ت پ آژاکس
نامه جیمز لی معاون شورای ملی امنیت امریکا[۱] ۲۹ آبان ۱۳۳۱
وضعیت سیاسی ایران
این که ایران یک کشور مستقل و خودمختار باقی بماند و شوروی بر آن چیره نشود، از اهمیت بسیار بالایی برای امریکا برخوردار است. به سبب موقعیت استراتژیک کلیدی، منابع نفتی، و بیپدافندی در برابر دخالت، و یا حمله نظامی شوروی، و بیپدافندی ایران در برابر خرابکاری و فروپاشی سیاسی، ایران باید به عنوان یکی از هدفهای جهان خواری شوروی باید به شمار آورد. از دست دادن ایران چه با کوتاهی یا با دخالت شوروی:
- الف - تهدید جدی برای امنیت همه خاورمیانه و افزون برآن پاکستان و هندوستان است.
- ب - راه را برای کمونیستها در دسترسی به نفت ایران باز میکند، و تهدید جدی بر از دست دادن نفت خاور میانهاست.
- ج - افزوده شدن بر توانایی شوروی در تهدید خطهای ارتباطی امریکا و انگلیس.
- د - آسیب به پرستیژ امریکا در کشورهای نزدیک و دور و بر بجز ترکیه و احتمالا پاکستان، تضعیف جدی، اگر نه ویرانی، اراده آنها در پایداری علیه فشار کمونیست.
- ک - پیشنهاد یک سری برنامه نظامی، برنامه گسترش اقتصادی و سیاسی، که دستاوردهای آن منافع ایالات متحده امریکا را به خطر میاندازد.
۲- روند کنونی در ایران به سوی کنترل به وسیله رژیم کمونیستی پیش میرود... سیاسیون جبهه ملی که هم اکنون قدرت را در دست دارند، تا کنون توانستهاند همه حزبها را بجز حزب توده از بین ببرند....
۳- اگر روندکنونی در ایران هم چنان بدون کنترل پیش برود، ایران دیگر جزیی از دنیای آزاد نخواهد بود و کمونیستها دولت ایران را در دست خواهند گرفت....
۴- با در نظر داشتن نکاتی که در بالا گفته شدهاست، هدف اصلی ایالات متحده درباره ایران آن است که از اینکه ایران زیر کنترل کمونیست (شوروی) جلوگیری کند. ایالات متحده میباید سیاستی که این هدف را عملی میسازد دنبال کند:
سیاست امریکا در برابر ایران
- الف - ادامه در یاری با به کار گرفتن هر آنچه که عملی است برای از میان برداشتن هرگونه بگو مگو.
- ب - برای برداشتن هر گام مورد نیاز برای یاری به ایران که صنایع نفت خود را به کار بیاندازد و بتواند نفت خود را در بازار بفروشد و از درآمد نفت بهرهمند شود.
- ج - تا زمانی که درآمد نفت حاصل نشدهاست، ایالات متحده امریکا ایران را پشتیبانی مالی کند که ایران از دیدگاه اقتصادی و سیاسی نابود نشود....
....
۵ - اگر یک یا چندین استان ایران یا تهران به وسیله کمونیستها (شوروی) اشغال شد، ایالات متحده امریکا میباید از دولت غیرکمونیستی ایرانی پشتیبانی کند...
۶- اگر تمامی ایران به وسیله شوروی اشغال شود... دولت امریکا میباید مراکز مقاومت را یاری دهد و دولت کمونیستی را براندازد.
۷- اگر شوروی یک حمله نظامی سازمان داده شده به ایران انجام دهد، به معنای یک جنگ جهانی همهگیر است.
سازمان ملل متحد باید به کمک گرفته شود و یک دولت ایرانی در تبعید برقرار شود.
این گزارش وصعیت ایران را در آبان 1331 بررسی می کند. در این گزارش احتمال اینکه کمونیست بر ایران غلبه شود داده شده است. برای جلوگیری از به قدرت رسیدن کمونیست در ایران، دولت مصدق می باید پشتیبانی شود. این پشتیبانی چگونه انجام می شود: با خل مسله نفت که ایران دوباره درآمد نفتی داشته باشد تا مردم از فقر سیاه و گرسنگی نجات یابند و اقتصاد ایران از نابودی کامل بدرآید. تا زمانی که درآمدی از نفت عاید ایران شود، ایالات متحده به ایران کمک اقتصادی نماید.
دستآورد این بررسی
- ↑ James S. Lay, Executive Secretary, National Security Council, Nov 20, 1952