الگو:نوشتار برگزیده

از مشروطه
پرش به ناوبری پرش به جستجو


کنفرانس پیمان سنتو در کراچی، دی ۱۳۴۷ از راست: ژنرال ایوب خان پرزیدنت پاکستان - اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی - سلیمان دمیرل نخست‌وزیر ترکیه

پیمان سنتو یا پیمان بغداد

پیمان بغداد، پیمان همکاری نظامی و اقتصادی میان کشورهای هم‌بند این پیمان برای نگاهبانی از استقلال و تمامیت ارضی و یاری به صلح و امنیت در این کشورها، با پشتیبانی و همکاری ایالات متحده امریکا می‌باشد. هم‌بندان این پیمان کشورهای ایران، ترکیه، پاکستان، انگلستان بودند و ایالات متحده امریکا عضو ناظر. ۵ اسفند ۱۳۳۳ برابر با ۲۴ فوریه ۱۹۵۵، پیمان همکاری دوسویه میان دو کشور پادشاهی عراق و جمهوری ترکیه، در بغداد به امضا رسید و بدین روی پیمان بغداد نامیده شد. دولت انگلستان در ۱۵ فروردین ۱۳۳۴ برابر با ۴ آپریل ۱۹۵۵ و سپس دولت پاکستان در تاریخ ۱ مهر ۱۳۳۴ برابر با ۲۳ سپتامبر ۱۹۵۵ به پیمان بغداد پیوستند. پیام‌های دوستانه‌ای از سوی دولت‌های انگلستان، عراق، ترکیه و پاکستان دایر بر فراخوان پیوستن ایران به پیمان دفاعی (پدافند) خاورمیانه به دولت ایران فرستاده شد. ۱۹ مهر ۱۳۳۴ حسین علاء نخست‌وزیر لایحه پیوستن ایران به پیمان همکاری دو سویه میان دو کشور ترکیه و عراق را به مجلس شورای ملی داد. این قانون در نشست ۲۶ مهر ۱۳۳۴ مجلس سنا و ۳۰ مهر ۱۳۳۴ به تصویب مجلس شورای ملی رسید و پس از توشیح شاهنشاه برای انجام آن به دولت حسین علاء داده شد. پیوستن دولت ایران به پیمان بغداد یکی از ارزنده‌ترین تصمیمات برای نگاهبانی تمامیت ارضی و استقلال ایران پس از رهایی از ده‌ها سال اشغال به وسیله دولت روسیه و سپس شوروی بود. آشکار بود که دولت شوروی نسبت به پیوستن ایران به پیمان دفاعی ترکیه و عراق آغاز به واخواهی (اعتراض) کرد و نامه‌ای در این باره به کاردار دولت شاهنشاهی ایران در مسکو برای فرستادن به تهران داده شد....علیه عضو شدن ایران در پیمان بغداد، مخالفت‌ها و ستیزهای سختی از سوی توده‌ای‌ها یا عوامل شوروی در ایران و اسلامیون بالا گرفت، و کار بدانجا کشید که نواب صفوی یکی از اعضای فداییان اسلام به نام مظفر ذوالقدر را مامور سوءقصد به جان حسین علاء نخست‌وزیر کرد، که نافرجام ماند. این مخالفت‌ها علیه سیاست محمدرضا شاه پهلوی در نزدیک شدن ایران با کشورهای غربی بود. توده‌ای می‌خواستند که ایران را با شوروی و بلوک شرق نزدیک کنند و اسلامیون از ژرف شدن سکولاریزیشن واهمه داشتند و این سبب نزدیک شدن توده‌ای‌ها و اسلامیون شد که نمایش آن را در شورش ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و شورش ۱۳۵۷ دیده شد.

این نوشتار را بخوانید