سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به ایالات متحده امریکا ۷-۱ امرداد ماه ۱۳۵۲
| دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران/سال ۱۳۵۲ خورشیدی | درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر | سخنرانیهای محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۲ خورشیدی تازی |
سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به ایالات متحده امریکا ۷-۱ امرداد ماه ۱۳۵۲
شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پس از نیمروز ۳۱ تیر ماه در آستانه سفر رسمی به ایالات متحده امریکا از تهران رهسپار اروپا شدند. در این سفر عباسعلی خلعتبری وزیر امور خارجه، بانو ناز خزیمه علم ندیمه علیاحضرت شهبانو، هرمز قریب رییس کل تشریفات شاهنشاهی، کریم پاشا بهادری رییس دفتر مخصوص علیاحضرت شهبانو، تیمسار سپهبد دکتر عبدالکریم ایادی پزشک مخصوص، تیمسار سپهبد فضایل تدین آجودان نظامی، جعفر ندیم سفیر و مدیر کل دبیرخانه وزارت امور خارجه، حسین دانشور رییس تشریفات دربار شاهنشاهی، احمد مینایی سرپرست اداره چهارم سیاسی وزارت امور خارجه، کامبیز آتابای آجودان کشوری و مدیر کل دربار شاهنشاهی، کامبیز یزدان پناه مدیر کل وزارت دربار شاهنشاهی، سرگرد کیومرث جهان بینی افسر رابط، در رکاب اعلیحضرتین بودند.
اعلیحضرتین روز ۱ امرداد ماه از لندن به واشنگتن دی سی پرواز فرمودند. شاهنشاه آریامهر ادوارد هیث نخست وزیر انگلیس به پیشگاه شاهنشاه بار یافت و شاهنشاه آریامهر ساعتی با وی گفتگو نمودند. شاهنشاه آریامهر هم چنین با پرزیدنت بوتو که در لندن بسر میبرد، دیدار و گفتگو کردند. رهبران دو کشور در دیدار خود پیرامون مسایل مورد علاقه ایران و پاکستان گفتگو نمودند و ناهار را اعلیحضرتین با پرزیدنت بوتو بودند. ایوار اعلیحضرتین لندن را به سوی « ویلیامز برگ » ترک کردند. در فرودگاه لندن « ژولین » وزیر مشاور در امور خارجه انگلیس به نمایندگی سوی دولت برتیانیا ، « لرد گاوری » هم چنین سفیر ایالات متحده در لندن و سفیر ایران در بریتانیا به پسواز اعلیحضرتین آمده بودند.
هواپیمای آورنده اعلیحضرتین در پایگاه هوایی « لانلی » بر زمین نشست. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو شب را در « ویلیامز برگ » در دویست مایلی پایگاه هوایی لانلی سپری کردند. اعلیحضرتین روز ۲ امرداد ماه ساعت ۱۰ بامداد با هلیکوپتر از ویلیامز برگ به کاخ سفید پرواز کردند. اعلیحضرتین در میان آینی باشکوه و پیشباز گرم و سخنان پر مهر و پر ارج به شاهنشاه ایران به کاخ سفید واشنگتن تشریف فرما شدند. در بخش جنوبی کاخ انبوهی از مردم این آیین باشکوه را تماشا میکردند. در دست آنها پرچم ایران و امریکا بود که با دیدن اعلیحضرتین با شور و هیجان آن را تکان میدادند. هنگامی که هلیکوپتر اعلیحضرتین به زمین نشست، شیپورهای کاخ سفید به سدا درآمد، در همان لحظه یکی از افراد گارد ورود پرزیدنت نیکسون و بانو را اعلام کرد که از در کاخ به پهنه چمن گام نهادند. پرزیدنت نیکسون و همسرشان به همراه ویلیام راجرز وزیر خارجه امریکا به سوی خودروی سیاه رنگ اعلیحضرتین رفتند و دست شاهنشاه را به گرمی فشردند. شهبانو با جامهای آبی رنگ بر تن، دست پرزیدنت و بانو نیکشون را فشردند. آنگاه آیین رسمی پیشباز آغاز شد و از سوی طبل نوازان گارد انجام یافت. آنگاه پرزیدنت نیکسون پشت میکروفن قرار گرفت و گفت:[۱]
اعلیحضرتا
برای من بسی مایه سرافرازی است که بار دیگر به آن اعلیحضرت و همراهان خوش آمد بگویم. من به چند دلیل میگویم که این افتخاری ویژه برای ما است، نخست به این دلیل که دوستی ما پیشینه بیست دارد. این دوستی هنگامی آغاز شد که من در مقام معاون ریاست جمهور آمریکا به تهران آمدم، در آن زمان اعلیحضرت شاهنشاهی جوان بودند. در درازای این بیست سال، چه در دورانی که در مقامات رسمی خدمت کردهام و چه در سالهایی که پستهای خصوصی داشتم، به این دوستی افتخار کردهام و همواره از مشورتهایی که در مسایل جهانی با شما داشتهام، بهر بردهام. دومین دلیل این که بودن آن اعلیحضرت در اینجا افتخار به شمار میآید، این است که کشور شما زیر رهبری آن اعلیحضرت پیشرفت خیره کنندهای به دست آورده است.
بیست سال پیش را به یاد دارم و سال گدشته که آن اعلیحضرت از من و همسرم در تهران پذیرایی مهرآمیزی فرمودید، بار دیگر فرصت یافتم، کشور شما را ببینم. در هیچ منطقهای از جهان کشوری یافت نمیشود که مانند ایران به چنین پیشرفتهایی دست یافته باشد، پیشرفتی که سود آن از آنِ ملت شما گردیده است. همه دنیا رهبری شما را که برای ملتتان پیشرفت اقتصادی و عدالت به ارمغان آورده است میستاید.
دلیل سوم، البته همان مسلهای است که موضوع اصلی گفتگوهای امروز ما خواهد بود. به این چم که ما امروز از آن اعلیحضرت نه تنها به سبب اینکه دوستی دیرینه برای ما و رهبری مترقی برای مردم خود هستند، پیشباز میکنیم،بلکه به عنوان یک سیاستمدار تراز اول بین المللی نیز مورد پیشباز ما قرار میگیرند. گفتگوهای ما در درازای سالها درباره موضوعهای بی شمار بوده است ولی دیدار ما این بار اهمیتی ویژه دارد.
این نخستین دیدار من با رهبر یک کشور پس از دیدار و گفتگو با برژنف دبیرکل حزب کمونیست شوروی است. مهم است که به این نکته اشاره کنم که ایران با موقعیت حساس خود در قلب یکی از مناطقی قرار دارد که خطرات بالقوه برای صلح جهان دربردارند. بدیهی است، منظور من از منطقه خاورمیانه، خلیج فارس و همه مناطقی است که پیرامون آن قرار گرفتهاند. آنچه که به ما و کشورهایی که به حفظ صلح علاقمندند، قوت قلب میدهد این است که شما همواره از سیاست کمک به نیروهای صلح و پایداری و مخالف با نیروهای جنگ و ویرانی پیروی کردهاید. از این رو، اطمینان دارم که گفتگوهای ما همه مسایل جهانی را در برخواهد گرفت. به ویژه میدانم که از مشورت آن اعلیحضرت در زمینه مسایل این منطقه حساس جهان بهره مند شوم. منطقهای که با رهبری درست، در آنجا میتوانیم از جنگ پرهیز کنیم و دوران نوینی از صلح برای مردم این منطقه که نیازمند و سزاوار آن هستند، بنا کنیم. من مدتها در انتظار این گفتگوها بودهام و میدانم که در گسترش و پیشبرد سیاستهایی که نه تنها به صلح بلکه به پیشرفت و ثروت و رفاهی که کشور شما از آن برخوردار شده و شایان اجرا در همه آن منطقه جهان است، موفق خواهیم شد و از دستاورد این کار خشنود خواهیم بود.
از این رو، امروز بار دیگر رسما به شما خوش آمد میگویم، اما مهم تر از این به شما و به شهبانوی ایران به ویژه به سبب اینکه دوستان خوب و قدیمی ما هستید خوش آمد میگوییم، ما به این دوستی ارج مینهیم و به کمک این دوستی امیدواریم در راستای بنا ساختن دنیایی بهتر برای مردم دو کشورمان همکاری کنیم.
آریامهر شاهنشاه ایران در پاسخ خوشآمد ریچارد نیکسون در کاخ سفید واشنگتن فرمودند: [۲]
حضرت رئیس جمهوری
برای من موجب نهایت افتخار است که بار دیگر در حالیکه شهبانو همراه هستند میهمان شما باشم. مایلم مراتب احترام خود را به ملت آمریکا و نسبت به دوستی آمریکا که از بدو برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور نسبت به ایران ابراز شده بیان کنم.
همچنین مایلم خوشنودی خود را از فرصتی که برای مذاکره با شما و بهره وری از مشورتها و نظریات خردمندانه تان پیش آمده است بیان کنم، زیرا در دنیایی که در پیش داریم میبایستی پیوسته با یکدیگر در تماس باشیم تا آنچه را که شایان حراست است و برای حصول آن تلاش میکنیم و ایران برای آن حاضر به جانفشانی است، حفظ کنیم. شما با لحنی محبت آمیز فرمودید که کشور من در حال پیشرفت است. این یک واقعیت است، همانطور که آمریکا نیز پیشرفت کرده است. موفقیتی که شما از آغاز تاریخ استقلال تان تاکنون به دست آوردهاید شگفت انگیز است.
ما از دیروز فرصت یافتیم بر فراز کشور شما پرواز کنیم. آنچه که مشاهده کردیم عالی و تحسین انگیز و براستی قابل تقدیر است.
پیشرفتهایی که در ایران حاصل میشود واقعاً به نفع اکثریت عظیم ملت ما است. ما تا سر حد امکان از سیاست مشارکت مردم در کارها پیروی میکنیم. میتوانم بگویم که حتی کشاورزان هم در فعالیتهای صحیح صنعتی ذیعلاقه هستند و صنایع نیز متقابلاً به رفاه کشاورزان علاقه نشان میدهند، زیرا این امر سبب خواهد شد که قدرت خرید کشاورزان بیشتر شود. مردم سراسر کشور ما از دهات گرفته تا شهرهای بزرگ، امکان آن را یافتهاند که عقاید خود را آزادانه و به انحاء مختلف بیان کنند. ما میکوشیم توسعه و عمران کشور خود را با حداکثر سرعت عملی سازیم. ما برای مردم خویش حداکثر امکانات را فراهم میسازیم تا نظریات خود را ابراز کنند. در ضمن مایلم تصریح کنم که ما نه تنها تاریخ و گذشته درخشان خود را حفظ میکنیم بلکه با هوشیاری به آینده مینگریم. ما از جمله کشورهایی که تسلیم حوادث میشوند نیستیم، زیرا تسلیم برای ملت ایران تحمل ناپذیر و غیر قابل تصور است. امیدوارم این رویه سبب ایجاد محیطی آکنده از ثبات در منطقه شود و مردم به جای جنگ در راه تفاهم متقابل و همکاری کوشا باشند و علیه بلاهایی مانند بیسوادی و کمبود خدمات پزشکی که هنوز گریبانگیر آنها است مبارزه کنند. اگر به حیثیت ما تجاوز نشود ما همه این کارها را انجام خواهیم داد، زیرا زندگی برای ما بدون استقلال و افتخار و حیثیت مفهوم ندارد.
حضرت رئیس جمهوری، من میدانم که شما این عبارات را بهتر از هر کس دیگر درک میکنید، چون این رویهای است که در طول زندگی خود بکار بردهاید و موفقیت تحسین انگیز شما در سیاستهای خارجی مایه الهام است، زیرا همانطور که گفتهاید، زمان مقابله و درگیری سپری شده و میبایستی مذاکره جانشین آن شود.
مذاکره اگر با حسن نیت همراه باشد میتواند به نتایج عالی منتهی شود. ما امیدواریم شما در این زمینه موفق شوید و ما نیز موفق خواهیم شد، ولی لااقل در مورد خودمان میبایستی برای انجام این مقصود هشیار و استوار و بردبار باشیم. ما میبایستی برای اجرای عدالت اجتماعی در کشورمان از قدرت معنوی برخوردار شویم و در عین حال برای دفاع از خود نیز باید نیرومند باشیم.
حضرت رئیس جمهوری، بار دیگر بخاطر استقبال گرمی که از ما به عمل آوردید تشکر میکنم و مجدداً برای شخص آن حضرت، و برای دولت و ملت و کشور شما عالیترین درجات موفقیت و سعادت را که خواهان آن هستید آرزو میکنم.
- بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ خوشآمد ریچارد نیکسون پرزیدنت امریکا کاخ سفید واشنگتن ۲ امرداد ماه ۱۳۵۲
- بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ سخنان وزیر امور خارجه آمریکا واشنگتن ۲ امرداد ماه ۱۳۵۲
- بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ سخنان پرزیدنت آمریکا در میهمانی رسمی شام کاخ بلرهاوس واشنگتن ۲ امرداد ماه ۱۳۵۲
- مصاحبه رادیو تلویزیونی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با نمایندگان رسانههای همگانی آمریکا کاخ بلرهاوس ۳ امرداد ماه ۱۳۵۲