بازدید اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو از برنامه‌های عمرانی استان خوزستان ۸ تا ۱۱ اسفند ماه ۱۳۴۵

بازدید اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر از برنامه‌های عمرانی همدان و گشایش سد شهناز ۱۸ خرداد ماه ۱۳۴۲

درگاه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۴۵ خورشیدی تازی

اصلاحات ارضی و الغای رژیم ارباب و رعیتی

ورود اعلیحضرتین به فرودگاه اهواز

اعلیحضرتین در سوسنگرد

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت در دفتر سازمان آب و برق خوزستان

بازدید اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو از برنامه‌های عمرانی استان خوزستان ۸ تا ۱۱ اسفند ماه ۱۳۴۵

۸ اسفند ماه ۱۳۴۵ ساعت ده بامداد روز دوشنبه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانوی ایران برای یک بازدید شش روزه از استان خوزستان با هواپیما رهسپار اهواز گردیدند. در فرودگاه مهرآباد هویدا نخست وزیر و کابینه اش و شماری از پایوران و ژنرال‌های ارتش به پسواز اعلیحضرتین در فرودگاه آمده بودند. دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران و اسداله علم وزیر دربار شاهنشاه در رکاب اعلیحضرتین می‌باشند. پیشتر وزیران کشور و آب و برق، تیمسار ارتشبد عظیمی ژنرال آجودان شاهنشاه، ابوالفتح آتابای معاون وزارت دربار شاهنشاهی، تیمسار سرتیپ هاشمی نژاد فرمانده گارد و آقایان امیر سلیمانی و رستم بختیار با هواپیمای دیگر رهسپار خوزستان شده بودند تا در آیین پیشباز از اعلیحضرتین حضور داشته باشند.

در فرودگاه اهواز آقای سالور استاندار، تیمسار سرلشکر زاهدی فرمانده لشکر ۸ زرهی، تیمسار سرلشکر سهیلی فرمانده ژاندارمری خوزستان، فرماندار اهواز، سناتور احمدی، نمایندگان طبقه‌های گوناگون مردم، هموندان سازمان زنان، عشایر و شماری از بزرگان استان برای پیشباز اعلیحضرتین آمده بودند. بی درنگ پس از پیاده شدن اعلیحضرتین از هواپیما گارد احترام، احترامات نظامی انجام یافت و سلام شاهنشاهی نواخته شد. آقای سالور استاندار خوش آمد گفت و سپس تیمسار زاهدی گزارش نظامی به آگاهی همایونی رساند. آنگاه فرماندار و سناتور احمدی، نماینده سازمان زنان خوزستان، نماینده قضات، شهردار اهواز، نماینده فرهنگیان و نماینده عشایر خوش آمد گفتند.

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پس از ابراز مهر به پیشبازکنندگان سوار بر خودرو گردیدند و با اسکورت رهسپار جای اقامت خویش شدند. در درازای راه ده‌ها تاق نصرت از سوی مردم اهواز بر پا شده بود و اهالی در دو سوی جاده ایستاده بودند و با ابراز شور و هیجان خودروی شاهنشاهشان را گلباران می‌کردند. اعلیحضرتین ناهار را خصوصی خوردند و پس از نیم روز از چهار صد دستگاه خانه‌های ارزان قیمت که از سوی استانداری برای کپرنشینان ساخته شده بود، بازدید کردند. آنگاه ساعت ۱۶ و سی دقیقه در باشگاه گمرک، کارمندان سازمان‌های دولتی، بازرگان و بزرگان شهر بار یافتند.

بازدید از سوسنگرد و دانشگاه گندی شاپور

۹ اسفند ماه ۱۳۴۵ بامدادان شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میان پیشباز باشکوه مردم شهر مرزی سوسنگرد وارد این شهر شدند و از این شهر بازدید فرمودند. پس از بازگشت شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح از سوسنگرد به اهواز، اعلیحضرتین ناهار را در کاخ استانداری خوردند و ایوار از دانشگاه گندی شاپور بازدید فرمودند.

جلوی گستره دانشگاه دو دانشجوی دختر و پسر خوش آمد گفتند و دسته گل‌های زیبایی به اعلیحضرتین فراداشتند. در سرسرای دانشگاه استادان و دانشیاران دانشکده‌های پزشکی، کشاورزی و دانشسرای عالی اهواز به شاهنشاه آریامهر ابراز شور و هیجان نمودند و از سوی رییس دانشگاه به پیشگاه اعلیحضرتین شناسانده شدند. سپس شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میان کف زدن‌های پیوسته دانشجویان به سالن اجتماعات تشریف فرما شدند، پس از اجرای « سرود خیرمقدم » و ترانه « مدح شاه » دانشجویان یک آواز گروهی اجرا کردند.

آنگاه دکتر مهرا رییس دانشگاه و دانشگاه پزشکی گندی شاپور گزارش رسایی به آگاهی همایونی رساند و پس از اشاره به پیشینه تاریخی این دانشگاه گفت:... با وجود آن که در این چند سال برای گسترش سازمان آموزشی و تکمیل وسایل و فنی و ساختمان دانشگاه کوشش‌هایی صورت گرفته، معهذا به سبب کمی اعتبار و نداشتن ساختمان مناسب برای کلاس‌های درس و محلی برای زندگی شبانه روزی دانشجویان دانشگاه نتوانسته است همگام با تحولات انقلاب همه جانبه شاه و مردم به جلو برود و نیاز استان خوزستان را از نظر تامین افراد متخصص در رشته‌های پزشکی و کشاورزی تامین نماید.

در این هنگام شاهنشاه آریامهر سخنانی ایراد کردند و فرمودند:

اگر به سوابق درخشان نام دانشگاه گندی شاپور که در تاریخ نماینده علم و فضل و درخشندگی نور فرهنگ ایران است. وظیفه ملی و فردی هر ایرانی است که بکوشد تا آوازه شهرت قدیمی این مرکز، دو مرتبه به همان بلندی و به همان عظمت شنیده‌بشود، و نه فقط گوشهای ایرانی، بلکه هر کسی را که به این فرهنگ، یعنی فرهنگ این سرزمین و اصولاً به فرهنگ بشری علاقمند باشد، نوازش دهد. دستور خواهم‌داد، دولت و مراکز برنامه‌ریزیِ ما در برنامه آینده که خوشبختانه به زودی شروع خواهدشد، تمام احتیاجات این دانشگاه را در قسمتهایی که مورد لزوم است، برطرف بکنند.

دانشکده پزشکی شما به خصوص روی شهرت گذشته خودش، در آینده اگر ممکن باشد باید سرآمد تمام دانشکده‌های پزشکی این مملکت باشد، و چون دانشگاه‌های دیگر هم مسلماً کوشش و تلاش و پیشرفت خواهندکرد، در هر صورت از هیچ کدام عقب‌تر نباشد. دانشکده کشاورزی شما هم همین طور، و هر دانشکده دیگری که در این استان مورد لزوم مردم یا برای پیشرفت کار باشد، تأسیس و ایجاد خواهدشد. برای مقررات و اساسنامه این دانشگاه لازم است که رئیس دانشگاه البته با مشورت با اساتید خودش و تماس با وزیر آموزش و پرورش هر مقرراتی را شبیه به یکی از دانشگاه‌های موجود ایران مثلاً شبیه به مقررات جدید دانشگاه تهران یا پهلویِ شیراز یا آریامهر اصفهان یا اگر چیز دیگری به نظرش می‌رسد پیشنهاد بکند تا مورد توجه قرارگیرد.

زندگی اساتید البته باید تأمین بشود و ما بهترین افراد ایرانی، بهترین مغزهای ایرانی، و اگر لازم شد بهترین مغزهای غیر ایرانی را برای پیشرفت کار در اینجا باید در اختیار داشته‌باشیم. علم و فرهنگ اصولاً نه مرز می‌شناسد نه ملیت. یکی از اشکالات امروز این است که اغلب مغزها ولو از ممالک دیگر، بعضی اوقات مثل آهنی به وسیله آهن‌ربا به مراکز علمی و فنی دیگر جذب می‌شوند، برای اینکه وسایل کار و شاید زندگیشان بهتر فراهم بشود. ما هم باید همین وسایل کار و زندگی را در اینجا فراهم بکنیم که بهترین مغزها به این قطب جذب بشوند. اهمیتی که به این دانشگاه می‌گذاریم درست است که یک قدری مربوط به اسم پر طمطراق و پر شهرت آن است، درست است که جمعیت‌های فارغ‌التحصیل این استان روزبه‌روز اضافه می‌شوند و در آینده به مراتب از این هم بیشتر خواهندشد، ولی به خصوص اهمیتی که بدان می‌گذاریم برای استعدادی است که در این مملکت مخصوصاً در این خطه از لحاظ استعداد فردی و انسانی دیگر استعداد این اقلیم موجود است که من برای آن حد و مانعی نمی‌شناسم. دریغ‌است و حیف است که امروزه حتی یک استعداد انسانی عاطل و یک امکان آبادانی دست نخورده بماند. پس شما نسبت به آینده خود این اطمینان را داشته‌باشید که دانشگاه شما همدوش و همگام سایر دانشگاه‌های ایران به سمت افق روزبه‌روز روشنتر و بالاتری به طور استوار گام برخواهدداشت.

در پایان این بازدید شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو به میان دانشجویان رفتند و دقایقی چند با آنها به گفتگو پرداختند. ساعت ۱۷ در میان احساسات پر شور دانشجویان و استادان و دانشیاران دانشگاه گندی شاپور اهواز اعلیحضرتین دانشگاه را ترک کردند.

شاهنشاه آریامهر یک سر رهسپار بازدید از کلاس‌های کمیته ملی پیکار جهانی با بیسوادی شدند و علیاحضرت شهبانو رهسپار استادیوم ورزشی گردیدند. هنگام ورود شاهنشاه آریامهر به دبستان دولتی بهار مرکز کلاس‌های کمیته ملی پیکار جهانی با بیسوادی، پیشاهنگ خردسالی دسته گلی فراداشت و خوش آمد گفت. دومین بازدید شاهنشاه آریامهر از کلاس‌های کمیته ملی پیکار جهانی با بیسوادی در دبستان غزالی بود.

در ساعت ۱۷ علیاحضرت شهبانو به استادیوم ورزشی فرح وارد شدند. علیاحضرت مبلغ چهار میلیون ریال برای ساختن یک استخر شنا و پنج میلیون ریال برای ساختن یک سالن ورزش برای پسران مقرر فرمودند و هم چنین دستور دادند که نقشه‌های مورد نیاز هر چه زودتر برای انجام این کار فراهم گردد.

علیاحضرت شهبانو ساعت ۱۷ و پانزده دقیقه استادیوم رهسپار خانه کودک وابسته به جمعیت شیر و خورشید سرخ اهواز شدند. هنگام ورود علیاحضرت به خانه کودک، کودک خردسالی خوش آمد گفت و دسته گلی فراداشت. علیاحضرت شهبانو در میان ابراز شور و هیجان و شادمانی کودکان پرورشگاه و هموندان سازمان جوانان شیر و خورشید سرخ، کودکان را مورد مهر قراردادند و از بخش‌های گوناگون خانه کودک و سازمان جوانان دیدن فرمودند. علیاحضرت شهبانو به سرپرستان جمعیت شیر و خورشید و هموندان هیات مدیره و بانوان نیکوکار اهواز که سرافرازی باریابی داشتند، فرمودند: باید دقیقا مطالعه کرد ومعلوم شود که برای پرورش روحی و جسمی کودکان چه وسایلی مورد نیاز است، تا وسایل لازم را در اختیار آنان قرار داد، مهمترین نکته این است که این کودکان باید وقتی به اجتماع وارد می‌شوند، حرفه‌ای بدانند و یا اگر استعداد بیشتری دارند و در تحصیل موفقیت کسب می‌کنند به ادامه تحصیل تشویق گردند، تا طوری بار بیایند که در اجتماع بتوانند روی پای خود بایستند و منتظر نباشند که سایرین از آنها نگهداری کنند. در تمان نقاطی که مسافرت کرده‌ام، همه جا نتیجه زحمات شیر و خورشید سرخ و افرادی که در شیر و خورشید سرخ کار می‌کنند، دیده می‌شود. امیدوارم که با کوشش همه این افراد وضع این گروه کودکان مملکت روز به روز بهتر شود.

بازدید شاهنشاه آریامهر از یکان‌های لشکر ۸ زرهی خوزستان

۱۰ اسفند ماه ۱۳۴۵ شاهنشاه آریامهر از یکان‌های گوناگون لشکر ۸ زرهی و تاسیسات لشکر بازدید فرمودند. در این بازدید ارتشبد عظیمی ژنرال آجودان شاهنشاه آریامهر، سرلشکر زاهدی فرمانده لشکر ۸ خوزستان و گروهی از ژنرال‌ها و افسران ارشد ارتش شاهنشاهی سرفرازی بودن را داشتند.

علیاحضرت شهبانو ساعت ۹ و سی دقیقه بامداد با هلیکوپتر رهسپار شوش گردیدند و موزه آثار تاریخی خوزستان موزه شوش دانیال را گشودند. علیاحضرت در ساعت ده ونیم به شوش تشریف فرما شدند. وزیر دربار شاهنشاهی و وزیران کشور، بهداری، آب و برق، رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران و استاندار خوزستان به پیشباز آمدند. در برابر در ورودی موزه، بخشدار شوش خوش آمد گفت و سپس آقای پورمند مدیرکل وزه‌ها و حفظ آثار باستانی وابسته به وزارت فرهنگ و هنر درباره حفریات هیات باستان شناسی ایران در شوش و هفت تپه گزارشی به آگاهی رسانید.

هنگام این بازدید، پروفسور « گریشمن » درباره آثار پیدا شده در سرزمین باستانی خوزستان گزارش رسایی داد و گفت: آثار مکشوفه تازه در این منطقه معرف یک تمدن اصیل و کهن سال و مربوط به چهار هزار سال پیش از میلاد و همزمان با دوره ایلام است. به ویژه هنگام حفاری سال گذشته در هفت تپه، سنگ نوشته‌ای به خط میخی از دل خاک بیرون آمد که از نظر روشن شدن قسمتی از تاریخ گذشته ایران دارای اهمیت فوق العاده است. زیرا این کتبیه تاریخی که هم اکنون باستان شناسان مشغول خواندن آن هستند روشن می‌کند که ایرانی‌های پیش از ایلامی‌ها به نوشتن خط آشنا بودند.

علیاحضرت شهبانو پس از پایان بازدید از موزه از میان صف دراز دانش آموزان، پیشاهنگان و انبوه مردم شوش و هفت تپه که در دو سوی شهبانو گرد آمده بودند و ابراز شور و هیجان می‌نمودند، به خانه انصاف بخش شوش تشریف فرما شدند. رییس دادگستری خوزستان و بزرگان محلی به پیشباز علیاحضرت شهبانو آمدند. رییس دادگستری استان گزارشی به آگاهی شهبانو رساند و گفت که تاکنون تشکیل خانه‌های انصاف در خوزستان موفقیت آمیز بوده است.

پس از بازدید از خانه انصاف علیاحضرت شهبانو از آرامگاه دانیال نبی در شوش دیدن فرمودند و ساعت ۱۱ و چهل و پنج دقیقه با هلیکوپتر رهسپار هفت تپه شدند و به بازدید از برجای مانده‌های تاریخی هفت تپه پرداختند.

ایوار شاهنشاه آریامهر از بیمارستان گندی شاپور دیدن فرمودند. در این بیمارستان وزیر بهداری خوش آمد گفت و مدیرکل بهداری استان گزارشی درباره چگونگی بهداشت و درمان خوزستان و فعالیت‌های سپاهیان انقلاب به آگاهی همایونی رساند. در اینجا شاهنشاه آریامهر به وزیر بهداری فرمودند صورت جامعی از بیمارستان‌هایی که در خوزستان از سوی وزارت بهداری، سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی، جمعیت شیر و خورشید سرخ در دست ساختمان است و تا سال ۱۳۴۶ آماده بهره برداری می‌شوند با به شمار آوردن گنجایش تختخواب‌ها و ابزار و لوازم هر یک از آنها آماده سازند و به دفتر مخصوص شاهنشاه بفرستند. پس از آن شاهنشاه از نمایشگاه بهداری استان در زمینه مبارزه با مالاریا و تلقیح فعالیت گروه‌های مهندسی بهداست، مبارزه با سل و نمونه چادر یک گروه سپاه بهداشت که در پهنه بیمارستان برگزار شده بود، دیدن فرمودند.

شاهنشاه آریامهر آنگاه رهسپار تصفیه خانه و تاسیسات آب تصفیه شده (پالایش شده) اهواز گردیدند. در همه خیابان‌های خط سیر، ده‌ها هزار تن از اهالی اهواز گرد آمده بوده و با شور و هیجان بی همانندی به شاهنشاه ابراز احساسات می‌کردند. در مرکز تصفیه خانه اهواز مهندس روحانی وزیر آب و برق و مهندسان مرکز تاسیسات آب از شاهنشاه آریامهر پیشباز نمودند. تاسیسات تصفیه خانه آب اهواز که از سوی وزارت آبادانی و مسکن ساخته شده است مورد خرسندی و نکوداست همایونی قرار گرفت و شاهنشاه آریامهر دستور فرمودند که گنجایش تصفیه خانه تا سال ۱۳۴۸ به دو برابر میزان کنونی افزایش یابد.

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو ساعت ۱۷ و سی دقیقه از مرکز توزیع برق اهواز بازدید فرمودند. در ایستگاه اصلی توزیع برق دکتر وحیدی مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان، مدیران و سرپرستان سازمان از اعلیحضرتین پیشباز کردند. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میان احساسات پر شور مهندسان و کارمندان و خانواده‌های آنها به چادر مخصوص تشریف فرما شدند، در آنجا مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان گزارشی به آگاهی شاهانه رساند و گفت:

جنبش عمرانی خوزستان نزدیک به ده سال پیش آغاز گشت و تحول سریعی در زندگی روستایی و شهری و شرایط اقتصادی و اجتماعی این منطقه بوجود آورد. نیروی برق که یکی از مهمترین عوامل زیر بنای اقتصادی یک جامعه است سبب دگرگونی‌های عظیمی در خوزستان شده و می‌توان گفت که پیشرفت آن خیره کننده است. بیش از ۳۰۰ میلیون کیلووات ساعت در سال ۱۳۴۵ برق به مصرف رسیده است که با مقایسه با سال پیش پنجاه درصد ازدیاد مصرف نشان می‌دهد، وجود یک منبع مطمئن نیرو در سد محمدرضا شاه پهلوی دست به دست سایر عوامل داده و کارخانه‌های مهمی یکی پس از دیگری در استان تاسیس می‌گردد.

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو با دوربین عملیات، کارگران متخصص ایرانی را که با وجود جریان برق ۲۲۰ هزار ولتی سرگرم تعمیر خط‌های برق رسانی بودند، تماشا کردند و آنان را ستودند، این خطرناک‌ترین و مهمترین عملیات تعمیراتی برق است که برای نخستین بار از سوی کارگران متخصص ایرانی انجام می‌شود.

درباره پروژه بزرگ آبیاری دز شاهنشاه آریامهر تاکید فرمودند که بایستی این برنامه با سرعت هر چه بیشتر دنبال شود.

بازدید از آبادان و خرمشهر

بامداد روز پنجشنبه ۱۱ اسفند ماه ۱۳۴۵ شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میان پسواز انبوهی از پایوران محلی و نمایندگان طبقه‌های مختلف مردم اهواز با هواپیما رهسپار آبادان و خرمشهر گردیدند. هواپیمای آورنده اعلیحضرتین نزدیک به ساعت ده و سی دقیقه بامداد در فرودگاه آبادان بر زمین نشست و شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میان ابراز شور و هیجان شدید هزاران تن از اهالی که برای دیدن اعلیحضرتین در فرودگاه گرد آمده بودند از هواپیما پیاده شدند. نخست، فرماندار آبادان خوش آمد گفت و سپس دو دختر خردسال دسته گل‌های زیبایی فراداشتند. آنگاه تیمسار دریابان فاطمی فرمانده نیروی دریایی جنوب گزارش نظامی به آگاهی شاهانه رساند و دسته موزیک سلام شاهنشاهی را نواخت و ۲۱ تیر توپ به نشانه احترام شلیک شد.

دکتر حقجو رییس دانشکده نفت آبادان ورود اعلیحضرتین را خوش آمد گفت و درباره دانشکده توضیح رسایی داد. شاهنشاه آریامهر پرسش‌هایی نمودند و سپارش کردند که باید در دانشکده نفت دانشجویان بیشتری پذیرفته شوند.

هم چنین شاهنشاه آریامهر از آقای بختیارپور شهردار آبادان درباره چگونگی آب، و اسفالت و ارزاق عمومی پرسش‌هایی فرمودند و باز هم سپارش کردند که باید برای مبارزه با گرانفروشی شدت عمل به خرج داده شود. اعلیحضرتین پس از ابراز مهر به همه پیشبازکنندگان، سوار بر خودرو شدند و یک سر رهسپار نیروی دریایی خرمشهر گردیدند. در مسیر شاهنشاه و شهبانو هزاران تن از اهالی زن و مرد و پیر و جوان با پرچم‌های زیبای سه رنگ شیر و خورشید نشان در دست با شور و شادمانی به اعلیحضرتین ابراز احساسات می‌کردند.

بازدید از خرمشهر

برابر با ساعت ۱۱ و سی دقیقه شاهنشاه آریامهر به بازدید از تاسیسات نیروی دریایی پرداختند، در پایان بازدید شاهنشاه آریامهر به ساختمان نوین ستاد نیروی دریایی تشریف فرما شدند و گروهی از افسران و بانوان نیروی دریایی را به پیشگاه شاهانه پذیرفتند.

در درازای راه فرودگاه آبادان - خرمشهر کارگران تاق نصرت های زیبایی بر پا داشته بودند و هزاران تن از مردم خوزستان، ورود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو را گرامی داشتند و فرشی از گل در مسیر اعلیحضرتین گستردند. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پس از ورود به خرمشهر رهسپار بهداری و بیمارستان نیروی دریایی گردیدند. رییس بیمارستان گزارشی به آگاهی همایونی رساند، آنگاه اعلیحضرتین از بخش‌های گوناگون بیمارستان دیدن کردند. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از ناو مین جمع کن ریاضی دیدن کردند و نخستین ناوچه نیروبر که در کارخانه‌های نیروی دریایی ایران ساخته می‌شود مورد بازدید قرار گرفت. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو ناهار را در میان افسران نیروی دریایی جنوب و خانواده آنان، در ساختمان نوین ستاد نیروی دریایی خوردند.

شاهنشاه آریامهر سخنانی برای افسران نیروی دریایی جنوب ایراد کردند و فرمودند:

اگر درگذشته نیروی دریایی ایران برای مدتی اسمی بیش نبود و قدرت جنگی خود را از دست داد، تقریباً به همان میزان و به همان مدت قدرت فعال کشور نیز محدود شده‌بود. ولی امروز کشور شما در دنیا مقام دیگری پیدا کرده‌است. خوشبختانه می‌بینیم که به تناسب پیشرفتهای مملکتی نیروی دریایی ایران نیز دوباره زنده می‌شود. نیروی دریایی که ما بنا می‌کنیم برای ابراز قدرت و به منظور گردش و دریانوردی بیهوده یا برای تجاوز و تخطی به دیگران نیست، بلکه نیروی دریایی ایران حافظ سرحدات این مملکت است، حافظ منافع حقه کشور و حافظ شرافت و انسانیت و تمدن است، و چون منافع ایران، سرحدات ایران و اساسی که ما از آن دفاع می‌کنیم قابل توجه و اهمیت می‌باشد، نیروی دریایی ایران نیز به همان نسبت قادر و مجهز خواهدشد. به نسبت ازدیاد قدرت مادی نیروی دریایی ایران، سازمان این نیرو نیز در حال توسعه است. معلومات علمی و فنی نیرو زیادتر و قوی‌تر می‌شود و جوانهای این مملکت که درس خود را تمام می‌کنند و در سخت‌ترین شرایط زندگی به خدمت در این نیرو مشغولند روزبه‌روز این خدمت را با جان و دل و با علاقه وافرتری انجام می‌دهند. انگیزه آنها در این راه انگیزه بزرگی است، چون ایرانی امروز از هدفی دفاع می‌کند که عالی و انسانی و افتخارآمیز می‌باشد. امروز علاوه بر انجام وظیفه ملی، یک سرباز ایرانی افتخار آن را دارد که این انجام وظیفه توأم با خدمت در راه صحیح و راه پرافتخار و شرافتمندانه است.

مطمئن هستم همانطور که مقررداشتیم پس از پایان دوره جدید نیروی دریایی شاهنشاهی این نیرو از هر جهت شایستگی و لیاقت این سرزمین کهنسال را پیداخواهدکرد.

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پس از نیم روز پنجشنبه ۱۱ اسفند ماه از بیمارستان یک صد تختخوابی رضا پهلوی و شهبانو فرح از پرورشگاه خیریه فرح در خرمشهر دیدن فرمودند. هنگام رفتن به این مرکزهای درمانی مردم خرمشهر گرم‌ترین احساسات و مهر را نسبت به شاهنشاه و شهبانوی خود ابراز داشتند. هنگام غروب انبوه جمعیت در خیابان‌های مسیر اعلیحضرتین در آبادان چنان بود که خودروی اعلیحضرتین به کندی حرکت می‌کرد. سرانجام اعلیحضرتین از دبستان دکتر اقبال، مرکز تشکیل کلاس‌های کمیته پیکار با بیسوادی در مناطق نفت خیز دیدن کردند.

ساعت ۱۸ روز پنجشنبه علیاحضرت شهبانو در میان شور و هیجان و شادمانی ده‌ها هزار تن از مردم آبادان از مهد کودک شماره ۲ و دبستان فرحناز وابسته به جمعیت خیریه فرح پهلوی دیدن فرمودند.

شبانگاه به سرفرازی ورود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از سوی کانون مهندسان نفت در آبادان میهمانی باشکوهی برگزار شد. ساعت ۲۱ اعلیحضرتین در میان پیشباز پر شکوه باشندگان به تالار اجتماع کارمندان صنعت نفت تشریف فرما شدند. نخست دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، گزارشی پیرامون فعالیت‌های چند ساله شرکت ملی نفت به آگاهی رسانید و گفت:

کارکنان شرکت نفت افتخار دارند و به خود می‌بالند که بدون کمک خارجی تمام چرخ‌های عظیم این واحد اقتصادی را به گردش درآورده‌اند. شمار کارکنان این صنعت نزدیک به چهل و سه هزار تن است و فقط چند صد تن خارجی در این صنعت دارای شغل‌های درجه دوم و سوم می‌باشند. در سال‌های آینده ما شاهد پیشرفت‌های بیشتری در صنعت نفت خواهیم بود، از آن جمله، در آبان ماه سال آینده کارخانه لوله سازی اهواز محصولات خود را عرضه خواهد داشت و با استفاده از محصول این کارخانه شاه لوله گاز ایران در سال ۱۳۴۹ آماده بهره برداری خواهد بود. سه واحد پتروشیمی در آبان، بندر ماه شهر و جزیره خارک در ظرف سه سال آینده محصولات خود را به بازار عرضه خواهند داشت.

سپس مهندس جعفر شریف امامی رییس مجلس سنا و رییس کانون مهندسان ایران، پیرامون اثرات انقلاب شاه و ملت در امور گوناگون اجتماعی سخن گفت و در پایان از شاهنشاه آریامهر درخواست کرد که بیاناتی ایراد بفرمایند.

شاهنشاه آریامهر در سخنان خود در کانون مهندسان نفت آبادان فرمودند:

این مرتبه اول نیست که در این سالن با مهندسین و خانواده‌های آنها در شهر آبادان صحبت می‌کنم. دفعه اول بعد از وقایع ۱۳۳۲ بود. مملکت ایران که در ۱۳۲۰ مورد تهاجم خارجی قرار گرفته بود، یک مرتبه در آروزهای خود و در پیشرفتهای خود لطمه‌ای دیده‌بود که حس می‌کرد آن لطمه چقدر شدید بود و جلوگیری از پیشرفت او چقدر گران تمام شده‌بود و در مدت پنج سال زمان جنگ دچار چه مذلتها و بعضی اوقات چه زورگویی‌ها بود و همیشه چه حس انزجاری نسبت به اشغال مملکت نسبت به تسلط خارجی داشت. طبیعی بود که بعد از جنگ عکس‌العملی در مقابل نفوذ بی‌مناسب و بی‌جا و زورگویانه خارجی نشان بدهد.

یکی از مظاهر تسلط اجنبی در مملکت ایران وضع سابق شرکت نفت بود. به خصوص در پنج سال جنگ مردم ایران عادت کرده بودند که فکر بکنند شرکت نفت خارجی در ایران فقط جنبه تجارتی ندارد، بلکه در امور داخلی و در سرنوشت مملکت دخالت می‌کند، اضافه بر اینکه یک استفاده نامشروعی از وجود خود و از ثروتهای ایران می‌برد. می‌شود گفت که حقیقتاً ملت ایران در واقع یکپارچه بر ضد این نفوذ، اصولاً با نفوذ خارجی شروع به مبارزه کرد. مبارزه ایران تا رأی دادگاه لاهه، مبارزه وطن‌خواهانه‌ای بود که ما در اصلِ حق خودمان پافشاری کردیم و حق ما را نیز دنیا شناخت. ولی در عمل متأسفانه موفقیت ما به اندازه حق ما نبود. عدم موفقیت ما را چه در کتاب اول و چه در کتاب دومی که نوشته‌ام و چه در سایر گفته‌های خودم، شرح داده‌ام.

موضوع حق حاکمیت متأسفانه کافی نبود. می‌بایستی ما قادر بودیم که عملیات فنی و صادراتی و بازاریابی را نیز خودمان انجام بدهیم و این از عهده ما در آن زمان خارج بود. امروز وضع خیلی فرق کرده‌است. بین صحبتهایی که روز اول در اینجا کردم، و صحبتهایی که چند سال بعد شد و صحبتی که امشب می‌توانم با شما داشته‌باشم، می‌شود گفت فرق از زمین تا آسمان است. امروز رئیس پالایشگاه در آبادان یک نفر ایرانی است. مشاغل حساس و بزرگ این صنعت را ایرانیهای بالیاقت اشغال کرده‌اند. امروز ما مثل یک آدم سرگردانی دنبال مشتری به مقیاس خیلی کوچک چندهزارتنی نمی‌گردیم که التماس بکنیم که نفت ما را با پنجاه درصد تخفیف بخرند و کسی به ما اعتنانکند. امروز نه فقط ممالک بدون نفت، بلکه حتی ممالک صاحب نفت نیز مشتری نفت ایران هستند و ما هستیم که تشخیص می‌دهیم به کی و به چه قیمتی نفت ایران را بفروشیم. اعمال حق حاکمیت ایران به جایی رسید که آخرین قراردادی که ما در چند ماه پیش امضاکردیم که معروف است به قرارداد با شرکت اراپ فرانسوی، در دنیا به عنوان پیشرفته‌ترین و موفق‌ترین قراردادهای نفتی شناخته شده‌است. به‌وسیله این قرارداد ما می‌توانیم در صنعت نفت در تمام مظاهر و شئون آن حاکمیت مطلق خود را به اثبات برسانیم و بدان عمل کنیم.

اضافه بر این موفقیت، ما در صدد هستیم و قادر هستیم و حتی موفق شده‌ایم که خود ما به تنهایی اکتشاف بکنیم و به جستجوی نفت بپردازیم و خوشبختانه در چندین مورد به نفت و گاز و فرآورده‌ها برسیم. امروز ما در یک موقعیت استوار و مقتدر می‌توانیم با هر کسی با شرایطی که ما معین می‌کنیم صحبت بکنیم. به این جهت است که می‌توانیم منافع ایران را بیش از هر موقعی و بیشتر از دیگران حفظ و حراست بکنیم. این امکانات فقط روی قدرت سیاسی ما به دست نیامده‌است، فقط روی اقتدار حکومت مرکزی شما به دست نیامده‌است، فقط روی ثبات و قدرت دولت ایران به دست نیامده‌است، یک قسمت عمده از علت این موقعیتها این است که شما مهندسین و کارکنان این صنعت در این مملکت توانسته‌اید آن وظایفی را که ایرانی در این صنعت باید انجام بدهد، انجام بدهید. از لحاظ علمی به مرحله‌ای که باید رسیده‌اید، از لحاظ فنی همینطور، و از لحاظ احساسات که همیشه بوده‌است و این احساسات روزافزون است. از هر لحاظی اجازه داده‌اید که سیاست عالیه ملی ما بتواند با موفقیت توأم باشد. این برای آن پشتوانه علمی و فنی است که شما به مملکت خود ارزانی کرده‌اید. احتیاج مملکت ایران به مهندسین و تکنیسینها و افراد فنی در رشته نفت در واقع می‌شود گفت تمام شدنی نیست. برای اینکه نفت در این مملکت تا سالهای سال اهمیت خود را حفظ خواهدکرد و حتی هر روز بر این اهمیت اضافه خواهدشد. یک روزی را من پیش‌بینی می‌کنم که شرکت نفت ملی ایران بزرگترین شرکت نفتی دنیا باشد، و باز هم روزی را پیش‌بینی می‌کنم که آن شرکت قادرباشد خود به تنهایی تفحصات کافی را انجام دهد و دست به استخراج بزند و نفت ایران را یا خام یا تصفیه‌شده در نفتکشهای ایرانی به بازارهای خارج ببرد و حتی در پمپهای بنزین ایرانی در خارج یا مستقلاً یا با شرکت سایرین به مشتریانی که در دنیا روزبه‌روز بیشتر پیدامی‌شود عرضه بدارد. پس مهندسین این رشته در ایران روزبه‌روز بیشتر مورد احتیاج و مورد استفاده هستند و خواهندبود.

بر صنعت نفت صنعت دیگری که اهمیتش در دنیا روزبه‌روز افزونتر می‌شود اضافه می‌شود و آن صنایع پتروشیمی است که برای آن مرز و انتهایی پیش‌بینی نمی‌شود. خوشبختانه در این رشته چون رشته جدیدی است ما خیلی عقب نیستیم و امیدوارم با تلاشی که به عمل می‌آوریم در این رشته نیز مثل نفت به زودی ایرانیها مقام شایسته‌ای به دست بیاورند.

افتخار شما فقط این نیست که توانستید در رشته نفت و این نوع صنایع از لحاظ علمی و از لحاظ فنی و از لحاظ وطن‌پرستی امتحان خود را بدهید. این امتحانی که شما داده‌اید صرفاً در رشته تخصصی خودتان نیست، بلکه با این عمل مجال و فرصت می‌دهید که مملکت ایران با استفاده صحیح از درآمد نفت در تمام شئون و رشته‌های زندگی مملکت پیشرفت بکند و تمام ثروتهای دیگر مملکت، چه روی زمین و چه زیرِ زمین را مورد بهره‌برداری قراربدهد و از آن بهره‌برداری، به نوبه خود مظاهر پیشرفت تمدن و فرهنگ و زندگی بهتر را به مملکت عرضه بدارد. از مجموع این ترقی و پیشرفت جامعه‌ای ساخته‌خواهدشد که مورد آرزوی باطنی همه شما است. مطمئن هستم مرتبه دیگری که به خواست خداوند باز در این اتاق یا اتاق دیگری در این منطقه با شما صحبت خواهم‌کرد، همین طور که تا به حال هر دفعه شاهد پیشرفتهای بیشتری بوده‌ایم، تمام آرزوها و نقشه‌هایی که الان در پیش داریم و بدان علاقمند هستیم، با موفقیت هر چه بیشتری جامه عمل پوشیده باشد.

بازدید از پالایشگاه نفت آبادان

ساعت ۱۰ بامداد ۱۳ اسفند ماه شاهنشاه آریامهر و همراهان از پالایشگاه آبادان بازدید کردند. هنگام ورود شاهنشاه آریامهر به دروازه نخست پالایشگاه، سوت پالایشگاه به نشان احترام به سدا درآمد و تاج بزرگی که با هزاران چراغ رنگی آذین بسته شده بود و بر روی بلندترین دکل نفت پالایشگاه قرار داشت، روشن گردید. همه کارکنان صنعت نفت دست از کار کشیدند و در راستای مسیر هفت کیلومتری درون پالایشگاه هزاران تن از کارگران پاک‌ترین احساسات را به شاهنشاه ابراز داشتند. هنگام ورود شاهنشاه آریامهر به پهنه پالایشگاه ابراز احساسات کارگران آن اندازه بود که شاهنشاه چندین بار از خودرو پیاده شدند و به میان کارگران رفتند و از چگونگی زندگی آنان پرسش کردند. شاهنشاه به نمایندگان کارگران فرمودند: ما در حقیقت خیلی بیشتر از خود شما برای احقاق منافع حقه شما تلاش می‌کنیم، زیرا اصل انقلاب ما بر اساس حفظ منافع طبقات محروم به ویژه کارگران است. سپس شاهنشاه از شمار کارگران بی سواد پرسش‌هایی کردند و تاکید فرمودند که باید هر چه زودتر ریشه بی سوادی از میان کارگران کنده شود.

هنگامی که شاهنشاه آریامهر به پهنه کارگاه مرکزی گام نهادند، غریو « جاوید شاه » کارگران کارگاه را به لرزه درآورد و کارگران شاهنشاه را چون نگینی در میان خود گرفتند. در اینجا شاهنشاه آریامهر نزدیک به پانزده دقیقه با کارگران به گفتگو پرداختند و از چگونگی زندگی، خانه و بهداشت و به ویژه تحصیل آنان پرسش‌هایی فرمودند. بازدید شاهنشاه آریامهر از بخش‌های گوناگون پالایشگاه در میان موجی از احساسات میهن پرستانه کارگران و کارکنان پالایشگاه نفت ساعت ۱۱ و چهل دقیقه پایان یافت.

بازگشت شاهنشاه آریامهر به تهران

ساعت ۱۵ شاهنشاه آریامهر رهسپار فرودگاه آبادان شدند. در مسیر موکب همایونی ده‌ها هزار تن از زنان، فرهنگیان، کارگران، کشاورزان، ورزشکاران، دانش آموزان و دیگر اهالی خوزستان در دو سوی خیابان‌ها ایستاده بودند و ابراز شور و مهر و شادمانی می‌کردند. خودروی شاهنشاه آریامهر ساعت ۱۵ و پانزده دقیقه وارد فرودگاه آبادان گردید. در فرودگاه آبادان وزیر دربار شاهنشاهی، وزیران کشور، آب و برق، بهداری رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، ژنرال آجودان شاهنشاه و استاندار خوزستان سرافرازی پسواز شاهنشاه را داشتند. دسته موزیک سلام شاهنشاهی را نواخت و سپس ۲۱ تیر توپ شلیک گردید و گارد احترام آیین احترامات نظامی را به جای آورد. شاهنشاه آریامهر از برابر گارد احترام گذشتند و در برابر نمایندگان مردم خوزستان در سنا و مجلس شورای ملی شاهنشاه فرمودند: امیدوارم بار دیگر که به این استان سفر می‌کنیم شاهد ترقیات بیشتری باشیم، در برابر صف سرپرستان صنعت نفت شاهنشاه به رییس کل امور غیرصنعتی در حوزه قرارداد فرمودند: شما در آینده رقیب زیاد خواهید داشت، زیرا در هر گوشه از این استان شرکت‌های بزرگ صنعتی فعالیت‌هایی را آغاز می‌کند و شاید در ده سال آینده این استان یکی از نقاط پر جمعیت باشد.

آنگاه شاهنشاه به درون هواپیما رفتند و هواپیما را خود خلبانی نمودند. هواپیما ساعت ۱۵ و سی دقیقه از فرودگاه آبادان به سوی فرودگاه مهرآباد تهران به پرواز درآمد. ساعت ۱۶ و سی دقیقه هواپیمای آورنده شاهنشاه آریامهر وارد تهران شد. در فرودگاه مهرآباد والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد، والاحضرت شاهدخت فرحناز، امیرعباس هویدا نخست وزیر، مهندس شریف امامی رییس مجلس سنا، مهندس ریاضی رییس مجلس شورای ملی، تنی چند از وزیران، تیمسار ارتشبد دکتر بهرام آریانا رییس ستاد بزرگ ارتشتاران و شماری از پایوران کشوری از شاهنشاه آریامهر پیشباز کردند. شاهنشاه آریامهر از فرودگاه با هلیکوپتر رهسپار کاخ شاهنشاهی ایران شدند.