جشنهای ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران
| منشور حقوق بشر کوروش | تصمیمهای مجلس | اعلامیه جهانی حقوق بشر |
جشنهای ارج نهادن به ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران برای فروردین ماه ۱۳۴۲ برنامه ریزی شده بودند، که باز میگردد به ۲۵۰۰ سال پیشتر که کوروش بزرگ شاهنشاه ایران امپراتوری پارس را بنیان نهاد. سیاست کوروش زیر تاثیر این بود که همه مردمانی که در امیراتوری پارس میزیند حقوق برابر داشته باشند و از آزادی بیان و آزادی دین بهرهمند شوند. با این تصور که همه ایرانیان حقوق برابر داشته باشند، روش سیاست اعلیحضرت محمد رضا شاه پهلوی بارور شد و با این جشن میبایستی که پلی میان ایران باستان پیش از یورش تازی و اسلام به ایران، و ایران نوین برقرار شود. با اصلاحات ارضی و براندازی رژیم ارباب رعیتی و دادن حق انتخابات به بانوان ایران و سیاستی که به انقلاب شاه و مردم نامیده شد، اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی برآن بود که به همه ایرانیان حقوقی را بدهد که ۲۵۰۰ سال پیش بنیانگذار امپراتوری پارس کوروش بزرگ به مردم این خاک داده بود. نشان بیرونی این سیاست دگرگون کردن گاهنامه خورشیدی که سرچشمه شمارش آن با بیرون کردن محمد بن عبدالله از مکه بود به گاهنامه شاهنشاهی که شمارش آن با زادروز کوروش بزرگ آغاز میشد. علیه این سیاست اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران مخالفت و ضدیتهای سیاسی آغاز شد. زمینداران بزرگ ایران که در زمان قاجاریان زمینهای کشور ایران را با دهات و مردمانش به ملکیت خود درآورده بودند، به هیچ روی نمیخواستند که زمینها به کشاورزانی که روی آن کار میکردند داده شود و هم چنین نمیخواستند که برتریها و قدرتها خود در برابر دهقانان و دیگر مردم ایران از دست بدهند. موقوفهها که خود از زمینداران بزرگ بودند نیز نمیخواستند که زمینها میان کشاورزان تقسیم شود و کشاورزان روی زمینهای خود کار کنند، آنها هم چنان جیب هایشان را با سیل پول مفت پر میکردند. اسلامیون که برای آنها تاریخ ایران با یورش تازی به ایران آغاز میشد، از ایران باستان با فرهنگ غنی و تمدن پیشرفته نفرت داشتند و دارند، و اینان کسانی بودند که به رهبری شیخ روح الله خمینی با پول فئودالهای قاجار بزرگترین ضدیتها و دشمنیها و کارشکنیها را با ایران گرایی آغاز کردند. هرگاه که گروهی سیاسی علیه شاهنشاه ایران فرم میگرفت، جبهه ملی و حزب توده از سوراخ هایشان بیرون میریختند و با فرتورهای استالین و محمد مصدق قاجار علیه اعلیحضرت شاهنشاه ایران محمدرضا شاه پهلوی آریامهر ایران تظاهرات کنند.
در این آتمسفر آشفته سیاسی ایران، برگزاری این جشن ناشدنی بود، بدین روی برگزاری جشن به زمانی در آینده واگذار شد. اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران آریامهر ایران و پدر ملت ایران، دولت و ملت ایران در برابر دشمنان ملت ایران یگانه شدند و ملت در رفراندومی در روز ۶ بهمن ماه ۱۳۴۱ با اکثریت آرای مردم ایران به منشور شش مادهای انقلاب شاه و مردم رای آری داد. پس از آنکه نخستین پیروزیهای انقلاب شاه و مردم نمایان شد، برنامهریزی آیین دو هزار و پانصد سال بنیانگذاری ایران از نو سر گرفته شد و جشن باشکوهی برای ۲۰ تا ۲۴ مهر ماه سال ۱۳۵۰ برابر با ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۷۱ آماده سازی شد.
برنامه ریزی جشن بنیانگذاری ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران
برای برگزاری جشنهای دو هزار و پانصد سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران سالهای برای آماده سازی و برنامه ریزی آن به درازا کشید. بسیاری نشستهای بین المللی برای یادبود کوروش بزرگ بر پا شد. کسانی که ایران دوست هستند، برگزاری این جشنها را یک رخداد ارزشمند و تاریخی میخوانند. جشنهای ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران برای فروردین ماه سال ۱۳۴۲ خورشیدی پیش بینی شده بود ولی در سال ۱۳۴۲ ایران دچار تنشهای سیاسی شد. جنگ استعمار سرخ و سیاه به رهبری شیخ روح الله خمینی بالاگرفت و به آشوب ۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ انجامید. برپایی جشنی برای یادبود ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی کوروش بزرگ هخامنشی ممکن نبود. پس از ۹ سال که سرانجام جشنها ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران برگزار شد، پیروزی انقلاب شاه و مردم چشمگیر بود و این زمان زمانی بهتر برای برپایی جشنها گردید. برای نادرست نمایان کردن این بزرگداشت از هنگامی که برگزاری این جشن ایرانی به آگاهی ملت ایران رسید، گروههای رنگارنگ که هر کدام با نیرومندی ملیگرایی ایرانی دشمنی داشتند به کار افتادند. سازمانهای چپگرای ایرانی در داخل و خارج کشور که پیرو ایدههای انترناسیونالیسم مارکسیست بودند و ملایان و روضه خوانان که همواره دشمن ملی گرایی و هویت ایرانی بودند و هستند و افزون بر این دو گروه کنسرسیوم نفت و دولت استعمارگر انگلستان که برای سودجوییهای اقتصادی و برای پرکردن جیب هایشان در درازای تاریخ در پی سست و ناتوان کردن دولت ایران بودند، مثلث ننگینی را بوجود آوردند. سیاستمداران از دیگر کشورها که با این مثلث ننگین سرشان در یک آخور بود، تلاشهای منفی خود را برای پشتیبانی این جبهه ایران برانداز درآمیختند.
پیشنیه
در بهار سال ۱۳۴۲ در سراسر ایران جشنهای بنیانگذاری دو هزار و پانصد سال شاهنشاهی ایران برپا میشود. چنین بود برنامه جشنهای دو هزار و پانصد سال شاهنشاهی ایران که در سال ۱۳۳۹ خورشیدی ریخته شده بود. کمیتهای برای برنامه ریزی و آماده سازی جشنها برگزیده شده بود:
- کتابی درباره چگونگی کوروش بزرگ، روش حکومت و پیروزیهای وی به زبانهای پارسی، ترکی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی، عربی و ایتالیایی نوشته شود
- فیلمهای مستند کوتاه درباره تخت جمشید و پاسارگارد به زبانهای پارسی، ترکی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی، عربی و ایتالیایی
- فیلم ارزنده زندگی کوروش از سوی یکی از شرکتهای فیلمساز پرآوازه بین المللی تهیه شود
- برگردان و چاپ کتابهای تاریخ نویسان یونانی گزنفون و هرودت به پارسی
- برگزاری کنگره ایرانشناسان برای سخنرانی و پژوهش درباره کوروش، زندگی کوروش و تاریخ بر جای مانده از کوروش
- برپایی نمایشگاه باستانشاسی دوره مادها
- برگزار کردن نمایشگاه کتاب و هنر با کتابهایی از کتابخانه ملی ایران و کتابخانه شاهنشاهی
- برپایی نمایشگاه هنرهای مدرن و باستانی
- برپایی نمایشگاه پوشاک ایران کهن
برای جشنهای ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران، نشان ویژه طراحی خواهد شد و سرود ویژهای نیز سراییده و خوانده خواهد شد. در شیراز تندیس کوروش بزرگ برپا خواهد شد. در خیابانها میان شیراز و تخت جمشید و پاسارگاد تاق نصرت زده خواهد شد.
تمبرهای ویژه کوروش با تصویرهای تاریخ شاهنشاهی ایران چاپ خواهد شد. افزون بر آن نشانها و سکههای یادبود جشنهای ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران زده میشود.
فرمان شاهنشاهی صادر خواهد شد و بر پایه این فرمان سال ۱۳۴۲ "سال کوروش" نامیده خواهد شد.
برنامه جشنهای فروردین ماه ۱۳۴۲
در سال ۱۳۴۲ جشنهایی در دو روز برگزار خواهد شد. برنامه این دو روز جشن بدین قرار خواهد بود:
- ۱. جشنها با سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران از رادیو تلویزیون آغاز خواهد شد و همزمان در سراسر گیتی نیز پخش میشود.
- ۲. روز آغاز جشنها تعطیل همگانی خواهد بود
۳. در بامداد روز جشن آیین شکرگزاری برای هزاران سال نگاهبانی از ایران برگزار خواهد شد. ۴. شاهنشاه ایران به سوی آرامگاه کوروش میرود ۵. اعلیحضرت شاهنشاه ایران در کاخ آپادانا بزرگان کشور را بار میدهند ۶. در تخت جمشید چندین آیین اجرا خواهد شد:
- - رژه نظامی در مرودشت
- - رژه در یونیفورم نظامی مادها و دیگر یونیفورمهای نظامی دورههای تاریخی دیگر
- - رژه نظامی با پرچمهای باستانی ایران
- - رژه پیشاهنگان و ورزشکاران و دختران و پسران ایلهای ایران
- - نمایش ورزشهای نوین و باستانی ایران و مسابقههای تیراندازی، اسب دوانی و چوگان
- - رژه گارد شاهنشاهی ایران
۷. رژه در همه شهرهای ایران که در آن پادگان ارتش شاهنشاهی وجود دارد ۸. سان از نیروی هوایی و نیروی دریایی ۹. همه کسانی که دست اندرکار برگزاری جشن هستند جامه مادها را بر تن میکنند ۱۰. از همه استانها مشعل بدستان به سوی تخت جمشید به را میافتند ۱۱. شامگاه پیشاهنگان در کوهستانها آتشهای بزرگی میافروزند. ۱۲. ویرانههای تخت جمشید با نورافکن روشن خواهند شد. ۱۳. در تخت جمشید دست افشانی باله و سمفونی با نام تخت جمشید برگزار میشود. ۱۴. نمایش نور و سدا در تخت جمشید نشان دهنده تاریخ کهن ایران و زمان هخامنشی ۱۵. یک ایستگاه راه آهن، دانشگاه شیراز، یک یکان نظامی، خیابانها، میدانها و شماری از بیمارستانها نام کوروش بر آنها نهاده میشود. ۱۶. اعلیحضرت شاهنشاه ایران محمد رضا شاه پهلوی آریامهر فرمانی صادر میکنند که تاریخ خورشیدی ایران به تاریخ شاهنشاهی دگرگون میشود ۱۷. همه پسرانی که در این روز زاده و نام کوروش بر آنها نهاده شود از شاهنشاه ایران پیشکش دریافت میکنند ۱۸. عفو زندانیان
یک سال پیش از آغاز جشنها، یک نمایشگاه با ۳۰۰ شی باستانی در کشورهای گوناگون اروپایی به نمایش در خواهد آمد.
در امرداد ماه ۱۳۳۸ خورشیدی در استکهلم پایتخت سوئد، کنگره بین المللی یهودیان با شرکت کنندگانی از پنجاه کشور برگزار شد. در این کنگره با رای همه، تصویبنامهای دستینه شد که کمیتهای برای یادبود کوروش بزرگ برگزیده شود زیرا کوروش در تاریخ یهودیان جایگاه ویژهای داراست همانگونه که در تورات آمده است. همه سازمانهای یهودی و جامعهها و انستیتوهای یهودی خواسته شد نشستهای یادبود کوروش بزرگ را برنامه ریزی کنند.
زرتشتیان سراسر جهان نیز آیینهای یادبود کوروش بزرگ را برنامه ریزی کردند. نام میدانی در آن بخش از تهران که بیشتر زرتشتیان زندگی میکنند، به میدان کوروش دگرگون شد. زرتشتیان سراسر جهان برای برگزاری جشن بزرگداشت ۲۵۰۰ سال کوروش بزرگ پول هنگفتی گردآوری کردند و به کمیته برگزاری جشنها پیشکش کردند.
واتیکان نیز برآن شد که در جشنهای ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران زمین بر پایه نوشتارهای کتاب مقدس درباره کوروش شرکت کنند. هسته مرکزی جشن این است که بزرگی کوروش و اینکه کوروش که بود را بر پایه کتیبهای که در بابل پیدا شده بود، به جهانیان نشان دهد.
- همه کسانی که در امپراتوری ایران زندگی میکنند حقوق برابر و حق بهرهمندی برابر دارند. همه مردم حق آزادی بیان، آزادی دین و انجام آیینهای دینی خود را دارند. خدایان به معبدهای خودشان بازگردانده میشود. موبدان میتواند دوباره به امور دینی بپردازند. همه معبدها دوباره درهایشان را باز میکنند، زندانیان و بردگان که از راههای دور آورده شدهاند دوباره به میهن خود باز میگردند.
همانگونه که کوروش همواره میگفت او به یک خدا باور دارد. ولی! کوروش به همه مردمان این آزادی را داد که خودشان انتخاب کنند و اینکه کوروش آزادی باورها را به مردم ایران داد، نشانگر بزرگی اوست. بدین روی آرمان یادبود کوروش این است که اندیشههای این بزرگ مرد را به دیگران بشناسانند و برای صلح و آزادی تبلیغ کنند.
اصلاحات ارضی و براندازی رژیم ارباب رعیتی از ایران و انقلاب شاه و مردم
سازهای جشنها
سازهای جشنهای دو هزار و پانصد ساله بدستور وزیرفرهنگ و هنر وقت آقای پهلبد در کارگاهی جداگانه با همکاری ارتش گروه موسیقی نیروی زمینی و با کمک اساتید هنرستان موسیقی با تحقیق در سازهای قدیمی و سنتی بویژه الهام گرفتن از نمونه ی قدیمی در موزه ی تخت جمشید ساخته شدهاست.
دیداریها و شنیداریها
قوانین
- قانون جریان قانونی سکههای تاجگذاری اعلیحضرتین
- قانون اجازه ضرب و انتشار و رواج قانونی سکه جهت یادبود جشن دو هزار و پانصدساله بنیانگذاری شاهنشاهی ایران - مصوب ۲۳ خرداد ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و ۳۱ خرداد ۱۳۵۰ مجلس سنا – این قانون در تاریخ ۷ تیر ۱۳۵۰ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید.
- تصویبنامه راجع به اختصاص نصف درآمد غیرمستقیم جهت مصارف تهیه وسایل جشن دوهزار و پانصدمین سال شاهنشاهی – مصوب ۲۸ اردیبهشت ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و ۱۵ مهر ۱۳۵۰ مجلس سنا
- قانون عفو و بخشودگی قسمتی از مجازات محکومین به مناسبت جشن دو هزار و پانصد ساله بنیانگذاری شاهنشاهی ایران - مصوب ۱۸ مهر ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و ۲۱ مهر ۱۳۵۰ مجلس سنا - این قانون در تاریخ ۲۶ مهر ۱۳۵۰ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید.
- مذاکرات مجلس شورای ملی ۱۳ مهر ۱۳۵۰ نشست ۹
- مذاکرات مجلس شورای ملی ۹ شهریور ۱۳۵۰ نشست نخست