سفر رسمی والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی به چین ۲۴ فروردین تا ۱ اردیبهشت ماه ۱۳۵۰
| کمیته ملی پیکار جهانی با بیسوادی | درگاه:والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی | هفته حمایت از خانوادههای بیسرپرست ۱ تا ۶ تیر ماه |
سفر رسمی والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی به چین ۲۴ فروردین تا ۱ اردیبهشت ماه ۱۳۵۰
والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی برای یک دیدار ده روزه رسمی از چین کمونیست از کراچی وارد پکن میشوند. پس از چاپ رسمی خبر سفر والاحضرت اشرف پهلوی به چین کمونیست، همه خبرگزاریهای خارجی این خبر را پخش کردند و نوشتند که در این ده روز دیدار از چین والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی با پایوران برجسته چین کمونیست و هم چین مائوتسه تونگ [۱] دیدار خواهند کرد. خبرگزاری فرانسه نوشت که سفر والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی شاید مقدمه شناسایی دولت پکن از سوی دولت شاهنشاهی ایران باشد.
والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی که در زندگی سیاسی نقش فعالی دارند و بیشتر ماموریتهایی که جنبه بین المللی دارد را بر عهده میگیرند، در دیدار با رهبران چین کمونیست شاید از واکنش پکن نسبت به اراده کشور ایران به برقراری پیوندهای سیاسی با چین کمونیست بدون آنکه به روابط حسنه موجود میان ایران و چین ملی « فرمز » آسیب وارد بیاید، اطلاعاتی به دست آرند. تا به امروز پکن « تئوری دو چین » را نپذیرفته است. با وجود این روشی که ایران برگزیده است، بر اساس همین اصل استوار است. شاهنشاه آریامهر در روز شنبه ۲۱ فروریدن ماه ۱۳۵۰ به گروهی از روزنامه نگاران مصری فرمودند که دولت ایشان مسله شناسایی چین کمونیست را بررسی میکند.
وزارت امور خارجه ایران روز یکشنبه ۲۲ فروردین ماه با بیرون دادن اعلامیهای تاکید کرد این مسله همانند هر مسله دیگر بین المللی عملا مورد « بررسی » است اما ممکم نیست در این میان حقوق قانونی شانزده میلیون مردم « چین ملی » که یک کشور مستقل و هموند سازمان ملل متحد است در نظر گرفته نشود.
۲۴ فروردین ماه ۱۳۵۰ والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی برای یک دیدار ده روزه رسمی وارد پکن شدند. هنگام ورود پایوران برجسته چین کمونیست به پیشباز والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی آمدند. والاحضرت اشرف پهلوی از راه شانگهای وارد پکن شدند. پیشتر سه تن از سران رسمی چین کمونیست از پکن به شانگهای آمده بودند تا والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی را در پرواز از ایالت شانگهای به پکن همراهی کنند. خبرگزاری چین کمونیست اعلام داشت که والاحضرت و همراهان چهار تنی ایشان، هنگام ورود به پکن از سوی سران چین کمونیست پیشباز گردیدند و بی درنگ پس از ورود به پکن با چوئن لای نخست وزیر چین کمونیست دیدار و گفتگو کردند.
ایران و چین کمونیست دارای هیچ گونه پیوند سیاسی نیستند و دعوت پکن از والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی خواهر شاهنشاه ایران در محافل خاوردور به عنوان کوشش چین کمونیست به شناخت موجودیتش از سوی ایران تلقی گردیده است.
۲۵ فروردین ماه ۱۳۵۰ چوئن لای نخست وزیر چین کمونیست در میهمانی که به سرفرازی ورود والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی بر پا نمود. در این میهمانی چوئن لای در سخنانی ابراز امیدواری کرد:
- این دیدار والاحضرت به گسترش تدریجی پیوندهای دوستانه میان ایران و چین کمونیست یاری خواهد نمود. وی افزود که تاریخ تماس میان چین و ایران به دو هزار سال پیش میرسد و این زمانی است که نمایندگان چین برای گشودن راه بازرگانی ابریشم از ایران دیدن کردند. نخست وزیر چین کمونیست ادامه داد و گفت: اما از هنگام جنگ دوم چهانی تماس میان دو کشور به سبب دخالت و خرابکاری امپریالیسم کمتر شد. چین و ایران دارای وجه مشترک فراوانی هستند و ما اطمینان داریم که آینده نیکی در انتظار توسعه روابط میان دو کشور ما است. دیدار والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی به توسعه تدریخی پیوندهای دوستانه میان دو کشور میانجامد و محیط دوستی و تفاهم را میان دو ملت ایران و چین افزایش و یاری میدهد.
در پایان چوئن لای از والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی و همراهان ایشان دعوت کرد که از بخشهای مختلف چین دیدن کنند و از نزدیک با مردم چین و محافل گوناگون آن تماس گیرند.
در پاسخ به سخنان چوئن لای والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی گفتند:
من خصوصی از چین کمونیست دیدن میکنم و بدین روی آنچه را که بیان میدارم نباید از آن برداشت سیاسی نمود. اما برای اطلاع آن دسته از کسانی که از هر اقدام نتیجه سیاسی میگیرند، بگذارید یادآور شوم که برادر تاجدار من، شاهنشاه ایران همواره این حقیقت را تاکید کردهاند که در این دنیای پرآشوب برقراری همزیستی مسالمت آمیز و همکاری بر اساس اصول احترام متقابل و تفاهم و حسن نیت میان کشورها با نظامهای متفاوت سیاسی و اقتصادی امری کاملا امکان پذیر است. بدین سان بودن من در چین کمونیست دلیلی بر صحت این ادعا دارد. تماس شخصی همانند تماس امروز ما سرانجام به گفتگو انجامید و گفتگو در جای خود ممکن است به تفاهم بیانجامد و تفاهم انجام راهی برای دوستی است و من میدانم که در انجام این دیدار ما نخستین گام را به سوی دوستی برداشتهایم.
۲۸ فروردین ماه ۱۳۵۰ والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی از پکن رهسپار شهر زیبای « هانگ چو » شدند. در این چند روز در چکن والاحضرت اشرف و همراهان از دانشگاه پکن دیدن کردند. در این بازدید پروفسور « چویی یوآن » معاون دانشگاه پکن والاحضرت را همراهی کرد و آگاهی درباره موسسات وابسته و بخشهای گوناگون دانشگاه داد. هنگام ترک پکن رهبران چین والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی و همراهان را پسواز نمودند در این آیین معاون نخست وزیر و معاون رییس مجلس ملی به پسواز آمده بودند. والاحضرت اشرف در شهر هانگ چو با مائوتسه تونگ دیدار و گفتگو خواهند کرد. این شهر در زمستان مورد علاقه مائو است.
رویتر مینویسد ایران هیچ گونه پیوند سیاسی با چین کمونیست ندارد و ناظران سیاسی بدین باورند که دیدار والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی با هدف هموار ساختن برقراری روابط میان دو کشور را به دنبال داشته باشد.
۱ اردیبهشت ماه ۱۳۵۰ والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی نیمه شب ۱ اردیبهشت ماه در پایان یک سفر شش روزه به چین کمونیست به تهران بازگشتند. این سفر که به دعوت دولت چین انجام یافت در محافل سیاسی جهان بدان اهمیت بسیار داده شد و اخبار مربوطه به آن بخش مهمی از رسانههای همگانی جهان را به خود ویژه ساخت. دولت و ملت چین با گرمی و صمیمیت از والاحضرت پیشباز کردند و والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی از چند شهر تاریخی و آثار باستانی چین بازدید فرمودند.
مصاحبه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی با خبرنگار روزنامه ژاپنی درباره چین کمونیست
مصاحبه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با نماینده روزنامه مینیشی چاپ ژاپن ۱ اردیبهشت ماه ۱۳۵۰ [۲]
شناسایی چین کمونیست مدتها است که مورد مطالعه ما قرار گرفتهاست، چون نمیتوان یک کشور هشتصدوشصتمیلیونی را نادیده گرفت. چگونه میتوان به کشوری با این جمعیت و با داشتن سلاحهای اتمی و هیدروژنی که به زودی قادر به حمل این سلاحها به مسافتهای دور نیز خواهد شد، بی اعتنا بود؟ اگر قرار باشد که در جهان صلح و همزیستی و همکاری ادامه پیدا کند چنین قدرتی است که بدون آن سازمان ملل متحد معنی حقیقی خود را نخواهد داشت.
این مسائل همیشه مورد توجه ما بود و اتفاقاً دعوتی از طرف دولت چین از خواهر من کردند و این دعوت مصادف بود با دعوتی که از بازیکنان پینگپنگ امریکایی و انگلیسی به عمل آمده بود. خواهر من این دعوت را پذیرفتند و ضمن پذیرایی گرمی که به عمل آمد، مذاکرات دوستانهای نیز بین ایشان و مقامات چینی انجام شد. گزارشهایی که خواهر من در مراجعت به من خواهند داد، ممکن است جالب باشد.
اینک ما با چین ارتباط مستقیم نداریم و اگر در گزارشی که ایشان به من میدهند مطالب تازهای وجود داشته باشد، ممکن است از آن نتیجه بیشتری بگیریم.
این یک واقعیت است که دیر یا زود اگر دنیا بخواهد بر اساس صلح زندگی کند، باید این مملکت بزرگ را به حساب آورد.
خارج نگاه داشتن چین از سازمان ملل متحد مصلحت نیست و سیاست ایران در این مورد با شما خیلی نزدیک است. با آنکه ما آریایی هستیم، خودمان را آسیایی میدانیم نه اروپایی. ما باید منافع خودمان را در نظر بگیریم.
ارتباط و تجارت با کشور چین ممکن است منافع زیادی داشته باشد، به خصوص که خود چینیها نیز در این مورد تمایل نشان میدهند.
در ضیافت شامی که به افتخار خواهر من داده شد، نخست وزیر چین نسبت به ایجاد روابط دوستانه تدریجی با مملکت و ملت ایران اشاره کردند.
البته در صورت ایجاد رابطه با چین ما نمیخواهیم حقوق تایوان و دولت و مردم آنجا را نفی کنیم. آنها هم حق دارند راجع به سرنوشت خودشان کاملاً آزادانه اظهار عقیده بکنند، ولی فکر میکنم رویه کنونی تایوان، که در صورت ایجاد رابطه از طرف یک کشور با چین روابط خود را با آن کشور قطع میکنند، رویه سختی است، کشور چین یک واقعیت است و ادامه این رویه مآلا به مصلحت خود آنها نیز نخواهد بود.
مصاحبه والاحضرت اشرف پهلوی با رسانههای همگانی
۶ اردیبهشت ماه ۱۳۵۰ والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی در کاخ اختصاصی خود در سعدآباد با نمایندگان رسانههای همگانی ایران و خبرگزاریهای بین المللی گفتگو کردند و پرسشهای آنان پاسخ دادند. [۳]والاحضرت رسا ابعاد گوناگون سفر خویش به چین کمونیست را روشن ساختند و با ابراز خوش بینی به آینده مناسبات تهران و پکن از دیپلماسی « پینگ پنگ » پکن به عوان سیاست درهای باز که در افق سیاست بین المللی اثر مثبت و فراوان خواهد داشت یاد نمودند.
والاحضرت اشرف در این مصاحبه از درونمایه گزارش محرمانهای را که در بازگشت از سفر به پیشگاه شاهنشاه آریامهر فراداشتهاند، نگفتند، و با وجود پافشاری خبرنگاران از اینکه در این گزارش پیشنهاد شناسایی چین کمونیست را دادهاند یا نه، خودداری فرمودند. والاحضرت تاکید کردند که گرفتن تصمیم پایانی در زمینه شناخت رژیم پکن، تنها با شخص اعلیحضرت شاهنشاه خواهد بود، اما رویهم رفته ایشان در این باره خوشبین هستند.
در پاسخ به پرسش دیگر در باره امکان تغییر رای ممتنع ایران به رای مثبت برای ورود چین کمونیست به سازمان ملل، والاحضرت فرمودند که این موضوع هم بستگی به تصمیم شناسایی رژیم پکن از سوی ایران خواهد داشت و افزودند که ایران در سالهای اخیر نسبت به عضویت چین کمونیست رای ممتنع داده است و تغییر آن در آینده شدنی است.
در پاسخ به پرسش دیگری در زمینه اثرات مناسبات ایران و جمهوری چین ملی « فرمز » در صورت شناسایی چین کمونیست از سوی تهران، به مصاحبه اخیر شاهنشاه با روزنامه نگار ژاپنی اشاره کردند و گفتند: یک کشور آسیایی مانند ایران هرگز نمیتواند کشور هشتصد میلیونی چین را که درارای تکنیک نظامی فوق العاده است، نادیده بگیرد. اگر تهران تصمیم به شناسایی چین کمونیست بگیرد، روابط ایران با چین ملی بستگی کامل به واکنش دولت چین ملی خواهد داشت.
والاحضرت اشرف پهلوی در روشن ساختن دیدگاههای خود نسبت به دیپلماسی اخیر و جنجالی پکن که به دیپلماسی پینگ پنگ شناخته شده است، گفتند: " این سیاست درهای باز، در افق سیاست بین المللی حسن اثر بسیار خواهد داشت. تنها تیم پینگ پنگ ایالات متحده نبود که همزمان با اقامت ایشان در چین کمونیست از آن کشور بازدید میکرد، بلکه تیمهایی از انگلیس، کانادا و یک کشور افریقایی نیز برای انجام مسابقه به چین رفته بودند و این مجموعه این دگرگونیها بسیار امیدبخش بود.
والاحضرت در فواصل مصاحبه به خاطرات و برداشتهای سفر خود به چین کمونیست اشاره کردند و در روشن سازی شخصیت « چوئن لای » نخست وزیر چین کمونیست از وی با عناوین « عمیق، آگاه، سریع الانتقال، خوش بیان و بذله گو و بی نهایت در کار خود وارد، یاد کردند. والاحضرت یادآور شدند که برای نخستین بار، شش سال پیش در اندونزی، در آیین سالگرد کنفرانس باندونگ با چوئن لای آشنا شدند و دست دادند. از همان زمان به پکن دعوت شدند، اما به سبب گرفتاریهای فراوان در این مدت، فرصت دیدار از چین کمونیست که همواره آرزوی ایشان بود، دست نداد، اگر مناسبات ایران و چین کمونیست پیشرفت کند، بسیار خوشوقت خواهند شد که از نخست وزیر چین برای دیدار از ایران دعوت کنند تا بتوانند به گونهای جبران بخشی از پذیراییهای گرمی که از ایشان در سفر چین انجام یافته است را بنمایند.
والاحضرت گفتند که مردم چین کمونیست مردمی پرکار، پاکیزه و فوق العاده نجیب هستند و میهمان نوازی و پیشباز گرم این مردم از میهمانان خارجی چشم گیر و احساساتی کاملا واقعی است. هنگامی که در شانگهای از یک مدرسه و از یک طرح خانه سازی دیدن میکردند، کودکانی که سن آنها میان ۴ تا ۵ سال بود، با مهربانی و گرمی فراوان همانند آنکه با عزیزترین بستگان خود روبرو شدهاند، با ایشان برخورد کردند. این کودکان با صمیمیت به ایشان عنوان خاله و عمه دادند.
والاحضرت اشرف پهلوی هم چنین گفتند که عنوان شاهزادگی ایشان کنجکاوی در مردم چین برنیانگیخت و در باره اطلاعات مردم چین درباره ایران گفتند: شخصیتهایی که ایشان با آنها تماس داشتند اطلاعاتشان درباره ایران قوق العاده بود و اینان برای شخصیت شاهنشاه و انقلاب ایران احترام عمیقی قایل بودند.
والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی در پاسخ به پرسش درباره آزادی، برابری و حقوق زن و مرد در چین گفتند: با آنکه در چین هنوز سنتهای قدیمی برقرار است، با این وجود مسله برابری حقوق زن و مرد در آن کشور اصلا مطرح نیست. تلاش ملت چین برای از میان بردن فقر و گرسنگی درخور تحسین است و پیشرفتهای آنان در تکنولوژی و علوم فضایی به خوبی آشکار میباشد.
والاحضرت در پاسخ به پرسشهای دیگر فرمودند: در چین جنسهای لوکس نایاب است و در مورد شدنی بودند توسعه روابط اقتصادی و بازرگانی میان ایران و چین گفتند که این مسله بستگی به منافع دو کشور در برقراری این روابط دارد.