بازدید اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر از برنامههای عمرانی جنوب کشور ۱۱ تا ۱۳ آذر ماه ۱۳۵۴
۱۱ آذر ماه ۱۳۵۴ سفر سه روز شاهنشاه آریامهر به خوزستان که از بامدادان آغاز شد، از طرح نیشکر دیمچه کارون و سد عظیم رضاشاه کبیر دیدن فرمودند و ایوار چند واحد نظامی اهواز را مورد بازدید قرار دادند و ۱۲ آذر ماه نیز کارخانجات ذوب شهریار و ذوب شوش و نور شهیاد را گشودند. شاهنشاه آریامهر برابر ساعت ده به کارخانه وارد شدند و مورد پیشباز کارگران و کارکنان و میهمانان قرار گرفتند. در این آیین نخست مهندس فرخ نجمآبادی وزیر صنایع و معادن گزارشی به آگاهی همایونی رسانید، سپس سناتور علی رضایی رئیس گروه صنعتی شهریار گزارش واحدهای جدید را به عرض رسانید. آنگاه شاهنشاه آریامهر اجازه بهرهبرداری از کارخانجات را صادر فرمودند و آنگاه از کوی کارکنان شهرک شهریار و کارخانجات آن بازدید فرمودند.
شاهنشاه آریامهر پیش از نیم روز ۱۱ آذر ماه از طرح کشت و صنعت نیشکر کارون در منطقه دیمچه خوزستان واقع در غرب شهر شوشتر دیدن فرمودند. در آغاز بازدید شاهنشاه وزیر کشاورزی و منابع طبیعی خوشآمد عرض کرد و سپس آقای نادر حکیمی درباره برنامههای توسعه کشت و نیشکر در سطح ۲۵ هکتار از اراضی دیمچه و ایجاد بزرگترین کارخانه نیشکر جهان به گنجایش ۲۵۰ هزار تن در سال و همچنین ایجاد شهرکهای کارگری و کارمندی برای حدود ۶ هزار نفر معروض داشت. شاهنشاه آریامهر آنگاه از نمودارهای پیشرفت کارها و فعالیتهای کشاورزی و ایجاد خزانه نیشکر در سطح ۳۴۴۵ هکتار و تسطیح اراضی کارون به میزان ۴ هزار هکتار انجام شده و نیز عملیات ساختمانی شبکه آبیاری به طول ۳۷۰ کیلومتر و زهکشی به طول ۳ هزار کیلومتر و جادهسازی به درازای ۲ هزار و ۸۰ کیلومتر بازدید فرمودند. شاهنشاه آریامهر در جریان بازدید از این نمودارها در زمینه توسعه برنامههای کشاورزی و کشت و صنعت در استان خوزستان پرسش فرمودند و آقای محمد هادی قوامیان معاون وزارت کشاورزی و منابع طبیعی درباره مجموعه سدهای پهلوی که یک میلیون هکتار اراضی خوزستان را به زیر کشت محصولات مختلف خواهد برد، همچنین برنامهها و فعالیتهای شش شرکت کشت و صنعت که با سرمایهای حدود ۷۵۵۰ میلیون ریال و تولیدی در حدود ۴ هزار و ۱۸۰ میلیون ریال در سال ایجاد شده و نیز نحوه تخصیص اراضی به شرکتهای سهامی زراعی و شرکتهای کشت و صنعت و میزان تولیدات و درآمدهای این شرکتها توضیحاتی معروض داشت.
واگذاری سهام به کارگران- شاهنشاه آریامهر در مورد درآمد طرح نیشکر هفت تپه و نیز موضوع واگذاری سهام کارخانه به کارگران و کارمندان پرسش فرمودند، به عرض رسید که درآمد شرکت کشت و صنعت و نیشکر هفت تپه در حدود دویست و هفتاد هزار ریال در هکتار برای سال آینده پیشبینی شده است و اساسنامه قانون مربوط به واگذاری ۹۹ درصد سهام این طرح به کارگران و کارمندان در مجلس شورای ملی به تصویب رسیده و به سنا ارسال شده است. شاهنشاه آریامهر ضمن تأکید بر تلاش بیشتر به منظور افزایش میزان درآمد در واحد سطح اوامری در جهت لزوم سرمایهگذاری بیشتر و افزایش بازده فعالیتهای کشاورزی صادر فرمودند.
ساختمان سد بر روی رودخانه کارون- شاهنشاه آریامهر پس از بازدید هوایی از مزارع نیشکر به سد رضاشاه کبیر تشریففرما شدند و از سوی آقای وحیدی وزیر نیرو، مدیر عامل سازمان آب و برق منطقه خوزستان، مسئولان سازمان و سد رضاشاه کبیر و همچنین خانوادههای مهندسان و کارکنان سد مورد پیشباز قرار گرفتند. گزارش رسیده در قسمت اداری سد رضاشاه کبیر وزیر نیرو چنین گفت:
- در اجرای اوامر مطالع ملوکانه دایر به کنترل آب رودخانههای کشور و استفاده هر چه بیشتر از منابع آب به منظور آبیاری اراضی زرخیز استان خوزستان و نیز تولید و انتقال برق مطمئن و ارزان قیمت برای صنایع کشور در سال ۱۳۴۴ قراردادی به منظور مطالعه همهجانبه رودخانه کارون بین وزرای نیرو و مهندسان مشاور به امضاء رسید. پس از انجام مطالعات اولیه در مورد ساختمان ۱۳ سد بزرگ و کوچک بر رودخانه کارون پیشنهادهایی ارائه شد که از بین آنها سه پیشنهاد را در مورد ایجاد سه سد بزرگ به ظرفیت ۹ هزار و ۴۰۰ میلیون متر مکعب به منظور کنترل آب رودخانه و برای آبیاری صد و هفتاد هزار هکتار از اراضی و بطور کلی مجموعه ۱۳ سد به منظور تولید برق آبی به ظرفیت ۶ میلیون و پانصد هزار کیلووات مورد تأیید قرار گرفت ولی از آنجایی که طبق اوامر ملوکانه سیاست استفاده از انرژی هستهای در تأمین بارپایه برق مورد نیاز کشور در دست اقدام است، ضروری است که در استفاده از انرژی آب رودخانه کارون برای تأمین برق در ساعات حداکثر مصرف، تجدید نظر به عمل آید که مسلماً ظرفیت قدرت نصب شده فزونی خواهد یافت. قرارداد ساختمان نخستین سد از سدهای مخزنی رودخانه کارون در اواخر سال ۱۳۴۸ با پیمانکار به امضاء رسید و این سد در این محل ساخته شد.
- ۴ میلیارد کیلووات برق- سد رضاشاه کبیر از نوع بتونی قوسی به ارتفاع ۲۰۰ متر است. مخزن سد دارای ظرفیتی معادل ۲ هزار و ۹۰۰ میلیون متر مکعب بوده و مساحت دریاچه بالغ بر ۵۵ کیلومتر مربع است. نیروگاه سد دارای ۴ واحد تولیدی و ژنراتور هر یک به ظرفیت ۲۵۰ هزار کیلووات میباشد و میزان متوسط نیروی برق سالانه معادل ۴ میلیون کیلووات ساعت است. بر اساس برنامه اولیه تجدید نظر شده میباید ساختمان سد و نصب کلیه تجهیزات و واحدهای شماره ۱ و ۲ نیروگاه به ترتیب پایان مییافت که سیلابهای سال جاری در سد جمع آوری میشد و از اواخر بهار سال ۱۳۵۵ نیروی برق آب تولیدی به اهواز منتقل میگردید. ولی به علت وجود اشکالات زمینشناسی در جناح راست و پی سد و لزوم انجام یک سری عملیات حفاری و ساختمانی برای ایجاد ایمنی بیشتر، پر کردن دریاچه سد تا آذر ماه ۱۳۵۵ به تعویق خواهد افتاد و بهرهبرداری از نیروگاه در بهار سال ۱۳۵۶ انجام خواهد شد. در آن تاریخ چهار واحد نیروگاه نیز آماده بهرهبرداری خواهد بود. ضمناً برای استفاده از نیروی برق آبی سد رضاشاه کبیر ساختمان ۴ خط انتقال نیروی ۴۰۰ هزار ولتی از محل سد به اهواز، اصفهان، اراک و امیدیه جمعاً به طول ۷۷۰ کیلومتر در دست ایجاد است و ساختمان خط انتقال به اهواز پایان یافته است. همچنین طرح ساختمان شبکه آبیاری اراضی آبخور سد رضاشاه کبیر در مساحت ۴۳ هزار هکتار در دست اجرا است. شاهنشاه آریامهر پس از استماع گزارش و توضیحات وزیر نیرو و سایر مسئولان سد رضاشاه کبیر قسمتهای مختلف سد را مورد بازدید قرار دادند. در این بازدید وزیر کشاورزی و منابع طبیعی، استاندار خوزستان و ژنرال آجودان شاهنشاه آریامهر نیز افتخار حضور داشتند.
جزئیات طرح توسعه بنادر جنوب کشور از سوی وزارت راه و ترابری اعلام شد. بر اساس این طرح در بندر خرمشهر چهار پست اسکله جدید با تمام تأسیسات و تجهیزات مربوط تا پایان سال جاری ساخته میشود. اسکلههای فوق که عملیات ساختمانی آنها در اوایل سال جاری آغاز شده است، برای پذیرش کشتیهای اقیانوسپیما ساخته میشود. در بندر شاهپور نیز بر اساس طرح توسعه بنادر جنوب کشور تأسیسات سیلوی ترانزیت غلات ساخته میشود. بر اساس طرح فوق، سیلوهای جدید این بندر مجموعاً به ظرفیت ۷۵ هزار تن ساخته میشوند، همچنین ساختمان یک انبار غله با تجهیزات کیسهگیری به مساحت یک هزار و ۵۸۶ متر مربع و ساختمانهای اداری و انبار و ایستگاههای ترانسفورماتور و احداث سیستم تخلیهکن متشکل از دو برج تخلیه از نوع مکنده و مکانیکی هر یک به ظرفیت یک هزار و ۴۰۰ تن در ساعت جزو سایر تأسیسات در دست ساختمان این بندر است. طرح توسعه بندر بوشهر نیز عبارت است از احداث یک هزار متر اسکله تجارتی جدید برای پهلوگیری کشتیهای حامل کالای عمومی تا ظرفیت ۳۰ هزار تن، ایجاد راههای ارتباطی، محوطهسازی، احداث تعمیرگاه دریایی، احداث بندرگاه ماهیگیری و بندرگاه مسافری و همچنین عمق و عرض کانالهای داخلی و خارجی بندر بوشهر برای عبور دو طرفه کشتیهایی با ظرفیت ۳۰ هزار تن آماده میشود. بر اساس نتایج مطالعات خاک شناسی، هیدرولیکی و نقشهبرداری، طرح کامل فنی توسعه بندر بوشهر در دست تکمیل است و بزودی در اختیار پیمانکاران بینالمللی قرار داده خواهد شد. مناقصه طرح فوق در اوایل سال آینده برگزار میشود. تأسیسات جدید مجتمع بندرعباس نیز در طرح توسعه بنادر جنوب کشور به شرح زیر تعیین شده است: احداث ۱۴ پهلوگیر کالای عمومی به عمق ۵/۱۱ متر، چهار پهلوگیر کالای ویژه، پنج پهلوگیر کانتینر و ترمینال مربوطه برای پهلوگیری بزرگترین کشتیهای حامل کانتینر با عمل ۱۴ متر، یک عدد پهلوگیر برای کشتیهای حامل غلات به ظرفیت یکصد هزار تن، پنج پهلوگیر کالای قلوه سنگهای غیر آهنی، ساختمان تعمیرگاههای خشکی و دریایی با پهلوگیرهای مربوطه، احداث انبارهای ترانزیت و کالا، ایجاد سیلوی غلات، ایجاد اسکله سوخترسانی و تأسیسات دیگری از قبیل ساختمانهای اداری، رستورانها، مهمانسرا و سایر مراکز رفاهی، تأسیسات ورود دادم، محوطه بندر آزاد، شبکههای راه و راهآهن، انبارهای روباز و ساختمان موجشکنها و سیستمهای روشنایی و آب و آتشنشانی. یک بندر ماهیگیری با حدود یک هزار اسکله و موجشکنها و سایر تأسیسات و بندر مسافری با ۱۰۷۰ متر اسکله به همراه موجشکنها و انبارهای ترانزیت و کالا، سالن مسافری و ترمینال و سایر تسهیلات جزو طرح مجتمع جدید است.