بازدید اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر از برنامههای عمرانی استان خراسان ۲۷ اردیبهشت تا ۱ خرداد ماه ۲۵۳۵ شاهنشاهی
دومین روز ۲۸ اردیبهشت ماه
در بازدید شاهنشاه آریامهر از نمودار فعالیتهای استان خراسان به عرض رسید، ۲ هزار آپارتمان در آبکوه مشهد ساخته میشود.
شاهنشاه آریامهر پس از نیمروز ۲۸ اردیبهشت ماه به محل لشگر ۷۷ مشهد تشریففرما شدند و از واحدهای نمونه لشگر، حرکات ورزشی سربازان و نحوه آموزش آنان دیدن فرمودند.
شاهنشاه بعد از بازدید از لشگر ۷۷ رهسپار کاخ ملکآباد شدند و در این محل از نمودار فعالیتها و کوششهای سازمانهای مختلف اداری استان خراسان که در چادر مخصوصی به نمایش گذاشته شده بود دیدن فرمودند. در مدخل این چادر چهار تن از معلولین آسایشگاه معلولین مشهد به حضور شاهنشاه آریامهر رسیدند و علی اکبر مهدیزاده حقیقی یکی از معلولین ضمن عرض سپاسگزاری از مراحم و عنایات شاهنشاه آریامهر دو عدد تابلو از کارهای دستی خود را تقدیم داشت و مورد مرحمت ملوکانه قرار گرفت. در اینجا شاهنشاه آریامهر مدتی با معلولین به گفتگو پرداختند و ضمن پرسش از وضع زندگی و آموزش آنان در آسایشگاه معلولین مشهد برای تأمین رفاه هر چه بیشتر آنان اوامری صادر فرمودند.
شاهنشاه آریامهر آنگاه از نمودار فعالیتهای حزب رستاخیز ملت ایران در خراسان دیدن فرمودند. در اینجا مسئول حزب در خراسان گزارشی به عرض رساند و در پاسخ پرسش شاهنشاه آریامهر در مورد تعداد کانونهای شهری و روستایی و اعضای حزب در استان معروض داشت: در حال حاضر ۱۰۷۲ کانون شهری و ۳۱۰۰ کانون روستایی و ۱۵۸ کانون کارگری با عضویت جمعاً ۵۱۱ هزار و ۱۵۶ نفر در سطح استان فعالیتهای سیاسی و اجتماعی دارند. شاهنشاه آریامهر سپس در مورد گسترش کانونهای حزبی و مشارکت هر چه بیشتر گروههای اجتماعی در این کانونها اوامری صادر فرمودند و تأکید کردند که کانون حزبی را میتوان حتی در آسایشگاه معلولین تشکیل داد تا معلولین نیز بتوانند به گفت و شنود و بحث و بررسی درباره مسائل سیاسی و اجتماعی بپردازند و امکان این مشارکت را داشته باشند. شاهنشاه سپس تأکید فرمودند اعضای هر کانون باید به تعدادی باشد که امکان گفت و شنود به همه اعضای کانون داده شود. آنگاه به ترتیب نموداری از میزان وصول مالیاتهای مستقیم و غیر مستقیم، بودجه جاری و شش ساله آستان قدس رضوی، تعداد خانههای انصاف و دهها طرح و فعالیت سازمانهای مختلف چه اقتصادی چه اجتماعی و از جمله فعالیتهای توسعه شبکه رادیو و تلویزیون و ماکت و نقشههای مربوط به طرح دو هزار واحد آپارتمان جدید که در اراضی آبکوه مشهد ایجاد خواهد شد مورد بازدید شاهنشاه آریامهر قرار گرفت که در هر قسمت بوسیله نایبالتولیه قدس رضوی و استاندار خراسان و مسئولان سازمانهای اداری ذیربط توضیحاتی به عرض شاهنشاه آریامهر رسید و در مورد طرح ۲۰۰۰ واحد آپارتمان که در اراضی آبکوه مشهد به اجرا در خواهد آمد، به عرض رسید که این طرح مسکونی در زمینی به مساحت ۳۰ هکتار اجرا خواهد شد و کلیه ساختمانهای جنبی از قبیل دبستان، دبیرستان، کودکستان، زمینهای ورزشی، ساختمانهای عمومی، فروشگاه و مهد کودک در این مجتمع پیشبینی شده است و آپارتمانها از دوازده تا سی و سه طبقه به صورت پیشساخته در واحدهای دو اتاقه همراه با سالن غذاخوری و سایر تجهیزات رفاهی ایجاد خواهد شد. در خصوص تعداد واحدهای آموزشی و دانشآموزان سطح استان نیز شاهنشاه پرسشهایی فرمودند، به عرض رسید که در سطح مشهد ۱۶۳۰۰۰ دانشآموز و در سطح استان ۵۴۲۰۰۰ دانش آموز در ۴۵۶۲ آموزشگاه سرگرم تحصیل هستند. در مورد فعالیتهای گازرسانی نیز شاهنشاه آریامهر پرسشهایی فرمودند که مدیر عامل شرکت ملی گاز ایران توضیحاتی به عرض رساند. آنگاه درباره برنامههای راهسازی استان و عملیات شهری مشهد گزارشهایی به پیشگاه ملوکانه معروض گردید. این بازدید قریب یک ساعت بطول انجامید.
سومین روز
۳۰ اردیبهشت ماه ۲۵۳۵ عکس در صفحه ۱- شاهنشاه از مقر فرماندهی نادرشاه بازدید فرمودند. علیاحضرت شهبانو در بازدید از مرکز آموزش روستایی فرمودند: زنان روستایی هم باید پشت تراکتور بنشینند.
شاهنشاه آریامهر در سومین روز اقامت خود در مشهد از آثار تاریخی و وضع عمومی کلات نادری و درهگز بازدید فرمودند و به منظور تأمین رفاه و آسایش هر چه بیشتر اهالی این مناطق و گسترش طرحهای عمران اقتصادی و اجتماعی و همچنین بازسازی آثار تاریخی اوامری صادر کردند. شاهنشاه آریامهر در ساعت ۱۰ و ۱۰ دقیقه بامداد دیروز در حالیکه آقای دکتر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، آقای ولیان نیابت تولیت عظمی و استاندار خراسان، آقای شهرستانی وزیر راه و ترابری، تیمسار سپهبد هاشمی نژاد رئیس سرای نظامی و ژنرال آجودان شاهنشاه آریامهر، آقای آتابای معاون وزارت دربار شاهنشاهی و تیمسار سپهبد دکتر ایادی پزشک مخصوص در التزام بودند، با هلیکوپتر به کلات نادری تشریففرما شدند و مورد استقبال قرار گرفتند. در این محل پس از عرض خوشآمد توسط بخشدار کلات، فرمانده ژاندارمری منطقه گزارش نظامی معروض داشت و سپس دختر خردسالی ضمن عرض خیرمقدم دسته گلی تقدیم داشت. شاهنشاه آریامهر آنگاه از برابر صف رؤسای ادارات محلی و نمایندگان گروههای مختلف مردم عبور فرمودند و در آنجا از نحوه فعالیتهای کانونهای حزبی، نحوه زندگی مردم، تعداد خانههای انصاف و کیفیت آموزش و پرورش پرسشهایی فرمودند که در هر مورد از طرف مسئولان مربوطه پاسخهای لازم داده شد. شاهنشاه آریامهر آنگاه با اتومبیل روباز در میان احساسات پرشور و صمیمانه بیش از ۶ هزار نفر مردم مرکز بخش کلات و روستاییانی که از اطراف برای دیدار شهریار بزرگ خود به این شهر آمده بودند، مستقیماً رهسپار مسجد جامع کبود گنبد شدند و از قسمتهای مختلف این مسجد بازدید فرمودند. هنگام بازدید شاهنشاه از مسجد جامع کبود گنبد به استحضار رسید، گنبد اصلی این مسجد از کاشیهای به رنگ آبی ساخته شده و به همین سبب کبود گنبد نامیده میشود. این مسجد ۷۰۰ سال قدمت تاریخی دارد و بقیه ساختمانهای اطراف آن در دوران سلطنت نادرشاه افشار ایجاد شده است که از نظر معماری اهمیت بسزایی دارد و متأسفانه از سال ۱۲۵۰ هجری قمری به بعد تعمیری در آن نشده است. شاهنشاه ضمن بازدید از قسمتهای مختلف مسجد کبود گنبد فرمودند: این مسجد علاوه بر اهمیت تاریخی بسیار زیاد است و باید حفظ شود و سپس درباره بازسازی مسجد اوامری صادر فرمودند. شاهنشاه آنگاه از ساختمان معروف کاخ خورشید دیدن فرمودند که در این محل به استحضار رسید که این کاخ قصر سلطنتی و مقر فرماندهی و سکونت خانواده نادر بود و برفراز صفهای سنگی که یک متر از کف زمین برآمده است در میان باغی که چهار باغ دیگر پیرامون آن قرار دارد، بنا شده است. استخوانبندی بنا با آجر و نمای خارجی بنای تاریخی از سنگهای رسوبی و محلی که بطور متوسط هر یک از سنگها حدود ۱۸ تن وزن دارد ساخته شده است. شاهنشاه آریامهر پس از بازدید از قسمتهای مختلف کلات نادری و صدور اوامری در زمینه تأمین رفاه و آسایش هرچه بیشتر اهالی این منطقه مقارن ساعت ۱۰ و ۴۵ دقیقه با هلیکوپتر به درگز عزیمت فرمودند. شاهنشاه آریامهر ساعت ۱۱ و ۱۵ دقیقه با هلیکوپتر به درگز تشریففرما شدند و مورد استقبال گرم و صمیمانه اهالی قرا گرفتند. هنگام تشریففرمایی شاهنشاه آریامهر به درگز هزاران نفر از اهالی این شهر در خیابانهای مسیر موکب ملوکانه گرد آمده بودند و با فریادهای شادی و نثار شاخههای گل مقدم شاهنشاه آریامهر را گرامی داشتند. در آیین پرشکوه استقبال از شاهنشاه آریامهر در درگز دوشیزه خردسال از جانب مردم دسته گلی تقدیم داشت. آنگاه فرماندار درگز خیرمقدم عرض کرد و فرمانده نظامی منطقه گزارش نظامی معروض داشت. شاهنشاه آریامهر پس از ابراز مرحمت نسبت به استقبال کنندگان به بیمارستان کورش کبیر درگز تشریففرما شدند. در اینجا شاهنشاه ضمن صدور اوامری در مورد تأمین نیازمندیهای مردم دستور فرمودند تا ۴۸ ساعت دیگر یک پزشک جراح و یک متخصص بیهوشی برای خدمت به بیمارستان اعزام شود. شاهنشاه آریامهر پس از بازدید از قسمتهای مختلف بیمارستان به محل شبانه روزی پسران وابسته به جمعیت شیر و خورشید سرخ درگز تشریففرما شدند و ضمن بازدید از قسمتهای مختلف این شبانهروزی در مورد گسترش فعالیتهای آن دستوراتی صادر فرمودند. در جریان این بازدید نیابت تولیت عظمی و استاندار خراسان در خصوص اقداماتی که در اجرای فرمان شاهنشاه آریامهر برای تأمین رفاه و آسایش عمومی و توسعه اقتصادی این منطقه صورت گرفته مطالبی به استحضار رسانید. شاهنشاه آریامهر در ساعت ۱۲ و ۳۰ دقیقه با هلیکوپتر از درگز به مشهد مراجعت فرمودند. شاهنشاه آریامهر بعد از ظهر دیروز آرامگاه نادرشاه افشار سردار دلاور ایران و همچنین آموزشگاه پرستاری مرکز پزشکی شهناز پهلوی وابسته به دانشگاه فردوسی را مورد بازدید قرار دادند و سپس در کاخ ملکآباد نخستوزیر جمهوری سوسیالیستی رومانی و وزیر امورخارجه مغرب را بطور جداگانه به حضور پذیرفتند. در شرفیابی نخستوزیر رومانی آقای هویدا و در شرفیابی وزیر خارجه مغرب آقای خلعتبری وزیر خارجه افتخار حضور داشتند.
شاهنشاه در پایان سفر به خراسان فرمودند: اگر احساسات ملت نبود انقلاب عملی نمیشد. شهبانو با اتوبوس از اصفهان به نائین رفتند.
عکس در صفحه آخر- شاهنشاه: اگر ملت نبود من تنهای نمیتوانستم برنامه را انجام دهم
شاهنشاه آریامهر در پایان سفر خراسان دیدگاههای خود را در باره این سفر به خبرنگاران فرمودند:
البته به عادت هر ساله برای زیارت آستان قدس رضوی با شهبانو و ولیعهد امسال هم مشرف شدیم و در واقع عقیده خانوادگی خودمان را نسبت به این بارگاه اظهار داشتیم و امسال اضافه بر زیارت به بعضی از قسمتهای شهر مشهد که جالب بود و بخصوص به خانهسازی برای افراد و تمام طبقات اهالی شهر توجه شد و این امری است که مورد توجه ما در آتیه در هر نقطه ایران باشد خواهد بود، چون هم جمعیت به سرعت افزایش مییابد و هم سطح زندگی به قدری ترقی کرده و بالا آمده است که مردم در مسکن بهتری میخواهند زندگی کنند. شاهنشاه اضافه فرمودند: لازمه زندگی کردن بهتر در مساکن بهتر این است که وسایل آسایش و رفاه بیشتری هم باشد مانند فضای سبز، پارکها، بیمارستانها، مدارس، دانشگاهها و اتفاقاً در مشهد به تمام این قسمتها توجه شده و دارای فضای سبز بسیار عالی و زیبایی هستند و ا ین امر هم مختص مشهد نیست، بسته به همه جا است، حتی اکنون در بجنورد که زیر چشم ما هست میبینیم که چه فضاهای سبز دلپذیری ایجاد شده و باز هم بیشتر ایجاد خواهد شد. امسال بخصوص بخاطر پنجاهمی سال سلطنت البته لازم است که به نقاط بیشتری از مملکت ما سفر کنیم و از نزدیک با ترقیات ایران و با زندگی مردم آشنا بشویم. به همین جهت برای اولین بار در سلطنت خودم به یک نقطه بنام کلات نادری مسافرت کردیم و از زیباییهای طبیعت چه در آنجا و چه در درگز لذت بردیم. این زیبایی طبیعت در آینده باید مورد استفاده بیشتری قرار گیرد و از لحاظ کشاورزی و دامپروری و لبنیات و سایر فرآوردهها توجه زیادی بشود. خود کلات ممکن است مرکز توریستی خیلی مهمی قرار گیرد. یک بنایی است فوقالعاده زیبا که حتماً باید در ترمیم آن کوشید و آن قصر نادری است که یک گنبد کبودی در آنجا است که باید ترمیم بشود. درگز نیز تقریباً لب مرز با آن استعداد بخصوص جلب توجه میکرد. اهالی زنده دل و پرنشاط آنجا هم استعدادهای زیادی دارند که در آینده باید هر چه بیشتر مورد بهرهبرداری قرار بگیرد. شاهنشاه اضافه فرمودند: نواقص البته هنوز در اغلب نقاط زیاد هست. بیشتر نواقص ما هنوز در موضوع مدرسه و بیمارستان و بخصوص افراد متخصص، جراح، مثل متخصص بیهوشی است. و طبیعتاً یک روزه احتیاجات مملکت برآورده نمیشود. کما اینکه شما امروز نمیتوانید بیست هزار نفر را بفرستید به دانشکده پزشکی و چند وقت بعد اینها راز از خم رنگرزی بیاورید بیرون. در این مدت باید کما اینکه چند نفر قیافههای غیر ایرانی ما دیدیم و از ممالک دیگر آمدهاند استخدام شدهاند. همین امروز صبح اینجا یک خانم هندی را ما دیدیم که در قسمت بهداری اینجا مشغول خدمت است. از این موضوع خوشوقت هستیم. در مورد مدارس ۱۸۰ هزار نفر آموزگار و دبیر کم داریم و باید با اضافه کار همین دبیران و بعدها شاید با استفاده از ماهوارههای مخصوص ایران از کانالهای رادیویی و تلویزیون هم استفاده بکنیم که آموزش را به سراسر مملکت در آن واحد بتوانیم برسانیم. شاهنشاه فرمودند: با اشتیاق و ذوقی که همه جا ما در مردم این مملکت میبینیم رسیدن به این هدفها مسلماً برای ما مشکل نخواهد بود و با تشکیلاتی که در نظر داریم، تشکیلات اداری، مخصوصاً حالا با تشکیلات سیاسی فراگیر، همه ملت، این در واقع حزب متل است و به همین جهت اسمش حزب رستاخیز ملت ایران است، فعالیتهای اداری، عمرانی، سیاسی و در واقع ایرانی را ما میتوانیم هماهنگ بکنیم و همانطور که گفتیم، گفت و شنود از بالا به پایین و از پایین به بالا را برقرار بکنیم و هر روزی بیشتر و بهتر به احتیاجات مملکت و به احتیاجات مردم مملکت بپردازیم و آنرا انجام دهیم. شاهنشاه فرمودند: از لحاظ استعداد طبیعی البته خیلی خوشوقتیم و ما خیلی راضی هستیم. موضوع در بعضی سالها آب بوده اما امسال اتفاقاً سال پر برکتی است و همهجا در واقع خرم و سبز و زیباست ولی برای سالهای آتی باید به فکر تأمین آب باشیم. صرفه جویی در آب. این کارهایی است که در آینده باید مسلماً انجام بگیرد. از سفر من نیز وقت زیادی باقی نمانده و فردا در گنبد به یک مظاهر دیگری از ایران پی خواهیم برد. یکی از شاید آخرین اسنادی که مدتها منتظر این است که ما مراسم رسمی تسلیمش را به زارعین انجام بدهیم که انجام خواهد شد و ضمناً اسبدوانی گرگان است که در واقع خیلی باعث خوشوقتی است که اسبدوانی که از نیاکان ما باقی مانده است، شاید ایرانی اولین فردی باشند که اسبها را رام کرده و از آن استفاده سواری و غیره را برده. میگویند که چهارصد اسب در این اسبدوانی شرکت خواهند کرد و این بهترین نشانه اقبال و اشتیاقی است که مردم به نگهداری اسب بخصوص در این صفحات یعنی در گرگان نشان میدهند، میشود و رویهمرفته باید گفت که از این سفر با یادگارهای بسیار خوبی ما مراجعت میکنیم و تردید ندارم که همین مظاهر را به هر جایی که در مملکت ایران قدم بگذاریم خواهیم بدید. همین احساسات همهجا موجود است و باز برای بار دیگر میخواهم بگویم اگر این احساسات نبودف اگر این ملت نبود، شاه ایران که به تنهایی نمیتوانست برنامههایش را انجام بدهد. انقلاب شاه و ملت عملی نمیشد مگر اینکه جواب گوینده او یک چنان ملتی باشد.