الگو:نوشتار برگزیده
سدای اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی را در گشایش نخستین کنگره جهانی ایرانشناسی در تالار فردوسی دانشگاه تهران در روز ۹ شهریور ماه ۱۳۴۵ میشنویم. پژوهشهای تاریخ باستان ایران و ادبیات کهن ایران تا این زمان در کتابخانهها و جاهای گوناگون گیتی پراکنده بود. آرمان این کنگره فراخواندن همه ایرانشناسان دنیا در ایران بود تا پژوهشی علمی درباره تاریخ باستان ایران بی طرفانه انجام گردد و تاریخ باستان ایران برای ایرانیان و نسلهای آینده نوشته شود. کتابخانه ملی پهلوی یکی از پایههای در گردآوری این نوشتارها و پژوهشها در تاریخ باستان ایران بود. آریامهر شاهنشاه ایران در این سخنان به پیامدهای هولناک برای یک کشور و ملتی اشاره میکنند زمانی که تاریخ یک کشور تحریف و یا نوشته شده نباشد: "اکنون تاریخ کشور ما با رعایت این اصل حقیقتطلبی نوشته نشدهاست، زیرا تقریباً مایه همه آنچه تدوینشده، نوشتهها و روایات مورخانی بودهاست که هر چند ما به مقام علمی آنان احترام میگذاریم، ولی میدانیم که درمورد ما غالباً بیطرف نبودهاند. ما صمیمانه امیدواریم که تاریخی که با همکاری معنوی شما تألیف خواهدشد، به جای آنکه تنها بر اساس این نوع اطلاعات تدوینشود، صرفا بر اساس اسناد و مدارک استواری تألیفگردد که بر اثر اکتشافات باستانشناسی و تتبعات و تحقیقات علمی اکنون در دسترس دنیای علم قرار گرفتهاست ." این کنگره پیروزی بزرگی برای کشور و ملت ایران بود و در سراسر جهان کرسیها و مرکزهای پژوهشی ایرانشناسی گشایش یافت. با انقلاب اسلامی در سال ۲۵۳۷ شاهنشاهی، پژوهشهای ایرانشناسی بازایستاد، کتابخانه ملی پهلوی بسته شد. انستیتوهای پژوهشی ایرانشناسی در سراسر گیتی به پژوهش در اسلامشناسی دگرگون شد، به جای بررسیهای ایران باستان، پژوهش در اسلام آغاز شد.
- تشکیل کنگره جهانی ایرانشناسان را به همه دانشمندان عضو این کنگره تبریک میگویم و موفقیت کامل این مجمع بزرگ علمی را در انجام وظایف خطیری که به عهده دارد، خواستارم. کنگرهای که امروز آن را با خوشوقتی افتتاح میکنم، از نظر ملت ایران مفهوم و مقام خاصی دارد که نظیر آن را هیچ مجمع علمی دیگری نمیتواند داشتهباشد، زیرا این کنگره در لوای فرهنگ ایران و برای بحث و مطالعه در مقیاس وسیع جهانی درباره تاریخ و تمدن ایران تشکیل شدهاست، و اعضای آن کسانی هستند که عمر خویش را به تحقیق و تتبع در شئون مختلف این فرهنگ و تمدن کهنسال صرف میکنند. حاصل کار این کنگره، همکاری علمی جهانی در تألیف تاریخ کامل ایران، یعنی تاریخی خواهدبود که همانقدر که متعلق به ما است، متعلق به همه عالم بشریت است. شاید احتیاجی به تذکر این نکته نباشد که این همکاری پرارزش شما دانشمندان عالیقدر، تا چه اندازه مورد تقدیر و امتنان ما است. من شرح کارهای علمی و تألیفات بسیاری از شما اعضای محترم این کنگره را خواندهام، و نسبت به تألیف صدها کتاب و هزاران مقالهای که درباره جنبههای مختلف تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران انتشار دادهاید احترامی عمیق احساس میکنم، زیرا میدانم که برای تألیف هر یک از این آثار چه کوشش فراوانی به کار برده و به چه اندازه به منابع و مدارک مختلف و غالباً کمیاب مراجعه کردهاید. من به نام ملت ایران نه فقط بهمناسبت این مساعی و خدمات صادقانه به فرهنگ ایرانی به شما درودمیفرستم، بلکه خاطره تمام دانشمندان عالیقدری را که در گذشته در همین راه کوشیدهاند، و اکنون شما وارثان شایسته آن مکتب پر ارزش ایرانشناسی هستید که ایشان بنیاد نهادهاند، تجلیلمیکنم.....به سخنان شاهنشاه گوش فرادهید و بدانید ملتی که تاریخ خود را نداند ناچار به تکرار آن است. همانگونه که میبینیم کشور باستانی ایران با شتاب واپس میرود