مصاحبه والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی با رسانههای همگانی ایرانی و خارجی درباره دستاوردهای سفر به چین کمونیست ۶ اردیبهشت ماه ۱۳۵۰
اردیبهشت ماه ۱۳۵۰ والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی در کاخ اختصاصی خود در سعدآباد با نمایندگان رسانههای همگانی ایران و خبرگزاریهای بین المللی گفتگو کردند و پرسشهای آنان پاسخ دادند. [۳]والاحضرت رسا ابعاد گوناگون سفر خویش به چین کمونیست را روشن ساختند و با ابراز خوش بینی به آینده مناسبات تهران و پکن از دیپلماسی « پینگ پنگ » پکن به عوان سیاست درهای باز که در افق سیاست بین المللی اثر مثبت و فراوان خواهد داشت یاد نمودند.
والاحضرت اشرف در این مصاحبه از درونمایه گزارش محرمانهای را که در بازگشت از سفر به پیشگاه شاهنشاه آریامهر فراداشتهاند، نگفتند، و با وجود پافشاری خبرنگاران از اینکه در این گزارش پیشنهاد شناسایی چین کمونیست را دادهاند یا نه، خودداری فرمودند. والاحضرت تاکید کردند که گرفتن تصمیم پایانی در زمینه شناخت رژیم پکن، تنها با شخص اعلیحضرت شاهنشاه خواهد بود، اما رویهم رفته ایشان در این باره خوشبین هستند.
در پاسخ به پرسش دیگر در باره امکان تغییر رای ممتنع ایران به رای مثبت برای ورود چین کمونیست به سازمان ملل، والاحضرت فرمودند که این موضوع هم بستگی به تصمیم شناسایی رژیم پکن از سوی ایران خواهد داشت و افزودند که ایران در سالهای اخیر نسبت به عضویت چین کمونیست رای ممتنع داده است و تغییر آن در آینده شدنی است.
در پاسخ به پرسش دیگری در زمینه اثرات مناسبات ایران و جمهوری چین ملی « فرمز » در صورت شناسایی چین کمونیست از سوی تهران، به مصاحبه اخیر شاهنشاه با روزنامه نگار ژاپنی اشاره کردند و گفتند: یک کشور آسیایی مانند ایران هرگز نمیتواند کشور هشتصد میلیونی چین را که درارای تکنیک نظامی فوق العاده است، نادیده بگیرد. اگر تهران تصمیم به شناسایی چین کمونیست بگیرد، روابط ایران با چین ملی بستگی کامل به واکنش دولت چین ملی خواهد داشت.
والاحضرت اشرف پهلوی در روشن ساختن دیدگاههای خود نسبت به دیپلماسی اخیر و جنجالی پکن که به دیپلماسی پینگ پنگ شناخته شده است، گفتند: " این سیاست درهای باز، در افق سیاست بین المللی حسن اثر بسیار خواهد داشت. تنها تیم پینگ پنگ ایالات متحده نبود که همزمان با اقامت ایشان در چین کمونیست از آن کشور بازدید میکرد، بلکه تیمهایی از انگلیس، کانادا و یک کشور افریقایی نیز برای انجام مسابقه به چین رفته بودند و این مجموعه این دگرگونیها بسیار امیدبخش بود.
والاحضرت در فواصل مصاحبه به خاطرات و برداشتهای سفر خود به چین کمونیست اشاره کردند و در روشن سازی شخصیت « چوئن لای » نخست وزیر چین کمونیست از وی با عناوین « عمیق، آگاه، سریع الانتقال، خوش بیان و بذله گو و بی نهایت در کار خود وارد، یاد کردند. والاحضرت یادآور شدند که برای نخستین بار، شش سال پیش در اندونزی، در آیین سالگرد کنفرانس باندونگ با چوئن لای آشنا شدند و دست دادند. از همان زمان به پکن دعوت شدند، اما به سبب گرفتاریهای فراوان در این مدت، فرصت دیدار از چین کمونیست که همواره آرزوی ایشان بود، دست نداد، اگر مناسبات ایران و چین کمونیست پیشرفت کند، بسیار خوشوقت خواهند شد که از نخست وزیر چین برای دیدار از ایران دعوت کنند تا بتوانند به گونهای جبران بخشی از پذیراییهای گرمی که از ایشان در سفر چین انجام یافته است را بنمایند.
والاحضرت گفتند که مردم چین کمونیست مردمی پرکار، پاکیزه و فوق العاده نجیب هستند و میهمان نوازی و پیشباز گرم این مردم از میهمانان خارجی چشم گیر و احساساتی کاملا واقعی است. هنگامی که در شانگهای از یک مدرسه و از یک طرح خانه سازی دیدن میکردند، کودکانی که سن آنها میان ۴ تا ۵ سال بود، با مهربانی و گرمی فراوان همانند آنکه با عزیزترین بستگان خود روبرو شدهاند، با ایشان برخورد کردند. این کودکان با صمیمیت به ایشان عنوان خاله و عمه دادند.
والاحضرت اشرف پهلوی هم چنین گفتند که عنوان شاهزادگی ایشان کنجکاوی در مردم چین برنیانگیخت و در باره اطلاعات مردم چین درباره ایران گفتند: شخصیتهایی که ایشان با آنها تماس داشتند اطلاعاتشان درباره ایران قوق العاده بود و اینان برای شخصیت شاهنشاه و انقلاب ایران احترام عمیقی قایل بودند.
والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی در پاسخ به پرسش درباره آزادی، برابری و حقوق زن و مرد در چین گفتند: با آنکه در چین هنوز سنتهای قدیمی برقرار است، با این وجود مسله برابری حقوق زن و مرد در آن کشور اصلا مطرح نیست. تلاش ملت چین برای از میان بردن فقر و گرسنگی درخور تحسین است و پیشرفتهای آنان در تکنولوژی و علوم فضایی به خوبی آشکار میباشد.
والاحضرت در پاسخ به پرسشهای دیگر فرمودند: در چین جنسهای لوکس نایاب است و در باره شدنی بودن توسعه روابط اقتصادی و بازرگانی میان ایران و چین گفتند که این مسله بستگی به منافع دو کشور در برقراری این روابط دارد.