پیام علیاحضرت شهبانو به دومین کنگره بینالمللی مطالعات میترایی و سومین کنگره بینالمللی ایران شناسی دانشگاه ملی ۱۰ شهریور ماه ۱۳۵۴
| شهبانو فرح پهلوی | پرتال علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی
سخنرانیها و پیامها و بیانات و مصاحبههای علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی |
دانشگاه تهران |
پیام علیاحضرت شهبانو به دومین کنگره بینالمللی مطالعات میترایی و سومین کنگره بینالمللی ایران شناسی دانشگاه ملی ۱۰ شهریور ماه ۱۳۵۴
کنگره بینالمللی پژوهش میترایی را با کمال خوشوقتی افتتاح میکنم و به شما دانشمندان ارجمند که از کشورهای دور و نزدیک جهان برای شرکت در این کنگره به تهران آمدهاید خیر مقدم میگویم و برای همه شما و همکاران دانشمند ایرانی شما در کار علمی بزرگی که در روزهای آینده در پیش دارید آرزوی موفقیت دارم. اجتماع کنونی شما برای جامعه فرهنگ ایران، اجتماعی پرارزش و گرامی است، زیرا هدف آن ارائه و مبادله تازهترین پژوهشها و اطلاعات علمی درباره یکی از اصیلترین و عالیترین تجلیات اندیشه و فرهنگ ایرانی است. مسلم است که اکنون دیگر آئین میترایی به عنوان یک مذهب برای هیچیک از ما مطرح نیست ولی آن اصول معنوی و اخلاقی که آن آئین بر آنها بنیان نهاده شده است همچنان به صورت اصول ارزندهای که بهترین عوامل فرهنگ ایرانی را تشکیل میدهد برای ما نه تنها گرامی بلکه مایه مباهات است. همه میدانیم که میترا یا مهر در ایران باستان مظهر روشنایی، پاسدار نظم و عدالت، مدافع راستی و درستی، حامی سوگندها و پیمانها، دوست زندگی و دشمن سرسخت دروغ و بیدادگری و بدخواهی و نادرستی و پریشانی بود و نیز میدانیم که رسالت معنوی میترا از این نیز فراتر میرفت، یعنی وی قهرمانی بود که میآید نوع بشر را به سوی نجات نهایی رهبری کند. پیروان آئین میترا قبل از هر چیز موظف بودند که مبارزان سوگند خوردهای را در راه خدمت به راستی و حقیقت باشند و در این راه برای آنان هیچ سستی و شکستی قابل بخشش نبود. بدین جهت بود که چنانکه میدانیم در امپراطوری روم به او «خدای شکست ناپذیر» لقب دادند.
آنچه امروز نیز در معتقدات میترایی همچنان برای ما شایان پژوهش و شایان ستایش است، اصالت و پاکی همین بنیادهای معنوی و اخلاقی است که به عنوان اصول جاودانی کماکان شکست ناپذیر ماندهاند. کوشش دائمی در راه نیل به علو روحی و معنوی، سفری بیوقفه به جانب فروغ و پاکی، طی منظم مراحل مختلف کمال و بطور کلی همه آن تلاشهای معنوی در راه صفا و تقوی که ما جلوههای درخشان دیگری از آنها را در عرفان ایران و ادبیات عارفانه فارسی منعکس میبینیم، اصولی است که این آیین کهن ایران را از نظر تحقیق و تتبع شایسته بررسیها و پژوهشهای هر چه بیشتر و هر چه عمیقتر میکند. ولی این آئین از یک نظر دیگر نیز مسلماً شایسته توجه و بررسی فراوان است و آن نقش بزرگی است که در تاریخ تحول، اندیشه و تمدن و فرهنگ جهانی ایفا کرده است. شما دانشمندان عالیقدر طبعاً بیش از هر کس دیگر بر دامنه شگفتانگیز این آئین در جهان متمدن دوران باستان از کرانههای اقیانوس کبیر تا سواحل اقیانوس اطلس وقوف دارید. وجود بقایای پرستشگاههای فراوان میترایی در آسیای غربی و سراسر اروپا و آفریقای شمالی سند گویایی در نقش سازنده این آئین ایرانی در فرهنگ و اندیشه جهانی است و این واقعیتی است که به صورتی بارز در صدها اثر ارزنده، تحقیقی و علمی که تاکنون دانشمندان برجسته کشورهای خود شما به زبانهای مختلف و در دورههای مختلف انتشار یافتند منعکس شده است.
نخستین کنگره پژوهشهای میترایی که به همت گروهی از شما در سال بزرگداشت دو هزار و پانصدمین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران در منچستر تشکیل شد، اطلاعات و تحقیقات تازه بسیار ارزنده و جالبی درباره اصول میترایی به همراه آورد که مجموعه آنها به صورت یکی از آثار علمی و تحقیقی پر ارزش عصر حاضر منتشر شده است و من همین امروز با خوشوقتی و تشکر بسیار نسخهای از آن را دریافت داشتم. امیدوارم مجموعه سخنرانی کنونی نیز که مسلماً به همان اندازه عالی و پرارزش خواهد بود پس از پایان کنگره هر چه زودتر در دسترس دانشمندان و مراکز فرهنگی ایران و سراسر جهان قرار گیرد. پیش از پایان پیام خودم مایلم یک آرزوی قلبی خویش را که یقین دارم همه شما در آن با من شریک هستید با شما در میان گذارم.
شما دوستان ایرانشناس ما بخوبی با زبان فارسی آشنا هستید و طبعاً میدانید که کلمه مهر که نام کنونی میترای باستانی در زبان فارسی است در ضمن آنکه معنی خورشید میدهد مفهوم دوستی و محبت را نیز دارد. شاید هیچ چیز منطقیتر از این مفهوم دوگانه برای یک کلمه واحد نباشد زیرا همواره محبت مظهر روشنی است. از آن گذشته تمام اصولی که تار و پود آیین کهن ایرانی میترا را تشکیل میدهد از صفا و بشردوستی، فرهنگ اندیشی و نیکخواهی پدید آمده است. بنابراین آرزو میکنم مجمعی که اکنون به نام مهر در کشور ما تشکیل شده است از نظر فرهنگی وسیلهای برای توسعه دوستی و تفاهم باز هم بیشتر بین ملت ما و ملتهای شما و در نتیجه عامل تازهای برای خدمت به آن تفاهم و دوستی جهانی باشد که جامعه امروزی بشر بیش از هر چیز بدان نیازمند است. با این احساس جمع دوستانه شما را میگشایم و برای همگی در دوران برگزاری این مجمع بزرگ علمی و در تمام فعالیتهای پرارزش آینده شما آرزوی موفقیت فراوان میکنم.