قانون اجازه مبادله لایحه شیلات منعقده بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی

از مشروطه
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری ششم تصمیم‌های مجلس

مجلس شورای ملی مجموعه قوانین دوره قانونگذاری ششم

قوانین بنیان ایران نوین مصوب مجلس شورای ملی
نمایندگان مجلس شورای ملی دوره قانونگذاری ششم

قانون اجازه مبادله لایحه شیلات منعقده بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی - مصوب ۳۰ مهر ماه ۱۳۰۶ شمسی

ماده واحده - مجلس شورای ملی لایحه شیلات را که دارای بیست و یک ماده و پنج صورتمجلس و پنج مراسله می‌باشد و در تاریخ هشتم مهر ماه۱۳۰۶ شمسی (‌اول اکتبر ۱۹۲۷) بین نمایندگان ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی امضاء شده‌است تصویب و اجازه مبادله نسخ صحه شده‌آنها را به دولت می‌دهد.

این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن لایحه منضمه‌است در جلسه سی‌ام مهر ماه یک هزار و سیصد و شش شمسی به تصویب مجلس شورای ملی‌رسید.

رییس مجلس شورای ملی - حسین پیرنیا

متن قرارداد شیلات منعقده بین دولت ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی چون دولت علیه ایران از یک طرف و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از طرف دیگر لازم دانستند مسأله بهره‌برداری از شیلات سواحل‌جنوبی بحر خزر را بر طبق فصل چهاردهم عهدنامه مورخه ۲۶ فوریه ۱۹۲۱ منعقد مابین دولتین علیه ایران و جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی‌روسیه تسویه نمایند لهذا برای نیل به این مقصود نمایندگان مختار خود را به ترتیب ذیل معین نمودند.

دولت علیه ایران آقای علیقلیخان انصاری وزیر امور خارجه ایران.

دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی آقای لومیخایلویچ گاراخان قائم‌مقام کمیسر ملی امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی.

نمایندگان مختار مزبور پس از ارائه اعتبارنامه‌های خود که مطابق قاعده و ترتیبات لازمه بود در موارد ذیل موافقت حاصل کردند:

ماده اول - دولت علیه ایران بر طبق این قرارداد موافق شرایط ذیل امتیاز صید و تهیه محصول صید ماهی را در سواحل خود در جنوب بحر خزر درحدود معینه در ماده ۲ به شرکت مختلط تجارتی و صنعتی که دولت علیه ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی تشکیل می‌نمایند واگذارمی‌کند.

شرکت مختلط مذکور در این قرارداد (‌کمپانی) نامیده می‌شود.

ماده دوم - حدود شیلات که امتیاز آن به کمپانی واگذار می‌شود همان حدود شیلاتی است که سابقاً امتیاز آن از طرف دولت علیه ایران به برادران‌لیانازفها واگذار شده بود، رودخانه‌هایی که در حدود امتیاز به دریا می‌ریزند از امتیاز حالیه موضوع می‌شوند حد فاصل رودخانه‌های مزبور با آبهای داخل‌در امتیاز خط دخول رودخانه‌های مزبور به دریا خواهد بود.

دهانه‌های رودخانه‌های ذیل از این قاعده مستثنی می‌باشند:

۱ - سفیدرود که به واسطه کمی عمق دو شعبه آن - سفیدرود و موسی‌چای نمی‌شود در دهانه صید نمود به این جهت کمپانی حق خواهد داشت در دوشعبه مزبور این رودخانه تا محلی که ابنیه صید که سابقاً متعلق به برادران لیانازفها بوده موجود است صید نماید.

ب - رودخانه بابل در ولایت مشهدسر که همچنین به واسطه کمی عمق دهانه آن کمپانی تا حدود صید سابق برادران لیانازفها حق صید خواهد داشت.

ج - رودخانه گرگان و شعبه آن قره‌سو تا حدودی که سابقاً برادران لیانازفها صید می‌کردند.

اگر به مرور ایام در ظرف مدت امتیاز دهانهای رودخانه‌های مذکور به واسطه تغییر مجرای رودخانه عوض شوند یا شعب تازه ایجاد نمایند حقوق صیدی‌که به کمپانی داده می‌شود شامل دهانه‌ها و شعب تازه خواهد بود.

تبصره - کمپانی در حوزه صید و حدودی که مطابق این قرارداد معین می‌شود در باب محل صید به غیر از مقررات این قرارداد محدود به قید دیگری‌نخواهد بود.

ماده سوم - برای تنظیم صید کمپانی ترتیب ذیل مقرر است:

۱ - تمام ماهیهای بی‌فلس (‌حرام) در حوزه امتیاز متعلق به کمپانی است و صیادان آزاد و صیادان کمپانی آنها را باید به کمپانی به قیمتهایی که قبلاً برای‌دوره‌های معینی از طرف کمپانی برقرار می‌شود به کمپانی بفروشند.

ب - تمام ماهیهای بافلس (‌حلال) که ممکن است به توسط صیادان آزاد و صیادان کمپانی صید شود متعلق به خود آنها است و آنها می‌توانند به هر کس‌که میل داشته باشند بفروشند منجمله هم به کمپانی.

ج - برای این که کمپانی و صیادان آزاد اتباع ایران در حوزه امتیاز مخل کار یکدیگر نشوند مناطق صید صیادان آزاد سه سال به سه سال بین دولت علیه‌ایران و هیأت مدیره کمپانی معین خواهد شد و کمپانی متعهد می‌شود که شرایط و ترتیب اجازه صید صیادان آزاد را در آبهایی که کمپانی مستقیماً در آن‌جا صید می‌نمایند سه سال به سه سال تهیه و قبلاً اعلان نماید.

ماده چهارم - مدت این امتیاز که به کمپانی واگذار می‌شود ۲۵ سال از تاریخ روز اجرای آن خواهد بود و بعد از انقضای مدت بیست و پنج سال مزبورتقبلات دولت علیه ایران که ناشی از فصل ۱۴ عهدنامه ۲۶ فوریه ۱۹۲۱ است خاتمه‌یافته محسوب خواهد شد. اگر دولت علیه ایران نخواست دوباره امتیاز شیلات مذکور را با کمپانی تجدید نماید کمپانی منحل شده محسوب می‌شود و دارایی آن به غیر از اراضی‌که دولت علیه ایران بر طبق ماده ۱۷ این قرارداد مجاناً به کمپانی واگذار نموده‌است به طور مساوی مابین طرفین تقسیم خواهد شد و اراضی مذکوره‌مجدداً در تحت اختیار دولت علیه ایران در خواهد آمد دولت علیه ایران متعهد می‌شود که امتیاز شیلات مزبور را در صورت عدم تجدید امتیاز کمپانی‌در ظرف ۲۵ سال بعد به ممالک ثالث و اتباع آنها ندهد. دولت علیه ایران متقبل می‌شود که فقط به وسیله ادارات مربوطه خود از شیلات بهره‌برداری‌نماید و از طرف خود متخصصین دیگری از جز اتباع ایران برای اداره کردن شیلات دعوت ننماید.

ماده پنجم - طرفین ایران و شوروی هر کدام در کمپانی سهم مساوی یعنی پنجاه درصد خواهند داشت.

ماده ششم - برای تنظیم شیلات و خرید آلات و ادوات لازمه صیادی و برای مخارج بهره‌برداری از شیلات کمپانی تشکیل سرمایه عمومی می‌دهد که‌نباید از سه میلیون تجاوز کند. در صورتی این مبلغ زیاد باشد طرفین سرمایه عمومی را که برای احتیاجات حقیقی لازم باشد تأدیه خواهند نمود و نصف‌این مبلغ را دولت علیه ایران و نصف دیگر را دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی خواهد پرداخت. طرفین سهم خود را در اوقاتی که مابین خودمعین کرده باشند و برای توسعه کار لازم باشد تأدیه خواهند نمود و حق صید سنوات گذشته که مطابق ماده ۱۳ این قرارداد باید به دولت علیه ایران برسداز بابت سهم دولت علیه ایران در سرمایه عمومی که برای بهره‌برداری لازم است محسوب خواهد شد. در صورتی که دولت علیه ایران سهم خود را نقداً‌تأدیه ننماید ترتیب مندرجه در ماده ۷ این قرارداد اجرا خواهد شد و در این صورت مبالغ ذیل که می‌بایست به دولت علیه ایران عاید بشود از بابت‌استهلاک بدهی دولت ایران به دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی محسوب خواهد شد.

۱ - حق‌الامتیاز مطابق ماده ۸.

ب - صدی پنجاه عایدات خالص مطابق ماده ۹. لیکن دولت علیه ایران حق خواهد داشت در هر موقع که بخواهد مبلغ تأدیه نشده اقساط خود را نقداً بپردازد و در این صورت مبالغ مذکوره در فقرات"۱«و»ب" این ماده به خزانه ایران تأدیه خواهد شد. پس از تأدیه شدن سهم دولت علیه ایران در سرمایه عمومی که برای بهره‌برداری لازم است مبالغ‌مذکوره در فقرات «‌ا» و «ب» این ماده مستقیماً به دولت علیه ایران تأدیه خواهد شد.

ماده هفتم - اگر مبالغ مذکوره در ماده ۶ برای تأدیه سهم دولت علیه ایران در سرمایه که به موجب ماده ۶ حقیقتاً لازم محسوب شده‌است کافی نباشد واگر دولت علیه ایران مابقی سهم خود را تأدیه ننماید بقیه سهم دولت علیه ایران را پس از اخطار مربوط به این کار از طرف دولت مشارالیها به دولت‌اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی طرف شوروی تأدیه خواهد نمود. دولت علیه ایران پس از اطلاع دادن دولت شوروی که مبلغ مزبور تأدیه شده‌است از تاریخ تأدیه سالی صدی هشت فرع برای مبلغ تأدیه خواهد پرداخت تا این که تمام سهم ایران در سرمایه مذکوره در فوق تأدیه شود ولی راجع به‌تقسیم منافع کمپانی طرف شوروی در مواردی هم که در این ماده پیش‌بینی شده‌است حق نخواهد داشت که از عایدات کمپانی بیش از آنچه در ماده ۹‌این قرارداد ذکر شده‌است یعنی پنجاه درصد دریافت دارد:

بدیهی است که تنزیل صدی هشت مذکور در فوق که دولت علیه ایران می‌پردازد در موقع تقسیم منافع بر طبق ماده ۹ این قرارداد در جزء تقسیم منافع‌محسوب نخواهد شد. ماده هشتم - حق‌الامتیاز سالیانه امتیازی که مطابق این قرارداد واگذار می‌شود و از طرف کمپانی به دولت علیه ایران تأدیه خواهد شد عبارت است از:

۱) هشتاد هزار تومان در سال از عایدات مطلق کمپانی از بابت حق امتیاز.

۲) صدی پانزده از بقیه عایدات کمپانی که بعد از وضع مخارج اداری و بهره‌برداری عایدات خالص کمپانی محسوب می‌شود.

مبلغ مذکوره در فوق مربوط به عوایدی که مطابق ماده ۹ این قرارداد از بابت حق شرکت در کمپانی به دولت علیه ایران باید عاید شود نخواهد بود.

ماده نهم - تمام منفعت خالص که از عملیات کمپانی حاصل می‌شود بالمناصفه صدی پنجاه بین شرکاء یعنی دولتین علیه و دولت اتحاد جماهیرشوروی سوسیالیستی تقسیم خواهد شد. تبصره - کمپانی مکلف است محصولات شیلات را به بهترین قیمت در بازارهای ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و بازارهای خارجه با درنظر گرفتن این که قیمت کدام یک از بازارهای مذکوره مرجح خواهد بود به فروش برساند.

ماده دهم - هیأت مدیره کمپانی که تمام کارهای کمپانی را اداره می‌کند و اقامتگاه آن در تهران خواهد بود مرکب است از شش نفر که برای مدت یک‌سال معین می‌شوند سه نفر آنها از طرف دولت علیه ایران و سه نفر دیگر آنها از طرف دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی معین می‌شوند. تصمیمات و مقررات هیأت مدیره به اکثریت آراء اتخاذ می‌شود.

اعضاء هیأت مدیره را طرفین در مدتی که بیش از یک ماه از روزی که این قرارداد به موقع اجرا گذارده می‌شود نباید معین خواهند نمود.

در هیأت مدیره یک نفر از اعضایی که از طرف دولت ایران هستند به موجب انتخاب دولت علیه ایران سمت ریاست خواهد داشت.

اگر پس از سی روز از تاریخ انقضای مدت یک ماه مذکوره در فوق اعضای هیأت مدیره کلاً یا جزئاً از هر یک از طرفین معین نشده باشند اعضایی که تا آن‌وقت معین شده‌اند هیأت مدیره را تشکیل داده و تا تکمیل هیأت مدیره حق اتخاذ تصمیمات را راجع به تمام مطالب کمپانی خواهد داشت.

ماده یازدهم - طرفین توافق نظر حاصل نمودند که در شیلات به غیر از متخصصین شوروی استفاده کامل از متخصصین تبعه ایران به عمل آید و برای‌این مقصود کمپانی مکلف است که برای تهیه متخصصین تبعه ایران اقدامات لازمه را بنماید و به نسبت پیدا شدن متخصصین ایرانی در عوض‌متخصصین شوروی به خدمت کمپانی پذیرفته خواهند شد. بقیه مستخدمین و عملجات و کارگران کمپانی که محتاج به تخصص نیستند باید تبعه ایران‌باشند.

تمام مستخدمین کمپانی باید مطابق دستورالعمل مصوب از طرف هیأت مدیره کمپانی رفتار نمایند و نیز طرفین توافق نظر حاصل نمودند که کمپانی حق‌ندارد اتباع دول دیگری را غیر از اتباع ایران و شوروی استخدام نماید.

ماده دوازدهم - کمپانی مطیع تمام قوانین جاریه و تصویب‌نامه‌ها و نظامات مصوبه از طرف هیأت وزراء ایران را راجع به کمپانیهای ایرانی خواهد بود. در حدود قوانین و تصویب‌نامه‌ها و نظامات جاریه مذکوره دولت علیه ایران حق تفتیش در عملیات کمپانی را خواهد داشت.

ماده سیزدهم - برای مدت استفاده از شیلات از سال ۱۹۲۳ یعنی پس از سال ۱۹۲۲ که حساب آن سال به مبلغ پنجاه هزار تومان مفروغ شده‌است تاروزی که این قرارداد به موقع اجرا گذارده می‌شود دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی هرساله مبلغ پنجاه هزار تومان به دولت علیه ایران تأدیه‌خواهد نمود.

در عوض دولت علیه ایران محصولات صادره از شیلات و ادوات صیادی وارده به شیلات را در این مدت از حقوق تأدیه نشده گمرکی و سایر عوارضات‌معاف خواهد بود.

ماده چهاردهم - سال عملی کمپانی از اول ماه اکتبر که مطابق مهر ماه ایرانی است شروع می‌شود تفریغ محاسبات سال گذشته کمپانی با دولتین علیه‌ایران و شوروی نباید دیرتر از اوایل ماه آوریل که مطابق ماه فروردین ماه ایرانی است به عمل آید.

ماده پانزدهم - برای جلوگیری از تضییع وقت کمپانی می‌تواند بلاتأخیر پس از تأدیه سرمایه که برای ابتدای کار لازم است و اعلان به دولت علیه ایران‌در باب شروع به کار مشغول بهره‌برداری از شیلات بشود طرفین سهم خود را در مواعدی که از طرف هیأت مدیره کمپانی معین می‌شود خواهندپرداخت در صورتی که طرف ایرانی سهم خود را در موعد مقرر از طرف هیأت مدیره کمپانی تأدیه ننمود طرف شوروی مطابق مقررات ماده ۷ مکلف‌است که آن را تأدیه کند.

ماده شانزدهم - دولتین علیه ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اسباب و ادوات و مواد و لوازم دیگری را که کمپانی برای بهره‌برداری ازشیلات لازم خواهد داشت و همچنین هر نوع محصولات شیلات را از کلیه حقوق گمرکی و عوارضی که در ضمن ورود و خروج اخذ می‌شود معاف‌داشته و حق ترانزیت آزاد و حق کاپوتاژ برای آنها قائل می‌شود ولی در هر صورت اشیا مذکوره از تفتیش گمرکی معاف نمی‌باشد ولی ادارات گمرکی‌طرفین با اجراء قوانین و نظامنامه‌ها و مقررات موجوده برای تفتیش از فراهم نمودن تسهیلات و مساعدتهای لازمه برای واردات و صادرات کمپانی‌مضایقه نخواهند نمود.

ماده هفدهم - دولت علیه ایران قبول می‌کند که اراضی را که در حوزه امتیاز برای ابنیه شیلات و مؤسسات آن لازم است مجاناً به کمپانی واگذار نمایدولی کمپانی موظف است رضایت خاطر آن مالکین خصوصی را که قطعات اراضی آنها برای ابنیه و مؤسسات مذکوره در فوق لازم است فراهم نماید.

ماده هیجدهم - دولتین علیه ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی هر کدام به اندازه که مربوط به او است در حدود خود مساعدت لازمه رادر کارهای کمپانی خواهند نمود مخصوصاً دولت علیه ایران به کمپانی مساعدت خواهد کرد که کمپانی موفق به جلوگیری از صید به طور قاچاق درآبهایی که در اجاره او است بشود و ماهی حرام حتماً به کمپانی تحویل داده شود.

ماده نوزدهم - چون حفظ نظم عمومی در منطقه امتیاز بر عهده دولت علیه ایران است دولت علیه ایران قبول می‌کند که به کمپانی برای مجری داشتن‌شرایط مقرره در این قرارداد و همچنین نسبت به محافظت انبارها و سایر ابنیه‌ها در شیلات مساعدت‌های لازمه را بنماید.

ماده بیستم - این قرارداد باید بر طبق قوانین هر یک از مملکتین به تصدیق و تصویب برسد. تصویب مزبور باید در هر یک از دو مملکت در اسرع اوقات‌ممکنه به عمل آید. از روزی که تصویب‌نامه‌های فوق در شهر تهران مبادله می‌شوند این قرارداد به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

ماده بیست و یکم - قرارداد حاضر به زبان فارسی و روسی و فرانسه نوشته شده و امضاء می‌شود و به هر یک از طرفین امضاءکنندگان این قرارداد یک‌نسخه به هر یک از سه زبان مذکوره که در موقع تفسیر هر سه متن معتبر شمرده می‌شوند داده خواهد شد در صورت بروز اختلافات در تفسیر متن‌فرانسه اصلی محسوب می‌شود.

علیهذا نمایندگان مختار مذکور در فوق این قرارداد را امضاء کرده و به مهر خود ممهور داشتند.

صورتمجلس نمره ۱

طرفین توافق نظر حاصل می‌نمایند در اینکه در تمام مواد قرارداد حاضر که اتباع ایران ذکر می‌شود این عنوان شامل اتباع سابق سایر دول که تابعیت ایران‌را قبول کرده باشند نمی‌باشد.

صورتمجلس نمره ۲

دولت علیه ایران رضایت می‌دهد که دارایی شیلات که دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از مارتین لیانازف مطابق ماده دوم قرارداد دهم اوت۱۹۲۳ منعقده مابین مارتین لیانازف و اداره دولتی مؤسسات صیادی که سواد آن منضم است اتباع کرده و مارتین لیانازف آن را نظر به مالکیت خود برطبق تقسیمنامه مایملک منقول و غیر منقول تجارتخانه سابق لیانازف‌ها مابین ورثه که در ۶ نوامبر۱۹۲۲ واقع شده‌است به اداره مذکوره فروخته است‌از بابت سهم دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در سرمایه عمومی کمپانی محسوب شود ولی اراضی که دولت اتحاد جماهیر شوروی‌سوسیالیستی یا سایر مایملک مارتین لیانازف که از او خریداری نموده‌است در صورتی در جزء سهم دولت شوروی محسوب خواهند شد که درتقسیم‌نامه وراث تجارتخانه سابق لیانازف‌ها که در ۶ نوامبر ۱۹۲۲ واقع شده‌است و به تصویب دولت علیه ایران رسیده‌است داخل شده باشد.

از طرف خود دولت شوروی رضایت می‌دهد که دارایی سایر شرکاء تجارتخانه سابق لیانازف که به دولت ایران رسیده‌است از بابت سهم دولت ایران درسرمایه عمومی کمپانی مختلط محسوب می‌شود.

استخراج از قرارداد مارتین لیانازف مورخه ۱۰ اوت ۱۹۲۳

مارتین گرگویچ لیانازف تمام حقوق خود را نسبت به اموال منقول و غیر منقول مذکور در فوق به اداره مؤسسات صیادی دولتی کمیساریای ملی ارزاق‌جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه واگذار می‌نماید این واگذاری عبارت است از:

شیلات واقعه در انزلی و در خلیج انزلی و در آستارای ایران و در ساحل از آستارا تا بندر انزلی و در مساحت ده ورست در ساحل دریا به طرف شرقی که‌عبارت است از ابنیه و قطعات زمین در انزلی به شرح ذیل:

۱ - قطعه زمین به طول ۵۰ ساژن و به عرض چهل و یک ساژن و دو ارشین.

۲ - قطعه زمین به مساحت ۱۷۹۲ ارشین مربع خانی و دو ورشک.

۳ - اراضی ابنیه شیلات انزلی با جزایر (‌کولان‌گودا) واقعه در مرداب.

الف) کولان‌گودای بزرگ به طول ۴۶۰ ساژن و به عرض ۳۱۶ ساژن. ب) کولان‌گودای کوچک به طول ۱۹۷ ساژن و به عرض ۱۱۲ ساژن با پارگاسهای‌موسوم به «‌ماهی‌گیر» و «‌لوا» و «‌دریل» و مصالح و ذخایر و آلات صید و وسایل نقلیه و کارخانجات سرد نگاه داشتن و دستگاههای بشکه‌سازی ودستگاههای دیگر و اثاثیه دفتر و انبارها و غیره که عیناً موجود باشد.

صورتمجلس نمره ۳

دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اعلام می‌دارد که تمام حقوق و دعاوی مارتین لیانازف نسبت به دولت علیه ایران و دعاوی که از دعاوی‌مذکوره نسبت به مأمورین دولت علیه ایران ایجاد می‌شود به دولت اتحاد شوروی انتقال یافته‌است به این جهت دولت شوروی به نام خود و به نام‌مارتین لیانازف از همه و هر گونه حقوق و دعاوی که تا به امروز موجود است و از مجموع ارتباطات مارتین لیانازف با دولت علیه ایران و دعاوی راجعه‌به حکمیت که خالی از اعتبار و قوت قانونی شمرده می‌شود حاصل شده‌است صرف نظر می‌نماید.

دولت علیه ایران از طرف خود اعلام می‌دارد که از تمام دعاوی دولتی نسبت به شخص مارتین لیانازف و از هر نوع دعاوی نسبت به دارایی سابق‌شیلات مشارالیه که مطابق قرارداد مشارالیه با دولت شوروی در حدود صورتمجلس نمره ۲ این قرارداد که مسأله دارایی شیلات را تنظیم می‌نماید انتقال‌می‌نماید انتقال یافته‌است صرف نظر می‌نماید.

هر گونه دعاوی اتباع ایران نسبت به مارتین لیانازف اعم از این که آن دعاوی از طرف خود صاحب حق و یا بر حسب انتقال باشد از طریق محاکم قضایی‌ممکن بوده و در صورت محکومیت مشارالیه آن محکومیت در هیچ موقع متوجه اثاثیه شیلات و دارایی کمپانی نخواهد شد.

صورتمجلس نمره ۴

از مقررات جمله (ب) ماده سوم قرارداد راجع به بهره‌برداری از شیلات سواحل جنوبی بحر خزر و ماهیهای صوف و کپور و کلمه استثناء می‌شود وطرفین موافقت حاصل نمودند که صید این ماهیها هم از طرف صیادان کمپانی و هم از طرف صیادان آزاد ممکن است به عمل آید ولی چه صیادان آزاد وچه صیادان کمپانی شصت درصد صید سه نوع ماهی مذکور را باید به قیمتی که قبلاً برای دوره‌های معین از طرف کمپانی تعیین می‌شود به کمپانی‌بفروشند و چهل درصد بقیه صید را صیادان مختارند به میل خود به هر کس بخواهند و همچنین به کمپانی به قیمت مرضی‌الطرفین به فروش برسانند.

تفتیش تسلیم شصت درصد صید ماهیهای مزبور به توسط کمپانی به عمل خواهد آمد و دولت علیه ایران برای اجراء تفتیش مذکور مساعدات لازمه رابه کمپانی خواهد نمود و اگر چهل درصد صید صوف و کپور و کلمه که در فوق ذکر شده‌است برای رفع احتیاجات داخلی ایران کافی نباشد کمپانی‌اقدامات لازمه را برای رفع احتیاجات بازار داخلی ایران از حیث این ماهیها به عمل خواهد آورد.

ضمناً طرف ایران تشکیل هیچ نوع مؤسسه ثانوی دیگری را که قصد آن صدور ماهی و محصول ماهی به دست‌آمده در قسمت ایرانی بحر خزر و دررودخانه‌هایی که داخل بحر خزر می‌شوند به خارجه باشد اجازه نخواهد داد.

صورتمجلس نمره ۵

در مواقعی که کمپانی به موجب مقررات ماده یازدهم این قرارداد اتباع دولت شوروی را برای خدمت دعوت خواهد نمود طرفین منافع کمپانی را درداشتن متخصصین منظور داشته به کمپانی مساعدت‌های لازمه را در تسهیلات رسومات تذکره و ویزای آن برای اشخاص فوق‌الذکر خواهند نمود.

مراسلات مبادله شده راجع به قرارداد شیلات

مراسله نمره ۱

آقای کمیسر ملی

صید ماهی به وسیله استعمال مواد شیمیایی یا منفجره و امثال آن اکیداً ممنوع می‌باشد به غیر از وسایل مذکوره کمپانی در اتخاذ وسایل صید آزاد است. ضمناً اگر دولت علیه ایران از کمپانی تقاضا کند کمپانی موظف است در تکثیر مصنوعی انواع ماهیها که ممکن است نوع آنها بر طرف شود اقدام به عمل‌بیاورد. علاوه بر این برای این که ذخایر ماهی بهتر حفظ شود و برای تسهیلات تخم‌ریزی در موارد ذیل صید ماهی ممنوع است:

۱ - در سفیدرود بالاتر از نقطه که در جمله (۱) ماده ۲ ذکر شده‌است برای تمام سال.

۲ - در سایر رودخانه‌ها یک ماه در سال یعنی از دهم آوریل تا دهم مه.

از احترامات فائقه من نسبت به خودتان اطمینان داشته باشد.

جواب مراسله نمره ۱

آقای وزیر

توقیراً وصول مراسله محترمه عالی مورخه امروز را که به مضمون ذیل است اطلاع می‌دهد:

صید ماهی به وسیله استعمال مواد شیمیایی و امثال آن اکیداً ممنوع می‌باشد به غیر از وسایل مذکوره کمپانی در اتخاذ وسایل صید آزاد است.

ضمناً اگر دولت علیه ایران از کمپانی تقاضا کند کمپانی موظف است در تکثیر مصنوعی انواع ماهیها که ممکن است نوع آنها بر طرف شود اقدام به عمل‌بیاورد.

علاوه بر این برای این که ذخایر ماهی بهتر حفظ شود و برای تسهیلات تخم‌ریزی در موارد ذیل صید ماهی ممنوع است:

۱ - در سفیدرود بالاتر از نقطه که در جمله (۱) ماده ۲ ذکر شده‌است برای تمام سال.

۲ - در سایر رودخانه‌ها یک ماه در سال یعنی از دهم آوریل تا دهم مه.

از احترامات فائقه من نسبت به خودتان اطمینان داشته باشد.

و با کمال احترام خاطر عالی را مستحضر می‌دارد که دولت متبوعه دوستدار مندرجات مراسله مذکوره را قبول کرده‌است احترامات فائقه.

مراسله نمره ۲

آقای کمیسر ملی

دولت علیه ایران امیدوار است که دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی چه حالا و چه در آتیه با دعاوی شرکاء و وراث تجارتخانه سابق برادران‌لیانازفها نسبت به دولت علیه ایران و مأمورین آن راجع به تمام مسائل مربوطه به شیلات مساعدت نخواهد نمود و همچنین هیچ ادعایی دایر به‌حکمیتی که مابین دولت علیه ایران و شرکاء و وراث تجارتخانه مزبور واقع شده‌است ابراز نخواهد کرد و همچنین دولت علیه ایران امیدوار است که‌دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در نظر ندارد مایملکی که شرکاء و وراث مذکور در فوق در شیلات سواحل جنوبی بحر خزر متعلق به خودمی‌دانند خواه به واسطه خرید و خواه به وسایل دیگر به خود تعلق دهد به استثناء اموال متعلقه به مارتین لیانازف که دولت اتحاد جماهیر شوروی‌سوسیالیستی قبلاً خریداری نموده‌است. موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقدیم می‌دارم.

جواب مراسله نمره ۲

آقای وزیر

به نام دولت متبوعه خود توقیراً وصول مراسله ذیل را اطلاع می‌دهم:

دولت علیه ایران امیدوار است که دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی چه حالا و چه در آتیه با دعاوی شرکاء و وراث تجارتخانه سابق برادران‌لیانازفها نسبت به دولت علیه ایران و مأمورین آن راجع به تمام مسائل مربوطه به شیلات مساعدت نخواهد نمود و همچنین هیچ ادعایی دایر به‌حکمیتی که مابین دولت علیه ایران و شرکاء و وراث تجارتخانه مزبور واقع شده‌است ابراز نخواهد کرد و همچنین دولت علیه ایران امیدوار است که‌دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در نظر ندارد مایملکی که شرکاء و وراث مذکور در فوق در شیلات سواحل جنوبی بحر خزر متعلق به خودمی‌دانند خواه به واسطه خرید و خواه به وسایل دیگر به خود تعلق دهد به استثناء اموال متعلقه به مارتین لیانازف که دولت اتحاد جماهیر شوروی‌سوسیالیستی قبلاً خریداری نموده‌است. موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقدیم می‌دارم.

احتراماً به استحضار خاطر عالی می‌رساند که دولت متبوعه دوستدار مندرجات مراسله شما را قبول نموده‌است. متمنی است احترامات فائقه دوستداررا بپذیرند.

مراسله نمره ۳

آقای کمیسر ملی

بر حسب دستورالعمل دولت متبوعه خود افتخار دارم به اطلاع شمار برسانم که هر نوع تبلیغات سیاسی و تحریکات در میان سکنه محل و کارگران ومداخله در امور سیاسی و مذهبی و اجتماعی داخلی ایران از طرف اتباع دولت شوروی که به موجب قرارداد راجع به بهره‌برداری از شیلات سواحل‌جنوبی بحر خزر به خدمت کمپانی پذیرفته می‌شوند اکیداً ممنوع است و در صورت تخلف از این ممنوعیت تخلف‌کنندگان پس از ثبوت تقصیر به‌مجازاتهایی که از طرف محاکم ایران معین شود حتی انفصال از شغل خود محکوم خواهند شد.

همچنین تشکیل اتحادیه‌های کارگران برای کارگران اتباع ایران و اجازه ورود آنها به اتحادیه‌های مزبوره ممنوع است.

در هر صورت اگر مستخدمین اتباع ایران کمپانی در مقابل عملیات بر خلاف قوانین ایران و مقررات دولت علیه محکوم به مجازاتهایی بشوند هیچ نوع‌مسئولیتی از این حیث متوجه دولت علیه ایران نخواهد شد.

جواب مراسله نمره ۳

آقای وزیر

در جواب مراسله مورخه امروز توقیراً خاطر شمار را مستحضر می‌دارد که دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بنا بر اصل عدم مداخله در امورداخلی ایران رضایت می‌دهد که تقاضاهای شما را راجع به تحریکات و تبلیغات سیاسی به طوری که در یادداشت فوق‌الذکر شما مذکور است در موقع‌اجرا نماید.

اما راجع به تشکیل اتحادیه کارگران برای عملجات ایرانی و نیز قبول آنها در این قبیل تشکیلات نظر به این که این موضوع مربوط به صلاحیت دولت‌ایران و قوانین داخلی مملکت ایران می‌باشد توقیراً اشعار می‌دارد که حکومت اتحاد شوروی مندرجات مراسله شما را می‌پذیرد.

متمنی است احترامات فائقه مرا قبول بفرمایید.

مراسله نمره ۴

آقای کمیسر ملی

به موجب دستورالعمل دولت متبوعه خود برای تکمیل ماده دهم قرارداد راجع به بهره‌برداری از شیلات سواحل جنوبی بحر خزر احتراماً اظهار می‌دارم‌که از این که از هیأت مدیره یک نفر از اعضاء طرف ایرانی سمت ریاست خواهد داشت برای طرف ایرانی هیچ مزیتی در حل امور منظور نمی‌گردد و هرپیشنهادی از هر طرفی که باشد تا در هیأت مدیره به اکثریت آراء اتخاذ نشده‌است به موقع اجرا گذارده نخواهد شد. موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقدیم می‌دارم.

جواب مراسله نمره ۴

آقای وزیر

افتخار دارم وصول مراسله شما را به مضمون ذیل اعلام نمایم: "‌برای تکمیل ماده دهم قرارداد راجع به بهره‌برداری از شیلات سواحل جنوبی بحر خزر احتراماً اظهار می‌دارم که از این که در هیأت مدیره یک نفر ازاعضاء طرف ایرانی سمت ریاست خواهد داشت برای طرف ایرانی هیچ مزیتی در حل امور منظور نمی‌گردد و هر پیشنهادی از هر طرفی که باشد تا درهیأت مدیره به اکثریت آراء اتخاذ نشده‌است به موقع اجرا گذارده نخواهد شد.

افتخار دارم رضایت دولت متبوعه خود را به مندرجات مراسله شما اعلام دارم.

مراسله نمره ۵

آقای وزیر

بر حسب دستورالعمل دولت متبوعه افتخار دارم به اطلاع شما برسانم که: "‌دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی رضایت می‌دهد که دعاوی ثابته اتباع ایران را نسبت به مارتین لیانازف راجع به مبالغی که اتباع ایران به‌ضمانت دارایی شیلات مشارالیه به او قرض داده‌اند و دولت علیه ایران به دولت شوروی اعلام نماید با نظر مساعدت تلقی نموده اقدامات لازمه راتسویه آنها بنمایند."

موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه را تقدیم می‌دارم.

جواب مراسله نمره ۵

آقای کمیسر ملی

افتخار دارم وصول مراسله مورخه امروز شما را به مضمون ذیل اعلام نمایم: "‌دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی رضایت می‌دهد که دعاوی ثابته اتباع ایران را نسبت به مارتین لیانازف راجع به مبالغی که اتباع ایران به‌ضمانت دارایی شیلات مشارالیه به او قرض داده‌اند و دولت علیه ایران به دولت شوروی اعلام نماید با نظر مساعدت تلقی نموده اقدامات لازمه راتسویه آنها بنمایند."

افتخار دارم رضایت دولت متبوعه خود را به مندرجات مراسله شما اعلام بدارم. اجازه مبادله این قرارداد که مشتمل بر بیست و یک ماده و پنج صورتمجلس و پنج مراسله‌است در جلسه سی‌ام مهر ماه یک هزار و سیصد و شش‌شمسی داده شده‌است.

رییس مجلس شورای ملی - حسین پیرنیا