سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به فرانسه ۱۸ مهر ۱۳۴۰ - ۱ آبان ۱۳۴۰

دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران

تصمیم‌های مجلس سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی

درگاه محمدرضا شاه پهلوی

آریامهر و شهبانو در مهرآباد در برابر نمایندگان سیاسی خارجی

دیپلمات‌ها و ایرانیان در فرودگاه ژنو به پیشباز اعلیحضرتین آمدند

شاهنشاه در فرودگاه اورلی از گارد احترام سان می بینند

در فرودگاه اورلی شاهنشاه به بیانات ژنرال دوگل پاسخ می‌دهند

سفر رسمی شاهنشاه و شهبانو به فرانسه ۱۳۴۰

۱۸ مهر ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرت همایون محمد رضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی برای یک دیدار رسمی از فرانسه از فرودگاه مهرآباد به سوی کشور فرانسه پرواز کردند. این سومین بار است که شاهنشاه آریامهر با ژنرال دوگل دیدار می‌کنند. ساعت هفت و سی دقیقه بامداد اعلیحضرت همایونی و علیاحضرت شهبانوی ایران به فرودگاه تشریف فرما شدند. پیشتر والاحضرتین شاهپور غلامرضا، شاهپور عبدالرضا، شاهپور محمودرضا و شاهپور احمد رضا به تالار سلطنتی فرودگاه وارد شده بودند. سفیران و نمایندگان سیاسی خارجی نیز با پوشاک رسمی در پهنه فرودگاه چشم به راه اعلیحضرتین بودند. هیات دولت پیشاپیش صف‌های پسوازکنندگان ایستاده بود. افسران ارشد ارتش و پایوران کشوری و هم چنین روسای دربار شاهنشاهی در جایگاه خود قرار گرفته بودند. اعلیحضرت همایونی با یونیفورم نیروی هوایی شاهنشاهی بر تن، نخست در تالار فرودگاه چند دقیقه‌ای درنگ فرمودند و به همه بانوان و آقایانی که برای پسواز اعلیحضرتین آمده بودند، ابراز مهر فرمودند و سپس به پهنه فرودگاه که در یک سو هیات دولت و نمایندگان سیاسی خارجی و پایوران کشوری ایستاده بودند و در سوی دیگر افسران ارشد ارتش و گارد احترام قرار داشتند، تشریف فرما گردیدند. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو به یکایک پسوازکنندگان بدورد گفتند و سپس در جایگاه ویژه سان قرار گرفتند. در این هنگام موزیک سرود ملی ایران را نواخت و سپس اعلیحضرت همایونی با مارش نظامی از برابر صف افسران و گارد احترام گذشتند. در این آیین سان فرمانده گارد و تیمسار ارتشبد حجازی و تیمسار سپهبد آریانا و تیمسار سرتیپ اویسی، شاهنشاه آریامهر را همراهی می‌کردند. آنگاه اعلیحضرتین به سوی هواپیمای شاهنشاهی رفتند. در آنجا خاندان شاهنشاهی ایران، نخست وزیر و شهردار تهران ایستاده بودند. اعلیحضرتین در پای پلکان هواپیما به هموندان خاندان شاهنشاهی و دیگر پسوازکنندگان بدرود گفتند و سوار هواپیما شدند.

در این سفر محسن قراگزلو رییس تشریفات دربار شاهنشاهی، سپهبد آریانا ژنرال آجودان شاهنشاه، سپهبد عبدالکریم ایادی پزشک ویژه، سرلشکر سعید اعزازی معاون فرماندهی نیروی هوایی، سرلشکر فریدون جم فرمانده دانشکده افسری، دریادار شمس الدین صفوی آجودان نیروی دریایی شاهنشاهی، دکتر جمشید اعلم و پرفسور یحیی عدل و دکتر لقمان در رکاب شاهنشاه آریامهر می‌باشند.

ساعت هشت و ده دقیقه بامداد هواپیما از فرودگاه مهرآباد به پرواز درآمد. هواپیمای اعلیحضرتین در سر راه خود به پاریس در فرودگاه استانبول بر زمین نشست و اعلیحضرتین از سوی مقامات رسمی کشور ترکیه مورد پیشباز قرارگرفتند. شاهنشاه در این درنگ کوتاه در سالن فرودگاه استانبول به پرسش‌های روزنامه نگاران پاسخ گفتند. سپس شاهنشاه و شهبانو از استانبول به سوی ژنو پرواز کردند.

شاهنشاه و شهبانوی ایران ساعت ۱۶ و سی دقیقه وارد فرودگاه ژنو گردیدند و شب را در ژنو خواهند ماند.

آیین پیشباز رسمی در فرودگاه اورلی

۱۹ مهر ماه ۱۳۴۰ ساعت یازده بامداد هواپیمای آورنده شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در فرودگاه اورلی پاریس بر زمین نشست. در فرودگاه پرزیدنت دوگل و بانو، آقای انتظام سفیر کبیر شاهنشاهی در فرانسه و پایوران برجسته فرانسه از اعلیحضرتین پیشباز رسمی نمودند. هنگامی که شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از هواپیما پیاده شدند، پرزیدنت فرانسه و بانو دوگل به شاهنشاه آریامهر و شهبانوی ایران خوش آمد گفتند و سران دو کشور دست یکدیگر را به گرمی فشردند. پرزیدنت دوگل همراهان خود را به شاهنشاه شناساندند و شاهنشاه آریامهر نیز همراهان خود را به ژنرال دوگل شناساندند. آنگاه دسته موزیک نیروی هوایی فرانسه سلام شاهنشاهی و سرود ملی فرانسه را نواخت. آنگاه شاهنشاه ایران به همراه ژنرال دوگل از گارد احترام سان دیدند. در فرودگاه دانشجویان و ایرانیانی که در فرانسه زندگی می‌کردند نسبت به شاهنشاه آریامهر و شهبانوی ایران احساسات پرشوری ابراز داشتند. سپس شاهنشاه آریامهر و پرزیدنت فرانسه در جایگاه ویژه قرار گرفتند. در جایگاه ویژه ژنرال دوگل سخنانی ایراد کردند:

مسافرت شاهنشاه و شهبانوی ایران به کشور من سبب شادمانی و افتخار من و همه مردم فرانسه است. دو کشور ایران و فرانسه از زمان‌های بسیار قدیم دوستانه‌ترین روابط را داشتند و در بیشتر موارد چون فرهنگ که یک تمدن درخشان و عالی است وضعی مشابه یکدیگر داشتند. امیدوارم مسافرت شاهانه به این کشور در تشیید روابط میان دو کشور بیش از پیش موثر باشد. شاهنشاه ایران برای ملت خود پادشاهی خیرخواه و برای فرانسه یک دوست و در عرضه جهان سمبلی از ثبات و صلح هستند.

شاهنشاه آریامهر در پاسخ سخنان پرزیدنت دوگل فرمودند:

حضرت رییس جمهوری: از سخنان محبت آمیز و صمیمانه آن جناب نسبت به کشور من و علیاحضرت شهبانو و شخص خود صمیمانه سپاسگزاری م یکنم. برای موجب نهایت خوشوقتی است که دعوت دوستانه شما را برای بازدید از کشور زیبای فرانسه پذیرفته و از این کشور که پیوندهای ناگسستنی با کشور ما دارد، دیدن می‌کنیم. ما هم چنین از جنابعالی و بانو دوگل به مناسبت پذیرایی گرم و میهمان نوازی‌های شما سپاسگزاری م کنیم. از آغاز ایجاد روابط میان ایران و دنیای غرب کشور فرانسه همواره ستایش و علاقه هم میهنان مرا برانگیخته است. افق وسیع فرهنگ و دانش اروپایی با زبان خوش آهنگ شما به کشور ما گشوده شد و این زمان پیوسته مقام عالی و افتخارآمیز خود را در تعلیمات مدارس و میان طبقه روشنفکر کشور ما حفظ کرده است. درواقع افتخارات تاریخی و نبوغ ادبی شما که در طول قرن‌ها بر جهان پرتو افکن بوده است برای ما مانند تاریخ و ادبیات کشور خودمان آشنا است. از سوی دیگر پژوهش‌های عمیق دانشمندان نامی فرانسوی درباره گذشته و زبان و فرهنگ ما و تلاش پیوسته آنها برای درک تمدن ایران باستان، ملت هوشیار فرانسه را در شناسایی کشور ما و درک آنچه ما خود می‌شناسیم و دوست می‌داریم، یاری کرده است.

حضرت رییس جمهوری، با چنین میراث گرانبهایی از تحسین و علایق متقابل که مافوق مسایل مادی قرار دارد و جنبه روخانی و معنوی پیدا می‌کند و همه از جذبه و علاقه متقابل ناشی می شو، کاملا طبیعی است که روابط سیاسی ما بر اساس استوار یک دوستی خلل ناپذیر قرار گرفته است. افزون بر این، تماس فرهنگی که مناسبات ما را استحکام بخشیده است، در تمام دوران روابط ما، تفاهم عمیق بر اساس اعتماد کامل میان ما حکمفرما بوده است، هیچگونه اختلاف و زیاده روی و لحن خشنونت آمیزی به این یگانگی لطمه نزده است زیرا هر دو ملت از این روابط جز اینکه چیزی به یکدیگر بیاموزند و یا متقابلا در فرهنگ و تمدن یکدیگر تحقیق نمایند هدف دیگر نداشته‌اند.

از دوران فیلیپ لوبل پادشاه فرانسه که نخستین نامه‌های سلاطین ایران در قرن سیزدهم به نام وی نوشته شد، تا به امروز روابط ما سودمند و دوستانه بوده است. ما برگردان نخستین آثار کلاسیک خود را مدیون هم وطنان شما هستیم. آموزش زبان پارسی در اروپا نخستین بار در اواحر قرن هیجدهم در پاریس آغاز شد. نخستین آثار باستانی ایران وسیله یک هیات فرانسوی کشف شد و هنوز بسیاری از هموطنان سرشناس شما در کشور ما به این کار بزرگ ادامه می‌دهند. از آغاز قرن اخیر روابط نزدیک کشورهای ما به برقراری مناسبات سیاسی بر اساس نوین منجر شد و از آن تاریخ به بعد فرانسه با فراهم آوردن زمینه فعالیت استادان و پزشکان و کارشناسان فرانسوی توجه و علاقه خود را نسبت به کشور ما حفظ کرده است.

درتصادمات بین المللی این قرن، شهامت و پایداری افتخارآمیز فرانسه در برابر خطر مهلکی که آن کشور را تهدید می‌کرد، ستایش و اعجاب عمیق همه مردم ایران را برانگیخت. گویی آن روز فراموش ناشدنی دیروز بوده است که ندای مرد سرنوشت، یعنی ندای کشوری که قهرمان آزادی‌های بشر شناخته شده، به گوش رسید و درقلب‌ها امید تازه‌ای بوجود آورد. این پیام تنها برای الهام بخشیدن به مردم فرانسه نبود، بلکه همه طبقاتی را که معتقدند زندگی بدون آزادی ارزشی ندارد، دعوت می‌کرد که در آن لحظات حساس نومید نشوند و برای حفظ استقلال و سنن ملی خود دست یگانگی به یکدیگر بدهند. پنج سال پیش از آن تاریخ بود که من با کمال خرسندی جنابعالی را به عنوان یک قهرمان فاتح و رییس کشورتان در تهران ملاقات کردم.

حضرت رییس جمهوری، برای ما که فرانسه را دوست می‌داریم و به آن احترام می‌گذاریم موجب کمال خوشوقتی است که شما را بار دیگر در مقام مظهر اراده ملت فرانسه و رهبری که با خردمندی و واقع بینی سرنوشت این ملت بزرگ را به دست گرفته است ملاقات می‌کنیم. در ایران ما دست به اجرای یک برنامه رفرم و اصلاحات اساسی برای پیشرفت مادی و معنوی ملت خود زده‌ایم. من خوشوقتم از اینکه به شما بگویم در این تلاش برای توسعه و ترقی کشور ما از تجربه‌ها و همکاری‌های کارشناسان فرانسوی استفاده می‌کند، من اطمینان دارم که فرانسه در آینده نیز کمک و همکاری پر ارزش خود را به ما ادامه خواهد داد. رشته‌های دوستی قدیمی که میان دو کشور ما وجود دارد، عاملی برای پایداری و حفظ صلح جهانی به شمار می‌رود. ما باید بیش از هر زمان دیگری این پیوندها را محکم تر سازیم و مردمی را که خواهان حفظ و حراست میراث فرهنگی خود هستند به هم نزدیک کنیم. به همین روی است که شهبانو و من در این هنگام که به لطف دولت فرانسه و به کوشش دوست بزرگ کشورم آقای آنرده مالرو نمایشگاه هنر و باستانشناسی ایران در پاریس گشایش می‌یابد، از فرصت بازدید پاریس شادمانیم. ما امیدواریم که جشن‌های یادبود دو هزار و پانصدمین سال بنیانگذاری یگانگی ملی و تاسیس شاهنشاهی ایران فرصت دیگری به دوستان فرانسوی ما بدهد، تا با ما در یادآوری سهم ایران در تمدن جهان شرکت نمایند.

ما شاهد عوامل مخربی هستیم که امروز افکار انسانی و دنیای روحانی را تهدید می‌کند و در این دوران به نقش اساسی فرانسه در حفظ ارزش‌های انسانی ایمان داریم. در پایان از صمیم قلب آرزومند افتخار و سعادت و ترقی فرانسه و ملت فرانسه هستیم.

روزنامه ساندی تایمز چاپ لندن نوشت: شاهنشاه ایران پس از وقف همه اموال و دارایی خود در راه ملت ایران، تنها حقوق سالانه معظم له باقی می‌ماند.

ورود به پاریس

پس از سخنان شاهنشاه آریامهر، اعلیحضرت شاهنشاه ایران و پرزیدنت دوگل دریک خودروی رو باز و علیاحضرت شهبانو و بانو دوگل در خودروی دیگر سوار شدند و با اسکورت رسمی از فرودگاه اورلی به سوی پاریس به راه افتادند. حرکت اعلیحضرتین و میزبانان از فرودگاه اورلی تا وزارت امور خارجه بسیار با شکوه و بی مانندی انجام یافت. هشتاد پلیس موتورسیکلت سوار با یونیفورم‌های ویژه، خودروی‌های اعلیحضرتین را همراهی می‌کردند. دیروز برای همه اهالی پاریس روز ویژه‌ای بود تا ملکه خندان ایران را که در فرانسه درس خوانده بود را از نزدیک ببینند و نکو دارند. خیابان‌های مسیر با پرچم‌های دو کشور آذین بسته شده بود. مردم فرانسه در پیاده روهای خیابان با تکان دادن دست و کف زدن‌های پیوسته به شاهنشاه و شهبانوی ایران خوش آمد می‌گفتند. شاهنشاه آریامهر و ژنرال دوگل و همراهان یک سر به کاخ وزارت امور خارجه فرانسه تشریف فرما شدند که از رادیو پاریس و تلویزیون فرانسه پخش گردید.

هنگامی که شاهنشاه آریامهر و پرزیدنت دوگل به پهنه کاخ وزارت امور خارجه گام نهادند، آیین احترامات نظامی انجام یافت و سپس علیاحضرت شهبانو به همراه بانو دوگل در سالن ویژه دیدار و گفتگو کردند. برابر نیم روز پس از برگزاری آیین شناساندن همراهان اعلیحضرتین و پایوران وابسته به اداره‌های ریاست جمهوری، ژنرال دو گل و بانو از کاخ وزارت امور خارجه، رهسپار کاخ الیزه گردیدند.

ساعتی پس از آن شاهنشاه آریامهر در تشریفاتی به کاخ الیزه رفتند و ژنرال دوگل از شاهنشاه آریامهر پیشباز کرد. پرزیدنت دوگل شاهنشاه را به دفتر کار خود راهنمایی کرد و سران دو کشور مدتی با یکدیگر خصوصی گفتگو کردند. سپس با بودن چند تن از پایوران برجسته ایرانی و فرانسوی، شاهنشاه یک قطعه نشان پهلوی با حمایل به پرزیدنت دوگل پیشکش کردند و ژنرال دوگل نیز یک قطعه نشان لژیون دونور با حمایل به شاهنشاه ایران فراداشتند.

کوتاه زمانی پس از آن علیاحضرت شهبانوی ایران و همراهان به کاخ الیزه وارد شدند. شاهنشاه آریامهر و پرزیدنت فرانسه و بانو از شهبانوی ایران پیشباز نمودند. در یکی از سالن‌های کاخ الیزه نخست وزیر و وزیر امور خارجه فرانسه و بانوانشان به پیشگاه اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو معرفی شدند. در درازای هنگامی که شاهنشاه و شهبانو در کاخ الیزه بودند، پرچم شاهنشاهی ایران بر فراز کاخ ریاست جمهوری فرانسه در اهتزاز بود. ساعت ۱۳ و سی دقیقه اعلیحضرتین به همراه پرزیدنت فرانسه و بانو ناهار را در کاخ الیزه خوردند. در سر میز ناهار نخست وزیر، وزیر امور خارجه فرانسه، سفیر کبیر فرانسه در ایران، سفیر کبیر کشور شاهنشاهی ایران در فرانسه، همراهان شاهنشاه و مدیر کل دفتر پرزیدنت فرانسه و مدیر دفتر ویژه ژنرال دوگل نیز بودند. پس از ناهار، اعلیحضرتین به همراه پرزیدنت دوگل و بانو به سالن فرتورهای کاخ الیزه وارد شدند و از سوی ژنرال دوگل پیشکش‌هایی به شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو فراداشته شد.

ساعت ۱۴ و ۴۵ دقیقه اعلیحضرتین از کاخ الیزه رهسپار کاخ وزارت امور خارجه فرانسه شدند. در خیابان‌ها مسیر خودروی اعلیحضرتین، هزاران تن از مردم پاریس گرد آمده بودند و به شاهنشاه و شهبانوی ایران ابراز شور و شادمانی می‌کردند.

ایوار شاهنشاه آریامهر در آیین ویژه‌ای تاج گلی بر مزار سرباز گمنام فرانسه نهادند. علیاحضرت شهبانو نیز از شیر خوارگاه شماره ۹ پاریس وابسته به انجمن ویژه کودکان در فرانسه بازدید فرمودند.

ساعت ۱۷ روسای هیات‌های نمایندگی سیاسی خارجی در پاریس در کاخ وزارت امور خارجه فرانسه به پیشگاه شاهنشاه آریامهر باریافتند. شاهنشاه آریامهر که یونیفورم ژنرالی ارتش ایران را بر تن داشتند، هیات‌های نمایندگی سیاسی خارجی را به پیشگاه شاهانه پذیرفتند. پنجاه و یک سفیر کبیر و پانزده کاردار سفارت به پیشگاه شاهنشاه شناسانده شدند. این آیین در سالن ساعت کاخ وزارت امور خارجه برگزار شد. سپس شاهنشاه آریامهر به سالن اشکوب کاخ تشریف فرما شدند و روسا و هموندان انجمن های دوستی ایران و فرانسه را به پیشگاه همایونی پذیرفتند. شاهنشاه آریامهر در بیاناتی کوتاه به باشندگان از رشته های دوستی که از زمان های قدیم ایران و فرانسه را به یکدیگر پیوند می دهد اشاره فرمودند و ابراز امیدواری کردند که فرانسه در کارهای آبادانی بزرگی که در ایران آغاز شده است با این کشور همکاری کند. سپس شاهنشاه چکیده ای از کارهای عمرانی که در ایران انجام یافته، چون ساختن سدها را برای باشندگان گفتند.

میهمانی رسمی شام به سرفرازی اعلیحضرتین در کاخ الیزه

شامگاهان، از سوی ژنرال دوگل پرزیدنت فرانسه میهمانی باشکوهی در کاخ الیزه به سرافرازی میهمانان کشور فرانسه، اعلیحضرت همایون محمدرضاشاه پهلوی و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی برگزار شد. در این میهمانی ۱۲۰۰ تن شرکت داشتند. کاخ الیزه بسیار باشکوه آذین یافته بود. یک فرش بزرگ سرخ رنگ در پهنه کاخ گسترده شده بود و در پلکان‌ها ۱۲ تن گارد ویژه ریاست جمهوری با پوشاک ویژه، شمشیر به دست برای ادای احترام ایستاده بودند در داخل کاخ همه سالن‌ها غرق در گل و روشنایی بود. ساعت ۱۹ و بیست دقیقه کاخ غرق در گل و روشنایی بود، در این هنگام موکب همایونی وارد پارک کاخ الیزه که با نورافکن‌های قوی روشن شده بود، گردید. هنگامی که اعلیحضرتین از خودرو پیاده می‌شدند « کورسل » دبیر کل کاخ الیزه از شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پیشباز کرد. در بالای پله‌های کاخ ژنرال دوگل و بانو به پیشباز اعلیحضرتین آمدند و اعلیحضرتین به سالن کاخ رهنمون شدند.

شهبانوی ایران پیراهنی از « موسلین » گلی رنگ و مانتوی سفید پوشیده بودند و نیم تاجی از الماس بر سر داشتند که در زیر گیسوان چون کهربا سیاه شهبانو، جلوه ویژه‌ای داشت. این شب نشینی در ساعت ۱۰ و ۲۵ دقیقه آغاز شد. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در کنار ژنرال دوگل و بانو ایستاده بودند و یک ساعت و پنج دقیقه با همه ۱۲۰۰ تن میهمانان دست می‌دادند. شاهنشاه ایران یونیفورم ژنرالی نیروی زمینی را بر تن داشند و نشان و حمایل بزرگ لژیون دنور را به سینه آویخته بودند. در ساعت ۱۱ و سی دقیقه اعلیحضرتین و ژنرال دوگل و بانو به سالن میهمانی تشریف فرما شدند.

در این میهمانی شاهنشاه ایران در پاسخ سخنان پرزیدنت فرانسه فرمودند:

حضرت رئیس‌جمهوری، از سخنان محبت‌آمیز و صمیمانه آن حضرت نسبت به کشور من و شهبانو و شخص خودم، صمیمانه تشکر می‌کنم. برای ما موجب نهایت خوشوقتی است که دعوت دوستانه شما را برای بازدید از کشور زیبای فرانسه پذیرفته و از این کشور که پیوندهای ناگسستنی با کشور ما دارد، دیدن می‌کنیم و از آن حضرت و بانو دوگل به‌مناسبت پذیرایی گرم و میهمان‌نوازی‌های شما سپاسگزاریم. از آغاز ایجاد روابط بین ایران و دنیای غرب، کشور فرانسه همواره ستایش و علاقه هموطنان مرا برانگیخته‌است. افق وسیع فرهنگ و دانش اروپایی با زبان خوش‌آهنگ شما به کشور ما گشوده‌شد و این زبان پیوسته مقام عالی و افتخارآمیز خود را در تعلیمات مدارس و میان طبقه روشنفکر کشور ما حفظ کرده‌است. در واقع افتخارات تاریخی و نبوغ ادبی شما که در طول قرنها بر جهان پرتوافکن بوده‌است برای ما مانند تاریخ و ادبیات کشور خودمان آشنا است. از سوی دیگر تحقیقات عمیق دانشمندان شهیر فرانسوی درباره گذشته و زبان و فرهنگ ما و تلاش مداوم آنها برای درک تمدن ایران باستان ملت هوشیار فرانسه را در شناسایی کشور ما و درک آنچه ما خود می‌شناسیم و دوست می‌داریم، یاری کرده‌است.

حضرت رئیس‌جمهوری، با چنین میراث گرانبهایی از تحسین و علایق متقابل که مافوق مسایل مادی قرار دارد و جنبه روحی و معنوی پیدامی‌کند و همه از جذبه و علاقه متقابل ناشی می‌شود، کاملاً طبیعی است که روابط سیاسی ما بر اساس استوار یک دوستی خلل ناپذیر قرار گرفته‌باشد. علاوه بر این تماس فرهنگی که مناسبات ما را استحکام بخشیده‌است، در تمام دوران روابط ما تفاهم عمیق بر اساس اعتماد کامل بین ما حکمفرما بوده و هیچ گونه اختلاف و زیاده‌روی و خشونت به این یگانگی لطمه نزده‌است، زیرا هر دو ملت از این روابط جز اینکه چیزی به یکدیگر تحقیق نمایند، هدف دیگر نداشته‌اند. از دوران فیلیپ لوبل پادشاه فرانسه، که نخستین نامه‌های سلاطین ایران در قرن سیزدهم به نام وی نوشته‌شد، تا به امروز روابط ما ثمربخش و دوستانه بوده‌است. ما ترجمه نخستین آثار کلاسیک خود را در اروپا مدیون هموطنان شما هستیم. آموزش زبان فارسی در اروپا نخستین بار در اواخر قرن هیجدهم در پاریس آغاز شد. نخستین آثار باستانی ایران به وسیله یک هیأت فرانسوی کشف گردید و هنوز هم عده‌ای از هموطنان سرشناس شما در کشور ما به این کار بزرگ ادامه می‌دهند.

از آغاز قرن اخیر روابط نزدیک کشورهای ما به برقراری مناسبات سیاسی بر اساس نوین منجر شد، و از آن تاریخ به بعد فرانسه با فراهم آوردن زمینه فعالیت استادان و پزشکان و کارشناسان فرانسوی توجه و علاقه خود را نسبت به کشور ما حفظ کرده‌است. در تصادفات بین‌المللی این قرن شهامت و پایداری افتخارآمیز فرانسه در برابر خطر مهلکی که آن کشور را تهدید می‌کرد، ستایش و اعجاب عمیق همه مردم ایران را برانگیخت. گویی آن روز فراموش ناشدنی دیروز بوده‌است که ندای مرد سرنوشت، یعنی ندای نماینده کشوری که قهرمان آزادیهای بشری شناخته شده به گوش رسید و در قلبها امید تازه‌ای به وجود آورد. این پیام تنها برای الهام بخشیدن به مردم فرانسه نبود، بلکه همه ملتهایی را که معتقدند زندگی بدون آزادی ارزشی ندارد، دعوت می‌کرد که در آن لحظات حساس نومید نشوند و برای حفظ استقلال و سنن ملی خود دست یگانگی به هم بدهند. پنج سال پس از آن تاریخ بود که من با کمال مسرت آن حضرت را به عنوان یک قهرمان فاتح و رئیس کشور در تهران ملاقات کردم.

حضرت رئیس‌جمهوری، برای ما که فرانسه را دوست می‌داریم و به آن احترام می‌گذاریم، موجب کمال خوشوقتی است که شما را بار دیگر در مقام مظهر اراده ملت فرانسه و رهبری که با خردمندی و واقع‌بینی سرنوشت این ملت بزرگ را به دست گرفته‌است، ملاقات می‌کنیم. در ایران، ما دست به اجرای یک برنامه رفورم و اصلاحات اساسی برای پیشرفت مادی و معنوی ملت خود زده‌ایم. خوشوقتم از اینکه به شما بگویم در این تلاش به منظور توسعه و ترقی، کشور ما از تجارب و همکاریهای کارشناسان فرانسوی استفاده کامل می‌کند، و اطمینان دارم که فرانسه در آینده نیز کمک و همکاری پرارزش خود را به ما ادامه خواهدداد. رشته‌های دوستی قدیمی که بین دو کشور ما وجود دارد، عاملی برای تثبیت و حفظ صلح جهانی به شمار می‌رود. ما باید بیش از هر زمان دیگری این پیوندها را محکمتر سازیم و مردمی را که خواهان حفظ و حراست میراث فرهنگی خود هستند، به هم نزدیک کنیم. به همین جهت است که شهبانو و من در این موقع که به لطف دولت فرانسه و به همت و کوشش دوست بزرگ کشورم، آقای آندره مالرو نمایشگاه هنر و باستانشناسی ایران در پاریس گشایش می‌یابد از فرصت بازدید پاریس خوشحالیم.

امیدواریم که جشنهای دوهزاروپانصدمین سال بنیان‌گذاری وحدت ملی و تأسیس شاهنشاهی ایران فرصت دیگری به دوستان فرانسوی ما بدهد تا با ما در یادآوری سهم ایران در تمدن جهان شرکت نمایند. ما شاهد عوامل مخربی هستیم که امروز افکار انسانی و دنیای روحانی را تهدید می‌کند، و در این دوران به نقش اساسی فرانسه در حفظ ارزشهای انسانی ایمان داریم، و از صمیم قلب آرزومند سلامت و موفقیت آن حضرت و بانو دوگل و افتخار و سعادت و ترقی روزافزون فرانسه و ملت فرانسه هستیم.

۲۰ مهر ماه ۱۳۴۰ آندره مالرو وزیر مشاور در امور فرهنگی فرانسه به سرافرازی سفر اعلیحضرت شاهنشاه ایران و شهبانوی ایران میهمانی باشکوهی در کاخ ورسای برپاکرد که در آن بلندپایگان کشور فرانسه نیز بودند.

دانشجویان ایرانی در فرانسه در سفارت کبرای شاهنشاهی به پیشگاه شاهنشاه ایران بار یافتند. شاهنشاه درباره مسایل اجتماعی، ثروت‌های طبیعی و منبع‌های اقتصادی و تولیدی ایران بیاناتی ایراد فرمودند.

۲۱ مهر ماه اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو از کارخانه خودروسازی "سیمکا" در پاریس بازدید کردند.

در پیشگاه شاهنشاه و شهبانو و با بودن پرزیدنت فرانسه و بانو نمایشگاه بزرگ آثار هنری ایران که بازتابنده هفت هزار سال تاریخ و هنر ایران بود در پاریس گشایش یافت.

شورای شهرداری پاریس میهمانی باشکوهی به سرفرازی میهمانان کشور فرانسه، اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو در تالار شهرداری برپاکرد. شاهنشاه به هنگام ورود به تالار در پاسخ به شهردار پاریس فرمودند:

در میان نکات مشترک متعددی که میان هم میهنان شما و مردم ایران وجود دارد، من تنها عشق به آزادی و حقوق انسانی را که در هر دو ملت ما مشترک است نام می‌برم. برای یک انسان هیچ چیز گرامی تر و بزرگتر از دفاع از حقوق و آزادی‌های فردی نیست....

۲۲ مهر ماه سفر رسمی اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو در فرانسه پایان یافت. اعلیحضرتین برآن شدند که تا آخر هفته غیررسمی در کشور فرانسه بمانند.

در این روز علیاحضرت شهبانو آغاز بیست و چهارمین زادروز خود را با شاهنشاه در شهرک شان در ۱۴ کیلومتری پاریس جشن گرفتند.

روزنامه‌های چاپ فرانسه نوشتند: کاری که اعلیحضرت شاهنشاه ایران انجام داد یعنی وقف همه دارایی خود در بنیاد پهلوی در تاریخ ایران و میان پادشاهان جهان بی سابقه است، به همین روی این کار شاهنشاه در فرانسه مورد ستایش فراوان مردم قرارگرفته است.

۲۵ مهر ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرت همایون شاهنشاه در کوی بین المللی دانشجویان دانشگاه پاریس نخستین سنگ بنای خانه ایران را نهادند. اعلیحضرت به هنگام برنشاندن این سنگ فرمودند:

این خانه نماد پایدار مناسبات معنوی ایران با فرانسه خواهد بود و برای من مایه بسی خرسندی است که بدین وسیله به یکی از آرزوهای دیرینه خود جامه عمل پوشانده‌ام.

سپس میهمانی از سوی دست اندرکاران کوی دانشگاه پاریس به افتخار اعلیحضرتین برگزار شد که در آن به کارهای شاهنشاه ارج نهاده شد.

در همین روز شاهنشاه به سازمان یونسکو رفتند و در پاسخ خوش‌آمد رُنه ماهو مدیر کل یونسکو فرمودند:

ما معتقدیم تا زمانی که سوءنیت و عدم اعتماد و تلخی ناشی از حملات تسلط‌ها و محرومیت‌ها که نتایج آن چیزی جز جنگ و ظلم و بدبختی نیست در روح ملل و نمایندگان آنها نفوذ داشته باشد، مسائل سیاسی به دشواری حل خواهد شد و اجرای تصمیمات سیاسی به سختی انجام خواهد گرفت و به آسانی مورد اعتراض واقع خواهد شد.

۲۶ مهر ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرت همایون شاهنشاه از سربازخانه گارد جمهوری فرانسه و سواره نظام گارد جمهوری بازدید فرمودند.

شاهنشاه و شهبانو در میهمانی باشگاه روزنامه نگاران فرانسه در پاریس شرکت فرمودند و در پاسخ بیانات رییس این باشگاه فرمودند:

هر بار که کشور ما نیاز داشته و اوضاع و احوال ایجاب کرده، من برای پدافند از استقلال آن شخصا در راس نیروهای خودمان قرار گرفته‌ام، در اصلاحات اجتماعی نیز اوضاع از همین قرار بوده است، چنانکه همین چندروز پیش اقداماتی در این زمینه انجام گرفت و اموال شخصی خود را به ملت واگذار کردم....

۲۷ مهر ماه ۱۳۴۰ شاهنشاه سفیران ایران در کشورهای انگلستان، ایتالیا، واتیکان، و فرانسه را در سفات کبرای شاهنشاهی در پاریس پذیرفتند.

کارخانه‌های سنت گوبن تولید کننده گونه‌های شیشه برای پنجره، لیوان، و... در نزدیکی پاریس مورد بازدید شاهنشاه قرارگرفت.

اعلیحضرت شاهنشاه دانشجویان ایرانی در فرانسه را پذیرفتند و در سخنانشان به آنان فرمودند:

دانشجویان ما در خارج کشور گذشته از درس خواندن باید حقایق ممالک هم جوار و دنیا را بدانند. اصولا شما باید مطلب را برای خودتان حل کنید، آیا می‌خواهید یک کشور مستقل داشته باشید و ایرانی زندگی کنید یا خیر؟ آیا می‌توانید قبول کنید که دسته‌هایی که ناسیونالیسم را از بین می‌برند بر شما مسلط شوند و شما برده آنها باشید؟ اگر کسانی هستند که این طور می‌پسندند ما با آنها کاری نداریم، اما آنهایی که به ایران مستقل و سنن آن و ایرانی بودن پای بند هستند خوب می‌دانند که چگونه خود را برای اداره امور کشور مجهز نمایند.

۲۸ مهر ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرتین از مدرسه‌های بورک دوشان فرانسه دیدن کردند. سپس کنت دوپاری یکی از نزدیکان خاندان سلطنتی فرانسه را پذیرفتند.

۱ آبان ماه ۱۳۴۰ سفر شاهنشاه و شهبانو در اروپا پایان یافت و اعلیحضرتین به ایران بازگشتند

نیز نگاه کنید به

• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ بیانات رییس شورای شهرداری پاریس ۲۱ مهر ماه ۱۳۴۰
• سخنرانی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در کوی بین‌المللی دانشجویان در پاریس پس از برنشاندن نخستین سنگ بنای خانه ایران ۲۵ مهر ۱۳۴۰
• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در باشگاه روزنامه‌نگاران و خبرنگاران سیاسی در پاریس ۲۵ مهر ماه ۱۳۴۰
• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ خوش‌آمدگویی رنه ماهو مدیر کل یونسکو در کاخ یونسکو پاریس ۲۵ مهر ماه ۱۳۴۰
• بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در باشگاه روزنامه‌نگاران فرانسه در پاریس ۲۶ مهر ماه ۱۳۴۰
• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر هنگام باریابی دانشجویان ایرانی در فرانسه ۲۷ مهر ماه ۱۳۴۰