کنفدراسیون دانشجویان ایرانی

جبهه ملی

تصمیم‌های مجلس قوانین برنامه‌های عمرانی کشور مصوب مجلس شورای ملی

درگاه محمدرضا شاه پهلوی

بنیانگذاری کنفدراسیون یکی از شرم‌آورترین پدیده‌ها در تاریخ معاصر ایران است. هنگامی که شاهنشاه ایران آغاز به دادن بورس‌های تحصیلی که در گیتی بی‌همتا بود به دانشجویان ایرانی کرد و آنان را راهی کشورهای خارج کرد که با هزینه دولت درس بخوانند و زندگی کنند و به عنوان کارشناسانان والا به ایران بازگردند و در گسترش نوسازی و بازسازی ایران همکاری کنند، همان دانشجویان بورس تحصیلی خود را با کمک جبهه ملی در راه بنیان یک سازمان کمونیستی مبارزاتی برای براندازی همان شاهنشاه تمرکز دادند. برخی از رهبران کنفدراسیون پس از انقلاب اسلامی پست‌های کلیدی در جمهوری اسلامی بدست آوردند مانند ابوالحسن بنی‌صدر، صادق قطب‌زاده و داریوش فروهر ....

کنفدراسیون دانشجویان ایرانی سازمان دانشجویان ایرانی در خارج از کشور بود. پایه‌گذاری کنفدراسیون همزمان با تشکیل جبهه دوم به سرکردگی محمد مصدق بزرگ فئودال ایران بود که در تیر ماه ۱۳۳۹ دوباره جان گرفت و هم‌بندان آن مهدی بازرگان، غلامحسین صدیقی، کریم سنجابی، کاظم حسیبی، محمود طالقانی، یدالله سحابی، شاپور بختیار، محمدعلی خنجی، محمدعلی کشاورز صدر، محمود نریمان، مهدی آذر، نصرت الله امینی، ابراهیم کریم آبادی، احمد رضوی، ادیب برومند، اصغر پارسا، حسن نزیه، جهانگیرحق‌شناس، جلال غنی‌زاده، باقر کاظمی، حسن قاسمیه، عبدالحسین اردلان، سید باقر کاظمی، عبدالحسین خلیلی، علی شهیدزاده، داریوش فروهر، احمد زیرک زاده، اقبال کرمانشاهی، حسین صدر، امیر تیمور کلالی، باقر جلالی، حسین راضی، سعید فاطمی، سید ضیاءالدین حاج سید جوادی، شمس الدین امیر علایی، علی اشرف منوچهری بودند.

قانون‌ آموزش دانشجویان ایرانی در دانشگاه‌های خارج از کشور

اجرای برنامه عمرانی دوم کشور را به کارشناسان ایرانی به ویژه در رشته‌های پزشکی، مهندسی، کشاورزی، علوم و آموزش و پرورش قانون مربوط به محصلین ایرانی در خارجه نیازمند ساخت. شاهنشاه و دولت برآن شدند که یک برنامه برای دادن بورس تحصیلی در خارج از کشور در رشته‌های پایه‌ای برای پیشبرد کشور به تصویب مجلس شورای ملی برسد که به وسیله آن دانش‌آموزان دیپلمه کشور با هزینه دولت با شرایط بی‌مانند در سراسر دنیا برای دریافت درجه لیسانس، فوق لیسانس و یا دکترا به دانشگاه‌های گیتی فرستاده شوند. در خرداد سال ۱۳۳۹ قانون راجع به اصلاح ماده اول و سوم قانون اعزام محصلین ایرانی به خارجه اصلاح شد که براساس آن

از تاریخ تصویب این قانون وزارت فرهنگ مجاز است فارغ‌التحصیلان داوطلب را که در دانشکده‌های تهران و شهرستانها و همچنین دردانشسرای عالی و هنرسرای عالی در هر یک از رشته‌های مذکور در اساسنامه آنها طبق تشخیص شورای رسمی هر یک از مؤسسات فوق حائز رتبه اول‌می‌شوند به خرج دولت و فارغ‌التحصیلان رتبه اول آموزشگاه عالی و فنی آبادان را به خرج شرکت ملی نفت به خارجه اعزام دارد....مدت تحصیل کسانی‌که درجه تحصیلات آنان لیسانس و فوق لیسانس می‌باشد حداکثر چهار سال و مدت تحصیل کسانی که دارای درجه دکتری می‌باشند معادل با مدتی‌خواهد بود که دانشگاه یا مؤسسات معتبر عالی محل تحصیل برای تحصیل رشته تخصصی مربوط لازم بداند و در هر حال از چهار سال تجاوز نخواهدکرد. مخارج رفت و برگشت دانشجویانی که به خرج دولت اعزام می‌شوند و همچنین هزینه تحصیل و اعاشه آنان در هر سال از درآمد عمومی کشورپرداخت می‌شود و در پایان آن سال از محل اعتباراتی که به موجب قانون تیر ماه ۱۳۳۶ از اعتبار مخصوص محصلین آزاد می‌شود و در صورتی که این‌اعتبار کافی نباشد مازاد آن از محل صرفه‌جویی سایر اعتبارات مصوب وزارت فرهنگ واریز می‌شود و مخارج رفت و برگشت و هزینه تحصیل و اعاشه‌آن عده که به خرج شرکت ملی نفت عزیمت می‌نمایند از طرف شرکت مذکور پرداخت خواهد شد.

هم‌چنین در خرداد ۱۳۳۵ قانون پرداخت کمک هزینه تحصیلی به دانشجویان دانشگاه تهران که به وام شرافتی میان دانشجویان نامیده شد به تصویب رسید. بر اساس این قانون پس از پایان رسیدن دوره لیسانس، یا فوق لیسانس و یا دکترا زمانی که دانشجو خود حقوق بگیر شده بود، دولت آن وام داده شده را به آنها پیشکش می کرد و دانشجویی وامی را پس نداد.

- کنفدراسیون اروپایی - کنگره نخست هایدلبرگ ۲۹ - ۲۶ فروردین ۱۳۳۹ برابر با ۱۸ - ۱۵ آوریل ۱۹۶۰

پایه‌گذاری این سازمان، در شهر هایدلبرگ (آلمان غربی) در کلوب دانشجویان خارجی دانشگاه هایدلبرگ با نام رسمی کنفدراسیون دانشجویان ایرانی / اتحاد ملی در کنگره‌ نخست از ۲۹ - ۲۶ فروردین ۱۳۳۹ انجام شد. شرکت کنندگان در این کنگره: شیرین مهدوی، منوچهر هزارخانی، منوچهر ثابتیان، نیرومند،منوچهر آشتیانی، حشمت الله معتمدی، روح الله و فریدون حمزه‌ای، حسن رسولی، حسیب، عباس‌علی گرامی منش، علی شیرازی، فرخ حسیب، بهمن نیرومند، احد رحمان زاده بودند.

اساس کنگره هایدلبرگ را دانشجویان هوادار جامعه سوسیالیست‌های ایرانی در اروپا ریخته بودند. در نشست هایدلبرگ هم‌چنین مرامنامه، اساسنامه و ارگان‌های کنفدراسیون تصویب شد و منوچهر هزارخانی، روح الله حمزه‌ای و منوچهر ثابتیان به عنوان هیات دبیران برگزیده شدند. پیگیری و دنباله کار نشست هایدلبرگ در شهر هانور پس از چند ماهی انجام شد تا به بررسی چگونگی تشکیل فدراسیون دانشجویی در سطح کشوری بپردازد.

- کنفدراسیون اروپایی - کنگره دوم لندن ۱۹ - ۱۶ دی ۱۳۳۹ برابر با ۸ - ۵ ژانویه ۱۹۶۱

کنگره دوم ۱۹ - ۱۶ دی ۱۳۳۹ در لندن برگزار شد و هیات دبیران آن: مهرداد بهار، منوچهر ثابتیان، ژیلا سیاسی، محسن رضوانی و حمید عنایت بودند. در این کنگره نمایندگان فدراسیون‌های دانشجویان ایرانی در انگلستان و آلمان، اتجمن دانشجویان ایرانی لوزان، اتحادیه دانشجویان ایرانی در وین و گراتس (پرسپولیس) از اتریش و هم‌چنین نمایندگان انجمن‌های دانشجویی شهرهای ورتسبورگ، توبینگن و آگسبورگ (آلمان غربی) شرکت داشتند. هواداران حزب توده و جبهه ملی، گردانندگان و نیرووی اصلی کنفدراسیون شدند

- کنفدراسیون اروپایی - کنگره سوم پاریس ۱۵ - ۱۱ دی ۱۳۴۰ برابر با ۵ - ۱ ژانویه ۱۹۶۲

پاریس ۱۵ - ۱۱ دی ۱۳۴۰ با هیات دبیران فرج الله اردلان، مجید تهرانیان، صادق قطب‌زاده، علی محمد فاطمی و حسن لباسچی و

- کنگره دوم لوزان ۱۵ - ۱۰ دی ۱۳۴۱ برابر با ۳۱ دسامبر ۱۹۶۲ تا ۵ ژانویه ۱۹۶۳

لوزان ۱۵ - ۱۰ دی ۱۳۴۱ با هیات فرج الله اردلان، علی برزگر، صادق قطب‌زاده، علی محمد فاطمی و حسن لباسچی و بهرام دهقان، فرخ مجلسی و حمید مُهیمن و

شهرهای لندن، کلن (آلمان غربی)، اشتوتگارت (آلمان غربی)، فرانکفورت (آلمان غربی) ، کارلسروهه (آلمان غربی) برپاشد.

کنگره در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۴۱ به نام محمد مصدق و شهدا گشایش یافت. در این کنگره نمایندگان دانشجویان ایرانی از امریکا، سویسف فرانسه، آلمان، ایتالیا، انگلستان، اتحادیه دانشجویات مستعمرات پرتقال، سازمان دانشجویان آفریقای جنوبی، کانادا و سویس نیز پیام‌هایی به کنگره دادند و پیام دانشجویان الجزایری در کنگره خوانده شدو در این کنگره جزایری و محمد توسلی نمایندگان دانشجویان دانشگاه تهران که زیر کنترل حزب توده بودند نیز شرکت داشتند و پیوستن دانشجویان دانشگاه تهران به کنفدراسیون را به آگاهی همگان رساندند. نشریه پیوندارگان فدراسیون دانشجویان ایرانی در آلمان غربی و برلین نوشت که در این نشست ۶۶ نماینده، ۱۰۰ نگرنده (ناظر) و بیست مشاور در کنگره بودند.

خواست‌های کنگره درباره ایران: آزادی مصدق، اجرای قانون اساسی و اعلامیه حقوق بشر، آزادی زنان، بیرون رفتن ایران از پیمان سنتو، بیرون کردن مستشاران خارجی (امریکایی)، حق اعتصاب برای کارگران و دهقانان و حق برگزاری سندیکا، از میان برداشتن قرارداد کنسوسیوم و اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت!

خواست کنگره درباره مسایل بین‌المللی: پشتیبانی از جنبش‌های آزادی‌خواهی، نفی سیاست تبعیض نژادی در افریقای جنوبی و امریکا و پشتیبانی از مبارزه مردم آنگولا و موزامبیک . کنگره هم‌چنین پیام‌هایی به محمد مصدق، دانش‌آموزان و دانشجویان ایران تصویب کرد و پیام‌هایی نیز به اتحادیه دانشجویان الجزایر و فدراسیون دانشگاه‌های کوبا فرستاد و همبستگی خود را با آنان اعلام کرد.

خواست های کنگره درباره ایران، خواست های جبهه ملی بود که همیشه برای رسیدن به آن فشار می آوردند. پشتیبانی از جنبش های آزادی‌خواهی در آنگولا و موزامبیک و پشتیبانی از حکومت های کمونیستی الجزایر و کوبا نشان می دهد که کنفدراسیون دانشحویان ایرانی برای آینده ایران چه نقشه هایی در سر می پرورانند، که از یک حکومت کمونیستی با شعار "اتحاد، مبارزه، پیروزی" نیز در ایران برپا شود.

در این کنگره فرج‌الله اردلان، علی محمد فاطمی، صادق قطب‌زاده، علی برزگر و حسن لباسچی همچون نمایندگان دانشجویان ایرانی در آمریکا و فرخ مجلسی، بهرام دهقان و حمید مُهیمن همچون مسولان دفتر اروپایی کنفدراسیون جهانی به هم‌بندی (عضویت) در هیات دبیران برگزیده شدند.

- کنگره سوم لندن ۱۳ - ۱۰ دی ۱۳۴۲ برابر با ۳۱ دسامبر ۱۹۶۳ تا ۳ ژانویه ۱۹۶۴

کنگره سوم کنفدراسیون روز دهم دی ماه ۱۳۴۲ برگزار شد و چهار روز به درازا کشید. میان کنگره دوم تا سوم گرایش رادیکالی سختی در کنفدراسیون پدید آمد. در کنگره دوم که اجرای قانون اساسی از خواست‌ها بود در کنگره سوم به براندازی سلطنت دگرگون شد. در کنگره سوم پشتیبانی از جنبش‌های کذایی آزادی‌خواهی جواسته شده بود، کنفدراسیون علیه همکاری شوروی با حکومت ایران را جنگید. هم‌بندان کنفدراسیون دریافتند که آنها به آرمان سیاسی خود در ایران نه تنها نزدیکتر نشده‌اند بلکه دورتر نیز شده‌اند.

کنگره در این نشست یورش به پشتیبانی دولت امریکا از کشور ایران بردند و دست به دامان نمایندگان کنگره امریکا شدند که چرا دولت آمریکا برای اجرای برنامه‌های عمرانی به ایران وام می‌دهد و چرا آمریکا ایران را از دیدگاه نظامی نیرومند می‌سازد. هم‌چنین کنفدراسیون نمایندگان آمریکا را محکوم کردند که چرا آمریکا در مسایل ویتنام دست درازی می‌کند و چرا حکومت کمونیستی کوبا را زیر فشار اقتصادی گزارده‌است. کنگره کنفدراسیون دانشجویان ایرانی هم‌چنین سفر لئونید برژنف صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی به ایران و کمک‌های سیاسی و اقتصادی شوروی به ایران را محکوم کردند. کنگره لندن، هیات دبیران برگزیده را به فرستادن نامه‌ای به اتحادیه دانشجویان یوگسلاوی واداشت که از آنان بخواهد که از سفر مارشال تیتو رهبر آن کشور به ایران جلوگیری کنند. این نامه با امضای حسن ماسالی به اتحادیه دانشجویان یوگسلاوی در بلگراد فرستاده شد.

کنگره کنفدراسیون اعلام داشت برای از بین بردن و سرنگونی سلطنت در ایران می‌باید در پهنه بین‌المللی وارد مبارزه سیاسی شوند بدین روی دبیر کنگره، حسن ماسالی، نامه‌ای به نیکیتا خروشچف نخست‌وزیر شوروی فرستاد:

- کنگره پانزدهم فرانکفورت ۲۵ - ۱۸ دی ۱۳۵۳ برابر با ۱۵ - ۸ ژانویه ۱۹۷۵

رویدادهای ایران

علی شریعتی در سال ۱۳۳۹ هم‌زمان با تشکیل جبهه ملی دوم ، به پاریس رفت و به کنفدراسیون پیوست. علی شریعتی در این دوره، سردبیری نشریه «ایران آزاد» ارگان رسمی سازمان‌های اروپایی جبهه ملی بود.

نهضت آزادی ایران به وسیله بازرگان، دکتر یدالله سحابی و آیت‌الله طالقانی بنیان شد. در سال ۱۳۴۲ دکتر علی شریعتی به همراه مصطفی چمران، ابراهیم یزدی، پرویز امین، صادق قطب‌زاده، بهرام راستین، شریفیان و محمد توسلی شعبه‌های نهضت آزادی در اروپا و آمریکا را تاسیس کردند.

منبع

‎