پارک شاهنشاهی
| درگاه شهبانو فرح پهلوی | پارک شاهنشاهی | درگاه محمدرضا شاه پهلوی |
پارک شاهنشاهی به کوشش و ابتکار شهبانو فرح پهلوی در خیابان پهلوی شمال شهر تهران ایجاد شد.
پارک شاهنشاهی زمینی بایر بود که با آگاهی از جای ویژه آن، طراحی پارک و کار ساختن آن از سال ۱۳۴۵ خورشیدی در ۲ فاز متفاوت آغاز شد. فاز نخست، بخشی از پارک را دربرمی گرفت که همراستا (موازات) با خیابان پهلوی قرار داشت و به فرم بلواری به درازای ۱۰۰۰ متر بَرِ خیابان پهلوی در سال ۱۳۴۷ به بهرهبرداری رسید.
کار ساخت فاز دوم بر پایه طرحی از پارکسازی انگلیسی و با الهام از پارکهای آن کشور در تپههای غربی ادامه یافت و در ۱۳۵۳ آماده بهرهبرداری شد.
پارک شاهنشاهی که بزرگترین پارک مصنوعی ایران و خاورمیانه است، یک میلیون متر مربع مساحت دارد و پیشبینی انواع وسائل رفاهی و تفریحی، آن را یک پارک نمونه کرده است. پارک شاهنشاهی بتدریج و در درازای چندین سال تکمیل شده است اما در این مدت، بسیاری از مردم تهران در بولوار، محوطه آب نماهای زیبا و مناطق سرسبز و جنگل آن گردش کردهاند. اینک آماده شدن بخشهای دیگر این پارک بزرگ در یک محوطه پهناور به مردم شهر امکان میدهد که از یک پارک به معنای واقعی استفاده کنند و اوقات فراغت خود را در آن بگذرانند. این پارک تفرجگاهی برای آن دسته از مردم تهران و به ویژه جنوب شهریها است که وسیلهای برای رفتن به ییلاقات ندارند.
پارک شاهنشاهی در ضلع غربی جاده پهلوی، زیر تپههای محمودیه و مشرف به تپههای ونک قرار دارد و از شمال به اراضی زیر پارک و هتل هیلتون، از شرق به جاده پهلوی، از جنوب به بیمارستان ژاندارمری و از غرب به ونک و اراضی فرحزاد محدود میشود. در این پارک در منطقهای وسیع فضای سبز و زیبایی ایجاد شده و جویبارهای زیبا ساخته شده و فوارههای رنگین آن را دیدنیتر کرده است. در پارک شاهنشاهی بولواری برای برنشاندن تندیسهای پادشاهان بزرگ ایران ساخته شده است. مجسمه نادرشاه افشار پادشاه سلحشور ایران شاه عباس کبیر مرد نیرومند صفویه، رضاشاه کبیر بنیانگذار ایران نو و در ورودی بولوار پیکره شاهنشاه آریامهر نصب شده است.
در این پارک بیش از صد هزار متر گلکاری و چمنکاری شده است و مردم میتوانند هدایای سبز کشورها و شهرهای خواهرخوانده تهران، انواع گیاهان گوناگون جهان را ببینند و لذت ببرند. این گلها همراه با گلهای سرخ قمصر کاشان، گلهای زیبای بومی شیراز و آذربایجان فضای دلانگیزی بوجود آورده و مرغان و پرندگان زیبا نیز در این پارک فراموش نشدهاند و محل ویژهای برای نگهداری آنها در نظر گرفته شده که در آن انواع طوطیان، مرغان عشق، قناری، پلیکان، اردک، قمری، کبک، بلدرچین و قرقاول نگاهداری میشود. محوطه پرندگان پارک بتدریج کامل خواهد شد و این میتواند بازار باغ وحش تهران را که به زندان حیوانات وحشی بیشتر شباهت دارد تا باغ وحش، کساد کند. در این پارک زمین بازی نیز برای کودکان در نظر گرفته شده است.
رستوران و مرکز فروش غذاهای سرپایی و ساندویچ و سلفسرویس نیز برای پذیرایی بازدید کنندگان ایجاد شده است. افزون بر آن، یک کتابخانه بزرگ و چندین چاپخانه، مراکز فروش نوشابههای غیرالکلی نیز در این پارک ساخته شده است. شهرداری در سراسر بولوارهای پارک، نیمکتهایی برای استراحت گردش کنندگان و مردمانی که از این پارک دیدن میکنند نصب کرده است. شهرداری تهران تاکنون دهها میلیون تومان خرج ساختمان پارک شاهنشاهی کرده است و برای گسترش و نگهداری فضای سبز در هفتصد هزار متر اراضی زیر بنای پارک، میلیونها تومانی دیگر نیز به مصرف خواهد رساند.
پارک دارای دریاچهای به سماحت سی هزار متر است و آب چندین حلقه چاه در این دریاچه جاری میشود و در آن سرویس قایقرانی دایر خواهد شد و انواع ماهیان نیز در آن نگاهداری میشوند.
گشایش پارک شاهنشاهی ۲۹ مهر ماه ۱۳۵۴
۲۹ مهر ماه ۱۳۵۴ با تشریففرمایی شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پارک شاهنشاهی رسماً گشایش یافت. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در آفتاب کم رنگ نیمروز به پارک تشریففرما شدند. در پارک بوی علفهای تازه میآمد سنگ فرشهای تمیز زیر پا برق میزد. اعلیحضرتین جاده اصلی پارک را قدم زنان طی کردند، پلهها را بالا رفتند و در برابر یکی از آب نماهای زیبای پارک چند لحظهای درنگ کردند. اینجا جای برنشاندن تندیسهای پادشاهان قدیم کشورمان است. شاهنشاه آریامهر در میان سردیسها و تندیسهای شاهنشاهان ایران در جستجوی تندیس شاه عباس بودند. پس از آنکه مجسمه شاه عباس را بر روی سنگ الوان پله آب نما مشاهده فرمودند چند لحظه آن را با دقت نگاه کردند. علیاحضرت شهبانو به شهردار دستور فرمودند که در سمتهای دیگر پارک پیکرههای مشاهیر هنر و ادب ایران و مجسمههای مدرن هم نصب شود. اعلیحضرتین در کنار دریاچه زیبای پارک که چند دانشجوی هموند کاخ جوانان تهران بر روی قایقهای آن قایقرانی میکردند، چند لحظه توقف کردند. شاهنشاه به این دانشجویان که با انرژی پارو میزدند فرمودند: «خودتان را خسته نکنید» و یکی از این جوانانان به عرض رساند، ورزش بسیار خوبی است و به خستگی آن میارزد.
شاهنشاه نگاهی به اطراف انداختند و با تأکید بسیار دستور فرمودند د که سطح تپه ماهورهای اطراف پارک هنوز نهالهای کوچکی دارد چمن کاری شود و فرمودند: در کنارههای پارک وی، زیر هتل هیلتون هم هنوز زمینهای خاکی و خشک است، آنها را هم با نهالهای مناسب بپوشانید. بر روی دریاچه پارک شاهنشاهی چند مرغابی در آب شنا میکردند و شهردار با خوشحالی بعرض رساند که چند شب پیش یک دسته مرغابی وحشی به دریاچه پارک نشستهاند. در قسمت شمالی دریاچه پارک ساعت اهدایی پرزیدنت «آچه وریا» رئیس جمهوری مکزیک به مردم تهران نصب شده است که با انرژی خورشید کار میکند. در پارک شاهنشاهی علاوه بر هدیه «آچه وریا» یک مجسمه نخل طلایی هم که اثر یک خانم هنرمند فنلاندی است از جانب علیاحضرت شهبانو به مردم تهران هدیه شده است. اعلیحضرتین چند لحظه خانم «هیلتونین» سازنده این مجسمه را به هنگام بازدید از آن مورد مرحمت قرار دادند. باغ پرندگان، رستوران پارک و قسمت بازی بچهها در پارک مورد بازدید اعلیحضرتین قرار گرفت.
شاهنشاه با مشاهده رستوران تمیز و مرتب پارک خطاب به شهردار فرمودند: اینجا همیشه باید همین قدر تمیز و مرتب باشد. به هنگام بازدید از نمایشگاه عکسهایی از تهران، علیاحضرت شهبانو با مشاهده عکس یکی از خیابانهای شلوغ فرمودند: اتوبوسهای تهران را زودتر گازسوز کند تا هوا کمتر آلوده شود. شاهنشاه با مشاهده عکسهایی از بزرگ راه شاهنشاهی از شهردار سئوال فرمودند: برای احداث پلهای بزرگراه چه کردید؟ شهردار بعرض رساند: عملیات احداث آنها آغاز شدهاست. یکی از مسائلی که شهردار بعرض شاهنشاه رساند، تأمین آب مورد نیاز برای آبیاری پارک بود. در مورد احداث پارک شاهنشاهی در چند سال پیش نیز مشکل کمبود آب وجود داشت، اما شاهنشاه دستور فرمودند برای آبیاری فضای سبز پارک که وسعت بیشتر نیز خواهد یافت از شیوه آبیاری قطرهای استفاده شود و بعلاوه از فاضلاب مؤسسات اطراف پارک پس از تصفیه مجدد برای آبیاری درختها بهرهگیری گردد. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پیش از ترک پارک شاهنشاهی نمایشگاه نقاشی خانم نیک پی همسر شهردار را نیز مشاهده فرمودند و پس از نزدیک به یک ساعت بازدید از تأسیسات پارک شاهنشاهی به کاخ شاهنشاهی ایران بازگشتند. در آیین گشایش پارک شاهنشاهی آقای هویدا نخست وزیر، آقای علم وزیر دربار شاهنشاهی، آقای دکتر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، تیمسار هاشمی نژاد ژنرال آجودان شاهنشاه آریامهر و جمعی از مقامات کشوری و لشگری و اعضای انجمن شهر پایتخت حضور داشتند.
سردیس شاهان در پارک شاهنشاهی
پیکره امیر کبیر
فاز نخست پارک شاهنشاهی به موازات خیابان پهلوی ۱۳۴۷
