شبستری (گلشن‌راز)/تو گویی هست این افلاک دوار

'

شبستری (گلشن‌راز) (تو گویی هست این افلاک دوار) از شبستری

'

تو گویی هست این افلاک دوار		به گردش روز و شب چون چرخ فخار
وز او هر لحظه‌ای دانای داور		ز آب وگل کند یک ظرف دیگر
هر آنچه در مکان و در زمان است		ز یک استاد و از یک کارخانه است
کواکب گر همه اهل کمالند		چرا هر لحظه در نقص و وبالند
همه درجای و سیر و لون و اشکال		چرا گشتند آخر مختلف حال
چرا گه در حضیض و گه در اوجند		گهی تنها فتاده گاه زوجند
دل چرخ از چه شد آخر پر آتش		ز شوق کیست او اندر کشاکش
همه انجم بر او گردان پیاده		گهی بالا و گه شیب اوفتاده
عناصر باد و آب و آتش و خاک		گرفته جای خود در زیر افلاک
ملازم هر یکی در منزل خویش		بننهد پای یک ذره پس و پیش
چهار اضداد در طبع مراکز		به هم جمع آمده، کس دیده هرگز؟
مخالف هر یکی در ذات و صورت		شده یک چیز از حکم ضرورت
موالید سه گانه گشته ز ایشان		جماد آنگه نبات آنگاه حیوان
هیولی را نهاده در میانه		ز صورت گشته صافی صوفیانه
همه از امر وحکم داد داور		به جان استاده و گشته مسخر
جماد از قهر بر خاک اوفتاده		نبات از مهر بر پای ایستاده
نزوع جانور از صدق و اخلاص		پی ابقای جنس و نوع و اشخاص
همه بر حکم داور داده اقرار		مر او را روز و شب گشته طلبکار