سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به فرانسه ۱۸ مهر ۱۳۴۰ - ۱ آبان ۱۳۴۰

دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران

تصمیم‌های مجلس سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی

درگاه محمدرضا شاه پهلوی

آریامهر و شهبانو در مهرآباد در برابر نمایندگان سیاسی خارجی

دیپلمات‌ها و ایرانیان در فرودگاه ژنو به پیشباز اعلیحضرتین آمدند

سفر رسمی شاهنشاه و شهبانو به فرانسه ۱۳۴۰

۱۸ مهر ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرت همایون محمد رضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی برای یک دیدار رسمی از فرانسه از فرودگاه مهرآباد به سوی کشور فرانسه پرواز کردند. این سومین بار است که شاهنشاه آریامهر با ژنرال دوگل دیدار می‌کنند. ساعت هفت و سی دقیقه بامداد اعلیحضرت همایونی و علیاحضرت شهبانوی ایران به فرودگاه تشریف فرما شدند. پیشتر والاحضرتین شاهپور غلامرضا، شاهپور عبدالرضا، شاهپور محمودرضا و شاهپور احمد رضا به تالار سلطنتی فرودگاه وارد شده بودند. سفیران و نمایندگان سیاسی خارجی نیز با پوشاک رسمی در پهنه فرودگاه چشم به راه اعلیحضرتین بودند. هیات دولت پیشاپیش صف‌های پسوازکنندگان ایستاده بود. افسران ارشد ارتش و پایوران کشوری و هم چنین روسای دربار شاهنشاهی در جایگاه خود قرار گرفته بودند. اعلیحضرت همایونی با یونیفورم نیروی هوایی شاهنشاهی بر تن، نخست در تالار فرودگاه چند دقیقه‌ای درنگ فرمودند و به همه بانوان و آقایانی که برای پسواز اعلیحضرتین آمده بودند، ابراز مهر فرمودند و سپس به پهنه فرودگاه که در یک سو هیات دولت و نمایندگان سیاسی خارجی و پایوران کشوری ایستاده بودند و در سوی دیگر افسران ارشد ارتش و گارد احترام قرار داشتند، تشریف فرما گردیدند. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو به یکایک پسوازکنندگان بدورد گفتند و سپس در جایگاه ویژه سان قرار گرفتند. در این هنگام موزیک سرود ملی ایران را نواخت و سپس اعلیحضرت همایونی با مارش نظامی از برابر صف افسران و گارد احترام گذشتند. در این آیین سان فرمانده گارد و تیمسار ارتشبد حجازی و تیمسار سپهبد آریانا و تیمسار سرتیپ اویسی، شاهنشاه آریامهر را همراهی می‌کردند. آنگاه اعلیحضرتین به سوی هواپیمای شاهنشاهی رفتند. در آنجا خاندان شاهنشاهی ایران، نخست وزیر و شهردار تهران ایستاده بودند. اعلیحضرتین در پای پلکان هواپیما به هموندان خاندان شاهنشاهی و دیگر پسوازکنندگان بدرود گفتند و سوار هواپیما شدند.

در این سفر محسن قراگزلو رییس تشریفات دربار شاهنشاهی، سپهبد آریانا ژنرال آجودان شاهنشاه، سپهبد عبدالکریم ایادی پزشک ویژه، سرلشکر سعید اعزازی معاون فرماندهی نیروی هوایی، سرلشکر فریدون جم فرمانده دانشکده افسری، دریادار شمس الدین صفوی آجودان نیروی دریایی شاهنشاهی، دکتر جمشید اعلم و پرفسور یحیی عدل و دکتر لقمان در رکاب شاهنشاه آریامهر می‌باشند.

ساعت هشت و ده دقیقه بامداد هواپیما از فرودگاه مهرآباد به پرواز درآمد. هواپیمای اعلیحضرتین در سر راه خود به پاریس در فرودگاه استانبول بر زمین نشست و اعلیحضرتین از سوی مقامات رسمی کشور ترکیه مورد پیشباز قرارگرفتند. شاهنشاه در این درنگ کوتاه در سالن فرودگاه استانبول به پرسش‌های روزنامه نگاران پاسخ گفتند. سپس شاهنشاه و شهبانو از استانبول به سوی ژنو پرواز کردند.

شاهنشاه و شهبانوی ایران ساعت ۱۶ و سی دقیقه وارد فرودگاه ژنو گردیدند و شب را در ژنو خواهند ماند.

۱۹ مهر ماه ۱۳۴۰

روزنامه ساندی تایمز چاپ لندن نوشت: شاهنشاه ایران پس از وقف همه اموال و دارایی خود در راه ملت ایران، تنها حقوق سالانه معظم له باقی می‌ماند.

هواپیمای اعلیحضرتین در سر راه خود به پاریس در فرودگاه استانبول بر زمین نشست و اعلیحضرتین از سوی مقامات رسمی کشور ترکیه مورد پیش باز قرارگرفتند. شاهنشاه در این درنگ کوتاه در سالن فرودگاه استانبول به پرسش‌های روزنامه نگاران پاسخ گفتند. سپس شاهنشاه و شهبانو از استانبول به سوی ژنو پرواز کردند.

ورود به پاریس

۱۹ مهر ماه ۱۳۴۰ شاهنشاه و شهبانو از ژنو وارد پاریس شدند. در فرودگاه اورلی ژنرال دوگل رییس جمهور فرانسه به پیشباز رسمی اعلیحضرتین آمد و در سخنانی به شخصیت بین‌المللی شاهنشاه و خدمات ارزنده ایشان به ملت ایران اشاره کرد و گفت: شاهنشاه ایران برای ملت خود پادشاهی خیرخواه و برای فرانسه دوستی گرانمایه هستند.

شاهنشاه ایران در آیین ویژه‌ای تاج گلی بر مزار سرباز گمنام فرانسه نهادند.

علیاحضرت شهبانو از انجمن ویژه کودکان در فرانسه بازدید فرمودند.

میهمانی رسمی شام به سرفرازی اعلیحضرتین در کاخ الیزه

از سوی ژنرال دوگل پرزیدنت فرانسه میهمانی باشکوهی در کاخ الیزه به سرافرازی میهمانان کشور فرانسه، اعلیحضرت همایون محمدرضاشاه پهلوی و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی برگزار شد. در این میهمانی شاهنشاه ایران در پاسخ سخنان پرزیدنت فرانسه فرمودند:

حضرت رئیس‌جمهوری، از سخنان محبت‌آمیز و صمیمانه آن حضرت نسبت به کشور من و شهبانو و شخص خودم، صمیمانه تشکر می‌کنم. برای ما موجب نهایت خوشوقتی است که دعوت دوستانه شما را برای بازدید از کشور زیبای فرانسه پذیرفته و از این کشور که پیوندهای ناگسستنی با کشور ما دارد، دیدن می‌کنیم و از آن حضرت و بانو دوگل به‌مناسبت پذیرایی گرم و میهمان‌نوازی‌های شما سپاسگزاریم. از آغاز ایجاد روابط بین ایران و دنیای غرب، کشور فرانسه همواره ستایش و علاقه هموطنان مرا برانگیخته‌است. افق وسیع فرهنگ و دانش اروپایی با زبان خوش‌آهنگ شما به کشور ما گشوده‌شد و این زبان پیوسته مقام عالی و افتخارآمیز خود را در تعلیمات مدارس و میان طبقه روشنفکر کشور ما حفظ کرده‌است. در واقع افتخارات تاریخی و نبوغ ادبی شما که در طول قرنها بر جهان پرتوافکن بوده‌است برای ما مانند تاریخ و ادبیات کشور خودمان آشنا است. از سوی دیگر تحقیقات عمیق دانشمندان شهیر فرانسوی درباره گذشته و زبان و فرهنگ ما و تلاش مداوم آنها برای درک تمدن ایران باستان ملت هوشیار فرانسه را در شناسایی کشور ما و درک آنچه ما خود می‌شناسیم و دوست می‌داریم، یاری کرده‌است.

حضرت رئیس‌جمهوری، با چنین میراث گرانبهایی از تحسین و علایق متقابل که مافوق مسایل مادی قرار دارد و جنبه روحی و معنوی پیدامی‌کند و همه از جذبه و علاقه متقابل ناشی می‌شود، کاملاً طبیعی است که روابط سیاسی ما بر اساس استوار یک دوستی خلل ناپذیر قرار گرفته‌باشد. علاوه بر این تماس فرهنگی که مناسبات ما را استحکام بخشیده‌است، در تمام دوران روابط ما تفاهم عمیق بر اساس اعتماد کامل بین ما حکمفرما بوده و هیچ گونه اختلاف و زیاده‌روی و خشونت به این یگانگی لطمه نزده‌است، زیرا هر دو ملت از این روابط جز اینکه چیزی به یکدیگر تحقیق نمایند، هدف دیگر نداشته‌اند. از دوران فیلیپ لوبل پادشاه فرانسه، که نخستین نامه‌های سلاطین ایران در قرن سیزدهم به نام وی نوشته‌شد، تا به امروز روابط ما ثمربخش و دوستانه بوده‌است. ما ترجمه نخستین آثار کلاسیک خود را در اروپا مدیون هموطنان شما هستیم. آموزش زبان فارسی در اروپا نخستین بار در اواخر قرن هیجدهم در پاریس آغاز شد. نخستین آثار باستانی ایران به وسیله یک هیأت فرانسوی کشف گردید و هنوز هم عده‌ای از هموطنان سرشناس شما در کشور ما به این کار بزرگ ادامه می‌دهند.

از آغاز قرن اخیر روابط نزدیک کشورهای ما به برقراری مناسبات سیاسی بر اساس نوین منجر شد، و از آن تاریخ به بعد فرانسه با فراهم آوردن زمینه فعالیت استادان و پزشکان و کارشناسان فرانسوی توجه و علاقه خود را نسبت به کشور ما حفظ کرده‌است. در تصادفات بین‌المللی این قرن شهامت و پایداری افتخارآمیز فرانسه در برابر خطر مهلکی که آن کشور را تهدید می‌کرد، ستایش و اعجاب عمیق همه مردم ایران را برانگیخت. گویی آن روز فراموش ناشدنی دیروز بوده‌است که ندای مرد سرنوشت، یعنی ندای نماینده کشوری که قهرمان آزادیهای بشری شناخته شده به گوش رسید و در قلبها امید تازه‌ای به وجود آورد. این پیام تنها برای الهام بخشیدن به مردم فرانسه نبود، بلکه همه ملتهایی را که معتقدند زندگی بدون آزادی ارزشی ندارد، دعوت می‌کرد که در آن لحظات حساس نومید نشوند و برای حفظ استقلال و سنن ملی خود دست یگانگی به هم بدهند. پنج سال پس از آن تاریخ بود که من با کمال مسرت آن حضرت را به عنوان یک قهرمان فاتح و رئیس کشور در تهران ملاقات کردم.

حضرت رئیس‌جمهوری، برای ما که فرانسه را دوست می‌داریم و به آن احترام می‌گذاریم، موجب کمال خوشوقتی است که شما را بار دیگر در مقام مظهر اراده ملت فرانسه و رهبری که با خردمندی و واقع‌بینی سرنوشت این ملت بزرگ را به دست گرفته‌است، ملاقات می‌کنیم. در ایران، ما دست به اجرای یک برنامه رفورم و اصلاحات اساسی برای پیشرفت مادی و معنوی ملت خود زده‌ایم. خوشوقتم از اینکه به شما بگویم در این تلاش به منظور توسعه و ترقی، کشور ما از تجارب و همکاریهای کارشناسان فرانسوی استفاده کامل می‌کند، و اطمینان دارم که فرانسه در آینده نیز کمک و همکاری پرارزش خود را به ما ادامه خواهدداد. رشته‌های دوستی قدیمی که بین دو کشور ما وجود دارد، عاملی برای تثبیت و حفظ صلح جهانی به شمار می‌رود. ما باید بیش از هر زمان دیگری این پیوندها را محکمتر سازیم و مردمی را که خواهان حفظ و حراست میراث فرهنگی خود هستند، به هم نزدیک کنیم. به همین جهت است که شهبانو و من در این موقع که به لطف دولت فرانسه و به همت و کوشش دوست بزرگ کشورم، آقای آندره مالرو نمایشگاه هنر و باستانشناسی ایران در پاریس گشایش می‌یابد از فرصت بازدید پاریس خوشحالیم.

امیدواریم که جشنهای دوهزاروپانصدمین سال بنیان‌گذاری وحدت ملی و تأسیس شاهنشاهی ایران فرصت دیگری به دوستان فرانسوی ما بدهد تا با ما در یادآوری سهم ایران در تمدن جهان شرکت نمایند. ما شاهد عوامل مخربی هستیم که امروز افکار انسانی و دنیای روحانی را تهدید می‌کند، و در این دوران به نقش اساسی فرانسه در حفظ ارزشهای انسانی ایمان داریم، و از صمیم قلب آرزومند سلامت و موفقیت آن حضرت و بانو دوگل و افتخار و سعادت و ترقی روزافزون فرانسه و ملت فرانسه هستیم.

۲۰ مهر ماه ۱۳۴۰ آندره مالرو وزیر مشاور در امور فرهنگی فرانسه به سرافرازی سفر اعلیحضرت شاهنشاه ایران و شهبانوی ایران میهمانی باشکوهی در کاخ ورسای برپاکرد که در آن بلندپایگان کشور فرانسه نیز بودند.

دانشجویان ایرانی در فرانسه در سفارت کبرای شاهنشاهی به پیشگاه شاهنشاه ایران بار یافتند. شاهنشاه درباره مسایل اجتماعی، ثروت‌های طبیعی و منبع‌های اقتصادی و تولیدی ایران بیاناتی ایراد فرمودند.

۲۱ مهر ماه اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو از کارخانه خودروسازی "سیمکا" در پاریس بازدید کردند.

در پیشگاه شاهنشاه و شهبانو و با بودن پرزیدنت فرانسه و بانو نمایشگاه بزرگ آثار هنری ایران که بازتابنده هفت هزار سال تاریخ و هنر ایران بود در پاریس گشایش یافت.

شورای شهرداری پاریس میهمانی باشکوهی به سرفرازی میهمانان کشور فرانسه، اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو در تالار شهرداری برپاکرد. شاهنشاه به هنگام ورود به تالار در پاسخ به شهردار پاریس فرمودند:

در میان نکات مشترک متعددی که میان هم میهنان شما و مردم ایران وجود دارد، من تنها عشق به آزادی و حقوق انسانی را که در هر دو ملت ما مشترک است نام می‌برم. برای یک انسان هیچ چیز گرامی تر و بزرگتر از دفاع از حقوق و آزادی‌های فردی نیست....

۲۲ مهر ماه سفر رسمی اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو در فرانسه پایان یافت. اعلیحضرتین برآن شدند که تا آخر هفته غیررسمی در کشور فرانسه بمانند.

در این روز علیاحضرت شهبانو آغاز بیست و چهارمین زادروز خود را با شاهنشاه در شهرک شان در ۱۴ کیلومتری پاریس جشن گرفتند.

روزنامه‌های چاپ فرانسه نوشتند: کاری که اعلیحضرت شاهنشاه ایران انجام داد یعنی وقف همه دارایی خود در بنیاد پهلوی در تاریخ ایران و میان پادشاهان جهان بی سابقه است، به همین روی این کار شاهنشاه در فرانسه مورد ستایش فراوان مردم قرارگرفته است.

۲۵ مهر ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرت همایون شاهنشاه در کوی بین المللی دانشجویان دانشگاه پاریس نخستین سنگ بنای خانه ایران را نهادند. اعلیحضرت به هنگام برنشاندن این سنگ فرمودند:

این خانه نماد پایدار مناسبات معنوی ایران با فرانسه خواهد بود و برای من مایه بسی خرسندی است که بدین وسیله به یکی از آرزوهای دیرینه خود جامه عمل پوشانده‌ام.

سپس میهمانی از سوی دست اندرکاران کوی دانشگاه پاریس به افتخار اعلیحضرتین برگزار شد که در آن به کارهای شاهنشاه ارج نهاده شد.

در همین روز شاهنشاه به سازمان یونسکو رفتند و در پاسخ خوش‌آمد رُنه ماهو مدیر کل یونسکو فرمودند:

ما معتقدیم تا زمانی که سوءنیت و عدم اعتماد و تلخی ناشی از حملات تسلط‌ها و محرومیت‌ها که نتایج آن چیزی جز جنگ و ظلم و بدبختی نیست در روح ملل و نمایندگان آنها نفوذ داشته باشد، مسائل سیاسی به دشواری حل خواهد شد و اجرای تصمیمات سیاسی به سختی انجام خواهد گرفت و به آسانی مورد اعتراض واقع خواهد شد.

۲۶ مهر ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرت همایون شاهنشاه از سربازخانه گارد جمهوری فرانسه و سواره نظام گارد جمهوری بازدید فرمودند.

شاهنشاه و شهبانو در میهمانی باشگاه روزنامه نگاران فرانسه در پاریس شرکت فرمودند و در پاسخ بیانات رییس این باشگاه فرمودند:

هر بار که کشور ما نیاز داشته و اوضاع و احوال ایجاب کرده، من برای پدافند از استقلال آن شخصا در راس نیروهای خودمان قرار گرفته‌ام، در اصلاحات اجتماعی نیز اوضاع از همین قرار بوده است، چنانکه همین چندروز پیش اقداماتی در این زمینه انجام گرفت و اموال شخصی خود را به ملت واگذار کردم....

۲۷ مهر ماه ۱۳۴۰ شاهنشاه سفیران ایران در کشورهای انگلستان، ایتالیا، واتیکان، و فرانسه را در سفات کبرای شاهنشاهی در پاریس پذیرفتند.

کارخانه‌های سنت گوبن تولید کننده گونه‌های شیشه برای پنجره، لیوان، و... در نزدیکی پاریس مورد بازدید شاهنشاه قرارگرفت.

اعلیحضرت شاهنشاه دانشجویان ایرانی در فرانسه را پذیرفتند و در سخنانشان به آنان فرمودند:

دانشجویان ما در خارج کشور گذشته از درس خواندن باید حقایق ممالک هم جوار و دنیا را بدانند. اصولا شما باید مطلب را برای خودتان حل کنید، آیا می‌خواهید یک کشور مستقل داشته باشید و ایرانی زندگی کنید یا خیر؟ آیا می‌توانید قبول کنید که دسته‌هایی که ناسیونالیسم را از بین می‌برند بر شما مسلط شوند و شما برده آنها باشید؟ اگر کسانی هستند که این طور می‌پسندند ما با آنها کاری نداریم، اما آنهایی که به ایران مستقل و سنن آن و ایرانی بودن پای بند هستند خوب می‌دانند که چگونه خود را برای اداره امور کشور مجهز نمایند.

۲۸ مهر ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرتین از مدرسه‌های بورک دوشان فرانسه دیدن کردند. سپس کنت دوپاری یکی از نزدیکان خاندان سلطنتی فرانسه را پذیرفتند.

۱ آبان ماه ۱۳۴۰ سفر شاهنشاه و شهبانو در اروپا پایان یافت و اعلیحضرتین به ایران بازگشتند

نیز نگاه کنید به

• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ بیانات رییس شورای شهرداری پاریس ۲۱ مهر ماه ۱۳۴۰
• سخنرانی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در کوی بین‌المللی دانشجویان در پاریس پس از برنشاندن نخستین سنگ بنای خانه ایران ۲۵ مهر ۱۳۴۰
• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در باشگاه روزنامه‌نگاران و خبرنگاران سیاسی در پاریس ۲۵ مهر ماه ۱۳۴۰
• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ خوش‌آمدگویی رنه ماهو مدیر کل یونسکو در کاخ یونسکو پاریس ۲۵ مهر ماه ۱۳۴۰
• بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در باشگاه روزنامه‌نگاران فرانسه در پاریس ۲۶ مهر ماه ۱۳۴۰
• سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر هنگام باریابی دانشجویان ایرانی در فرانسه ۲۷ مهر ماه ۱۳۴۰