بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در باریابی وزیر مشاور و رییس سازمان برنامه و بودجه و معاونان سازمان ۱۷ تیر ماه ۱۳۵۴

از مشروطه
پرش به: گشتن، جستجو


بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در باریابی وزیر مشاور و رییس سازمان برنامه و بودجه و معاونان سازمان ۱۷ تیر ماه ۱۳۵۴


سرشماری عمومی نفوس همواره از آرمان‌های ترقی‌خواهان ایران بوده‌است، زیرا دست یافتن به اطلاعاتی که وضع مردم ایران را در سطوح گوناگون روشن نماید، برای تهیه برنامه‌های عمرانی کشور ضرورت حیاتی دارد.
این کار مانند بسیاری از اقدامات دیگر به طور اساسی در زمان سلطنت اعلیحضرت رضاشاه کبیر مورد توجه واقع شد و پایه‌گذاری گردید و قانون سرشماری در خردادماه ۱۳۱۸ تهیه و به تصویب قوه مقننه رسید و فرمان آن نیز به دولت ابلاغ شد.
متأسفانه به علت شروع جنگ جهانی دوم و حوادث تأسف‌آور شهریورماه ۱۳۲۰، این موضوع ناتمام ماند، ولی این مطلبی نبود که بتوان برای همیشه آن را نادیده گرفت. روی این اصل، در سال ۱۳۳۵ اجازه داده‌شد که سرشماری عمومی نفوس انجام یابد و برای رسیدن به هدف‌های برنامه‌های عمرانی هر ده سال یک بار تکرار شود. آخرین سرشماری در آبان‌ماه ۱۳۴۵ انجام شد و در سال آینده، یعنی در آبان‌ماه ۱۳۵۵ نیز مجدداً تکرار خواهدشد.
در ایران امروز انجام سرشماری عمومی نفوس به این منظور است که مسئولان عمران و آبادانی کشور بدانند احتیاجات مملکت از لحاظ ایجاد مدارس، احداث درمانگاه‌ها، بیمارستان‌ها، راه‌سازی، تأمین آب مشروب، غذا، کار و مانند اینها چیست.
در سال آینده با انجام سرشماری عمومی نفوس و مسکن، جزئیات مربوط به جمعیت ایران که در آن سال متجاوز بر سی‌وچهارمیلیون نفر خواهدشد، معلوم می‌شود.
توزیع جمعیت بر حسب زن و مرد و خرد و بزرگ به دست می‌آید و میزان دقیق افزایش جمعیت معین می‌گردد و این حائز اهمیت زیاد است، زیرا اگر افزایش جمعیت در کل کشور و یا در برخی از نقاط آن کندتر یا سریع‌تر از حد مطلوب باشد، باید سیاست توزیع جمعیت و تنظیم ابعاد خانواده را با آن سازگار سازیم.
با انجام سرشماری عده دقیق کسانی که در سطوح آموزشی از کودکستان تا دانشگاه تحصیل می‌کنند، روشن می‌شود و نیز عده کسانی که در سن تحصیل هستند ولی به جهاتی به مدرسه نمی‌روند، معلوم می‌گردد و بدیهی است متعاقب آن دولت در جهت رفع محظورات اقدام خواهدکرد.
به همین منوال با انجام سرشماری توزیع خدمات درمانی و بهداشتی، چه از لحاظ تأسیسات و چه از لحاظ کار، از تهران گرفته تا دورترین و کوچکترین آبادی‌های کشور که ممکن است بیش از چند خانوار سکنه نداشته‌باشد، به دست می‌آید، در این زمینه نیز پیشرفت‌ها و احیاناً نارسایی‌ها به دقت سنجیده شده و متعاقباً اقدامات لازم از طرف سازمان‌های مسئول به عمل خواهدآمد.
سرشماری عمومی نفوس، اطلاعات جامع و دقیقی درباره نیروی انسانی، مهارت و اشتغال به دست می‌دهد و عده شاغلین و رشته‌های فعالیت آنان و همچنین عده‌ای داوطلبان ورود به بازار کار روشن می‌شود.
چون سرشماری نفوس توأم با سرشماری مسکن انجام می‌گیرد، در این سرشماری اطلاعات بسیاری درباره وضع مسکن همه مردم ایران، خواه شهرنشین و خواه روستانشین فراهم می‌آید و بدیهی است همین اطلاعات نیازمندی‌ها را، هم از لحاظ کمّی و هم از لحاظ کیفی، روشن می‌سازد.
مهمتر از همه، انجام سرشماری سبب خواهدشد که بر اساس اطلاعاتی که به دست خواهدآمد، علاوه بر آنکه خواهیم توانست وضع کنونی را به دقت بسنجیم، نیازمندی‌های آینده را نیز پیش‌بینی کرده و برنامه‌های عمرانی کشور را بر پایه این پیش‌بینی‌ها استوار کنیم. به همین دلیل مقرر شده‌است که سرشماری توسط سازمانی انجام گیرد که مستقیماً زیر نظر دستگاه برنامه‌ریزی کشور (سازمان برنامه و بودجه) است و به این ترتیب جوابگوی نیازهای آماری برنامه‌ریزان می‌باشد. بدیهی است که در امر آمار، تنها به سرشماری‌های ده ساله اکتفا نمی‌شود. در فواصل سرشماری‌ها، آمارهای سالانه و در مواردی سه ماهه و حتی ماهانه در زمینه‌های گوناگون جمع‌آوری می‌شود. در سال گذشته سرشماری کشاورزی انجام گرفت. هم اکنون سرشماری صنعتی در دست اقدام است. چند ماه بعد هم آمارگیری نمونه‌ای کشاورزی همراه با اندازه‌گیری مستقیم زمین و محصول آغاز خواهدشد. در جمع‌آوری اطلاعات باید تا جایی رفت که به عنوان مثال آمار درختان کشور نیز منظماً در دست باشد. چون فراوانی آمارگیری‌ها در حال افزایش است و زمینه‌های متعددی را در بر می‌گیرد، ناگزیر مسئله ضبط و نگاهداری و بهره‌برداری از اطلاعات مطرح است.
حجم اطلاعات آماری که همه ساله در ایران جمع‌آوری می‌گردد، در حدود میلیاردها است. در چنین شرایط جز با استفاده از وسایل پیشرفته ماشینی، کاری میسر نیست. به همین جهت از چندی پیش دستور داده‌ایم مخزن ماشینی اطلاعات آماری، به نام بانک داده‌های آماری در مرکز آمار ایران ایجاد شود.
این مخزن کلیه اطلاعات آماری را به صورت سری‌های زمانی برای استفاده‌کنندگان بخش‌های عمومی و خصوصی همیشه آماده خواهدداشت.
خوشبختانه کشور ما در راه استفاده از ماشین‌های حسابگر، گام‌های بلندی برداشته‌است و امروزه در زمره کشورهایی قرار دارد که از این تکنولوژی پیشرفته استفاده می‌کنند. علاوه بر این، ایران در کار ساختن وسایل و لوازم الکترونیکی نیز وارد شده‌است و به زودی محصولات آن در دسترس استفاده‌کنندگان قرار خواهدگرفت. به مرکز آمار ایران دستور داده شده‌است که در انجام سرشماری، از پیشرفته‌ترین وسایل ماشینی استفاده کند تا هر چه زودتر نتایج آن در اختیار مسئولان امور گذارده شود. همۀ سازمان‌های دولتی، اعم از کشوری و لشکری، در تأمین وسایط نقلیه و افراد، مرکز آمار ایران را یاری خواهندداد.
انتظار ما این است همه ایرانیان در هر کجا که هستند، با جان و دل با مرکز آمار همکاری نمایند تا این سرشماری به بهترین وجهی انجام پذیرد.