سخنرانی علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی پس از دریافت دکترای افتخاری ادبیات و علوم انسانی دانشگاه داکار ۷ اسفند ماه ۱۳۵۴
| شهبانو فرح پهلوی | پرتال علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی
سخنرانیها و پیامها و بیانات و مصاحبههای علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی |
برنامه عمرانی پنجم/سال ۱۳۵۴ خورشیدی مهر تا آذر ماه |
سخنرانی علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی پس از دریافت دکترای افتخاری ادبیات و علوم انسانی دانشگاه داکار ۷ اسفند ماه ۱۳۵۴
این افتخار خاص که با دریافت درجه دکترای دانشگاه داکار، یعنی یکی از والاترین کانونهای معنوی قاره عظیم آفریقا نصیب من شده است، برای من همراه با نوعی تردید و در عین حال هیجانی بسیار است. تردید از این جهت که پس از سخنان ستایشآمیز شما آقای رئیس دانشگاه و آقای رئیس دانشکده و در برابر استقبالی چنین شکوهمند نمیدانم چگونه سپاسگزاری خود را ابراز نمایم زیرا این سپاسگزاری میبایست با چنان گرمی ابراز شود که من کلماتی را شایسته آن نمییابم. بنا براین، فقط بدین اکتفا میکنم که از صمیم قلب بگویم متشکرم. علیاحضرت شهبانو سپس درباره تأثیر تمدن ایران بر مدنیت بشر و نیز خطر از بین رفتن تنوع فرهنگها سخن گفتند و افزودند: این رئیس جمهوری سنگور بود که به هنگام بازدید آندره مالرو از داکار به وی گفت: (هدف تمدن، ساختن یخچال نیست) و بدین گفته افزود که من آفریقا را میخواهم ولی در راه این هدف با ماشین مبارزه نمیکنم زیرا فقط ماشین است که بر فقر غلبه خواهد کرد. بدین ترتیب، زمزمه پر اضطرابی که در این کشورها برخاسته بود جای خود را بدین پرسش حیاتی میسپارد که چگونه میتوان همه چیز ار تغییر داد و در عین حال هویت واقعی خویش را حفظ کرد. این پرسش بغرنج است که با همه دشواری آن در آثار شاعرانه و فلسفی رئیس جمهوری کشور شما به شیوهای قاطع و فصیح بدان چنین پاسخ داده است. جذب کردن ولی جذب نشدن و این شعاری است که میباید به حق در سرلوحه هر طرح عمرانی ثبت شود. ما در عین استفاده از تکنولوژی به منظور تأمین حداکثر رفاه برای ملتهای خود، میباید هشیار باشیم که طبق اصطلاح فلسفی هرمان کایرزلینگ به صورت رانندگان سادهای در نیاییم، یعنی کسانی نباشیم که رل اتومبیل را در اختیار دارند ولی فقط راندن ماشین را میدانند. ما باید فرهنگ دانش را بیاموزیم، زیرا بدون آن نمیتوان ماشین را مهار کرد ولی در عین حال میباید مراقب حفظ ارزشهای خاص خود نیز باشیم و از چنین دیدگاهی است که برای قاره بزرگ آفریقا اهمیت ارزشهای فرهنگی دنیای سیاه آشکار میشود. این سیاه نژادی است که رئیس جمهوری سنگور آن را در جستجو در بازیابی هویت ملی توأم با تأکید منافع تمام آفریقا در صحنه بینالمللی در مواجهه با واقعیتها و مسائل جهان امروز تعریف میکند. تحکیم اصالت فرهنگی ملت شما همانند دیگر ملتهای آفریقا عامل نوید دهندهای است زیرا تنوع فرهنگی ضامن خلاقیتی است که بدون آن هیچ تمدنی روی زمین نمیتواند مایه بگیرد.
اصالت ایرانی- شهبانو در قسمتی دیگر از بیانات خود گفتند: ما ایرانیان به نوبه خویش ضرورت اساس حفظ و تقویت (اصالت ایرانی) خویش را احساس کردهایم و بر اساس درک همین ضرورت بود که ۱۴ سال پیش در راه نوسازی سریع و همه جانبه کشور خویش قدم نهادیم. این اصالت در استمرار شگفتانگیزی که وجه مشخص تمدن ما از پنجاه قرن پیش تا به امروز بوده و پیوسته از نسلی به نسل دیگر سپرده شده است نهفته است و درست به همین غنای سنت ملی است که همچنانکه شما آقای رئیس دانشگاه متذکر شدید به ما امکان قول آزادانه تأثیرات گونه گون خارجی را داده است بدون آنکه جوهر معنوی ما از این رهگذر آسیب بیند. تأثیرهای یونانی (عربی) چینی و مغولی و حتی آفریقایی هر کدام به نوبه خود در فرهنگ ملی ما جذب شد و رنگ ایرانی گرفت. در عصر اسلامی نیز ایران درعین آمیختگی با همه ارزشهای تمدن اسلامی خود بدین ارزشها غنا و توسعه بخشید و این فرهنگ زیبا و لطیفی را که در طول قرون پدیدآورده بود همواره به عنوان یک وسیله هماهنگی میان ملتها بکار گرفت.
در چنین شرایطی همچنان که شاهنشاه آریامهر متذکر شدهاند برای کشوری که طی هزاران سال تا بدین حد در غنای اندیشه و فلسفه و منطق بشری کوشیده بود، شایسته نبود که اندیشههای بیگانه را به همان صورت اصلی آن پذیرا شود. بنابراین، ما در عین استفاده از تجربیات کشورهای دیگر روشهای ایرانی و اصیل و منطبق با نبوغ ملت خویش برگزیدیم و در هر موقع که لازم بود این تجارب را با مقتضیات ملی خود هماهنگ ساختیم. این است که معنی عمیق آن اصالت ایرانی که روح انقلاب اجتماعی ایران بشمار میرود. لزومی نمیبینم که در اینجا موفقیتهای مادی را که ما به دست آوردهایم و شما از آنها بخوبی اطلاع دارید شرح دهم ولی اجازه دهید یادآوری کنم که در عین این پیشرفتهای مادی ارزشهای اخلاقی و میراث فرهنگی ما سهمی خاص و مهم در توسعه ملی ما دارد.