سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در انجمن ملی روزنامه نگاران واشنگتن ۱۱ تیر ماه ۱۳۳۷
| برنامه عمرانی دوم | اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر بزرگ ارتشتاران | بیست و پنجمین سال شاهنشاهی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر/ سال ۱۳۳۷ |
سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در انجمن ملی روزنامه نگاران واشنگتن ۱۱ تیر ماه ۱۳۳۷
۱۱ تیر ماه ۱۳۳۷ شاهنشاه آریامهر در میهمانی که از سوی انجمن ملی روزنامه نگاران واشنگتن به سرفرازی اعلیحضرت شاهنشاه ایران بر پا شده بود، شرکت کردند. در این میهمانی شاهنشاه سخنرانی رسایی درباره ایران و سیاست خارجی کشور ایراد فرمودند:
این سومین بار است که من در درازای هشت سال با شما سخن میگویم. من دیدار با شما را امتیاز برجستهای میدانم و دعوتی را که از من انجام شده است، ارج مینهم. از سال ۱۹۴۹ که برای نخستین بار با شما سخن گفتم رخدادهای بسیاری در جهان و ایالات متحده و ایران روی داده است. برای بسیاری از آمریکاییان، پس از قربانیهای جنگ اول و دوم جهانی رویا و فریب آسودگی و ایمنی جای خود را به خطر و این حقیقت داده که دیگر ممکن نیست عقربه زمان را به عقب بازگرداند و امنیت را از راه انزوا طلبی به دست آورد.
اراده ملی امریکا، میان سنت انزوا جویی و یک انترناسیونالیسم نوین و فعال و سازنده ندای دعوت به مبازره عصر حاضر را پذیرفته است، کمک به جهان آزاد و رهبری آن را به گردن گرفته است. با وجود این، درخشندگی پیروزیهای نیرومندترین کشور جهان سبب شده است که برخی از امریکاییها به رخدادهای مهمی که در برون از مرزهای کشور آنان روی میدهد، توجه نداشته باشند.
ناسیونالیسم مثبت در ایران
نیم قرن بیداری ملی در ایران که در سال ۱۹۵۱ به ملی شدن نفت انجامید، کم کم جهت درست خود را از دست میداد و در دریای احساسات و بی ثباتی و بیهودگی فرومیرفت. این نهضت به جای وسعت دادن به دورنمای خود به آلتی برای خرابکاری دگرگون شد و ایران را به کنار پرتگاه و بلیه کشید. بسیاری از ایرانیان میدانستند که چه باید کرد اما به دلایلی ملت نتوانست که اراده خود را تحقق بخشد و به انجام برساند. اما در تابستان ۱۹۵۳ محفل بدکاران با یک قیام ملی درهم شکسته شد و از آن پس ناسیونالیسم مثبت و پیشرفت اقتصادی و اجتماعی به گونهای رضایت بخش در ایران آغاز شد. این ناسیونالیسم خلاق که یکی از فعالترین ابزار پیشرفت ما است، امیدها و آرزوهای نوینی را برانگیخته و مردم را از اعتماد به نفس تازهای لبریز ساخته است.
ناسیونالیسم منفی که دربرگیرنده افراط و عوام فریبی است، بیش از اندازه به احساسات دامن میزند و به اندازه کافی آدمهای میهن پرست بوجود نمیآورد. مبلغان ناسیونالیسم منفی آن را چون نسخهای برای همه دردها و گونهای عصای جادو معرفی کردهاند. گرایش زشت این گونه ناسیونالیسم برای خرابکاری آن را در دیدگاه خارجیان مشکوک میسازد. این فرم ناسیونالیسم لجام گسیخته خطر و مهلکهای را همراه خود دارد و ما آن را رد میکنیم و نمیپذیریم. ما در جاده ثبات و اصلاحات اجتماعی با یک شیوه دمکراتیک و خلاق و با عزت نفس و شرافت بدون تخطئه خشونت آمیز مسایل، بدون ظاهرسازی و بزرگ کردن کارهایمان به پیش میرویم، این روح واقعی جوهر و اساس ناسیونالیسم مثبت و خدمت پایدار به هدفهای ملت و صلح جهانی است.
توسعه نفت
برای تشویق و توسعه صنعت نفت ایران و افزایش تولید نفت به حدی که متناسب با وضع ایران در خاورمیانه باشد، قوانینی از ماه اوت گذشته برای استخراج منابع نفتی در بیرون از منطقه کنسرسیوم به تصویب رسید. این قانون به شرکت ملی نفت پروانه میدهد که با کمپانیهای خارجی درباره قراردادهایی گفتگو کنند و سپس این موافقتنامهها به تصویب پارلمان برسد. برخی از مناطق مانند قم به عنوان ذخیره ملی تنها از سوی شرکت ملی نفت ایران استخراج خواهد شد. دو قرارداد جدید یکی با کمپانی استاندازد اویل کمپانی هند بسته است. بر پایه نخستین قرارداد سه منطقه در بخش شرقی کوههای مرکزی زاگرس، کنار دریای عمان و در بخش شمالی فلات قاره خلیج پارس به کمپانی آجیپ داده شده است. بر پایه قرارداد دوم ده هزار میل مربع در بخش شمالی خلیج فارس برای فعالیت، در اختیار کمپانی استاندارد اویل گزارده شده است.
قرارداد دومی که از دیدگاه وسعت منطقه ومنابع خیلی مهمتز از قرارداد نخست است، وسیلهای برای همکاری منابع ایران و سرمایههای آمریکایی است و تمایل ایران را به سوی مسایل مورد توجه آمریکا به حفظ حقوق ملی ایران نشان میدهد. موفقیت ما دراین زمینه مانند زمینههای دیگر تنها بر اثر پیروی از ناسیونالیسم مثبت و فکر خلاق که با ثبات به آن ادامه میدهیم میسر گردیده است. ما برای توسعه منابع ایران نمونه تازهای به دست دادهایم که در ضمن آن هیچ ناهماهنگی اساسی دیده نشود و مبارزه طبقاتی داخلی یا بحران بین المللی بوجود نیاید.
ثبات سیاسی
ما در چهار سال گذشته توجه خود را در گام نخست به مسله امنیت و ثبات سیاسی در ایران متمرکز ساختیم. دیدن این ثبات مانند جو و هوایی که پیرامون ما است، دشوار است. این ثبات در واقع امر موهبتی است که تنها در صورت نبودن احساس میشود. اشباحی که بر خاورمیانه سایه افکندهاند، بی شمار و گوناگونند. خطرات اصلی عبارتند از: تهدید نظامی که جدی است. خطر دیگر تهدید اقتصادی و پسیکولوژیک است و خطر سوم، خطر خرابکاری و رخنه سیاسی است. با وجود ثبات هیچ کدام از این خطرات تمی توانند پیروز گردند.
پیمان بغداد
حقایق گذشته، درسهای خود را به ما دادهاند. بی طرفی ایران در دو جنگ جهانی روی سندان حقایق تلخ به فرمهای گوناگون کوبیده شد. برای استقرار یک سیاست خارجی یا دوام و روشن و باقی نماندن در حال نگرانی میان شرق و غرب، کشور ایران در سال ۱۹۵۸ میلادی به پیمان بغداد پیوست. این گام قطعی که از حق ذاتی ملتها و در راه امنیت دسته جمعی انان سرچشمه میگیرد، از سببها و موجبهای طبیعی و قانونی پدافند از خود سرچشمه میگیرد. پیوستن به پیمان بغداد دستاورد تجربیات گذشته و باز شناختن منافع کنونی و آینده ایران است. دول پیمان بغداد در خاورمیانه دارای مذهب و اخلاق مشترک، آزادی فکر و منافع اساسی ملی و بین المللی مشترکی هستند. آنان سمبل و نشانه همکاری با غرب و شرق میباشند. پیمان بغداد در کشورهای کهن و آشفته خاورمیانه در میان ناهماهنگیها و اغتشاشات فراوان، ابزاری برای تشویق و همکاری بوجود آورد و محرک نوینی برای اتحاد و پیشرفت پدید گردید. این سیر دسته جمعی که تنها سپر پایدار و استوار خاورمیانه است، نیاز به تقویت آمریکا دارد.
اصلاحات اجتماعی
نقشههای گسترده عمرانی ایران که در سالهای گذشته با کوشش فراوان طرح گردیده، آهسته اما با اطمینان فرآوردههای خود را به بار میآورند. پروژههای وسیع ساختمان کارخانههای برق و پروژههای راهها، بندرها، فرودگاهها، راههای آهن، لولههای نفتی، سدها، کارخانهها در زمینه کشاورزی و صنعت، در فرهنگ و بهداشت همگانی در گامهای گوناگون تکمیل و انجام هستند. توسعه استان حاصلخیز خوزستان که پهناورترین و بارآورترین بخش ایان است، دارای گستره یا پهنهای برابر با ۵۸ هزار میل مربع است و با رودخانههای کارون و شعبههای آن آبیاری میشود، دارای رتبه نخست است. این پروژه دربرگیرنده شماری سد و سیل گیر است. برنامه عمرانی خوزستان، رویهم رفته، برای بهر برداری از همه منابع این ناحیه و از سوی دستههای انفرادی و موسسات اجتماعی انجامی میگیرد و بر همان اساس کار و شیوههای دره تنسی آمریکا استوار است. برنامه عمران خوزستان نشانه آن است که ما در آستانه یک دوردان نوین و بی مانند عمران و اصلاحات صنعتی در خاورمیانه قرار گرفتهایم. ما خرسندیم که کمک گرانبهای آقایان داوید لیلیانتال و گوردون کلاپ رییسهای موسسه « دره تنسی » را برای اجرای این پروژه به دست آوردهایم. در پروژه خوزستان ساختمان « سد دز » در ۱۵۰ مایلی شمال دهانه خلیج فارس و یک مرکز برق ۲۵۰ هزار کیلوواتی و آبیاری ۲۵۰ هکتار زمین و ایجاد لوله برای استفاده از گازهای طبیعی و توسعه صنایع نیشکر در نظر گرفته شده است. پروژههایی نیز برای رودخانه کارون در نظر گرفته شده است که از نقشههای دز مهمتر است. ساختمان سدهای کرج و سفید رود و کارخانههای برق بی شمار در سراسر کشور نیز در حال پیشرفت است.
کشاورزی مورد توجه ویژه ما است و شوراهای کشاورزی در تهران و دیگر مرکزهای استانها بنیاد نهاده شده است. هموندان این شوراها باید از میان زمینداران، کارمندان فنی کشاورزی و یا کسانی برگزیده شودند که بیشتر از ده سال به کار کشاورزی اشتغال دارند. این شوراها آمارها و احصاییههایی از وضع کشاورزی و امور عمرانی کشاورزی و بهبود سطح زندگی کشاورزان فراهم میسازند و برای قانونگزاری پیشنهادها و سپارشهایی مینمایند. این شوراها به ایجاد سازمانهای تعاونی کمک میکنند و با میکربها مبارزه مینمایند و به صنعتی شدن کشاورزی یاری میدهند. ساختمان سدهای کرج و سفید رود و کارخانههای برق بی شمار در سراسر کشور نیز در حال پیشرفت است. شاهنشاه سپس درباره تشکیل شوراهای کشاورزی در ایران و سودمند بودن آنها بیاناتی ایران نمودند و افزودند که موضوع تهیه آب مورد توجه ویژه قراردارد.
تقسیم زمینهای سلطنتی
اعلیحضرت سپس درباره برنامه تقسیم زمینهای املاک سلطنتی که در سال ۱۹۴۹ [برابر سال ۱۳۲۸ خورشیدی] آغاز گشته است ابراز داشتند که تا کنون ۱۵۰ هزار هکتار زمین میان ۱۵ هزار دهقان تقسیم سده است. در دوران کوتاهی که این برنامه اجرا شد، درآمد دهقانان ۴۰۰ درصد افزایش یافته و در درازای چند سال درآمد آنان هزار درصد بیشتر خواهد شد. اگر انجام این برنامه در سال ۱۹۵۲ [برابر سال ۱۳۳۱ ] از سوی دولت مصدق متوقف نشده بود، تاکنون تقسیم زمینهای سلطنتی پایان یافته بود. چندی پیش، یک سازمان بشر دوستانه به نام بنیاد پهلوی نیز بنیاد نهاده شده است که به بهداشت همگانی و فرهنگ و تقویت سلاح اخلاقی به فرودستان کمک میکند. افزودن بر این در سال ۱۹۵۵ [ سال ۱۳۵۴] قانون برای تقسیم خالسههای دولتی از تصویب پارلمان گذشت که بر پایه آن باید زمینها دولتی در ۳۵ سال به دهقانان فروخته شود. تقسیم زمینها نوید میدهد که یک اصلاح موثر کشاورزی به انجام رسیده است و به پایان رسانیدن این کار سبب از بین رفتن مالکینی خواهد شد که روی زمینهای خود کاری نمیکنند و یادگار دوراه فئودالی هستند. راستای کار باید این باشد که مالکیتهای متوسط و کوچک تقویت گردد.
فرهنگ
در سی سال گذشته صدها تن از دانشجویان ایرانی برای تحصیل روانه اروپا و امریکا گردیدند و اکنوی شمار آنها از چندین هزار تن بیشتر است. تنها ۲۴۰۰ دانشجوی ایران در امریکا هستند. این دانشجویان از همه طبقهها هستد و برای دستیابی به پستهای عالی در دستگاه دولتی ایران برای آنان مانعی نیست. در سال ۱۹۲۱ در ایران تنها ۶۱۲ مدرسه و ۵۵ هزار دانش آموز وجود داشت، اما امروز ۱۵ هزار مدرسه و دو میلیون دانش آموز و دانشجو و ۴۰۰ هزار آموزگار در کشور ما وجود دارد. در تهران، تبریز، مشهد و شیراز افزوزن بر تهران دانشکدههایی بوجود آمده است. سپس اعلیحضرت درباره افزایش شمار کلاسهای شبانه مدرسههای حرفهای گفتند و از برنامههایی در بزرگداشت فیتز جرالد برگردان (مترجم) چامههای خیام در نظر گرفته شده است.
سیستم پارلمانی
سیستم پارلمانی ایران که بر اساس سلطنت مشروطه استوار است، یک سیستم دمکراتیک است. ایران از سیاست دسته بندیهای حزبی، سیاستی که حزب را به جای وسیله هدف قرار میدهد، ناامید شده است. در پارلمان ایران برای حزبهای کوچک که نفاق ایجاد کنند، جایی نیست و گرایش به سوی حزبهای بزرگ و عمده است. دورانی که احزاب کوچک در ایران به سود بیگانگان خدمت میکردند، سپری شده است. ما بدین باوریم که پارلمان مجلس برای بیان اراده ملی و انتقاد شرافتمندانه از دولت است در ایران کنونی یک سیستم دو حزبی مانند سیستم دو حزبی امریکا و انگلستان وجود دارد که یکی از آنها حزب ملیون است که از دولت پشتیبانی میکند و حزب مردم نیز در اقلیت است.
آینده
خاورمیانه از نور ثروتهای آینده نفتی روشن است. ما در ایران میکوشیم از ثروتهای نفتی عاقلانه بهره برداری کنیم و ثروت را به اصلاحات اجتماعی بر اساس عادلانه تقسیم نماییم. ایران در آستانه تحولات عظیمی است. قدرت اقتصادی و ظرفیت به کار انداخت سرمایههای خارجی در آن نامحدود است. ما مایلیم که سرمایههای امریکایی نقش فعالی در اصلاحات و عمران ایران به عهده بگیرند. فرصت کنونی شاید دوباره تجدید نشود. وضع اتحادیههای جهان با شتاب تمام در ده سال گذشته تغییر کرده است. زمانی بود که اتحادیهها تنها جنبه نظامی داشت و محدود بود. اکنون دیگر این وضع تغییر کرده و اتحادیهها دربرگیرنده مسایل اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی نیز شده اند. پیوندهایی که ایران و امریکا را به یکدیگر مربوط میسازد بر پایه اساس استوار و تفاهم و احترام و همکاری متقابل میان ملتهای ایران و امریکا بنا شده است. ما در ایران امروز در نیمه دوم قرن بیستم حاکم بر سرنوشت خود هستیم و هر چه از خارج تحمیل شود، ایران آن را رد میکند. دیدگان ما هزاران سال پیش گشوده شد و در این مدت از میان سختیهای بسیاری گذشتیم و با این حال تمامیت ارضی خود را حفظ کردیم.
ما در ایران میکوشیم در درازای ده سال آینده کاری را انجام دهیم که پیشتر در قرنها عملی میشد. دوران خطرناک گذشته در ایران سپری شده است و آینده نویدهای بزرگی میدهد. به زودی سطح زندگی در ایران نه تنها به سطح زندگی کشورهای مترقی آسیا خواهد رسید بلکه با کشورهای غربی نیز برابر میگردد.
پس از این دیدار اعلیحضرت همایونی در پاسخ خبرنگاران فرمودند که گفتگوهای ایشان و پرزیدنت امریکا به صلح جهانی کمک خواهد کرد. گفتگوهای ایشان به سود صلح و پیوندهای دو کشور بوده است و سبب استواری مناسبات ایران و امریکا خواهد شد. درباره بحران شاهنشاه آریامهر گفتند که هر فعالیت خرابکارانهای که یک حکومت قانونی را براندازد، مورد توجه ما است.
شاهنشاه در پاسخ خبرنگاری که پرسیده بود روش دولت ایران در برابر مداخله جمهوری متحده عربی در ایران چه خواهد بود فرمودند: " خوشبختانه ایران برای پدافند از دخالت بیگانگان و یا رخدادهای احتمالی به اندازه کافی قوی و نیرومند میباشد و برای پیشرفت کشور خود ناسیونالیزم مثبت را برگزیدهایم."