الگو:نوشتار برگزیده
کنگره جهانی پیکار با بیسوادی - تهران ۱۷ تا ۲۸ شهریور ۱۳۴۴ - روز ۱۷ شهریور ماه ۱۳۴۴ برابر با ۸ سپتامبر ۱۹۶۵ کنگره جهانی پیکار با بیسوادی -The World Conference of Ministers of Education on the Eradication of Illiteracy در میان آفرین باد وزیران و بزرگان فرهنگی ۸۶ کشور هموند سازمان ملل متحد و با سخنان اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی در تالار مجلس سنای ایران گشوده شد. کنگره جهانی پیکار با بیسوادی از اندیشههای خردمندانه شاهنشاه ایران در پیکار بینالمللی با بیسوادی است که در ایران برگزار شد و بزرگترین رویداد سازمان ملل متحد در سال ۱۹۶۵ میلادی خوانده شد. از سال ۱۹۶۶ برابر با ۱۳۴۵ خورشیدی روز هشتم سپتامبر برابر با ۱۷ شهریور ماه در ایران و در همه کشورها روز جهانی پیکار با بیسوادی نامگذاری شد.
۲۷ مهر ماه ۱۳۴۳ با برگزاری سیزدهمین مجمع عمومی یونسکو در پاریس، اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران در پیامی که به ۱۱۵ پادشاهان و پرزیدنتها و دیگر سران کشورهای جهان دادند، خواستار بسیج جهانی همه منبعهای ملی و بین المللی برای مبارزه با بیسوادی و رهایی بیش از یک میلیارد تن بی سواد شدند و پیشنهاد فرمودند که بخشی از بودجه نظامی کشورها به جای هر پیکار دیگر در راه پیکار با بیسوادی به کار افتد. شاهنشاه در پیام دیگری نیز به مدیرکل یونسکو رُنه ماهو درباره پیکار با بیسوادی نوشتند.
۲۸ مهر ماه ۱۳۴۳ در روز گشایش سیزدهمین مجمع عمومی یونسکو در پاریس پیام شاهنشاه به مجمع عمومی خوانده شد که در آن فرمودند:من صمیمانه آرزومندم که در سراسر جهان قسمتی از بودجههای نظامی به جای هر پیکار دیگری در راه این پیکار معنوی بکار افتد، و همکاری صمیمانه همه دُوَل و ملل توأم با راهنماییها و مساعی خستگی ناپذیر یونسکو راه را برای پیروزی بشریت مترقی در بزرگترین و مقدسترین پیکار تاریخ انسانی هموار سازد. در روز ۳۰ آبان ماه ۱۳۴۳ مجمع عمومی یونسکو پیشنهاد اعلیحضرت شاهنشاه ایران را درباره پیکار بینالمللی با بیسوادی و برگزاری کنفرانس بین المللی وزیران فرهنگ کشورهای جهان را در تهران برای ۱۷ شهریور ماه تا ۲۸ شهریور ماه ۱۳۴۴ تصویب کرد.
روز ۱۷ شهریور ماه در برابر در ورودی مجلس سنا پرچم سه رنگ شیر و خورشید نشان ایران و ۱۱۸ کشور هموند یونسکو و پرچم سازمان ملل متحد در اهتزاز بود. مردم در دو سوی خیابان چشم به راه ورود شاهنشاه و شهبانو بودند. ساعت ۹ و ۴۸ دقیقه خودروی شاهنشاه پدیدار شد و مردم با شور و هیجان بی مانندی ابراز شادمانی میکردند. شاهنشاه و شهبانو و والاحضرت اشرف پهلوی در برابر در ورودی سنا از خودرو پیاده شدند. در این هنگام جمعیت خوئینیهای زنجان با نهادن تاج گل بزرگی که در میان آن شعار مبارزه با بیسوادی قرارداده شده بود ورود شاهنشاه و شهبانو را گلباران کردند. آنگاه شاهنشاه از گارد احترام سان دیدند و سپس هویدا نخستوزیر، دکتر هدایتی وزیر آموزش و پرورش و آقای « رنه ماهو » مدیر کل یونسکو به پیشباز شاهنشاه و شهبانو رفتند.
ساعت ده بامداد شاهنشاه و شهبانو و والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی نایب رییس کمیته ملی پیکار جهانی با بیسوادی در ایران وارد تالار مجلس سنا شدند و در این هنگام همه وزیران و باشندگان از جای برخاستند و با هیجان ابراز شور و شادمانی کردند. شاهنشاه و شهبانو و والاحضرت اشرف پهلوی در جایگاه ویژه جای گرفتند و سپس آقای « محمد القاسی » رییس اجرایی یونسکو، هویدا نخست وزیر و رنه ماهو مدیر کل یونسکو و دولئون دبیر کل کنگره نیز پشت میز ویژه نشستند. دکتر بوشهری دبیر کل کمیته اجرایی کنگره، دکتر لقمان ادهم رییس تشریفات دربار شاهنشاهی و نبیل رییس دفتر علیاحضرت فرح پهلوی شهبانوی ایران پشت سر اعلیحضرتین قرارگرفتند. شاهنشاه فرمودند: سه سال پیش بود که ما به منظور مبارزه قاطع با بیسوادی و تسریع در توسعه آموزش ابتدایی در دورترین نقاط کشور سازمانی به نام سپاه دانش بوجود آوردیم. افراد این سپاه را جوانانی تشکیل میدهند که دوره خدمت وظیفه خود را میگذرانند و قسمتی از اعتبارات لازم آنها از بودجه نیروهای مسلح کشور تأمین میشود.ارزیابی فعالیتهای سه ساله اول این سپاه دانش نشان داد که خوشبینی ماه در این مورد کاملاً بجا بوده است و نتایجی که ما به دست آوردیم ما را تشویق کرد که این آزمایش را ادامه دهیم و بر کمیت و کیفیت آن بیفزاییم. ولی جهشی که در زمینه توسعه اقتصادی و اجتماعی ما آغاز شده ما را وادار کرد که راههای دیگری نیز برای پیشرفت آموزش در کشور خود پیدا کنیم. ضرورت ایجاب میکرد که ما این حمله را در آن واحد از جهات مختلف انجام دهیم یعنی در همان ضمن که کودکان خویش را تعلیم میدهیم بی سوادی را در نزد بزرگسالان نیز ریشه کن کنیم. بدین منظور بود که یک کمیته ملی مبارزه با بی سوادی برای تسریع در پیشرفت این نهضت ایجاد گردید ولی وسعت و دامنه کوشش ملی ما را در این زمینه هر چه باشد نمیتوانیم این حقیقت بارز را فراموش کنیم که موضوع بی سوادی مانند مسئله توسعه اقتصادی در درجه اول یک مسئله بینالمللی است که با همه مردم جهان ارتباط دارد....مسئله بی سوادی مسئلهای است که ماهیت جهانی دارد و به ناچار میباید به مقیاس جهانی مورد مطالعه قرار گیرد و برای مبارزه با آن یک تلاش جهانی انجام پذیرد. از همین نظر بود که من در آستانه سیزدهمین مجمع عمومی یونسکو پیامی به کلیه سران کشورهای عضو این سازمان فرستادم و تشکیل کنگره حاضر را پیشنهاد کردم. آیا اگر بخواهیم که هر کشوری در عرض دوازده ماه فقط از هزینه نظامی چند ساعت خود صرفنظر کند و آن را در راه یکی از ثمربخش ترین سرمایه گذاریهای تاریخ جهان یعنی در راه صلح و سعادت جامعه بشری بکار برد تقاضای دشواری کردهایم؟ ما از جانب خود این کار را در زمینه ملی عملی کردهایم و با کمال میل حاضریم آن را در زمینه بینالمللی نیز در راه مصالح همه ملل جهان عملی سازیم، زیرا همچنانکه گفتیم بی سوادی بلایی جهانی است که از میان بردن آن نیز کوششی جهانی را به مقیاس جهانی ایجاب میکند.
دومین نشست کنگره جهانی پیکار با بیسوادی ساعت ۱۵ برگزار شد و تا ساعت ۱۸ و سی دقیقه به درازا کشید. در این نشست پیام ویژه اوتانت دبیرکل سازمان ملل متحد خوانده شد: بهترین ادعیه خود را به مناسبت اینکه اعضای کنگره به دعوت فرخنده اعلیحضرت همایون شاهنشاه در تهران جمع شدهاند تا مسله دشوار بیسوادی را که هنوز بسیاری از ملل عضو سازمان ملل متحد با آن دست بگریبانند مورد گفتگو قراردهند تقدیم میدارم. در سالهای گذشته مجمع عمومی سازمان ملل متحد نقش حیاتی آموزش و پرورش، از جمله نیاز به افزایش سواد در میان سالمندان را تاکید کرده است. دوره اجلاسیه آینده سازمان ملل متحد بار دیگر مسئله بیسوادی را عنوان میکند و من به دستاوردهای کنفرانس شما چشم دوختهام. سپس گزینش شش تن نایب رییس انجام شد محمد الفاسی رییس اجرایی یونسکو گفت: سخنرانی شاهنشاه بسیار مهم است و پیشنهاد ویژه ساختن بخشی از بودجههای نظامی کشورهای در راه مبارزه با بیسوادی یکی از مهمترین مسئلههای مردم جهانست. سپس نمایندگان به کاخ گلستان رفتند و در مهمانی که از سوی امیرعباس هویدا نخست وزیر برپا شده بود شرکت جستند.
روز ۱۸ شهریور ماه کنگره در ساعت ۹ و سی دقیقه بامداد نشست هیات رییسه کنگره به ریاست دکتر هدایتی و شش تن نایب رییسان و رنه ماهو مدیر کل یونسکو و محمد الفاسی رییس هیات اجرایی یونسکو برگزار شد. رنه ماهو پیشنهاد کرد که والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی نایب رییس کمیته ملی پیکار جهانی با بیسوادی در نشست پس از نیمروز سخنرانی نمایند. سومین نشست کنگره در تالار کاخ سنا برگزار شد. نخست پیام پادشاه نپال و پرزیدنت تونس خوانده شد و سپس نمایندگان کشورهای چین، سازمان خواربار جهانی، ژاپن و فرانسه نیز سخنانی ایراد کردند. در نشست پس از نیمروز والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی نایب رییس کمیته ملی پیکار جهانی با بیسوادی سخنرانی رسایی ایراد کردند.
مدیر کل یونسکو به آگاهی رسانید که رویهم رفته ۴۰ کشور درخواست کردهاند که به عنوان پروژههای آزمایشی برگزیده شوند و ۱۶ کشور نیز درخواست کردند که هیاتهای پژوهشی پروژههای نیازین در آن کشورها بررسی نمایند و به آن کشورها بفرستد. رنه ماهو مدیر کل یونسکو درباره فراهم ساختن بودجه گفت که بودجه بستگی به پیروزی کشورها در این است که بتوانند کار مبارزه با بیسوادی را بخش جدانشدنی گسترش و پیشرفت خود قراردهند و هر کشور روشن سازد که در برنامههای عمرانی خود چه اندازه ارزش برای مبارزه با بیسوادی مینهد و چنانچه مبارزه با بیسوادی بخشی از برنامههای عمرانی بشود نیازی به منبع مالی نوینی نخواهد بود. آنچه مرا بر میانگیزاند همدلی است که ته تنها میان کشورهایی که به درد بیسوادی دچار هستند وجود دارد، بلکه همدلی میان کشورهایی که دیگر بیسواد ندارند که دستآورد آن کشورهایی که نیاز به کمک دارند و کشورهایی که آماده دادن کمک هستند میباشد. ریشهکن ساختن بیسوادی هم در درازای برنامه آزمایشی و هم پس از آن نیازمند کوشش بلند زمان همراه با شکیبایی میباشد. از دیدگاه من اگر تصمیم بگیریم میتوانیم تا سال ۲۰۰۰ میلادی یا زودتر از آن بیسوادی در جهان را پایان دهیم.
سهشنبه ۲۳ شهریور ماه ۱۳۴۴ - نماینده عراق در کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی در سخنانی گفت که دولت عراق هر گونه پیشنهاد کشور ایران در زمینه ویژه ساختن بخشی از هزینههای نظامی و به کار بردن آن در برنامه مبارزه با بیسوادی را ارج مینهد. وی افزود: نخست پروانه میخواهم از سوی حضرت عبدالسلام عارف پرزیدنت و هم چنین دولت و ملت عراق به اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران و دولت ایران و برادران ایرانی خود صمیمانه تهنیت بگویم و سپاسگزاری خود را در برگزاری این کنگره و از پذیرایی و میهماننوازی آنان ابراز دارم. من همچنین میخواهم که بدانید حضرت عبدالسلام عارف پرزیدنت عراق گرایش ویژهای به این کنفرانس دارند و ما به پیروزی این کنگره وابستگی فراوان داریم و خواهان شرکت کوشای خود در آن هستیم. ویژه ساختن بخش خیلی کوچکی از هزینههای تسلیحاتی جهان میتواند آرمان پرارج و ارزنده این کنگره را به انجام برساند و بتواند انگیزه بُرندهای در بهبود وضع بشر و کمک به هماندیشی (تفاهم) انسانی باشد.
نماینده ایران پیشنهاد کرد که کارشناسان مبارزه با بیسوادی ایران برای کمک به کشورهای دیگر آماده هستند. در نشستهای بامداد و پس از نیمروز کمیسیون شماره ۳ نمایندگان عراق و افغانستان ابتکار شاهنشاه ایران را در بنیاد سپاه دانش و فراخواندن ملتهای دنیا به کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی ستودند. در این کمیسیون درباره همکاریهای منطقهای دوسویه گفتگو شد. در آغاز نماینده پاناما بایستگی همکاریهای منطقهای و دوسویه را یادآور شد و ابراز داشت که برای جلوگیری از هدر شدن وقت و پول از تجربههای دیگر کشورها بهرهبرداری شود و روشهای سودمند آموزشی میان آنان داده و گرفته شود. آنگاه نماینده ایران گفت که برای پیروزی در همکاریهای بین المللی در برنامههای مبارزه با بیسوادی بایستی تجربههای کشورهای دیگر در دسترس گذاشته شود. وزارت آموزش و پرورش ایران به سبب تجربههایی که در این زمینه اندوخته است آمادگی دارد کارشناس به کشورها بفرستد.
پنجشنبه ۲۵ شهریور ماه ۱۳۴۴ - بامدادان تلگرامی از سوی کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی به پیشگاه شاهنشاه ایران فرستاده شد: پیشگاه مبارک اعلیحضرت همایون شاهنشاه - هیات رییسه کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی در نشست فوقالعاده بامداد پنجشنبه ۲۵ شهریور ماه به نمایندگی از طرف ۸۶ کشور حاضر در کنگره تهران به چاکر ماموریت داده است که با کمال احترام صادقانهترین و پرشورترین تبریکات نمایندگان کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی را به مناسبت آغاز بیست و پنجمین سال سلطنت فرخنده اعلیحضرت همایون شاهنشاه به پیشگاه ملوکانه معروض دارد و به عرض مبارک شاهانه برساند که نمایندگان ۸۶ کشور عضو کنگره از اینک از نزدیک در شادمانی زایدالوصف ملت ایران به مناسبت این روز فرخنده سهیم و شریک میباشند ابراز مسرت مینمایند. - دکتر هادی هدایتی رییس کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی
شنبه ۲۷ شهریور ماه ۱۳۴۴ - نشست عمومی کنگره جهانی پیکار با بیسوادی به ریاست دکتر هدایتی وزیر آموزش و پرورش در کاخ سنا برگزار شد. نخست نمایندگان سویس و آرژانتین پیرامون بهبودی نیروهای ملل در راه مبارزه با بیسوادی سخنانی ایراد کردند، آنگاه رنه ماهو مدیرکل یونسکو گفت: ما همه نیروهای ملل را برای ادامه راهی که از تهران آغاز شده است دعوت میکنیم. کنگره تهران تشخیص داده است تجهیز نیروهای انسانی و استفاده از افکار عمومی برای پیشرفت برنامههای مبارزه با بیسوادی ضروری است.
روز جهانی مبارزه با بیسوادی - نماینده کشور اردن گفت: با اعتقاد به اینکه کنگره جهانی پیکار با بیسوادی پیروز شده است اراده همه ملتها را جهت ریشهکن کردن بیسوادی جلب کند و قطعنامههای آموزندهای به تصویب برساند و با توجه به اینکه کوششهای کنگره برای از بین بردن بیسوادی برای نیل به هدف باید تشدید و تقویت شود کنگره تصویب میکند که روز تاریخی هشتم سپتامیر که کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی از سوی شاهنشاه ایران گشایش یافت به عنوان روز بین المللی مبارزه با بیسوادی اعلام شود و از طرف همه کشورهای جهان مراسمی به این مناسبت برگزار گردد.
بر پایه این تصمیم از سال ۱۹۶۶ (برابر با ۱۳۴۵ خورشیدی) روز هشتم سپتامبر برابر با ۱۷ شهریور به عنوان روز بینالمللی مبارزه با بی سوادی در همه کشورها آیین ویژهای برگزار خواهد شد. پیشنهاد نماینده اردن با کف زدن ممتد همه نمایندگان تصویب شد. بدین ترتیب کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی روز هفدهم شهریور ماه را روز مبارزه با بیسوادی برگزید و تعیین کرد که هر سال آیینی در این روز برگزار شود.
یکشنبه ۲۸ شهریور ماه ۱۳۴۴ - نشست پایانی کنگره جهانی پیکار با بیسوادی ساعت ۱۵ با بودن والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی و به ریاست دکتر هدایتی وزیر آموزش و پرورش در کاخ سنا برگزار شد. در این نشست گزارشهای چگونگی کارها، جارنامهها (اعلامیه) و پیشنهادهایی که در درازای نشستهای کنگره در کمیسیونهای سهگانه مورد بررسی قرارگرفته بود برای تصویب نهایی خوانده شد و پس از ویرایش و بازنویسی نمایندگان به تصویب رسید. سپس قطعنامهای که نمایندگان کشورهای کانادا، گواتمالا، اردن، نپال، نیجریه و لهستان پیشنهاد کرده بودند پیش کشیده شد:
کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی مراتب امتنان و سپاسگزاری خود را به پیشگاه اعلیحضرت همایونی شاهنشاه ایران، برای برگزاری کنگره و دعوت نمایندگان به تهران تقدیم میدارد و از علاقه معظم له بسیار سپاسگزار است. کنگره مراتب سپاس خود را از دولت و ملت ایران برای پذیرایی گرمی که نمودند تقدیم میدارد. کنگره هم چنین از نمایندگان و شخصیتهای ایرانی که در درازای نشستهای کنگره از ته دل همکاری کردهاند تشکر مینماید و نیز از مدیر کل یونسکو و از نمایندگان این سازمان برای کوششهایی که در فراهم ساختن مقدمات کنگره انجام دادهاند از ژرفای دل سپاسگزار است.
رنه ماهو مدیرکل یونسکو از گردهمآیی نمایندگان جهان در تهران ابراز خوشوقتی کرد و گفت:اگر عوامل و اقداماتی که شما در این راه بکار خواهید انداخت ادامه یابد بیسوادی از صحنه گیتی رخت بر خواهد بست. رنه ماهو از شاهنشاه و نخست وزیر و وزیر آموزش و پرورش ایران بسیار سپاسگزار کرد و ابراز امیدواری نمود که در نشست شورای اجرایی یونسکو که به زودی در پاریس برپا خواهد شد پارهای از کارها از راه اجرای مصوبات این کنگره بدون از دست دادن وقت انجام شود. در این روز قطعنامه کنگره جهانی پیکار با بیسوادی در تهران صادر شد.
جایزه محمدرضا پهلوی جایزه جهانی پیکار با بیسوادی - کشور ایران افزون بر آنکه نوآور و میزبان گردهمآیی بزرگ تهران بود، در راه به انجام رساندن رهنمونهای کنگره بر پایه همکاری و کمک بینالمللی در راه ریشهکن کردن بیسوادی، کارهای گوناگونی انجام داد که میتوان ویژه ساختن هزینه یک روز بودجه نظامی کشور، چاپ رایگان میلیونها پوشینه (جلد) کتاب برای کشورهای آسیایی و کمکهای مادی و معنوی به اجرای پروژههای آزمایشی را میتوان نام برد. ولی برجستهترین کاری که در زمینه کشیدن توجه جهانیان و برانگیزاندان کسان، سازمانها و موسسههای دولتی و غیردولتی انجام یافت جایزهای پنج هزار دلار امریکا به نام « جایزه محمدرضا پهلوی » بود که همزمان با برگزاری کنگره در تهران، از سوی شاهنشاه آریامهر به یونسکو داده شد تا بنا بر رای و گزینش آن سازمان، هر ساله به کسان برجسته و یا سازمانهایی که کاری ارزنده در زمینه مبارزه با بیسوادی انجام داده باشند داده شود. ویژه ساختن این جایزه از سوی شاهنشاه ایران نمودار اندیشههای تابناک و گرایش درونی شاهنشاه به والایی ارزش انسان و از میان برداشتن بیسوادی در جهان است. هیات داوران این جایزه از سوی مدیر کل یونسکو و از میان کسان نامی در جهان تعیین میشوند. از نخستین سال برپایی این هیات و اجرای این برنامه، والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی از ایران، به مناسبت شخصیت ممتاز جهانی و کوششهایی که در سطح ملی و بینالمللی در زمینه حقوق بشر و پیکار با بیسوادی انجام دادند به ریاست عالیه هیات داوران برگزیده شدند و تا سال ۲۵۳۷ شاهنشاهی این سمت را داشتند. هیات داوران بر پایه مقررات ویژهای که نوشته شد در امرداد هر سال نشستی برگزار میکردند و برندگان این جایزه را بر میگزیدند.
دادن جایزه محمدرضا پهلوی در روز ۱۷ شهریور ماه برابر با ۸ سپتامبر هر سال که همزمان با برگزاری کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی در تهران بود و بر پایه تصمیم کنفرانس عمومی یونسکو به « روز جهانی پیکار با بیسوادی » شناخته شد انجام میپذیرد. نامزدهای دریافت این جایزه باید یا در کار سوادآموزی کارهای ارزنده و کارساز انجام داده باشند و یا در اجرای برنامههای ملی و محلی پیروزی بدست آورده باشند. افزون بر آن، کسانی که ابزار کار آموزشی و یا ابزار ویژه برای پیکار با بیسوادی فراهم ساخنه و یا در کارهای پژوهشی مانند زبانشناسی، بهبود روشها، ارزشیابی و غیره خدمتی انجام داده باشند که در رشد و پیشرفت کشور در سطح ملی و یا محلی بتواند کارساز باشد، میتوانند نامزد دریافت جایزه محمدرضا پهلوی باشند.
نام برندگان جایزه هر سال در روز ۱۷ شهریور به آگاهی میرسید. « جایزه محمدرضا پهلوی » سبب شد که همه ملتها از دیدگاهها و نوآوریهای دولتهای دیگر در زمینه مبارزه با بیسوادی آگاه شوند و داد و ستد و جابجایی اطلاعات و تجربهها در سنجه گسترده جهانی انجام یابد. ... کنگره جهانی پیکار با بیسوادی - تهران ۱۷ تا ۲۸ شهریور ۱۳۴۴ را بخوانید و بدانید که شاهنشاه آریامهر از پیشگامان برکندن بیسودای در جهان بودند.