و رئیس هیئت نمایندگی ایران که اینک در اسارت تروریستها است، چهار تن اعضای دیگر هیئت نمایندگی ایران نیز در این ماجرا در اسارت بسر میبرند. همسر آقای جمشید آموزگار که مقارن این جریان در آلمان بود، در اولین ساعات انتشار خبر مستقیماً از آلمان به اتریش رفت تا از نزدیک در جریان قرار گیرد. سایر بستگان آقای آموزگار از جمله آقای کورس آموزگار (برادر جمشید آموزگار) که در تهران است در ساعت ۴ بعد از ظهر با شنیدن خبر از تلویزیون ملی ایران در جریان قرار میگیرند و آقای هویدا نخستوزیر که در جریان لحظه به لحظه حادثه قرار داشت وسیله تلفن خانواده آموزگار مطلع میسازد. استاد حبیب الله آموزگار پدر جمشید آموزگار نیز عصر دیروز بوسیله کورس آموزگار وزیر سابق آبادانی و مسکن و یکی از فرزندان خود از ماجرای وین آگاه شد. در حال حاضر استاد آموزگار نگران وضع فرزند خود میباشد و مرتباً اخبار مربوط به این حادثه را تعقیب میکند. شب گذشته ضمن تماس با خانم ایزدی که همسرش عضو هیئت نمایندگی ایران است با تأثر بسیار جویای حال شوهرش بود با اینکه از سلامت وی مطمئن بود، باز هم نگرانی خود را زا دنبال ماجرا پنهان نمیکرد. خانم ایزدی که همسر آقای حسن ایزدی است با ناراحتی اظهار داشت از زمان انتشار خبر تاکنون حال خود را نمیداند. خانم ایزدی افزود که مرتب اقوام ایزدی حال او را از وی جویا میشوند و تنها خبر من همان است که خبرگزاریها میفرستند. حسن ایزدی رئیس اداره کل صادرات شرکت ملی نفت ایران است. وی در پنج سال اخیر نقش حساسی در کارهای اوپک داشت و هم اکنون نماینده ایران در هیئت عامل اوپک میباشد. ایزدی یکی از کارشناسان معروف ایران در بازاریابی میباشد. وی دارای دو فرزند ۲۳ و ۲۷ ساله است که اولی در آمریکا و دومی در تهران مشغول تحصیل هستند. تنها خبر مستقیمی که خانم ایزدی داشت این بود که آقای کرباسیون برادرش که وی نیز عضو هیئت نمایندگی ایران در همین هیئت است تلفنی با خانمش در تهران تماس گرفته و سلامت خود ر اطلاع داده است. گویا کرباسیون عصر دیروز در جلسه حضور نداشت. تماس تلفنی با وین- خبرنگار ما ضمن تماس با منزل آقای کرباسیون از همسر وی که خود اتریشی است از حال شوهرش «کرباسیون» جویا شد. وی گفت: در حمله تروریستها به ساختمان اوپک کرباسیون اتفاقاً در خارج از ساختمان بوده و به دست تروریستها اسیر نشده است. کرباسیون طی تماس تلفنی که با همسرش داشته سلامت خود را اطلاع داده است. کرباسیون نیز یکی از کارمندان ارشد اداره کل صادرات شرکت ملی نفت است. یکی دیگر از اعضای دفتر نمایندگی ایران در اوپک آقای یوسفیانی است. همسر آقای یوسفیانی گفت: با نگرانی و ناراحتی فوقالعادهای که دارم مجبورم موضوع را بخاطر فرزندانم مخفی نگه دارم. خانم یوسفیانی یادآور شد که تا زمان رهایی گروگانها بایستی انتظار کشندهای را تحمل کند و به این لحاظ یکی از دشوارترین لحظات زندگی و مسئولیت من است. عضو دیگر ایرانی در هیئت نمایندگی اوپک آقای حمید ظاهری است ک با همسر و فرزندانش در اتریش زندگی میکنند و از کارمندان عالیرتبه شرکت ملی نفت ایران است و اکنون در اسارت تروریستها است.
ایران، اتریش را مسئول جان نمایندگان خود میداند
دولت ایران بی درنگ پس از دریافت خبر تروریستها به دبیرخانه اوپک به دولت اتریش اطلاع داد که مسئولیت حفظ جان هیأت نمایندگی ایران به عهده آن دولت است. مصطفی نامدار سفیر شاهنشاه آریامهر در وین پس از نیم روز ۳۰ آذر ماه با مقامات وزارت خارجه اتریش تماس گرفت و نظر دولت شاهنشاهی را درباره حفظ جان وزیر کشور و هموندان هیأت نمایندگی ایران به اطلاع مقامات اتریش رساند. سفیر اتریش در تهران دکتر آلبرت نیلز که مأموریتش در ایران پایان یافته است و هفته آینده قرار است تهران را ترک گوید، از حادثه وین و حمله به دبیرخانه اوپک ابراز تأسف کرد. سفارت اتریش در تهران بعد از ظهر دیروز و دیشب دایر بود. اخباری که تا دیشب به سفارت میرسید بیشتر از طریق رادیوها و خبرگزاریها بود و تماس ایران با مقامات دولت اتریش از طریق سفارت شاهنشاهی در وین است.
همه گروگانها همراه جمشید آموزگار آزاد شدند
خبرگزاری فرانسه ۵ تروریست که وزرای اوپک و گروهی دیگر را به گروگان گرفته بودند پیش از نیم روز ۲ دی ماه کلیه گروگانهای باقیمانده خود را در الجزایر آزاد کردند و سلاحهایشان را نیز به مقامات الجزایری تحویل دادند. گزارش دفتر نخستوزیر اتریش در نخستین لحظات دریافت این گزارش حاکی بود که تروریستها پس از آزاد کردن گروگانها در یک اتاق در فرودگاه الجزایر مستقر شدند. تروریستها شبانگاه ۱ دی ماه از الجزایر به تریپولی در لیبی رفتند و در آن جا ۷ تن از گروگانها را آزاد کردند. تروریستها سپس رهسپار تونس شدند اما دولت تونس به آنها اجازه فرود نداد و تروریستها ناچار به الجزایر بازگشتند و در آنجا همه گروگانها را آزاد کردند. تروریستها در الجزایر و لیبی از دولتهای این کشورها هواپیمای بوئینگ ۷۰۷ تقاضا کردند اما هیچیک از این دو کشور در وضعی نبودند که بوئینگ را که برای پروازهای دور مناسب است در اختیار تروریستها قرار دهند. با آزاد شدن گروگانها که جمشید آموزگار و زکی یمانی از جمله آنها هستند، ماجرای ربوده شدن مقامات عالیرتبه اوپک پایان یافت. گروگانها و از جمله آموزگار و زکی یمانی قرار است پس از یک استراحت کوتاه مدت عازم کشورهای خود شوند.
واکنش جهانی حمله تروریستها به مقر اوپک
روش دولت اتریش در برابر تروریستها مورد انتقاد قرار گرفت
قاهره- رویتر- آسوشیتدپرس- یونایتدپرس- خبرگزاری فرانسه: ماجرای حمله تروریستها به مقر سازمان اوپک در پایتخت اتریش در سراسر جهان انعکاسی وسیع پیدا کرده و کلیه مسائل مهم بینالمللی را تحتالشعاع قرار داده است. در واشنگتن دولت آمریکا از ربوده شدن وزیران اوپک بوسیله کماندوهای سازمان «بازوی مسلح انقلاب» اظهار تأسف کرد. سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در یک مصاحبه مطبوعاتی گفت: ما از این حوادث خشونتآمیز که هیچگونه کمکی به برقراری صلح در خاورمیانه نمیکند متأسفیم. سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا افزوده، ایالات متحده با سفیران خود در کشورهایی که به این ماجرا علاقمند هستند تماس دائم دارد. وی تأکید کرد که ایالت متحده در نظر ندارد در این ماجرا مداخله کند. در قاهره هیئت وزیران مصر به شدت اجرای حمله کماندوها را به مقر اوپک و گروگان گرفتن وزیران و مسئولان این سازمان محکوم کرد. هیئت وزیران مصر ضمن اعلامیهای که از رادیو قاهره انتشار یافت تأکید کرده است که با نگرانی عمیق نگران ماجرایی است که یک مشت تروریست با حمله علیه مقر اوپک بوجود آوردهاند. در این اعلامیه اضافه میشود: ایدهآلها و ارزشهای اخلاق عرب با اینگونه عملیات تروریستی که لطمه شدیدی به مبارزه عرب وارد میکند سازگار نیست، و بویژه در هنگامی که شناسایی حقوق مردم فلسطین وارد یک مرحله قطعی شده است. در پایان اعلامیه، دولت مصر از اینکه ماجرا در کشوری که در برابر آرمان عرب یک نقش مثبت ایفا میکند روی داده است، اظهار تأسف کرده است. در واتیکان پاپ پل ششم رهبر کاتولیکهای جهان نیز اقدام تروریستها را در حمله به مقر اوپک در وین محکوم کرد و ضمناً از اسراییل خواست که حقوق قانونی ملت فلسطین را به رسمیت بشناسد. در کاراکاس رؤسای جمهوری ونزوئلا و کلمبیا ضمن اظهار تنفر از اقدامات تروریستها در وین پیشنها کردند که سازمان ملل متحد برای تصویب قراردادی علیه تروریسم جلسه فوقالعاده تشکیل دهد.
انتقاد از اتریش- در لندن سه نماینده محافظهکار از تصمیم مقامهای اتریش در تن در دادن به درخواستهای تروریستهای وین به شدت انتقاد کردند. یکی از نمایندگان انگلیس روش دولت اتریش به عنوان یک اقدام «شرم آور» نام برد. «جیم نایت» یکی از دیگر از نمایندگان محافظهکار گفت: اقدام اتریش تروریستها را در سراسر جهان برای دست زدن به عملیات تروریستی و گروگانگیری تشویق خواهد کرد. در عمان روزنامههای اردن اقدام کماندوها را در حمله به مقر اوپک محکوم کردند و نوشتهاند: عملیات وین لطمهای شدید به آرمان عرب وارد میکند. روزنامه الدستور نوشته است: کماندوها با وزیران کشورهای عربی و اسلامی که از آرمان فلسطین پشتیبانی میکنند و قیمت هزینههای سازمان آزادیبخش فلسطین را تأمین میکنند بدرفتاری کردهاند. این روزنامه از عکسالعمل سازمان آزادیبخش فلسطین در برابر ماجرای وین اظهار خوشحالی کرده و نوشته است : اظهارات رهبران فلسطین ثابت کرد که سازمان فلسطین در ماجرای شرمآور وین شرکت نداشته است. در کویت روزنامه القیس ضمن انتقاد از حمله کماندوهای بازوی مسلح انقلاب به مقر اوپک نوشته است: این حملات تنها به نفع صهیونیسم و آمریکا تمام خواهد شد. روزنامه الرأیالعام نوشته است که آمریکاییها و صهیونیستها خواستهاند با این عملیات همبستگی کشورهای عضو اوپک را در هم بشکنند.
از سوی دیگر دولت کویت از تلاش مسئولان اتریش برای آزادی گروگانها قدردانی کرد و اظهار امیدواری نمود که اقدامات برای آزادی کلیه گروگانها بعمل آید. روزنامه دیلی تلگراف چاپ لندن در تفسیری راجع به اشغال دبیرخانه اوپک در وین بوسیله گروهی از تروریستها نوشته است که اتریش در این ماجرا بطرزی رقتآور از زیر بار مسئولیتهای خود شانه خالی کرد. دیلی تلگراف که ارگان محافظهکاران انگلیسی است نتیجهگیری میکند که تروریسم فلسطینی با گستاخی نفسگیر خود در برابر وزرای اوپک سرمشقی بر جای گذاشته که فراموش کردن آن دشوار است. این سرمشق از طرفی نشاندهنده گستردگی قلمروی است که تروریستهای فلسطینی قادرند در آن مانور کنند و وقایع جهانی را تعیین نمایند و از طرف دیگر ماجرای وین ثابت میکند که برای جاهطلبیهای تروریسم فلسطینی عملاً حد و مرزی وجود ندارد. روزنامه لیبرال گاردین که یکی دیگر از جراید پر نفوذ لندن است نیز در مقالهای زیر عنوان ««اکنون تروریسم والس اتریش را نیز فرا میگیرد» درباره ماجرای روز یکشنبه وین اظهار نظر کرده است. گاردین عقیده دارد که اگر برونو کرایسکی صدراعظم اتریش به چریکها اجازه داد که از کشورش خارج شوند، صرفاً بخاطر دلایل بشردوستانه چنین کاری کرده است. رادیو مسکو در دومین شب حادثه تفسیر کوبندهای علیه تروریستها و مسببین حادثه منتشر کرد و در این تفسیر گفته شده است: گروهی از افراد مسلح هنگامی به مقر کار اوپک در وین یورش بردند که در آنجا چهل و ششمین اجلاس وزیران کشورهای عضو این سازمان جریان داشت. تروریستها ده وزیر و چند ده تن از اعضای هیئتها را به گروگان گرفتند. در اعلامیهای که این تروریستها به شکل اولتیماتوم منتشر ساختند گفته شد، این تهاجم به دست انقلاب عرب انجام گرفته است، ولی هیچکس قبلاً از این سازمان خبری نداشت. رادیوهای غرب با حرارت زیاد جزییات تصرف مقر سازمان اوپک و گروگان گرفته شدن وزیران کشورهای استخراج کننده نفت عضو این سازمان را انتشار دادند.
در حال حاضر این قضیه مطرح است که چه کسانی پشت سر این تروریستها قرار دادند. تروریستها به سود چه کسانی کار کردهاند و زدن برچسب عربی به این عمل تهاجم به سود چه کسانی تمام میشد. دادن پاسخ به همه این پرسشها آنقدرها سخت نیست. سازمان اوپک طی پانزده سال موجودیت خود ثابت کرده است که پاسدار مصالح کشورهای رو به توسعه در قبال دسایس انحصارهای بینالمللی نفتی است. در جریان حوادث اکتبر سال ۱۹۷۳ اکثر کشورهای استخراج کننده نفت عضو اوپک مجازاتهای شدیدی در مورد کشورهایی بکار بردند که از تجاوز پشتیبانی کردند و نفت به عنوان حربه نیرومندی در مبارزه با متجاوزان بکار برده شد. طی سالهای اخیر اوپک فعالانه برای تعیین قیمت عادلانه نفت که با قیمت کالاهای صنعتی و مواد غذایی وارداتی کشورهای عضو این سازمان از خارجه مطابقت داشته باشد، مبارزه میکنند. اوپک روز بروز بیشتر منافع همه کشورهای رو به توسعه را که برای استقلال اقتصادی مبارزه میکنند منعکس میسازد.
این جریان با وضوح تمام در آخرین گردهمآیی در پاریس نشان داده شد و طی آن روشن گردید که کشورهای سرمایهداری پیشرفته باید خواستهای حقه کشورهای روبه توسعه از جمله کشورهای عضو اوپک را در نظر بگیرند. تمام این حقایق موجب شد که محافل امپریالیست و انحصارهای بینالمللی بغض و غضب بیشتری نسبت به اوپک پیدا کنند. تا کنون چندین بار این سازمان را تهدید کردند، کشورهای عضو اوپک در وهله اول کشورهای عربی عضو این سازمان حتی به مداخله مسلحانه تهدید شده بودند . بنابراین پر واضح است عملیات راهزنان اخیر در وین فقط به سود آن نیروهایی است که سعی دارند به سازمان اوپک لطمه بزنند. فاروق القدومی عضو کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین ضمن اظهارنظر درباره عملیات تروریستی در وین گفت، امپریالیسم و صهیونیسم حامی این عملیات تروریستی هستند. هدفشان محو اوپک است. وی افزود، اوپک از حقوق خود دفاع میکند. کشورهای عضو آن میخواهند اختیار کامل ثروتهای طبیعی خود را داشته باشند.
ماجرای پشت پرده حمله به مقر اوپک
آزاد ساختن جمشید آموزگار و آخرین گروگانهای «اوپک»، به روشنی نمایشگر شکست عملیات تروریستی گروه موسوم به «بازوی انقلاب عرب» بود. تروریستهای «بازوی انقلاب عرب» در حالی شکست را پذیرفتند که فشار افکار عمومی جهان بر آنها، روز بروز افزایش مییافت. تنفر و خشمی که جهانیان نسبت به اقدام غیر انسانی این تروریستها ابراز داشتند، بار دیگر نشان داد که «مدارا با تروریسم» کاری بی سرانجام است. به دنبال آزادی آخرین گروگانها و اعلام رسمی شکست تروریستهای بازوی انقلاب عرب، از اسرار و ماجراهای پشت پرده عملیات آنها در حمله به مقر اوپک، پرده برداشته شد. بطور کلی انگیزه حمله تروریستها به مقر اوپک و گروگان گرفتن وزیران عضو این سازمان را در نکات زیر میتوان خلاصه کرد:
تبلیغات و شهرتطلبی- تروریستها از حمله به مقر اوپک، گروگان گرفتن گروهی از شخصیتهای عالیرتبه ممالک تولید کننده نفتی و به خطر افکندن جان آنها، بیش از هر چیز شهرتطلبی را در نظر داشتهاند. تبلیغات سوء علیه اوپک- تروریستها میپنداشتند که با حمله به مقر اوپک و گروگان گرفتن وزیران نفتی، تبلیغات سوئی میتوانند علیه اوپک بکنند. اما تیرشان در این مورد هم بر سنگ خورد، بدون آن که رسماً روشن گردد چه کسی از تبلیغات سوء برای اوپک نفع میبرد! به هر حال نتیجه این منظور تروریستها معکوس بود. پول و مادیات- تروریستها توقع داشتند که با ربودن نمایندگان غنیترین ممالک نفتی جهان، به کمک تروریسم و اقدامات غیر انسانی خود میتوانند هر چه قدر پول بخواهند دریافت کنند، اما با موج اعتراضی که علیه آنها در سراسر جهان همینطور از ناحیه فلسطینیها، برخاست، و این که تونس حتی اجازه فرود به هواپیمای تروریستها را نداد، این نقشه نیز نقش بر آب شد.
مصاحبه با صدراعظم اتریش
وین- علیرضا جهانشاهی فرستاده ویژه اطلاعات: در حالیکه گزارشهای رسیده خبر از فرود هواپیمای حامل ۱۲ تن از وزیران اوپک و تروریستها در الجزایر میدهد، برونو کرایسکی صدراعظم اتریش یک ساعت بعد از پرواز هواپیمای تروریستها در یک گفتگوی اختصاصی با اطلاعات گفت: ما در انجام وظایف خود در مقابل اوپک کوتاهی نداشتیم. وی این مطلب را که دبیر کل اوپک نزدیک یک ماه پیش خواستار اقدامات امنیتی بیشتری شده بود، به شدت تکذیب کرد و گفت: آنچه اوپک میخواهد در ساختمان خود بکند به خودشان مربوط است. اتریش نمیتواند به آنان چیزی را دیکته کند. در جواب این سئوال که آیا اتریش مطابق قرارداد سال ۱۹۶۳ موظف به انجام اقدامات امنیتی لازم برای سازمانهای بینالمللی نیست؟ صدراعظم اتریش پاسخ داد: در وهله اول این قرار داد فقط مربوط به میسیونها و مقامات دیپلماتیک میشود که اوپک عضو آنها نیست، معهذا در زمان حمله تروریستها چهار افسر اتریشی در ساختمان اوپک بوده و یکی از آنها وقتی با یکی از تروریستها گلاویز شده، بوسیله یک تروریست دیگر مورد اصابت گلوله قرار گرفت. کرایسکی گفت: از آنجا که بعضی از اعضای اوپک خودشان الآن از تروریستها پشتیبانی مستقیم میکنند و همیشه این احتمال وجود دارد که خود آنها نیز مورد حمله قرار گیرند.
یادداشت وزیران- از کرایسکی پرسیده شد، آیا اقدامات انجام شده مورد تأیید مقامات اوپک میباشد؟ وی پاسخ داد: پیش از اینکه به تروریستها هواپیما بدهد، از تمام وزیران اوپک، که در جلسه بودند، یادداشتی دریافت کرد که در آن وزیران اوپک خواستار هر اقدامی برای جلوگیری از خونریزی شده بودند. صدراعظم اتریش گفت: پس از دریافت این نامه توسط کنسول سفارت عراق در وین بود که اجازه داده شد تروریستها با گروگانها به فرودگاه بروند. وی افزود که رهبری تروریستها (همان تروریستی که مجروح شده) از اهالی آمریکای لاتین و همچنین تنها زنی که همراه تروریستها بود ظاهراً اروپایی است. وی افزود، بقیه تروریستها به نظر عرب آمدند چون به خوبی عربی حرف میزدند. صدراعظم اتریش اضافه کرد که تروریستها حاضر نبودند بدون رفیق مجروحشان وین را ترک کنند و خواستار همراهی او چه مرده و چه زنده بودند. کرایسکی در خاتمه افزود، از طرف تروریستها به مقامات اتریش قول داده شد که همه گروگانها را بزودی آزاد کنند.
افراد ایرانی- در هواپیمای تروریستها از ایران، آقایان آموزگار وزیر کشور و رئیس هیئت نمایندگی ایران، مهندس حسن ایزدی رئیس کل صادرات شرکت ملی نفت و عضو هیئت عامل اوپک و سپهبان و جعفریان دو تن از اعضای اوپک قرار دارند.
ایران، اتریش را مسئول جان نمایندگان خود میداند
دولت ایران بی درنگ پس از دریافت خبر تروریستها به دبیرخانه اوپک به دولت اتریش اطلاع داد که مسئولیت حفظ جان هیأت نمایندگی ایران به عهده آن دولت است. مصطفی نامدار سفیر شاهنشاه آریامهر در وین پس از نیم روز ۳۰ آذر ماه با مقامات وزارت خارجه اتریش تماس گرفت و دیدگاه دولت شاهنشاهی را درباره حفظ جان وزیر کشور و هموندان هیأت نمایندگی ایران به اطلاع مقامات اتریش رساند. سفیر اتریش در تهران دکتر آلبرت نیلز که مأموریتش در ایران پایان یافته است و هفته آینده قرار است تهران را ترک گوید، از رخداد وین و حمله به دبیرخانه اوپک ابراز اندوه کرد. سفارت اتریش در تهران پس از نیم روز ۳۰ آذر ماه تا پاسی از شب گذشته دایر بود. اخباری که تا ۳۰ آذر ماه به سفارت میرسید بیشتر از سوی رادیوها و خبرگزاریها بود و تماس ایران با مقامات دولت اتریش از طریق سفارت شاهنشاهی در وین است.