بازدید اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از مناطق زلزلهزده خراسان ۱۳ تا ۱۵ شهریور ماه ۱۳۴۷
| درگاه اعلیحضرت همایون رضا شاه پهلوی | سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی آریامهر | درگاه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر |
در روز ۹ شهریور ماه ۱۳۴۷ خورشیدی، ساعت ۲۰ و سی دقیقه، زمین لرزه سختی به نیروی ۷ ریشتر در شرق خراسان رخ داد. مرکز زلزله « کاخک » بود که ویران شده است. زلزله در شرق خراسان در شهرها و روستاها و بخشهای گناباد، کاشمر، فردوس، قاین، تربت حیدریه، تربت جام، طبس، کاخک، بیدخت، بجستان، خواف، فیض آباد، نیشابور و آخرین نقطه جنوبی بیرجند و روستاهای درون این منطقه روی داد. سازمان شیر و خورشید سرخ مرکز و خراسان بی درنگ به حال آماده باشد درآمدند. از ساعت ۲۳ گروه امدادگران شیر و خورشید سرخ مشهد دربرگیرنده پزشکهای جراح و مامورین نجات با چهار کامیون، پنج آمبولانس، یک دستگاه بی سیم سیار، پانصد دستگاه چادر، سه هزار تخته پتو و پانصدهزار ریال پول نقد از مشهد رهسپار گناباد گردیدند و کمکهای اولیه بی درنگ به زلزله زدگان انجام یافت. تا بامداد ۱۰ شهریور ماه ساعت ۸ بامداد، بیش از ۱۵۰۰ تن زخمی به بیمارستانها و درمانگاههای گناباد، تربت حیدریه و بیرجند برده شدهاند. این بیمارستانها گنجایش کافی برای پذیرش زخمی شدگان ندارند. پزشکان از پس از رخداد زمین لرزه تا بامداد یک سره سرگرم درمان و پانسمان زخمی شدگان میباشند. گزارشهای زلزله پیوسته به آگاهی شاهنشاه و شهبانو میرسد.
چهارشنبه ۱۳ شهریور ماه ۱۳۴۷ شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی با هواپیما وارد بیرجند شدند. اعلیحضرتین تا آدینه کنار زلزلهزدگان خواهند ماند. در فرودگاه این شهر هویدا نخست وزیر و علم وزیر دربار و چند تن از وزیران از اعلیحضرتین پیشباز کردند. هویدا نخست وزیر در پای پلکان تازهترین گزارشهای زلزله و کمکها را به آگاهی اعلیحضرتین رساند. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از چند قریه آسیب دیده با هلیکوپتر دیدن فرمودند و از نزدیک با بازماندگان گفتگو کردند. دیدار اعلیحضرتین موجی از امید در دل بازماندگان روستاهای آسیب دیده و مردم خراسان بوجود آورد و مردم کم کم روحیه خود را بازیافتند.
مردم آسیب دیده در کنار ویرانههای زیر چادرهای شیر و خورشید سرخ جلوی هر یک از چادرها درنگ فرمودند و از وضع زندگی و کار و مصیبت وارده به آنان میپرسیدند و آنان را دلداری میدادند و دستورهایی درباره تامین زندگی و رفاه آنان میدادند، چون تشکیل شرکتهای زراعی ویژه آسیب دیدگان زلزله و سهیم ساختن همه آنها و ساختن قریه و شهر مدرن در جای مناسب بر پایه اساس بهداشت و اسلوب ساختمانی امروز که دارای همه تجهیزات باشد و واگذاری زمینهای کشاورزی به شرکت سهامی زراعی آنها در هر نقطهای که مناسب تشخیص داده شود.
بررسیها از سوی مهندسان و زمین شناسان که فراخوانده شده بودند، آغاز گردید. نکته دیگری که مورد توجه اعلیحضرتین قرارگرفت به کار انداختن دو آشپزخانه سیار شیر و خورشید و پخش خوراک گرم بود. امور بهداشتی و گروههای پزشکی و بانوان مددکار شیر و خورشید سرخ که در چادرهای ویژه انجام مییافت مورد خرسندی و تشویق اعلیحضرتین قرارگرفت. هم چنین اعلیحضرتین کوششهای هیات دولت و هیاتهای شیر و خورشید سرخ و همه کسانی که ار روز بروز زلزله در این مناطق تلاش کردهاند، ستودند و دستورات موکد برای فراهم ساختن نیازمندیهای مردم آسیب دیده دادند. برای تکمیل امور بهداشتی و مراقبت کامل در تندرستی آنها دستور فرمودند پنج دستگاه « اونی موک » بیمارستان سیاری که مانند تانک میتواند از جاهای دشوارگذر (صعب العبور) رد شود و
پیام اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر به ملت ایران پس از بازدید از زلزلهزدگان خراسان [۱]
پس از بازدید از صفحات بیرجند و گناباد که متأسفانه دچار قهر طبیعت شده و زمین لرزه دهشتناک چند روز قبل ساکنین قسمتی از این منطقه را دچار مصیبتی بزرگ نمودهاست، شهبانو و من تنها یک تسلی خاطر داریم و آن جنبش عمومی و توجه همه فرزندان این آب و خاک نسبت به برادران و خواهران بلاکشیده آنها است.
نه تنها جنبش عمومی دیروز تهران و سایر نقاط کشور قوت قلب هر ایرانی وطنپرست است که احساس میکند این ملت در غم و شادی یکدیگر شریک بلکه یک پارچه هستند، بلکه فداکاریهایی که پس از حادثه مشاهده شد نیرو و امید به مصیبتدیدگان و کمکدهنگان هر دو میبخشد.
افسری که هفده نفر کسان و فرزندان خود را از دست داده و با شهامت ساعتها و روزها به یاری دیگران شتافتهاست، نمونه یک فرزند برومند این آب و خاک است. افسر دیگری که در ساعات اولیه این حادثه نه تنها خود بلکه با همسر خویش بیچارگانی را از مرگ حتمی نجات دادهاست، تا جایی که پنجه و بازوی خویش را مجروح ساخته، رئیس شیر و خورشید و شهردار و سپاهی انقلابی که با مصیبتزدگی کمر همت به نجات دیگران بسته، روستانشینان و شهرنشینهایی که با تمام وسایل آناً به محل حادثه شتافتهاند، مریضی که هزینه مسافرت به اروپا را به منظور معالجه و کمک به آسیبدیدگان اختصاص میدهد، کسانی که به طور گمنام اندوخته زندگی خود را نثار برادران خویش مینمایند، کودکان پرورشگاه شهرداری که مقرری یک ماه خویش را اهدا میکنند، کارگر و پیشهوری که تمام سرمایه خود را در طبق اخلاص میگذارد، دانشگاهی و دانشجویی که سر از پا نشناخته آناً به کمک هموطن خود میرود، بچهای که تنها اسباببازی خود را برای برادر و یا خواهر بلازدهاش میفرستد، همه نمونه نژاد پاک ایرانی میباشند و شواهدی هستند که روشن میدارند این ملت کهن همیشه زنده و جاویدان خواهدماند و به یاری خدای توانا همیشه بر مشکلات پیروز خواهدگشت.
این بلای آسمانی مرگبار و گرانبار بود، ولی یک بار دیگر راز بقای ایران را به ظهور رساند. من از همه این فرزندان، چه آنها که با نثار خود و مال خود به یاری هم میهنان خویش شتافتهاند و چه آنها که در محل، فداکاریهای بزرگ نمودهاند قلباً امتنان دارم.
ضمن اظهار همدردی عمیق و تسلیت خود به بازماندگان این حادثه اطمینان میدهم که شهبانو و من به پاس این فداکاری، ترمیم خرابیها را شخصاً زیر نظر خواهیمداشت تا به خواست خدای متعال منطقهای آبادتر و سرسبزتر و مردمی خوشحالتر از همیشه آغاز زندگی کنند و سرزمینی که مظهری از زندگی عالی و مرفه انسانی و کشاورزی پیشرفته باشد، جای ویرانههای کنونی بر پا گردد.
دولت و شیر و خورشید سرخ و ارتش و ژاندارمری و شهربانی و انجمنهای خیریه و بانوان و غیره، همه وظایف خویش را به خوبی انجام داده و میتوان گفت بر حادثه مسلط گردیدهاند. لازم میدانیم رضایت خاطر خودمان را از زحمات آنها ابراز بداریم.