روز ۲۴ اسفند ماه ۱۳۱۷ زادروز اعلیحضرت رضا شاه بزرگ و همسری محمدرضا پهلوی ولیعهد ایران و شاهزاده فوزیه

روز ۲۴ اسفند زادروز خجسته اعلیحضرت همایون رضا شاه پهلوی، روز برآمدن خوشبختی و بهروزی ایران و زادروز تک دانه‌ای از میان مردم ایران که ایران و ایرانیان را از دست استعمار رها ساخت. در این روز فرخ و فیروز خدای توانا و ایزد یکتا وجود گرانبها و گوهری یکتا را به کشور ایران ارزانی داشت که وجودش سرچشمه پیشرفت ایران نوین و خاستگاه پیروزی و بهروزی روزگار مردم این سامان است.

در این روز فرخنده یک بار دیگر دست سرنوشت در لوح تقدیر رقم عظمت و سیادت ملت باستانی ایران را ثبت نمود و فصل تازه و درخشانی در صفحه‌های تاریخ بشری برای او گشود. این روز بزرگ زاد روز اعلیحضرت همایون رضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران و بزرگترین جشن مردم حق شناس و شاه پرست ایران است. همه سال با فرارسیدن روز پیروز ۲۴ اسفند مردم ایران به پاس این روز بزرگ جشن‌ها می‌گیرند و شادی‌ها می‌کنند و بدین روی سپاس خود را به درگاه ایزد یکتا فرستاده و ستایش خود را در آستان شاهنشاه نشان می‌دهند. یاد روز ۲۴ اسفند ماه ۱۳۱۷ برای مردم دور و نزدیک ایران خواهد ماند. روز ۲۴ اسفند روز ویژه‌ای برای ایرانیان است زیرا که در این روز بزرگ که سرچشمه همه روزهای خوش ایرانیان است افزون بر شادمانی و سرور جشن زاد روز شاهنشاه رضا شاه بزرگ، جشن همسری و بستن پیمان والاحضرت محمدرضا پهلوی ولیعهد ایران و شاهزاده فوزیه می‌باشد.

به آگاهی رساندن پیوند خانواده شاهنشاهی ایران با خانواده پادشاهی مصر

روز یکشنبه ۸ خرداد ماه ۱۳۱۷ نشست مجلس شورای ملی به ریاست حسن اسفندیاری و بودن نخست‌وزیر و هیات وزیران گشوده شد. نخستوزیر محمود جم پیوند ولیعهد ایران را با شاهزاده فوزیه از کشور مصر به آگاهی نمایندگان مجلس رسانید:

از طرف قرین‌الشرف بندگان اعلیحضرت همایونی ماموریت دارم که برای انجام مقدمات مواصلت مسرت بخشی که در سایه توجهات اعلیحضرت همایونی شاهنشاهی بین خاندان سلطنت ایران و خاندان سلطنت مصر پیش آمده است به قاهره عزیمت نمایم. اینک ماموریت خود را باطلاع مجلس می‌رسانم و در عین حال از این پیش آمد که اهمیت و تاثیرات آن در عالم شرق و اسلام معلوم است این جانب و هیات دولت مسرت و شادمانی خود را در مقابل مجلس اظهار می‌دارم.

حسن اسفندیاری رییس مجلس شورای ملی نیز چنین گفت:

خبر مسرت بخشی که جناب آقای رئیس الوزراء اعلام نمودند موجب نهایت شادمانی گردید نمایندگان مجلس از طرف خود و عموم ملت ایران مراتب تبریکات چاکرانه خود را به پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی بزرگ تقدیم می‌دارند. این وصلت فرخنده از جهات بسیار موجب خرمی و شادمانی ایرانیان شده است یکی از این جهت که تمام اهل این کشور به وجود مبارک والاحضرت شاهنشاه زاده برومند و ولیعهد ارجمند ایران علاقه دارند و اوصاف حمیده و بزرگواری آن را تجلیل می‌نمایند. دیگر از این لحاظ که خاندان جلیل سلطنتی مصر از روزگار دیرین بعظمت و خدمت به علم و تمدن مشهور است و این پیوند مبارک در احوال عمومی شرق و مصالح اسلامی تاثیری بسزا خواهد بخشید و بر مراتب یک جهتی و مودت ایران و مصرکه از روزگار باستان رشته محبت و یگانگی در میان آنان استوار بوده خواهد افزود مجلس شورای ملی از جانب همه افراد ملت تهنیت خالصانه به پیشگاه هر دو خاندان جلیل سلطنتی تقدیم و سعادت و عظمت ذات فرخنده صفات والاحضرت همایونی و بانوی عظیم الشان معظم له را از درگاه خداوند متعال خواستار است.

روز ۹ خرداد ماه ۱۳۱۷ نخست‌وزیر و هیات وزیران برای گفتن شادباش و تهنیت به پیشگاه مبارک والاحضرت ولیعهد ایران شرفیاب شدند.

روز ۱۴ خرداد ماه هیاتی برای فراهم ساختن نیازمندی‌های این جشن فرخنده به ریاست نخست‌وزیر رهسپار مصر شدند. این هیات محمد جم نخست‌وزیر؛ دکتر مودب نفیسی پیشکار والاحضرت ولیعهد، دکتر قاسم غنی نماینده مجلس شورای ملی و کارمند فرهنگستان ایران؛ رشید یاسمی استاد دانشگاه تهران؛ داد مرز رییس دفتر ریاست وزرا از راه تهران - بغداد - بیروت راهی قاهره شدند. روز آدینه ۲۰ خرداد ماه ۱۳۱۷ هیات عالی نمایندگی ایران با کشتی ایتالیایی در بندر اسکندریه پهلو گرفتند و فرماندار اسکندریه نخست به کشتی وارد شد و به هیات نمایندگی ایران خوش‌آمد گفت. گروه زیادی از بزرگان کشور مصر در کناره دریای مدیترانه چشم به راه پیاده شدن هیات نمایندگی ایران بودند. هیات نمایندگی در روز ۲۱ خرداد ماه به پیشگاه اعلیحضرت ملک فاروق در کاخ راس‌التین شرف یاب شدند و نخست‌وزیر نشان درجه اول و حمایل پهلوی و نامه اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران را به اعلیحضرت ملک فاروق پیشکش کردند. در شانزده روزی که هیات نمایندگی در مصر بودند از بنگاه‌های علمی و فرهنگی و صنعتی و اجتماعی مصر دیدن کردند و برنامه‌هایی برای پایداری پیوندهای فرهنگی و معنوی میان ایران و مصر ریخته شد. روز ۱ تیر ماه هیات نمایندگی ایران با ترن ویژه از قاهره به اسکندریه رفت و از آنجا به کشتی ایتالیایی رهسپار بیروت شدند و از بیروت راهی بغداد شدند و روز شنبه ۱۲ تیر ماه به تهران وارد شدند. در روز ۱۶ تیر ماه نخست‌وزیر محمود جم در مجلس شورای ملی درباره سفر هیات نمایندگی به مصر سخنانی ایراد کردند.

آیین‌های قانونی

از آنجا که در اصل سی و هفتم قانون اساسی مشروطه ایرانی‌الاصل بودن ملکه و ولیعهد کشور ایران آمده است، با پیوند میان خاندان شاهنشاهی ایران و خاندان سلطنت مصر و برای از میان برداشتن هرگونه پیچیدگی در آینده در این باره ویژه تفسیری برای اصل سی و هفتم نوشته و در روز ۱۴ آبان ماه ۱۳۱۷ به تصویب مجلس شورای ملی رسید. سرانجام در نشست ۸ آذر ماه ۱۳۱۷ در مجلس شورای ملی پیشنهاد شد که به فرمان اعلیحضرت همایون شاهنشاهی و پیشنهاد دولت به والاحضرت شاهزاده فوزیه صفت "ایرانی الاصل" داده شود.

برنامه جشن پیمان زناشویی والاحضرت همایون ولیعهد محمدرضا پهلوی

به آگاهی ملت ایران رسانده شد که والاحضرت ولیعهد روز پنجم اسفند ماه ۱۳۱۷ رهسپار کشور مصر خواهند شد. بامداد روز آدینه ۵ اسفند ماه از ساعت ۷ بامدادمحمود جم نخست وزیر، هیات وزیران، رییس‌های دربار شاهنشاهی، رییس اداره کل شهربانی، کفیل شهرداری، فرماندار تهران، وزیر مختار دولت پادشاهی مصر، وزی مختار دولت پادشاهی عراق و ۱۳ تن همراهان رکاب والاحضرت ولیعهد در کاخ مرمر چشم به راه ورود اعلیحضرت همایون شاهنشاهی، و والاحضرت همایون ولیعهد و والاحضرت شاهدخت‌ها به کاخ مرمر بودند. ساعت ۸ و ۲۵ دقیقه اعلیحضرتین وارد کاخ مرمر شدند. اعلیحضرت رضا شاه بزرگ با والاحضرت بدرود گفتند و ساعت ۸ و ۳۰ دقیقه ولیعهد ایران و همراهان حسن اسفندیاری رییس مجلس شورای ملی، احمد متین دفتری وزیر دادگستری، دکتر مودب نفیسی پیشکار والاحضرت ولیعهد، محمدعلی مقدم مدیر کل وزارت خارجه، دکتر قاسم غنی نماینده مجلس شورای ملی، عباس مسعودی نماینده مجلس و مدیر روزنامه اطلاعات و ژورنال دو تهران، دکتر عبدالله فروهر دبیر دوم سفارت کبرای شاهنشاهی در مصر، علی ایزدی رییس دفتر مخصوص والاحضرت همایون ولیعهد، سهنگ معتضدی آجودان مخصوص والاحضرت همایون ولیعهد، سروان قدیمی آجودان مخصوص والاحضرت همایون ولیعهد، سروان اسفندیاری آجودان مخصوص والاحضرت همایون ولیعهد، اسدالله اعلم وریر امور خارجه از کاخ مرمر رهسپار قاهره شدند و تا کرج والاحضرت شاهپورها و بسیاری از سران کشور به پسواز موکب همایونی رفتند.

موکب والاحضرت ولیعهد محمدرضا پهلوی ساعت ۹ و ۲۵ دقیقه از کرج رهسپار قزوین شدند. روز آدینه ۵ اسفند ماه شهرستان قزوین یک پارچه آذین بسته شده بود. جوانان پیشاهنگ و دانش‌آموزان، رییس‌های اداره‌ها، هموندان انجمن شهرداری و مدیران شرکت‌های بازرگاین همه با پوشاک رسمی به پیشباز موکب ولیعهد آمده بودند. سوت کارخانه‌ها ورود ولیعهد به قزوین را به آگاهی اهالی رسانید. طاق نصرت بسیار زیبایی برپا شده بود. والاحضرت همایون ولیعهد نهار را در قزوین خوردند و موکب همایونی یک ساعت پس از نیم روز روانه همدان شد.

ساعت ۵ و ۳۰ دقیقه پس از نیمروز موکل همایونی وارد شهر همدان شد. در راستای راه والاحضرت ولیعهد ۲۰ طاق نصرت برپا شده بود. موکب والاحضرت ولیعهد به آرامی از میان مردم قزوین پیشوازکننده که هلهله کننان با دهل ایشتاده بودند در برابر ساختمان شهرداری بازایستاد و در آنجا دختر خردسالی از سوی همه دانش‌آموزان خوش‌آمد گفت. تا پاسی از شب گذشته مردم همدان به پایکوبی و خواندن سرود و آواز و ابراز احساسات شاهپرستانه پرداختند. بامداد روز شنبه ۶ اسفند ماه با برآمدن آفتاب از بلندای البرز، مردم همدان که هنوز از شادی شب دوشین، خوشی و شادمانی در دلشان موج می‌زد، به خیابان‌هایی که موکب والاحضرت ولیعهد می‌باید از آنها می‌گذشت ریختند و به هلهله پرداختند تا مگر باردیگر چهره فرخنده ولیعهد ایران را دوباره ببینند. ساعت ۴ پس از نیمروز شنبه موکل همایونی از میان بدرقه کنندگان که فریاد شادی آنان گوش فلک را نوازش می‌داد گذشتند و رهسپار کرمانشاه شدند.

از بامدادان روز ۶ اسفند ماه گروه گروه مرد و زند با شادمانی از خانه‌های خود به در آمده بودند و چشم به راه ورود شاهنشاه‌زاده خود بودند. نزدیک به ۱۰ دقیقه به نیم روز موکب والاحضرت همایون ولیعهد وارد شهر کرمانشاه شد و اهالی با دسته‌های گل و طاق نصرت‌های بی شماری که برپا کردند به پیشباز آمدند، گویی به یاد شکوه باستانی شهر تاریخی کرمانشاه، خود را سرافراز به پذیرایی از نخستین شاهزاده ایرانی پس از سال‌ها چیرگی بیگانه دیدند. موکب والاحضرت همایون محمدرضا پهلوی ولیعهد در میان احساسات شورانگیز اهالی رهسپار شاه‌آباد شد و ساعت ۴ و ۳۰ دقیقه همان روز وارد شاه‌آباد شدند. در گذرگاه تا شاه‌آباد آیین پیشبازی بسیار جالب انجام گردید و از ماهی دشت کشاورزان باوندپور و پیرامون با دست‌افشانی چوبی، و چابک سواران به بازی‌های سوارکاری و شادمانی و هلهله پرداختند. دانش‌آموزان و پیشاهنگان در درازای راه همایونی و گارد احترام در برابر ساختمانی که والاحضرت در آنجا پیاده شدند ایستاده بودند.

ورود به مرز عراق

دولت پادشاهی عراق برای گذر موکب والاحضرت همایون ولیعهد از خاک عراق به مصر آیین و تشریفات در خور ولیعهد ایران برگزار کردند. هیات رسمی از سوی اعلیحضرت ملک غازی پادشاه عراق و دولت عراق تا مرز ایران و عراق گسیل گردیده شده بود. این هیات والاحضرت امیر عبدالله پسرعم و نماینده اعلیحضرت ملک غازی، کفیل نخست‌وزیر عراق، وزیر دادگستری، نوری اسفندیاری وزیر مختار دولت شاهنشاهی در بغداد، کاردار سفارت پادشاهی مصر در بغداد فرمانده گروهان اول استان دیالی، استاندار استان دیالی رییس تشریفات وزارت امور خارجه عراق، رییس تشریفات دربار سلطنتی، قائم مقام خانقین، رییس شهربانی استان خانقین، شهردار خانقین و گارد احترام.

ساعت ۹ و ۵۰ دقیقه روز ۷ اسفند ماه موکب همایونی وارد مرز ایران و عراق شد و ۲۱ تیر توپ به سرافرازی ورود ولیعهد ایران شلیک شد و گارد احترام پس از انجام آیین احترام نخست سرود ملی ایران و سپس سرود ملی عراق را نواخت.

در کاخ سلطنتی عابدین در قاهره

کاخ سلطنتی عابدین در قاهره با زیباترین آرایه آذین بسته شده بود. شاهزادگان درجه اول و نزدیکان خانواده جلیل سلطنتی مصر، هیات ملتزمین رکاب والاحضرت همایون ولیعهد، رییس‌های دربار سلطنتی مصر،، آقای علی اکبر بهمن سفیرکبیر و کارمندان سفارت دولت شاهنشاهی ایران در مصر، نخست وزیران پیشین، رییس مجلس سنا و رییس مجلس شورای ملی، رییس‌های والارتبه دادگاه‌ها و مفتی کشور مصر، شیخ مشایخ طریق صوفیه و دارندگان نشان‌های عالی از اشراف و اعیان کشور در این جشن باشکوه بودند.

برای میهمانان سه تالار بزرگ از تالارهای مجلل "کاخ عابدین" تعیین شده بود.

موکب مسعود والاحضرت همایونی

در ساعت ده و نیم روز ۲۴ اسفند موکب مسعود والاحضرت همایون ولایتعهد از کاخ‌الضیافه به سوی "کاخ عابدین"

منبع

‎