شاهنامه/پادشاهی خسرو پرویز ۶

'

شاهنامه (پادشاهی خسرو پرویز ۶) از فردوسی

'

جهاندار چون نامه‌ها را بخواند		مر او را بکرسی زرین نشاند
بدو گفت کای مرد بسیاردان		تو بهرام را نزد من خوار دان
کنون ز آنچ کردی رسیدی بکام		فزون‌تر مجو اندرین کار نام
بفرمود تا نزد او شد دبیر		مران پاسخ نامه را ناگزیر
نوشت اندران نامه‌های دراز		که این مهتر گرد گردن فراز
همه نامه‌های تو برخواندیم		فرستاده را پیش بنشاندیم
به گفتار بیکار با خسرویم		به دل با تو همچون بهار نویم
چولشکر بیاری بدین مرز وبوم		که اندیشد از گرز مردان روم
همه پاک شمشیرها برکشیم		به جنگ اندورن رومیان را کشیم
چو خسرو ببیند سپاه تو را		همان مردی و پایگاه تو را
دلش زود بیکار ولرزان شود		زپیشت چو روبه گریزان شود
بدان نامه‌ها مهر بنهاد شاه		ببرد ان پسندیده‌ی نیک خواه
بدو گفت شاه ای خردمند مرد		برش گنج یابی ازین کارکرد
مرو را گهر داد و دینار داد		گرانمایه یاقوت بسیار داد
بدو گفت کاین نزد چوبینه بر		شنیده سخنها برو بر شمر
بیامد به نزدیک چوبینه مرد		شنیده سخنها همه یادکرد
چو مرد جهانجوی نامه بخواند		هوارا بخواند وخرد را براند
ازان نامه‌ها ساز رفتن گرفت		بماندند ایرانیان درشگفت
برفتند پیران به نزدیک اوی		چودیدند کردار تاریک اوی
همی‌گفت هرکس کز ایدر مرو		زرفتن کهن گردد این روز نو
اگر خسرو آید به ایران زمین		نبینی مگر گرز و شمشیر کین
برین تخت شاهی مخور زینهار		همی‌خیره بفریبدت روزگار
نیامد سخنها برو کارگر		بفرمود تا رفت لشکر بدر
همی‌تاخت تا آذر آبادگان		سپاهی دلاور ز آزادگان
سپاه اندر آمد بتنگ سپاه		ببستند بر مور و بر پشه راه
چنین گفت پس مهتر کینه خواه		که من کرد خواهم به لشکر نگاه
ببینم که رومی سواران کیند		سپاهی کدامند و گردان کیند
همه برنشستند گردان براسپ		یلان سینه و مهتر ایزد گشسپ
بدیدار آن لشکر کینه خواه		گرانمایگان برگرفتند راه
چولشکر بدیدند باز آمدند		به نزدیک مهتر فراز آمدند
که این بی کرانه یکی لشکرند		ز اندیشه ما همی‌بگذرند
وزان روی رومی سواران شاه		برفتند پویان بدان بارگاه
ببستند بر پیش خسرو میان		که ما جنگ جوییم زایرانیان
بدان کار همداستان گشت شاه		کزو آرزو خواست رومی سپاه
چوخورشید برزد سراز تیره کوه		خروشی برآمد زهر دو گروه
که گفتی زمین گشت گردان سپهر		گر از تیغها تیره شد روی مهر
بیاراسته میمن و میسره		زمین کوه گشت آهنین یکسره
از آواز اسپان و بانگ سپاه		بیابان همی‌جست بر کوه راه
چو بهرام جنگی بدان بنگرید		یکی خنجر آبگون برکشید
نیامد به دل‌ش اندرون ترس وبیم		دل شیر دربیشه شد بد و نیم
به ایرانیان گفت صف برکشید		همه کشور دوک لشکر کشید
همی‌گشت گرد سپه یک تنه		که دارد نگه میسره ومیمنه
یلان سینه را گفت برقلبگاه		همی‌باش تا پیش روی سپاه
که از لشکر امروز جنگی منم		بگاه گریزش درنگی منم
نگه کرد خسرو بدان رزمگاه		جهان دید یکسر زلشکر سیاه
رخ شید تابان چوکام هژبر		همی تیغ بارید گفتی ز ابر
نیاتوس و بندوی و گستهم وشاه		ببالا گذشتند زان رزمگاه
نشستند بر کوه دوک آن سران		نهاده دو دیده بفرمانبران
ازان کوه لشکر همی‌دید شاه		چپ وراست و قلب و جناح سپاه
چوبرخاست آواز کوس از دو روی		برفتند مردان پر خاشجوی
تو گفتی زمین کوه آهن شدست		سپهر ا زبر خاک دشمن شدست
چو خسرو بران گونه پیکار دید		فلک تار دید و زمین قار دید
به یزدان همی‌گفت برپهلوی		که از برتو ران پاک وبرتر توی
که برگردد امروز از رزم شاد		که داند چنین جز تو ای پاک وراد
کرابخت خواهد شدن کندرو		سر نیزه که شود خار و خو
دل و جان خسرو پراندیشه بود		جهان پیش چشمش یکی بیشه بود
که بگسست کوت ازمیان سپاه		ز آهن بکردار کوهی سیاه
بیامد دمان تامیان گروه		چو نزدیک ترشد بران برز کوه
به خسرو چنین گفت کای سرفراز		نگه کن بدان بنده دیوساز
که بااو برزم اندر آویختی		چواو کامران شد تو بگریختی
ببین از چپ لشکر ودست راست		که تا از میان دلیران کجاست
کنون تا بیاموزمش کارزار		ببیند دل و رزم مردان کار
چو بشنید خسرو زکوت این سخن		دلش گشت پردرد و کین کهن
کجا گفت کز بنده بگریختی		سلیح سواران فروریختی
ورا زان سخن هیچ پاسخ نداد		دلش گشت پرخون و سر پر ز باد
چنین گفت پس کوت را شهریار		که روپیش آن مرد ابلق سوار
چوبیند تو را پیشت آید به جنگ		تومگریز تا لب نخایی زننگ
چوبشنید کوت این سخن بازگشت		چنان شد که با باد انباز گشت
همی‌رفت جوشان ونیزه بدست		به آوردگه رفت چون پیل مست
چو نزدیک شد خواست بهرام را		برافراخت زانگونه زونام را
یلان سینه بهرام را بانگ کرد		که بیدارباش ای سوار نبرد
که آمد یکی دیو چون پیل مست		کمندی بفتراک و نیزه بدست
چو بهرام بشنید تیغ از نیام		برآهخت چون باد و برگفت نام
چوخسرو چنان دید برپای خاست		ازان کوه‌سر سر برآورد راست
نهاده بکوت و به بهرام چشم		دو دیده پر از آب و دل پر ز خشم
چو رومی به نیزه درآمد زجای		جهانجوی بر جای بفشارد پای
چو نیزه نیامد برو کارگر		بر وی اندر آورد جنگی سپر
یکی تیغ زد بر سر و گردنش		که تاسینه ببرید تیره تنش
چو آواز تیغش به خسرو رسید		بخندید کان زخم بهرام دید
نیاتوس جنگی بتابید چشم		ازان خنده‌ی خسرو آمد بخشم
به خسرو چنین گفت کای نامدار		نه نیکو بود خنده درکارزار
تو رانیست از روم جز کیمیا		دلت خیره بینم بکین نیا
چو کوت هزاره به ایران و روم		نبینند هرگز به آباد بوم
بخندی کنون زانک اوکشته شد		چنان دان که بخت تو برگشته شد
بدو گفت خسرو من از کشتنش		نخندم همی وز بریده تنش
چنان دان که هرکس که دارد فسوس		همو یابد از چرخ گردنده کوس
مرا گفت کز بنده بگریختی		نبودت هنر تا نیاویختی
ازان بنده بگریختن نیست ننگ		که زخمش بدین سان بود روز جنگ
وزان روی بهرام آواز داد		که‌ای نامداران فرخ نژاد
یلان سینه و رام و ایزد گسسپ		مرین کشته را بست باید بر اسپ
فرستید ز ایدر به لشکر گهش		بدان تابریده ببیند شهش
تن کوت رازود برپشت زین		بتنگی ببستند مردان کین
دوان اسپ با مرد گردن فراز		همی‌شد به لشکر گه خویش باز
دل خسرو ازکوت شد دردمند		گشادند زان کشته بند کمند
بران زخم او بر پراگند مشک		بفرمود پس تا بکردند خشک
به کرباس بر دوختش همچنان		زره دربر و تنگ بسته میان
به نزدیک قیصر فرستاد باز		که شمشیر این بنده‌ی دیوساز
برین گونه برد همی روز جنگ		ازو گر هزیمت شدم نیست ننگ
همه رو میان دلشکسته شدند		به دل پاک بی‌جنگ خسته شدند
همی‌ریخت بطریق خونین سرشک		همی رخ پر از آب و دل پر ز رشک
بیامد ز گردنکشان ده هزار		همه جاثلیقان گرد و سوار
یکی حمله بردند زان سان که کوه		بدرید ز آواز رومی گروه
چکاچک برخاست و بانگ سران		همان زخم شمشیر و گرز گران
توگفتی که دریا بجوشد همی		سپهر روان بر خروشد همی
ز بس کشته اندر میان سپاه		بماندند بر جای بربسته راه
ازان رومیان کشته شد لشکری		هرآنکس که بود از دلیران سری
دل خسرو از درد ایشان بخست		تن خسته زندگان راببست
همه کشتگان رابهم برفکند		تلی گشت برسان کوه بلند
همی‌خواندندیش بهرام چید		ببرید خسرو ز رومی امید
همی‌گفت اگر نیز رومی دو بار		کند همی برین گونه بر کارزار
جهان را تو بی‌لشکر روم دان		همان تیغ پولاد را موم دان
به سرگس چنین گفت پس شهریار		که فردا مبر جنگیان را به کار
تو فردا بیاسای تا من سپاه		بیارم ز ایرانیان کینه خواه
بایرانیان گفت فردا به جنگ		شما را بباید شدن بی‌درنگ
همه ویژه گفتند کایدون کنیم		که کوه و بیابان پر از خون کنیم
چو بر زد ز دریا درفش سپید		ستاره شد از تیرگی ناامید
تبیره زنان از دو پرده سرای		برفتند با پیل و باکرنای
خروش آمد و ناله‌ی گاودم		هم از کوهه‌ی پیل رویینه خم
تو گفتی بجنبد همی دشت وراغ		شده روی خورشید چون پر زاغ
چو ایرانیان برکشیدند صف		همه نیزه و تیغ هندی بکف
زمین سر به سر گفتی ازجوشنست		ستاره ز نوک سنان روشنست
چو خسرو بیاراست بر قلبگاه		همه دل گرفتند یکسر سپاه
ورامیمنه دار گردوی بود		که گرد ودلیر وجهانجوی بود
بدست چپش نامدار ارمنی		ابا جوشن وتیغ آهرمنی
مبارز چوشاپور وچون اندیان		بران جنگ بر تنگ بسته میان
همی‌بود گستهم بردست شاه		که دارد مر او را ز دشمن
چوبهرام یل رومیان راندید		درنگی شد وخامشی برگزید
بفرمود تاکوس برپشت پیل		ببستند وشد گرد لشکر چونیل
نشست ازبرپشت پیل سپید		هم آوردش ازبخت شد ناامید
همی‌راند آن پیل تامیمنه		بشاپور گفت ای بد بدتنه
نه پیمانت این بد به نامه درون		که پیش من آیی بدین دشت خون
نه این باشد آیین پرمایگان		همی تن بکشتن دهی رایگان
بدو گفت شاپور کای دیوفش		سرخویش دربندگی کرده کش
ازین نامه کی بود نام ونشان		که گویی کنون پیش گردنکشان
گرانمایه خسرو بشاپور گفت		من آن نامه با رای او بود جفت
به نامه توپاداش یابی زمن		هم ازنامداران این انجمن
چوهنگام باشد بگویم تو را		زاندیشه بد بشویم تو را
چوبهرام آواز خسرو شنید		باندیشه آن جادوی را بدید
برآشفت وزان کار تنگ آمدش		چوارغنده شد رای جنگ آمدش
جفا پیشه برپیل تنها برفت		سوی قلب خسرو خرامید تفت
چوخسرو چنان دید با اندیان		چین گفت کای نره شیر ژیان
برین پیل برتیرباران کنید		کمان را چوابر بهاران کنید
از ایرانیان آنک بد روزبه		کمان برنهادند یکسر بزه
زپیکان چنان گشت خرطوم پیل		توگفتی شد از خستگی پیل نیل
هم آنگاه بهرام بالای خواست		یکی مغفر خسرو آرای خواست
همان تیرباران گرفتند باز		برآشفت بهرام گردن فراز
پیاده شد آن مرد پرخاشخر		زره دامنش رابزد برکمر
سپر برسرآورد وشمشیر تیر		برآورد زان جنگیان رستخیز
پیاده زبهرام بگریختند		کمانهای چاچی فروریختند
یکی باره بردند هم درزمان		سپهبد نشست از بر اودمان
خروشان همی‌تاخت تا قلبگاه		بجایی کجا شاه بد بی‌سپاه
همه قلبگه پاک برهم درید		درفش جهاندار شد ناپدید
وزان جایگه شد سوی میسره		پس پشتش آزادگان یکسره
نگهبان آن دست گردوی بود		که مردی دلیر وجهانجوی بود
برادر چوروی برادر بدید		کمان را بزه کرد واندرکشید
دوخونی بران سان برآویختند		که گفتی بهمشان برآمیختند
بدین سان زمانی برآمد دراز		همی یک زدیگر نگشتند باز
بدو گفت بهرام کای بی‌پدر		به خون برادر چه بندی کمر
بدو گفت گردوی کای پیسه گرگ		تونشنیدی آن داستان بزرگ
که هرکو برادر بود دوست به		چو دشمن بود بی پی و پوست به
تو هم دشمن و بد تن و ریمنی		جهان آفرین را به دل دشمنی
به پیش برادر برادر به جنگ		نیاید اگر باشدش نام و ننگ
چوبشنید بهرام زو بازگشت		برآشفت و با او دژم ساز گشت
همی‌راند گردوی نا نزد شاه		ز آهن شده روی جنگی سیاه
برو آفرین کرد خسرو به مهر		که پاداش بادت ز گردان سپهر
فرستاده خسرو به شاپور کس		که موسیل راباش فریادرس
بکوشید تا پشت پشت آورید		مگر بخت روشن به مشت آورید
به گستهم گفت آن زمان شهریار		که گر هیچ رومی کند کارزار
چو بهرام جنگی شکسته شود		وگر نیز در جنگ خسته شود
همه رومیان سر به گردون برند		سخنها ز اندازه بیرون برند
نخواهم که رومی بود سرفراز		به ما برکنند اندرین جنگ ناز
بدیدم هنرهای رومی همه		بسان رمه روزگار دمه
هم آن به که من با سپاه اندکی		ز چوبینه آورد خواهم یکی
نخواهم درین کار یاری ز کس		امیدم به یزدان فریادرس
بدو گفت گستهم کای شهریار		به شیرین روانت مخور زینهار
چو رایت چنین است مردان کین		بخواه و مکن تیره روی زمین
بدو گفت خسرو که اینست روی		که گفتی ز لشکر کنون یار جوی
گزین کرد گستهم ز ایران سوار		ده و چار گردنکش نامدار
نخستین ازین جنگیان نام خویش		نوشت و بیاورد و بنهاد پیش
دگر گرد شاپور با اندیان		چو بند وی و گردوی پشت کیان
چو آذرگشسپ و دگر شیر ذیل		چو زنگوی گستاخ با شیر و پیل
تخواره که در جنگ غمخواره بود		یلان سینه را زشت پتیاره بود
فرخ زاد و چون خسرو سرفراز		چو اشتاد پیروز دشمن گداز
چو فرخنده خورشید با اور مزد		که دشمن بدی پیش ایشان فرزد
چومردان گزین کرد ز ایران دو هفت		ز لشکر بیک سو خرامید تفت
چنین گفت خسرو بدین مهتران		که ای سرفرازن و فرمانبران
همه پشت را سوی یزدان کنید		دل خویش را شاد و خندان کنید
جز از خواست یزدان نباشد سخن		چنین بود تا بود چرخ کهن
برزم اندرون کشته بهتر بود		که در خانه‌ات بنده مهتر بود
نگهدار من بود باید به جنگ		بهنگام جنبش نسازم درنگ
همه هم زبان آفرین خواندند		ورا شهریار زمین خواندند
بکردند پیمان که از شهریار		کسی برنگردد ازین کارزار
سپهدار بشنید و آرام یافت		خوش آمدش وز مهتران کام یافت
سپه رابه بهرام فرخ سپرد		همی‌رفت با چارده مرد گرد
هم آنگه خروش آمد از دیده‌گاه		به بهرام گفتند کامد سپاه
جهان جوی بیدار دل برنشست		کمندی به فتراک و تیغی بدست
ز بالا چو آن مایه مردم بدید		تنی چند زان جنگیان برگزید
یلان سینه راگفت کاین بد نژاد		به جنگ اندرون دادمردی بداد
که من دانم کنون جزو نیست این		که یارد چمیدن برین دشت کین
برین مایه مردم به جنگ آمدست		وگر پیش کام نهنگ آمدست
فزون نیست با او سرافراز بیست		ازیشان کسی را ندانم که کیست
اگر پیشم آید جهان را بسم		اگر بر نیایم ازو ناکسم
به ایزد گشسپ ویلان سینه گفت		که مردان ندارند مردی نهفت
نباید که ما بیش باشیم چار		به خسرو مرا کس نیاید به کار
یکی بد کجا نام او جان فروز		که تیره شبان برگزیدی به روز
سپه را بدو داد و خود پیش رفت		همی تاخ با این سه بیدار تفت
چو بهرام را دید خسرو ز راه		به ایرانیان گفت کامد سپاه
کنون هیچ دل را مدارید تنگ		که آمد مرا روزگار درنگ
من و گرز و چوبینه بدنشان		شما رزم سازید با سرکشان
شما چارده یار و ایشان سه تن		مبادا که بینید هرگز شکن
نیاتوس با لشکر رومیان		ببستند ناچار یکسر میان
برفتند زان رزمگه سوی کوه		که دیدار بودی بهر دو گروه
همی‌گفت هرکس که پر مایه شاه		چرا جان فروشد ز بهر کلاه
بماند بدین دشت چندین سوار		شود خیره تنها سوی کارزار
همه دست برآسمان داشتند		که او را همه کشته پنداشتند
چو بهرام جنگی برانگیخت اسپ		یلان سینه و گرد ایزد گشسپ
بدیدند یاران خسروهمه		شد او گرگ و آن نامداران رمه
بماند آنگهی شاه ز آویختن		وزان شورش و باره انگیختن
جهاندار ناکام برگاشت اسپ		پس اندر همی‌رفت ایزدگشسپ
چوگستهم وبندوی وگردوی ماند		گوتاجور نام یزدان بخواند
بگستهم گفت آن زمان شهریار		که تنگ اندرآمد بد روزگار
چه بایست این بیهده رستخیز		بدیدند پشت من اندر گریز
بدو گفت گستهم کامد سوار		توتنهاشدی چون کنی کارزار
نگه کرد خسرو پس پشت خویش		ازان چار بهرام را دید پیش
همی‌داشت تن رازدشمن نگاه		ببرید برگستوان سیاه
ازوبازماندند هردوسوار		پس پشت اودشمن کینه دار
به پیش اندر آمد یکی غار تنگ		سه جنگی پس اندر بسان پلنگ
بن غارهم بسته آمد زکوه		بماند آن جهاندار دور ازگروه
فرود آمد از اسپ فرخ جوان		پیاده بران کوه برشد دوان
پیاده شد وراه اوبسته شد		دل نامداران ازو خسته شد
نه جای درنگ ونه جای گریز		پس اندر همی‌رفت بهرام تیز
بخسرو چنین گفت کای پرفریب		به پیش فراز توآمد نشیب
برمن چراتاختی هوش خویش		نهاده برین گونه بردوش خویش
چوشد زان نشان کار برشاه تنگ		پس پشت شمشیر و در پیش سنگ
به یزدان چنین گفت کای کردگار		توی برتر از گردش روزگار
بدین جای بیچارگی دست گیر		تو باشی ننالم به کیوان و تیر
هم آنگه چو از کوه برشد خروش		پدید آمد از راه فرخ سروش
همه جامه‌اش سبز و خنگی به زیر		ز دیدار او گشت خسرو دلیر
چو نزدیک شد دست خسرو گرفت		ز یزدان پاک این نباشد شگفت
چواز پیش بدخواه برداشتش		به آسانی آورد و بگذاشتش
بدو گفت خسرو که نام تو چیست		همی‌گفت چندی و چندی گریست
فرشته بدو گفت نامم سروش		چو ایمن شدی دور باش از خروش
کزین پس شوی بر جهان پادشا		نباید که باشی جز از پارسا
بدین زودی اندر بشاهی رسی		بدین سالیان بگذرد هشت و سی
بگفت این سخن نیز و شد ناپدید		کس اندر جهان این شگفتی ندید
چو آن دید بهرام خیره بماند		جهان آفرین را فراوان بخواند
همی‌گفت تا جنگ مردم بود		مبادا که مردی ز من گم بود
برآنم که جنگم کنون با پریست		برین تخت تیره بباید گریست
نیاتوس زان روی بر کوهسار		همی‌خواست از دادگر زینهار
خراشید مریم دو رخسار خویش		ز تیمار جفت جهاندار خویش
سپه بود برکوه و هامون وراغ		دل رومیان زو پر از درد و داغ
نیاتوس چون روی خسرو ندید		عماری زرین به یکسو کشید
بمریم چنین گفت کاندر نشین		که ترسم که شد شاه ایران زمین
هم آنگاه خسرو بران روی کوه		پدید آمد از راه دور از گروه
همه لشکر نامور شاد شد		دل مریم از درد آزاد شد
چوآمد به مریم بگفت آنچ دید		وزان کوه خارا سر اندر کشید
چنین گفت کای ماه قیصر نژاد		مرا داور دادگر داد داد
نه از کاهلی بدنه از بد دلی		که در جنگ بد دل کند کاهلی
بدان غار بی‌راه در ماندم		به دل آفریننده را خواندم
نهان داشت دارنده کارجهان		برین بنده گشت آشکارا نهان
فریدون فرخ ندید این به خواب		نه تورو نه سلم و نه افراسیاب
که امروز من دیدم ای سرکشان		ز پیروزی و شهریاری نشان
بدیشان بگفت آن کجا دید شاه		از آن پس به فرمود تا آن سپاه
همه جنگ را تاختن نوکنند		برزم اندرون یاد خسرو کنند
وزان روی بهرام شد پر ز درد		پشیمان شده زان همه کارکرد
هم آنگه ز کوه اندر آمد سپاه		جهان شد ز گرد سواران سیاه
وزان روی بهرام لشکر براند		به روز اندرون روشنایی نماند
همی‌گفت هرکس که راند سپاه		خرد باید و مردی و دستگاه
دلیران که دیدند خشت مرا		همان پهلوانی سرشت مرا
مرا برگزیدند بر خسروان		به خاک افگنم نام نوشین روان
ز لشکر بر شاه شد خیره خیر		کمان را بزه کرد و یک چوبه تیر
بزد ناگهان بر کمرگاه شاه		بکژ اندر آویخت پیکان به راه
یکی بنده چون زخم پیکان بدید		بیامد ز دیباش بیرون کشید
سبک شهریار اندر آمد دمان		به بهرام چوبینه‌ی بد نشان
بزد نیزه‌یی بر کمربند اوی		زره بود نگسست پیوند اوی
سنان سر نیزه شد به دونیم		دل مرد بی‌راه شد پر ز بیم
چو بشکست نیزه بر آشفت شاه		بزد تیغ بر مغفر کینه خواه
سراسر همه تیغ برهم شکست		بدان پیکر مغفر اندر نشست
همی آفرین کرد هرکس که دید		هم آنکس که آواز آهن شنید
گرانمایگان از پس اندر شدند		چنان لشکری را بهم بر زدند
خرامید بندوی نزدیک شاه		که‌ای تاج تو برتو راز چرخ ماه
یکی لشکرست این چومور وملخ		گرفته بیابان همه ریگ و شخ
نه والا بود خیره خون ریختن		نه این شاه با بنده آویختن
هر آنکس که خواهد ز ما زینهار		به از کشته یا خسته در کارزار
بدو گفت خسرو که هرگز گناه		بپیچید برو من نیم کینه خواه
همه پاک در زینهار منند		به تاج اندرون گوشوار منند
برآمد هم آنگه شب از تیره کوه		سپه بازگشتند هر دو گروه
چوآمد غوپاسبان و جرس		ز لشکر نبد خفته بسیار کس
جهان جوی بندوی ز آنجا برفت		میان دو لشکر خرامید تفت
ز لشکر نگه کرد کنداوری		خوش آواز و گویا منا دیگری
بفرمود تا بارگی برنشست		به بیدار کردن میان را ببست
چنین تا میان دولشکر براند		کزو تا بدشمن فراوان نماند
خروشی برآورد کای بندگان		گنه کرده و بخت جویندگان
هران کز شما او گنهکارتر		به جنگ اندرون نامبردارتر
به یزدانش بخشید شاه جهان		گناهی‌که کرد آشکار و نهان
به تیره شبان چون برآمد خروش		نهادند هرکس به آواز گوش
همه نامداران بهرامیان		برفتن ببستند یک سر میان
چو برزد سر از کوه گیتی فروز		زمین را به ملحم بیاراست روز
همه دشت بی‌مرد و خرگاه بود		که بهرام زان شب نه آگاه بود
بدان خیمه‌ها در ندیدند کس		جز از ویژه یاران بهرام و بس
چو بهرام زان لشکر آگاه گشت		بیامد بران خیمه‌ها برگذشت
به یاران چنین گفت کاکنون گریز		به آید ز آرام با رستخیز
شتر خواست از ساروان سه هزار		هیو نان کفک افگن و نامدار
ز چیزی که در گنج بد بردنی		ز گستردنیها و از خوردنی
ز زرین و سیمین وز تخت عاج		همان یاره و طوق زرین وتاج
همه بار کردند و خود برنشست		میان از پی بازگشتن ببست
چو خورشید روشن بیاراست گاه		طلایه بیامد ز نزدیک شاه
به پرده سرای اندرون کس ندید		همان خیمه بر پای بر بس ندید
طلایه بیامد بگفت این به شاه		دل شاه شد تنگ زان رزمخواه
گزین کرد زان جنگیان سه هزار		زره دار و برگستوان ور سوار
به نستود فرمود تا برنشست		میان یلی تاختن را ببست
همی‌راند نستود دل پر ز درد		نبد مرد بهرام روز نبرد
همان نیز بهرام با لشکرش		نبود ایمن از راه وز کشورش
همی‌راند بی‌راه دل پر ز بیم		همی‌برد با خویشتن زر و سیم
یلان سینه و گرد ایزد گشسپ		ز یک سوی لشکر همی‌راند اسپ
به بی‌راه لشکر همی‌راندند		سخنهای شاهان همی‌خواندند
پدید آمد از دور یک پاره ده		کجا ده نبود از در مرد مه
همی‌راند بهرام پیش اندرون		پشیمان شده دل پر از درد و خون
چو از تشنگی خشک شدشان دهن		بیامد به خان یکی پیرزن
زبان را به چربی بیاراستند		وزان پیرزن آب و نان خواستند
زن پیر گفتار ایشان شنید		یکی کهنه غربیل پیش آورید
برو بر به گسترده یک پاره مشک		نهاده به غربیل بر نان کشک
یلان سینه به رسم به بهرام داد		نیامد همی در غم از واژ یاد
گرفتند واژ و بخوردند نان		نظاره بدان نامداران زنان
چو کشکین بخوردند می خواستند		زبانها به زمزم بیاراستند
زن پیر گفت ار میت آرزوست		میست و یکی نیز کهنه که دوست
بریدم کدو را که نوبد سرش		یکی جام کردم نهادم برش
بدو گفت بهرام چون می بود		ازان خوبتر جامها کی بود
زن پیر رفت و بیاورد جام		ازان جام بهرام شد شادکام
یکی جام پر بر کفش برنهاد		بدان تا شود پیرزن نیز شاد