رادیو ایران
رادیو ایران – روز چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۱۹ نخستین فرستنده رادیویی ایران به دست والاحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی ولیعهد ایران گشایش یافت. نیروی این فرستنده یک دستگاه موج کوتاه ۲۰ کیلو واتی و یک دستگاه موج متوسط دو کیلو واتی بود که در شبانه روز پنج ساعت برنامه پخش میکرد و تنها مردم تهران و برخی شهرستانهای نزدیک پایتخت میتوانستند از برنامههای رادیو بهرهمند شوند. خبر گشایش رادیو تهران ساعت هفت و پانزده دقیقه پس از نیمروز به پنج زبان دنیا از فرستنده رادیو به سراسر جهان اعلام گردید.
در آغاز برنامههای رادیو از یک استودیوی کوچک در جاده قدیم شمیران پخش میشد. اداره امور رادیویی تا سال ۱۳۲۱ زیر سرپرستی وزارت پست و تلگراف و تلفن بود. ولی پس از اشغال ایران از سوی ارتش بریتانیا و شوروی و اشغال شدن همه وزارتخانهها از سوی نیروهای بیگانه، رسانههای همگانی چون روزنامهها و رادیو زیر سانسور سختی رفت. در این سال اداره تبلیغات و انتشارات بنیاد نهاده شد و سرپرستی رادیو را به عهده گرفت.
در سال ۱۳۲۵ پس از بیرون راندن نیروهای ارتش شوروی از ایران و نجات آذربایجان و پاک شدن ایران از نیروهای اهریمنی اشغالگران ایران، سرانجام وزارت کار و تبلیغات بنیاد گزارده شد و اداره امور رادیو به این وزارتخانه داده شد ولی در سال ۱۳۲۶ دوباره اداره تبلیغات و انتشارات از وزارت کار جدا شد و به نخست وزیری پیوست.
پس از روی کار آمدن محمد مصدق سانسور در روزنامهها و رادیو چون زمان اشغال ایران از سر گرفته شد. آغاز گسترش شبکه رادیویی را باید از روز فرخنده ۲۸ امرداد ماه دانست که سرآغاز دگرگونی همه سویه اجتماعی و اقتصادی در ایران است.
در سال ۱۳۳۴ نیروی فرستنده رادیو به پنجاه کیلووات افزایش یافت. در سال ۱۳۳۸ فرستنده صد کیلوواتی موج کوتاه برنشانده و گشایش یافت. در سال ۱۳۳۹ فرستنده یک صد کیلوواتی موج متوسط آماده بهرهبرداری شد در این سال برنامههای رادیو ایران ۲۴ ساعته شد. . در سال ۱۳۴۲ با به راه اندازی چهار فرستنده دیگر رادیو ایران برای یک پیشرفت بزرگ و همه سویه آماده گردید. همزمان با نیرومند ساختن فرستندههای رادیویی پایتخت، فرستندههایی نیز در مرکز استانها نصب شد که نه تنها برنامههای رادیو ایران را تقویت میکردند بلکه خود نیز به تولید برنامه میپرداختند.
رادیو ایران در درازای این سالها تنها به افزایش کمیت برنامههای خود نمیپرداخت بلکه به کیفیت برنامهها نیز توجه داشت و کوشش میشد برنامههای رادیو نه تنها سرگرم کننده، بلکه آگاهاننده نیز باشند و در بالابردن فرهنگ و ذوق مردم کارا باشند.
روز ۱۶ خرداد ماه ۱۳۵۰ وزیر اطلاعات در سخنرانی در مجلس شورای ملی ابراز داشت:[۱]
- با الهام از انقلاب ملی ایران و اجرای اصل انقلاب اداری برای هماهنگ کردن برنامهها و فعالیتهای رادیو تلویزیون ایران که از وسایل بسیار ارزنده و مفید ارتباط جمعی است و به منظور جلوگیری از دوباره کاریها و استفاده بیشتر از نیروی انسانی متخصص و کاردیده با کسب اجازه از مقام ریاست معظم لایحه تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران را با قید یک فوریت تقدیم ساحت مقدس مجلس شورای ملی میکنم.
قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران در نشست مجلس شورای ملی در همان نشست از مجلس شورای ملی گذشت و رادیو و تلویزیون کنار یکدیگر قرارگرفتند.[۲]
با تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران گامهای بلندتری در راه بهبود هر چه بیشتر کیفیت برنامههای رادیو و گسترش شبکه رادیویی در سراسر کشور برداشته شد و از روز ششم بهمن ماه ۱۳۵۰ در سالروز انقلاب شاه و مردم، رادیو تلویزیون ملی ایران با نیرویی تازه تر و شوق و گرمایی بیشتر فعالیت نوینی را آغاز کرد.
رادیو ایران پیشرفتهای خود را تا سال ۱۳۵۰ وام دار کسان کوشایی است که از ژرفای دل و عشق در بدترین شرایط، شبانه روز در انجام خویشکاریهای خود کوشیدند و با ابزار و دستگاههای اندک که داشتند گامهای نخست را در راه خدمت اجتماعی و فرهنگی بزرگی با پیروزی برداشتند.
در سال ۱۳۵۰ جشن باشکوه سالگرد بنیاد نهادن رادیو ایران به سبب زلزله غم انگیز فارس برگزار نشد و به پیشنهاد کارکنان رادیو هزینه این جشن برای کمک به خواهران و برادران آسیب دیده زلزله ویژه شد.
خط مشی در برنامه عمرانی پنجم
ب - رادیو و تلویزیون
- شبکه رادیو و تلویزیون کشور از لحاظ کمی و کیفی تقویت خواهد گردید.
- به بهبود کیفیت و محتوای برنامهها اولویت داده خواهد شد.
- برای نیل به هدفهای آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کشور کلیه واحدهای ذیربط با قبول مسئولیتهای مشخص فعالیتهای خود را در جهتبرنامهها همآهنگ خواهند نمود.
با توجه به هدفهای اساسی رادیو و تلویزیون و لزوم ایجاد تعادل بین فعالیتهای کمی و کیفی در برنامه پنجم امکانات تجهیزاتی و ساختمانی برای ازدیاد ساعات تولید در سطح کشور افزایش خواهد یافت، تا همآهنگ با تجهیز نیروی انسانی متخصص و تقویت برنامهریزی و مدیریت و همچنین توسعه فعالیتهای آموزشی و تحقیقاتی، بهرهبرداری مؤثر از تأسیسات شبکه امکانپذیر گردد.
در پایان برنامه چهارم عمرانی شبکه تلویزیون ۵۰ درصد از جمعیت کشور را پوشش میدهد. نتایج بررسی نشان میدهد که فعلاً حدود ۲۰ درصد از جمعیت تحت پوشش، قادر به استفاده از برنامههای تلویزیونی میباشند. یکی از علل اساسی این امر، گرانی قیمت فروش گیرنده تلویزیون میباشد لذا تجدید نظر در قوانین موجود، سیاست نظارت مؤثر در هزینه تمام شده و قیمت فروش دستگاههای گیرنده به مصرفکننده، استاندارد نمودن حتیالامکان دستگاههای گیرنده و همچنین ایجاد تسهیلات در امر فروش دستگاههای گیرنده به طبقات کم درآمد از اقدامات اساسی خواهد بود.
- بهبود کیفیت و محتوای برنامهها و انجام تحقیقات برای تأمین بهترین روشهای تهیه برنامه.
- هدف دادن به برنامهها و همچنین توسعه امکانات تولید برنامههای استودیو.
- آموزش نیروی انسانی و انجام فعالیتهای تحقیقاتی.
- گسترش پوشش برنامه اول تلویزیون از ۵۰ درصد به ۶۰ درصد جمعیت.
- گسترش پوشش برنامه دوم تلویزیون به نحوی که ۴۰ درصد از جمعیت کشور را پوشش دهد.
- گسترش شبکه اول رادیو به نحوی که ۱۰۰ درصد جمعیت کشور را پوشش دهد.
- گسترش پوشش برنامه دوم رادیو به نحوی که ۵۰ درصد از جمعیت کشور را پوشش دهد.
- توسعه شبکه پخش صدای ایران برای خارج از کشور.
سی و پنجمین سال سدای ایران
در روز چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۵۳ رادیو ایران آغاز سی و پنجمین سال خود را جشن گرفت. در این جشن کارمندان، تهیه کنندگان، نویسندگان و هنرمندانی که با رادیو همکاری داشتهاند و دارند از باشندگان این جشن بودند. صدای آشنا و دوست داشتنی ملوک ضرابی، سیما بینا، ایرج، ذلکش، عارف، و پوران گرم کننده این جشن بود و هر یک زیباترین ترانههای خود را اجرا کردند.
شب رادیو برای تک تک میهمانان شبی فراموش نشدنی و باارزش بود، زیرا که همه آنان با یک آرمان و با تلاش خود به را سی و چهار ساله کردند و اکنون در کنار دیگر شادی و پایکوبی کردند. زمانی که سدای پر طنین بانو دلکش با ترانه نوبهار در سالن بلند شد، میهمانان جشن به پا خاستند و برایش گل ریختند و اشک شادی به چشم آوردند. ارکستر ایرانی رادیو تلویزیون ملی ایران به رهبری مرتضی حنانه با موسیقی ایرانی میهمانان را سکوتی دلچسب فراخواند. ارکستر کوچک سازهای ایرانی و ارکستر سازهای ملی رادیو تلویزیون ملی ایران نیز هر یک در شور بخشیدن به این جشن سهم بزرگی داشتند. ۱۳۵۳ ستل ۴ - ۱۵۸
سی و ششمین سال سدای ایران
با تصویب قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران ۱۳۵۰ برنامههایی برای گسترش پوشش سدای ایران ریخته شد که دستاورد آن در سال ۱۳۵۰ برپایی « رادیو دریا » و برافراشتن فرستندهها در مهاباد، مریوان، ایلام، یزد، همدان، خرم آباد، اردبیل، بم، اهواز و قصر شیرین بود. در سال ۱۳۵۱ بیش از یک میلیون و نیم گیرنده رادیو برای ۴٫۵ میلیون موجود افزوده شد. در سال ۱۳۵۴ بیش از ۱۰ میلیون گیرنده، سدای ایران را در سراسر ایران زمین پراکنده می ساخت و هیچ ایرانی نبود که سدای ایران را نشنود که در همه این سالها سدای ایران پیام آور مژده و شادمانی بوده است و در گسترش فرهنگ ایران بسیار کارآ بوده است.
قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران ۱۳۴۶ - مصوب ۶ تیر ۱۳۴۶ مجلس شورای ملی و ۲۹ خرداد ۱۳۴۶ مجلس سنا. این قانون در تاریخ ۱۸ تیر ۱۳۴۶ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید. قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران ۱۳۴۶
قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران - مصوب ۲۳ خرداد ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و ۲۹ خرداد ۱۳۵۰ مجلس سنا – این قانون در تاریخ ۲ تیر ۱۳۵۰ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید. قانون عضویت رادیو تلویزیون ملی ایران در اتحادیههای رادیو و تلویزیون آسیا و اروپا
قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران ۱۳۴۶
مذاکرات مجلس شورای ملی ۲۳ خرداد ۱۳۵۰ نشست ۲۵۲
قانون عضویت رادیو تلویزیون ملی ایران در اتحادیههای رادیو و تلویزیون آسیا و اروپا