سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به استرالیا ۲۹ شهریور ماه - ۵ مهر ماه ۱۳۵۳

دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران/سال ۱۳۵۳ خورشیدی

درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۳ خورشیدی تازی

پیشباز فرماندار کل استرالیا و دیگر پایوران استرالیا از اعلیحضرتین در فرودگاه کانبرا

فرماندار کل استرالیا و دخترشان در فرودگاه کانبرا از اعلیحضرتین پیشباز می کنند

شهبانو از آبشار بارون فیلم برداری می کنند

آریامهر در گرین آیلند ایالت کویینزلند و وزیر فدرال صنایع تولید استرالیا

اعلیحضرتین وارد سیدنی شدند و قراردادهای سنگین اقتصادی

فرود هواپیمای شاهنشاه آریامهر و شهبانو در فرودگاه بازدید از سیدنی

پیشباز فرماندار ایالت نیوساوت ویلز از اعلیحضرتین در فرودگاه ماسکوت سیدنی

بازدید اعلیحضرتین از باغ وحش تارونگا سیدنی

سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به استرالیا ۲۹ شهریور ماه - ۵ مهر ماه ۱۳۵۳

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در روز ۲۹ شهریور ماه در سومین روز سفر به کشورهای شرق آسیا و استرالیا از سنگاپور با یک فروند هواپیمای اختصاصی هواپیمایی ملی ایران « هما » و برای یک دیدار رسمی هشت روزه وارد کانبرا پایتخت استرالیا شدند. هواپیمای آورنده اعلیحضرتین ساعت ۱۹ در فرودگاه کانبرا فرود آمد. نخست سفیر ایران در استرالیا و بانو و هم چنین رییس تشریفات استرالیا به درون هواپیما رفتند و به اعلیحضرتین خوش آمد گفتند. هنگام پیاده شدند اعلیحضرتین پرچم شاهنشاهی ایران برافراشته شد. در پای پلکان هواپیما فرماندار کل استرالیا و دخترشان به گرمی از اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پیشباز کردند. از اعلیحضرتین با تشریفات کامل نظامی و شلیک ۲۱ تیر توپ افتخار در فرودگاه کانبرا پیشباز رسمی انجام یافت. شاهنشاه آریامهر و شهبانو به همراه فرماندار کل استرالیا و دخترشان از برابر صف پایوران برجسته استرالیا و نمایندگان سیاسی در استرالیا و هموندان سفارت شاهنشاهی ایران و هم چنین ایرانیانی که در کانبرا زندگی می‌کردند و در فرودگاه برای پیشباز اعلیحضرتین گرد آمده بودند گذشتند و آنها را مورد مهر همایونی قرار دادند و از وضع زندگی آنان جویا شدند.

پرچم سه رنگ ایران بر فراز ساختمان فرودگاه در اهتزاز بود. در راستای جاده فرودگاه تا اقامتگاه ویژه که ۱۷ کیلومتر بود، هزاران تن از اهالی کانبرا ایستاده بودند و به میهمانان والاجاه ایرانی ابراز شور و هیجان می‌کردند. به بهانه سفر اعلیحضرتین به استرالیا، سفارت شاهنشاهی ایران در استرالیا نمایشگاهی از فرتورها و کتاب‌های (نامه‌های) ایرانی در کتابخانه ملی کانبرا پایتخت استرالیا برگزار نموده است. در این نمایشگاه فرتورهایی از برجای مانده‌های باستانی ایران و بناهای تاریخی و منظره‌های ایران و هم چنین کتاب‌های ایرانی به زبان‌های انگلیسی و پارسی به تماشا گزارده شده است. این کتاب خانه (نامه سرا) که یکی از معتبرترین کتابخانه‌های دنیا می‌باشد دارای سالن‌های بی شمار نمایش فیلم و تاتر است. در سالن نمایش فیلم این نامه سرا شش حلقه فیلم از آیین برگزاری جشن‌های شاهنشاهی ایران، دست افشانی‌های محلی استان خراسان و پیشرفت‌های صنعتی ایران از کورش بزرگ تا خاندان پهلوی به نمایش گزارده شده است. رسانه‌های همگانی استرالیا و خبرگزاری‌های جهان هم چنان به گفتگو و بررسی و تفسیر دیدار شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانوی ایران از استرالیا می‌پردازند. روزنامه پرتیراژ دیلی تلگراف چاپ سیدنی در شماره ۲۹ شهریور ماه می‌نویسد: "شهبانوی ایران پرکارترین بانوی والاجاه در تمام جهان اسلامی هستند. " و درباره خویشکاری‌های سنگین شهبانو در زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی و هنری ایران پرداخته است.

درک بالنیتن روزنامه نگار و پژوهشگر استرالیایی در گزارشی رسا در روزنامه « ملبورن سن » می تویسد: "ایران ثروتمندترین کشور دنیا است و استرالیا اینک از رهبر پنجاه و چهار ساله آن پذیرایی می‌کند. این سفر بی گمان، فصل نوینی در مناسبات استرالیا با کشورهای آسیایی باز خواهد کرد، نخست وزیر استرالیا از پیش یک قرارداد بازرگانی آماده ساخته است و امیدوار است با تایید شاهنشاه ایران روبرو شود. کشور شاهنشاهی ایران چهارمین کشور بزرگ صادر کننده نفت است و می‌تواند از زاویه قدرت در مسایل اقتصادی و بازرگانی رفتار کند، به ویژه که شاهنشاه ایران در پاسداری از منافع بازرگانی کشور خویش بسیار سرسخت و سختگیر هستند. با این وجود، ما بستن هر گونه قراردادی را که با ایران در شرایط کنونی انجام گیرد، تنها گام نخست می‌دانیم و امیدواریم که دیدار رهبر ایران از استرالیا سبب گردد راهی دراز و هموار در زمینه همکاری‌ها و پیوندهای بازرگانی و گسترش مناسبات دوستانه آغاز گردد.

نخستین دور گفتگوها با نخست وزیر استرالیا

در روز ۳۰ شهریور ماه شاهنشاه آریامهر گاف ویتلام نخست وزیر استرالیا در اقامتگاه اختصاصی به پیشگاه شاهانه پذیرفتند. این گفتگوها دو ساعت به درازا کشید. بنا بر گزارش روزنامه‌های استرالیایی، در این دور از گفتگوها درباره موازنه قدرت در اقیانوس هند و همکاری‌های فنی و صنعتی ایران و استرالیا مورد توجه بوده است.

در پایان گفتگوها، اعلیحضرتین برای پرواز به کرنز رهسپار فرودگاه کانبرا شدند. فرماندار کل استرالیا و دختر وی و نخست وزیر استرالیا و بانو و گروهی از پایوران برجسته آن کشور از اعلیحضرتین در فرودگاه پسواز کردند.

از فرودگاه کرنز شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو با یک ترن ویژه از چشم اندازهای زیبای کویینزلند و نیز آبشار « بارون » و باغ‌های زیبای این ناحیه دیدن فرمودند و سپس برای شرکت در میهمانی که به سرفرازی اعلیحضرتین برگزار شده بود به کرنز بازگشتند. روزنامه پر چاپ « ملبورن سان » نوشت که مقامات استرالیایی برای کشیدن نظر شاهنشاه به خرید یک گونه هواپیمای ساخت استرالیا به نا « نومد » که می‌توان در باندهای کوتاه پرواز کند، کوشش می‌کنند و بر آن هستند که اعلیحضرتین را با این هواپیما پرواز دهند. دولت استرالیا بدین باور است که از این هواپیماها برای ترابری در ایران می‌توان بهره برداری کرد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در آستانه سفر شاهنشاه آریامهر به سیدنی شهر بزرگ استرالیا نوشت: انتظار می‌رود نخست وزیر این کشور در باریابی به پیشگاه شاهنشاه ایران در روز چهارشنبه یک قرارداد بازرگانی صد میلیون دلاری را به تایید شاهنشاه ایران برساند زیرا که دستینه شدن چنین قراردادی منابع طبیعی و مواد معدنی استرالیا را سراسر در دسترس ایران قرار می‌دهد و بی گمان ایران از منابع طبیعی و صنایع استرالیا بسیار بهره مند خواهد شد. سفر شاهنشاه آریامهر به استرالیا دارای دستاوردهای بسیار ژرف و دنباله داری خواهد بود و راه را برای همکاری‌های گسترده اقتصادی، بازرگانی و صنعتی میان دو کشور بزرگ ایران و استرالیا هموار می‌کند.

در روز ۳۱ شهریور ماه دومین روز بهاری استرالیا و پیش از پرواز به سیدنی اعلیحضرتین به همراه نخست وزیر ایالت کویینزلند و بانو با لنج رهسپار جزیره سبز یا گرین آیلند شدند. اعلیحضرتین از رصدخانه زیر آب دیدن کردند و جانوران دریایی را از آنجا تماشا کردند و سپس گام به گرین ایلند نهادند. در این جزیره اعلیحضرتین از موزه بسیار زیبا و کوچکی از جانوران و چیزهای قدیمی دیدن کردند.

اعلیحضرتین پس از این بازدیدها به سوی سیدنی پرواز کردند. کوتاه زمانی پس از پرواز اعلیحضرتین از ایالت کویینزلند، پترسون نخست وزیر این ایالت سفر شاهنشاه آریامهر را به این منطقه از استرالیا یکی از افتخارات کویینزلند است. وی شخصیت رهبری شاهنشاه آریامهر را ستود و گفت معظم له یکی از رهبران بزرگ معاصر هستند و در منطقه حساسی که ایران در آن قرار دارد، نقش مهم و تعیین کننده‌ای بر عهده گرفته‌اند. برای ایجاد روابط پایدارتر و نزدیکتر با ایران، وی در آینده در راس یک هیات بازرگانی به ایران سفر می‌کند و می‌خواهد در این فرصت درباره گسترش داد و ستدهای دو کشور و به ویژه افزایش صادرات استرالیا به ایران از جمله گوشت و شکر و دیگر مواد خوراکی با پایوران تهران گفتگو نماید. پترسون درباره گفتگوها با شاهنشاه آریامهر گفت: در این گفتگوها مسایل اقتصادی دو کشور به ویژه مبادلات بازرگانی ایران و ایالت‌های کویینزلند بررسی شد. وی درباره سطح عالی زندگی مردم کویینزلند، شاهنشاه آریامهر سپارش فرمودند که ما باید به یاد داشته باشیم که مردم بسیاری از نقاط جهان از سطح زندگی نازلی در رنج هستند و به این سبب مللی مانند ایران و استرالیا باید پیوسته به عنوان یک خویشکاری، کمک به کشورهای کم درآمد و ملل واپس مانده را در نظر داشته باشند. پیترسون گفت شاهنشاه اریان به میلیون‌ها مردم گرسنه جهان اشاره کردند که در وضع نابسامانی به سر می‌برند و معظم له که یکی از رهبران انگشت شماری هستند که پیوسته به ایران مسله توجه دارند و کمک‌های ایران به ملت‌های کم درآمد یکی از سیاست‌های ویژه رهبر ایران است.

بازدید اعلیحضرتین از سیدنی

۳۱ شهریور ماه یک هزار ایرانی، زن و مرد، پیر و جوان، کودک و دانشجو ورود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو به سیدنی را گرامی داشتند و در گل و بوسه فرو بردند. بودن ایرانیانی که در سیدنی زندگی می‌کنند در فرودگاه این شهر با برنامه از پیش نهاده نبود، بلکه ایرانیان دور از میهن که از سفر اعلیحضرتین به سیدنی آگاهی یافته بودند، تاب نیاوردند و روانه فرودگاه سیدنی شدند تا با گل و بوسه و فریادهای جاوید شاه، پاینده ایران از اعلیحضرتین پیشباز کنند. بودن ایرانیان در فرودگاه سیدنی، برنامه اعلیجضرتین را بیش از پانزده دقیقه فرافکند. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو با آغوش باز یک هزار ایرانی را به پیشگاه همایونی پذیرفتند و در دایره گرمی که در آستانه بهار استرالیا بوجود آمده بود از چگونگی زندگی، کار و تحصیل یکایک آنان جویا شدند. بسیاری اشک شوق از چشم هایشان روان بود و شهبانو را در آغوش کشیدند و بسیاری از کودکان گفتند که آرزوی دیدن ولیعهد ایران را دارند.

هنگامی که هواپیمای جت بویینگ آورنده اعلیحضرتین بر باند فرودگاه عظیم سیدنی بر زمین نشست، جمعیت ایرانی با فریاد « جاوید شاه، پاینده ایران » فرودگاه را به لرزه درآوردند و هنگامی که اعلیحضرتین بر پلکان هواپیما پدیدار شدند، این شور و هیجان به اوج خود رسید و جمعیت یک سدا سرود شاهنشاهی ایران را خواندند. هیجان و فریادهای جاوید شاه ایرانیان هنگام پیشباز رسمی پایوران محلی ادامه یافت تا اینکه اعلیحضرتین به سوی جمعیت ایرانیان رفتند و بارانی از گل‌های تازه شکفته فرش اعلیحضرتین شد.

میهمانی شام از سوی فرماندار ایالت نیوسات ویلز در سیدنی

شبانگاه از سوی فرماندار ایالت نیوت سات ویلز میهمانی رسمی شام به سرفرازی ورود اعلیحضرتین بر پا شد.

بازدید اعلیحضرتین از ذوب آهن استرالیا

یکم مهر ماه ۱۳۵۳ شاهنشاه آریامهر در چهارمین روز دیدار رسمی از استرالیا ار بزرگترین تاسیسات صنعتی ذوب آهن استرالیا در حومه سیدنی بازدید فرمودند. همزمان علیاحضرت شهبانو از یک کارگاه صنعتی در سیدنی دیدن کردند.

پس از نیم روز میزبانان استرالیایی پس از نیم روز اعلیحضرتین را به دیدار باغ وحش « تارونگا » در حومه سیدنی بردند.

ایوار اعلیحضرتین در میهمانی عصرانه شرکت فرمودند و سپس اعلیحضرتین به اپرای سیدنی رفتند و به تماشای اپرای « دون جیوانی » نشستند. شبانگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میهمانی که رودن کاتلر فرماندار ایالت « نیووست ولز » و بانو به سرفرازی اعلیحضرتین برگزار کردند، شرکت نمودند.

بازدید از ملبورن

در روز ۲ مهر ماه، هواپیمای اعلیحضرتین در فرودگاه ملبورن بر زمین نشست. گروه بی شماری از ایرانیان مقیم ملبورن با در دست داشتن پرچم سه رنگ شیر و خورشید نشان ایران، با فریادهای جاوید شاه ورود اعلیحضرتین را گرامی داشتند. پس از اینکه فرماندار ایالت ویکتوریا و همسرش و دیگر پایوران برجسته استرالیایی به اعلیحضرتین خوش آمد گفتند، شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از برابر ایرانیان گذشتند و به آنها ابراز مهر فرمودند. یک دختر و پسر ایرانی دسته گل‌هایی به اعلیحضرتین فراداشتند و دختران و پسران دانشجویی که در فرودگاه ملبورن گرد آمده بودند، فریاد می زندند « شاهنشاه ما تو را دوست داریم و شهبانو را می‌پرستیم ».

اعلیحضرتین پس از پایان آیین رسمی پیشباز در فرودگاه ملبورن به همراهی فرماندار ایالت ویکتوریا و بانو و دیگر سران محلی رهسپار تالار شهر ملبورن شدند. از چند ساعت پیش انبوهی از مردم ملبورن در خیابان برابر تالار شهر گرد آمده بودند. در تالار شهر، شهردار ملبورن بنا بر سنت قدیمی اسناد شهر را به پیشگاه شاهانه فراداشت و خوش آمد گفت. شاهنشاه آریامهر در پاسخ به سخنان گرم شهردار ملبورن، بیاناتی ایراد فرمودند و گفتند:

از سخنان محبت آمیز شما و از استقبال مردم این شهر بزرگ و زیبا، از جانب شهبانو و خودم و همراهانم تشکر می‌کنم. برای ما دیدار از ملبورن نه تنها به عنوان یک شهر درجه اول استرالیا بلکه به عنوان یکی از پیشرفته ترین شهرهای جهان دیداری بسیار لذت بخش است و یقین دارم که ما خاطره آن را به صورت قسمتی از بهترین خاطرات خود در سفر استرالیا همراه خواهیم برد. همانطوری که گفتید این اولین بار است که من از ملبورن دیدن می‌کنم، ولی این اولین آشنایی کشور شما با کشور من نیست، زیرا قبلاً فرهنگ ایران در قالب آثار متعدد باستانی و هنری کشور من به دیدار شما آمده است. هم اکنون یکی از مهمترین اسناد تاریخ ایران یعنی لوحه کورش کبیر که دو هزار و پانصد سال پیش در شهر بابل نوشته شده و یکی از دو سند درجه اولی است که از این پادشاه باقی مانده است. در انستیتوی استرالیایی باستان شناسی در ملبورن نگاهی می‌شود. همچنین یک مجموعه عالی از آثار هنری و باستانی ایران و مینیاتورها و ظروف و قالی‌های ایرانی در گالری ملی ویکتوریا وجود دارد. در دانشگاه ملبورن از چندین سال پیش زبان فارسی تدریس می‌شود و مطالعات جالبی درباره فرهنگ ایران در آن انجام می‌گیرد. در عین حال عده زیادی از ایرانیان اکنون در این شهر اقامت دارند. همه این عوامل یک پیوند قلبی بین ما و شهر فعال و مترقی شما بوجود آورده است که طبعاً زمینه را برای توسعه روابط آینده ما در چهارچوب همکاری‌های بیشتری میان دو کشور مساعدتر می‌سازد. برای همه مردم ملبورن خوشبختی و رفاه و ترقی روزافزون و برای خود شما آقای شهردار توفیق هر چه بیشتر در خدمت به شهر و کشورتان را آرزومندم.

اعلیحضرتین یک ساعت پس از نیم روز از انجمن سلطنتی کشاورزی ویکتوریا پیرامون شهر ملبورن دیدن کردند. در این انجمن کارهای کشاورزی و دامداری ایالت ویکتوریا به نمایش گذاشته شده بود.

ایوار گالری ملی ویکتوریا مورد بازدید اعلیحضرتین قرار گرفت. در این گالری آثار گوناگون هنری نگاهداری می‌شود. اعلیحضرتین سپس به باغ گیاه شناسی تشریف فرما شدند و در آیین زیبایی دو نهال در این باغ برنشاندند.

شبانگاه فرماندار ایالت ویکتوریا در کاخ فرمانداری به سرفرازی ورود اعلیحضتین میهمانی شامی برگزار کرد که در آن پایوران و سران برجسته استرالیایی و همراهان شاهنشاه و شهبانوی ایران نیز از باشندگان بودند.

دور دوم گفتگوهای مهم شاهنشاه آریامهر و نخست وزیر استرالیا در کانبرا

چهارشنبه ۳ مهر ماه ۱۳۵۳، اعلیحضرتین به دنبال دیدار رسمی از استرالیا این کشور پهناور اقیانوسیه که با ایران بیش از ده هزار کیلومتر فاصله دارد، دوباره وارد کانبرا پایتخت سیاسی استرالیا شدند.

شاهنشاه آریامهر ناهار را میهمان کاف ویتلام نخست وزیر دولت کارگری استرالیا بودند که در پارلمان این کشور به سرفرازی شاهنشاه ایران برگزار کرد. بیش از ۲۰۰ تن میهمان شرکت داشتند که بالانشین آنان، همراهان شاهنشاه آریامهر، وزیران و پایوران عالیرتبه سیاسی و اقتصادی و دولتی استرالیا بودند. شاهنشاه آریامهر نیم ساعت وزیران کابینه ویتلام و دیگر میهمانان برجسته را به پیشگاه شاهانه پذیرفتند. همزمان به این میهمانی، همسر نخست وزیر بانو ویتلام نیز میهمانی دیگر به سرفرازی علیاحضرت شهبانو بر پا داشت.

سخنرانی شاهنشاه آریامهر در پارلمان استرالیا

شاهنشاه آریامهر ۲۵ دقیقه پس از نیم روز به پارلمان استرالیا تشریف فرما شدند. کاف ویتلام نخست وزیر، وزیران کابینه و بسیاری از پایوران برجسته پارلمانی و دولتی استرالیا به پیشباز شاهنشاه آریامهر آمدند و به پیشگاه شاهانه شناسانده شدند. ویتلام نخست وزیر و سپس بیلی میکن اسنودن رهبر حزب اقلیت سخنانی ایراد کرد. شاهنشاه آریامهر نیز در جواب سخنان رسایی ایراد فرمودند.

نخست وزیر استرالیا پس از اشاره به تاریخ باستانی ایران و پیشرفت‌های امروز کشور گفت:

ایران نوین بر اساس یک تمدن باستانی و پر ثمر بنیانگذاری شده و به شکل یک سرزمین مدرن پیشرفته و نیرومند درآمده است. شاهنشاه آریامهر رهبر راستین این انقلاب مدرن و زمام واقعی ملت خود هستند. مناسبات ایران و استرالیا تاکنون چندان گسترده نبوده، اما بی گمان با افزایش همکاری‌های وسیع و هم چنین به خاطر منافع مشترک، این مناسبات گسترش بیشتری پیدا خواهد کرد. هر دو کشور از منابع طبیعی بی کران برخوردارند و ما علاقمندیم که همین منابع زیر مالکیت و کنترل ملی در سطح عالی بسط و توسعه یابد و هر دو کشور ایران و استرالیا به حقوق خریداران این منابع با بهای عادلانه توجه دارند و آرزو داریم که از صورت کشورهای صادر کننده مواد خام درآمده و به جامه فروشندگان و صادرکنندگان کالاهای ساخته شده و نیمه تمام در آییم.

سپس شاهنشاه آریامهر پس از سپاسگزاری از بیانات مهرآمیز نخست وزیر استرالیا نسبت به کشور و ملت ایران سخنان رسایی ایراد فرمودند:

آقای نخست وزیر

نخست می‌خواهم برای بیانات محبت آمیزی که نسبت به وطن من و ملت من ایراد کردید و به خاطر سخنان دوستانه‌ای که نسبت به شخص من بیان داشتید تشکر کنم. متقابلاً باید بگویم که ما نیز برای ملت استرالیا، ملتی که در آغاز، نه با شرایط و رفاه کنونی بدین سرزمین قدم گذاشت، بلکه زندگی را با شرایط دشواری در این سرزمین آغاز کرد و به سرعت به ترقی و سطح رفاه کنونی رسید ارزش و اهمیت بسیاری قائلیم، با این حال می‌توانم به شما اطمینان بدهم که این تنها آغاز کار است، زیرا از آنچه شنیده‌ایم و از آنچه خود دریافتم و به چشم خود دیدم شما درخشان‌ترین آینده‌ای را که یک کشور می‌تواند داشته باشد در پیش دارید. این راست است که شما گذشته‌ای دشوار داشته‌اید و این گذشته دقیقاً برای من تشریح شده است، اما شما همچنان آینده درخشانی در پیش دارید. ما باید به آینده بیندیشیم و از هم اکنون طرح‌های آینده را فراهم کنیم.

شعار ما در کشورمان این است که همواره چند گام از حوادث جلوتر باشیم. ما فقط به توسعه و عمران اقتصادی و اجتماعی خود اکتفا نخواهیم کرد بلکه باید با پیش بینی رویدادهای آینده از هم اکنون برنامه‌ریزی کنیم تا هیچگاه غافلگیر نشویم، زیرا در جهان کنونی هرگاه کشور و ملتی غافلگیر شود ممکن است آزادی عمل و مآلاً استقلال خود را از دست بدهد. اگر در زمینه‌های اجتماعی پیش بینی‌های لازم نکرده باشید و با تحولات پیش بینی نشده روبرو گردید عاقبت اینکار وخیم تر از سرانجام ارتشی خواهد بود که در میدان نبرد غافلگیر شود. ما نیز مانند شما خوشبختانه منابع ثروت زیادی داریم. برای ما مانند شما مسئله بهره برداری از این منابع مطرح است. بدیهی است که ما نمی‌خواهیم این ثروت‌های طبیعی را راکد بگذاریم و دیگران را از آن محروم کنیم. اهمیت مسئله از نظر ما این است که دیگران ما را استثمار نکنند. ما در گذشته استثمار شده‌ایم. بسیاری از ملت‌ها تموّل و صنایع خود را به اتکاء منابع ما پدیدآورده‌اند، اما دیگر آن دوران پایان یافته است. ما آماده‌ایم دیگران را در ثروت و خوشبختی خود سهیم سازیم مشروط بر آنکه با ما عادلانه و با احترام رفتار کنند. پس از بهره‌برداری این منابع نخستین موضوعی که به ذهن ما می‌رسد این است که چگونه آن را صادر کنیم یا چگونه به ملل دیگر اجازه دهیم که در این منابع با ما سهیم شوند.

ما خوشبختانه در سه دریا بندرهای بسیار داریم. ما می‌توانیم کالاهای خود را به نحوی رضایتبخش در بنادر خود بفروشیم و دیگر نگران آن نباشیم که در مقصد بر سر این کالاها چه خواهد آمد، زیرا پول آن در بانک خواهد بود، با این حال من فکر می‌کنم نباید خودخواه باشیم، بلکه باید به سایر مسائل نیز بیندیشیم. ما باید اطمینان حاصل کنیم که کالاهایی که از کشور ما خارج می‌شود در امنیت کامل از اقیانوس هند می‌گذرد. ما می‌خواهیم اقیانوس هند را منطقه صلح و منطقه همکاری بین کشورهای ساحل آن ببینیم. اگر ما چنین اصطلاحی را بکار می‌بریم برای آن است که این اقیانوس بسته نیست. از این رو ما این نظریه و فکر کلی را با کشورهایی که با آن‌ها در بخش شمالی اقیانوس هند هم ساحل هستیم در میان گذاشتیم. این‌ها همسایگان نزدیک ما یعنی پاکستان، هند، بنگلادش، برمه، تایلند، مالزی، سنگاپور و شاید هم روزی هند و چین باشد. همچنین در شرق اندونزی و بطور خیلی طبیعی کشور بزرگ شما یا قاره استرالیا است، اما باید دید که چگونه ممکن است این منطقه را به منطقه صلح و دور از رقابت‌های خارجی تبدیل کرد. تنها کافی است کشورهای واقع در حوزه این اقیانوس یک ترتیب عملی بین خود بوجود آورند. نخست در زمینه اقتصاد است که ما می‌توانیم مکمل یکدیگر باشیم. ما چیزهایی داریم که دیگران ندارند. آن‌ها هم چیزهایی دارند که ما نداریم. بعد موضوع امنیت پیش می‌آید که می‌توانیم درباره آن سخن بگوییم.

متأسفانه قبل از آنکه خلع سلاح جهانی تحت یک کنترل بین‌المللی عملی شود، ما همیشه در معرض خطر تسلط جویی هستیم. کشور من مایل نیست بر هیچ کشوری مسلط شود. ما بدین کار نیازی نداریم. این در خصلت ما نیست و من می‌توانم در این جا با صدای بلند و واضح اعلام کنم که تسلط جویی بخشی از سیاست ما نیست، برعکس ما می‌خواهیم تمام کشورها کاملاً آزاد و دور از هرگونه تسلط بیگانه باشند. مادام که خلع سلاح جهانی عملی نشده باشد نوعی امنیت منطقه‌ای بوجود آید و اگر این امنیت منطقه‌ای بر اساس یک قرارداد حاصل نشود دست کم یک تفاهم بوجود آید که ما بتوانیم به اتکاء آن به خارجیان بگوییم که ما واقعاً به حضور شما احتیاج نداریم، زیرا خودمان می‌توانیم امنیت خویش را حفظ کنیم. من هر چه بیشتر به موضوع جامعه کشورهای اقیانوس هند فکر می‌کنم می‌بینم این جامعه یا بازار مشترک یا هر اسم دیگری که به آن بدهیم، بدون در نظر گرفتن کشور بزرگ استرالیا کامل نخواهد بود. با این هدف‌ها بود که من به کشور شما آمده‌ام تا با ملت شما آشنا شوم و ایران امروز را معرفی کنم و ببینیم که دو کشور ما بر اساس گفتگوهای دوجانبه مآلاً به چه نتایجی خواهند رسید. به عقیده من شما با کشورهای منطقه خودتان در این زمینه گفتگو خواهید کرد و ما نیز با کشورهای منطقه خودمان و سرانجام همه ما کوشش خواهیم کرد به کمک یکدیگر به هدف‌هایی که ذکر شد برسیم.

در زمینه روابط دو کشور، ما می‌توانیم کارهای مهمی انجام بدهیم. همانطور که قبلاً گفتم ما و کاملاً طبیعی است که شما نیز مانند ما بیندیشید. ما نمی‌خواهیم منابع ثروتمان بوسیله بیگانگان غارت شود برای آن به این جا نیامده‌ام که اکثر سهام این یا آن شرکت را برای وطنم به دست آورم. این سفر برای شرکت در همکاری و کمک در چهارچوب امکانات و وسایل و در صورت لزوم سرمایه‌گذاری در مواردی است که شما بدان نیاز دارید و طبعاً برای ما نیز با توجه به کشاورزی و منابع معدنی شما سودمند است. تعیین حدود این همکاری کار دشواری است، زیرا در واقع این همکاری‌ها تقریباً نامحدود است. ما فقط تا آن جا جلو خواهیم آمد که شما مایل باشید. ما بهیچوجه نمی‌خواهیم که کنترل شرکت‌ها و مؤسسات شما را بدست گیریم. همانطور که گفتم ما خواستار دوستی و مشارکت هستیم. شهبانو و من به خاطر استقبال گرم و پرشور دولت و ملت شما در پایتخت استرالیا و در ایالت‌های دیگر متشکریم.

من اطمینان می‌دهم که ما نیز همان احساسات گرم را نسبت به ملت شما، میهمان نوازی شما و خوش قلبی شما داریم. با چنین خاطرات شیرین و زنده‌ای است که ما به وطن خود بازمی‌گردیم. من اطمینان دارم با طرز تفکر کشورهای دیگری که از آن دیدن کردیم اینک موقع آن است که همکاری‌ها و معاضدت‌های نزدیک‌تری بین ملل اقیانوس هند، استرالیا و تدریجاً همه دنیا برقرار شود. از همه شما متشکرم. ایوار شاهنشاه آریامهر برای دومین دور گفتگوهای رسمی ایران و استرالیا، نخست وزیر استرالیا به پیشگاه شاهنشاه باریافت. دیده وران استرالیایی برای این دور گفتگوهای رهبران دو کشور اهمیت بی اندازه می‌دهند و گفتند که این دور گفتگوها درباره جستارهای گوناگونی دربرگیرنده آینده همکاری‌های ایران و استرالیا و هم چنین مسایل جهانی و منطقه‌ای به ویژه پیشنهاد شاهنشاه آریامهر درباره تشکیل یک بازار مشترک آسیایی می‌باشد. شاید ایران و استرالیا در ۲۴ ساعت آینده یک قرارداد یک صد میلیارد دلاری دستینه نمایند.

نگاه کنید به

• بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ خوش‌آمد شهردار ملبورن استرالیا ۲ مهر ماه ۱۳۵۳
• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پارلمان استرالیا ۲ مهر ماه ۱۳۵۳
• مصاحبه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با نمایندگان رسانه‌های همگانی استرالیا و دیگر کشورهای جهان ۴ مهر ماه ۱۳۵۳