الگو:نوشتار برگزیده: تفاوت میان نسخه‌ها

از مشروطه
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:
<onlyinclude>
<onlyinclude>
*
*
[[پرونده:HIM Mohammad Reza Shah Pahlavi Aryamehr Birthday Anniversary-1.mp4|thumb|left|200px|سالگشت زادروز آریامهر شاهنشاه ایران]]
[[پرونده:His Imperial Majesty Reza Shah Pahlavi The Second Birthday and Oath.mp4|thumb|left|240px|سوگند اعلیحضرت همایون رضا شاه پهلوی در قاهره ۹ آبان ماه ۱۳۵۹]]
[[پرونده:ShahanshahAryamehrValiahdRezaPahlavi1339.jpg|thumb|left|200px|شاهنشاه آریامهر و ولیعهد ایران]]
[[پرونده:ShahanshahRoyalfamily2537.jpg|thumb|left|200px|خانواده شاهنشاهی ایران]]
[[پرونده:RezaShahBozorg100thBirthdayEsfand2536d.jpg|thumb|left|200px|شاهنشاه آریامهر و ولیعهد ایران]]


'''[[محمدرضا شاه پهلوی آریامهر]]''' - زادروز آریامهر شاهنشاه ایران و والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی را به علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی و همه ایرانیان تهنیت می گوییم - اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه آریامهر بزرگ ارتشتاران در روز ۴ آبان ۱۲۹۸ خورشیدی برابر با ۲۶ اکتبر ۱۹۱۹ میلادی در تهران زاده شد. وی فرزند رضا خان یکی از افسران قزاق بود. زاده شدن محمدرضا در سخت‌ترین شرایط ایران بود که کشوری نابسامان و از هم پاشیده گردیده بود. در شمال ایران نیروهای روسیه و در جنوب ایران نیروهای انگلیسی قدرت را در دست داشتند. حکومت مرکزی وجود نداشت. یاغیان و چپاولگران به راه‌زنی مشغول بودند. سران ایل‌ها تا بن دندان مسلح بودند. شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ایران با شرایط عقب‌افتاده در افغانستان یکسان بود. بزرگترین چرخش در کودکی محمدرضا، نخست‌وزیری و سپس با تصمیم مجلس شورای ملی پادشاه شدن پدرش رضا شاه بود. این رویدادها برای محمدرضای کودک، ولیعهد شدن او را در سن شش سالگی و پادشاه شدن او را در بیست و دو سالگی به ارمغان آورد. محمدرضا پهلوی ولیعهد مسولیت‌هایی که از کودکی بر عهده او گذاشته شد با جدیت بردوش گرفت. در شش سالگی اونیفورم نظامی برتن کرد و دوره دبستان را با برنامه‌ای سنگین به پایان رساند. در دوازده سالگی به دبیرستان شبانه‌روزی در سویس فرستاده شد. هفده سالگی به ایران بازگشت و وارد دانشکده افسری شد. نوزده ساله بود که با همسری که پدرش برایش انتخاب کرده بود فوزیه ازدواج کرد و همگام با پدر تاجدارش رضا شاه در بنیان و پیشبرد ایران نوین کوشش کرد.
'''[[والاحضرت رضا پهلوی ولیعهد ایران|والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران در زادروز بیست سالگی خود در روز ۹ آبان ماه ۱۳۵۹ سوگند پادشاهی می خورند]]'''


چرخش دوم در زندگی محمدرضا ولیعهد ایران به سال ۱۳۲۰ رخ داد. ایران دوباره به وسیله ارتش شوروی و بریتانیا اشغال شد. رضا شاه را دولت‌های شوروی و بریتانیا مجبور به کناره‌گیری از سلطنت کردند و به تبعید فرستادند. محمدرضا پهلوی ولیعهد پس از کناره‌گیری پدرش در ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ در گیرودار جنگ جهانی دوم برپایه اصل ۲۹ متمم قانون اساسی مشروطه پادشاه ایران شد و در برابر مجلس شورای ملی سوگند پادشاهی خورد و آن را امضا کرد.  
:به نام خداوند بخشنده مهربان و بر مبنای قانون اساسی و متمم آن، از امروز نهم آبان ماه ۱۳۵۹ هجری شمسی [ برابر با ۲۵۳۹ شاهنشاهی ] که بیست و یکمین سال زندگی را آغاز می‌کنم آمادگی در قبول مسئولیت‌ها وتعهدات خود به عنوان پادشاه قانونی ایران اعلام می‌دارم و با توجه به وضع استثنایی کنونی ادای سوگند نامه مندرج در قانون اساسی را به زمانی موکول می‌کنم که تاییدات الهی شرایط آن را فراهم سازد، ولی از هم اکنون در برابر پرچم سه رنگ پر افتخار ایران سوگند یاد می‌کنم که در این مقام زندگی خود را یک سره وقف خدمت به مملکت و دفاع از استقلال و حاکمیت آن و حفظ حقوق مشروع ملت ایران کنم و همواره مجری قانون اساسی و عامل تحقق همبستگی ملی باشم. من با نظارت در اجرای دقیق مواد قانون اساسی که در آن ضمن تضمین کلیه حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی وظایف مقام سلطنت و قوای مجریه، مقننه، قضاییه و اختیارات قانونی هر یک از آنها کاملا مشخص شده است با آگاهی به همه وظایف و تکالیف آن به عهده می‌گیرم و از نظام مشروطیت ایران پاسداری می‌کنم.


محمدرضا در شرایط بسیار دشوار ایران به دنیا آمد، فقر و گرسنگی و قحطی همه جا را فرا گرفته بود. بیماری‌های واگیردار گوناگون چون تراخم، مالاریا، طاعون، وبا، تیفوس و آبله را چیزی جلودارشان نبود. هیچ سیستم آموزشی و بهداشتی در ایران نبود. تنها مکتب‌هایی زیر نظر آخوندها وجود داشت. سال ۱۲۹۷ خورشیدی جنگ جهانی اول به پایان رسید ولی جنگ در ایران ادامه یافت. ارتش روسیه که در ایران بود منحل شد و از ایران خارج شد و تمامیت ایران به اشغال انگلیس درآمد. نیروهای انگلیسی تا باکو پیشروی کردند تا معادن نفت روسیه در باکو را تسخیر کنند. ارتش سرخ شوروی منابع باکو را از تصرف قوای انگلیس درآورد و به شمال ایران گیلان و آذربایجان و کردستان حمله کرد.
:هموطنان عزیز و برادران، این مسئولیت که با درگدشت جانسوز پدر بزرگوارم به عهده من محول شده است در یکی از تاریکترین ادوار تاریخ ایران آغاز می‌کنم که طی آن از یک سو اساس ملیت ایرانی و کلیه ارزش‌های تاریخ، تمدن و فرهنگ ملی ما از داخل مورد حمله قرار گرفته و از جانب دیگر بر اثر انزوای سیاسی، هرج و مرج اجتماعی، فاجعه اقتصادی و سقوط حیثیت بین المللی مملکت تمامیت ارضی میهن ما از خارج نیز دستخوش تجاوزی شده است که ما آن را محکوم می‌کنیم. خوب می‌دانم هیچ یک از شما که دل هایتان آکنده از میهن پرستی و غرور ملی است و عمیقا پایبند هویت ایرانی و آیین مقدس خویش در مفهوم واقعی اصیل آن و دل بسته به مفاخر تاریخی و میراث فرهنگ خود هستید خواهان پیدایش این وضع نبوده و نیستید زیرا اصولا هیچ ملتی تحت هیچ شرایطی نمی‌تواند خواستار چنین وضعی برای خود باشد. بدین جهت است که رنج‌های درونی شما را کاملا احساس می‌کنم و اشک‌های پنهان می‌ریزم و خود را شریک همه غم‌های شما می‌دانم ، می‌دانم شما هم مانند من از ورای همه این تاریکی‌ها دیده به افق روشن فردا دوخته‌اید و در زوایای روح و قلب خود ایمان دارید که همانند سایر دوره‌های شوم گذشته در تاریخ کشور این بار نیز دوران کابوس به پایان خواهد رسید و در صبح درخشانی که از پس این شام تیره می‌دمد، ما با توجه کامل به تجارب تلخی که در همه زمینه‌ها آموخته‌ایم به یاری یکدیگر و با اتکا به اراده ملی از طریق اصلاحات منطقی که باید با مشارکت همه مردم صورت بگیرد به آرزوها و آرمان‌های خود پاسخی شایسته خواهیم داد و ایران تازه‌ای بر اساس آزادی قانون و عدالت و با برخورداری از معنویت محبت و گذشت خواهیم ساخت که سرزمین مردمی مرفه و سرفراز باشد و مقامی را که شایسته آن است در جهان احراز کند.


۱۷ امرداد ۱۲۸۹ دولت انگلیس در زمان نخست وزیری وثوق‌الدوله قراردادی با ایران امضا کرد که بر پایه آن کشور ایران به گونه‌ای مستعمره تحت‌الحمایه انگلیس شد. در چهارچوب این قرارداد احمد شاه و وثوق‌الدوله و نمایندگان مجلس حقوق بگیران دولت انگلیس شدند. سوم اسفند ۱۲۹۹ سیدضیا طباطبایی و رضا خان میرپنج با دوهزار و پانصد سرباز نقطه‌های استراتژیک تهران را در دست گرفت و کابینه سپهدار اعظم سقوط کرد. ۶ اسفند ۱۲۹۹ به فرمان احمدشاه سیدضیا رییس دولت شد و مجلس شورای ملی دوره چهارم تشکیل شد. رضا خان میرپنج در ۷ اسفند به فرمان احمدشاه سردارسپه شد و فرمانده کل قوای قزاق شد. ۷ اسفند ۱۲۹۹ هیات وزیران قرارداد ۱۹۱۹ ایران و انگلیس را که در کابینه وثوق‌الدوله به تصویب رسیده بود لغو کرد. ۸ اسفند ۱۲۹۹ عهدنامه دوستی منعقده بین دولت علیه ایران و جمهوری شوروی روسیه بسته شد.  
:در این لحظه آغاز مسئولیتی بزرگ در برابر خاطره پر افتخار همه جانبازان و قهرمانان جان باخته این سرزمین که در راه دفاع از استقلال ایران جان سپردند و برای همیشه در مرز و بوم مقدس خود به خاک رفتند سر تعظیم فرود می‌آورم و شهیدان دلیر ارتش ایران و همه میهن پرستان دیگری که در بیست ماهه غم انگیز گذشته به جرم وفاداری به شرافت ملی خود جان باختند ادای احترام می‌کنم و خود را شریک آلام خانواده‌های رنج کشیده آنان می‌دانم که مانند خود من در ماتم وجود بسیار عزیزی هستند که او نیز در اندوه و نگرانی دایمی که از سرنوشت شوم وطن داشت شعله حیاتش با مرگ زودرس خاموش گردید. به همه افراد نیروهای مسلح که با وجود تحمل همه گونه بی عدالتی تحقیر و توهین به هنگام بروز خطر، دلیرانه به خاطر دفاع از مرزهای کشور خویش و حراست تمامیت ارضی آن به پا خاستند درود می‌فرستم و به شهامت آنان افتخار می‌کنم. در کشاکش .... مردم پاک سرشت ایران زمین، حماسه‌های فراوانی آفریدند شاید مقدر این باشد که ملت بزرگ ما امروز نیز به خاطر رهایی ایران حماسه دیگر بیافرینند و شناختی تازه از ایران و ایرانیان به جهانیان عرضه دارند. من که اکنون به فرمان تاریخ مرحله نوینی را در راه انجام وظیفه ملی خود آغاز می‌کنم با تار و پود وجودم سروش این حماسه سرنوشت ساز را به گوش شما می‌رسانم و به پاسخ مثبت شما که ندای شکوه مند هزاران سال افتخارات تاریخی است اطمینان دارم در آفرینش چنین حماسه‌ای شما را به یکپارچگی ملی بر پایه برابری و برادری دوری از کینه توزی و انتقام جویی و سایر جلوه‌های شوم اهریمنی دعوت می‌کنم برای همه زنان و مردان ایرانی در هر جا که هستند آرزوی بهزیستی و بهروزی دارم و از همگی می‌خواهم که امید و اعتماد خود را استوارتر سازند و در هر شرایطی با غرور کامل در دفاع از تمدن و فرهنگ و حفظ ملیت و اصالت مذهبی خویش بکوشند و به همه نیروهای ملی در داخل و خارج کشور توصیه می‌کنم که صفوف خود را در راه نجات وطن فشرده تر سازند ملت بزرگ ایران و سرنوشت تاریخ پرافتخار آن را که باید با سربلندی ادامه یابد به پروردگار یکتا می‌سپارم و از درگاه احدیتش مسئلت دارم که درهای رحمت خود را به روی همه ما بگشاید و با وجود دشواری‌های زیادی که در پیش داریم ما را در انجام وظایف ملی و انسانی خویش یاری فرماید خداوند نگهبان ایران باد.


۴ اردیبهشت ۱۳۰۰ در کابینه سیدضیا رضا خان سردار سپه به عنوان وزیر جنگ برگزیده شد و ماموریت سردارسپه ایجاد یک ارتش با بهم پیوستن قوای قزاق و ژاندارمری بود. کابینه سیدضیا پس از سه ماه برکنار شد و ۲ آبان ۱۳۰۰ قوام‌السطنه مامور تشکیل کابینه شد. و رضا خان سردار سپه در مقام وزیر جنگ باقی ماند. عهدنامه دوستی منعقده بین دولت علیه ایران و جمهوری شوروی روسیه در ۲۳ آذر ۱۳۰۰ به تصویب مجلس شورا ملی رسید.
'''[[والاحضرت رضا پهلوی ولیعهد ایران|ولیعهد ایران نور چشم ملت ایران زاده می‌شود]]''' - والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران در روز نهم آبان ماه ۲۵۱۹ شاهنشاهی برابر با  ۱۳۳۹ خورشیدی تازی چشم به جهان گشودند. اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران در این روز علیاحضرت شهبانو را با خودروی آلبالویی رنگی که خود آن را رانندگی می‌کردند به زایشگاه [[بنگاه حمایت مادران و نوزادان]] در خیابان مولوی جنوب تهران بردند. در ساعت ۱۱ و ۵۵ دقیقه آرزوی ملت ایران برآورده شد و غریو شادی در گوشه و کنار ایران زمین بلند شد. سدها هزار تن از مردم پایتخت در برابر زایشگاه گرد آمدند و بانگ سرور و شادمانی ملت ایران خیابان مولوی را به لرزه درآورد.  بزرگی و شکوه تمدن و فرهنگ دو هزار پانصد ساله شاهنشاهی ایران  که بر تمدن سراسر گیتی سایه افکنده با زاده شدن ولیعهد ایران والاحضرت رضا پهلوی پایدارتر شد
در دومین سالگرد زادروز ولیعهد ایران روز نهم آبان روز کودک نامگذاری شد و از آن پس همه ساله در این روز علیاحضرت شهبانو برای نونهالان ایران پیامی می‌فرستند و آیینی در روز کودک برگزار می‌شود. والاحضرت رضا پهلوی  نخستین گام در انجام خویشکاری‌های ولیعهد را با پذیرفتن ریاست عالیه خانه‌های فرهنگ روستایی، برداشتند و پس از آن ریاست عالیه بازی‌های جوانان و ریاست عالیه بنیاد فرهنگی رضا پهلوی، ریاست عالیه پیشاهنگی ، ریاست عالیه کمیته ملی مسابقات مهارت فنی کارگران کشور، ریاست عالیه دانشگاه بوعلی همدان را به گردن گرفتند. در ۹ شهریور ماه ۲۵۳۶ شاهنشاهی والاحضرت رضا پهلوی ولیعهد ایران ریاست عالیه سازمان ورزش ایران را نیز بر عهده گرفتند.  


۳۰ خرداد ۱۳۰۰ به دستور سردار سپه یاغیان گیلان سرکوب شدند و سردار سپه قوای میرزا کوچک خان و ارتش سرخ ایران را شکست سختی داد و میرزا کوچک خان جنگلی فراری شد و ۷ تیر ۱۳۰۰ نامه وی به لنین که درخواست پشتیبانی بیشتر کرده بود در روزنامه‌ها چاپ شد. سردار سپه نیروی هزار نفری کمونیست که دوباره حمله به گیلان را آغاز کرده بود شکست داد و ۲۵ تیر ۱۳۰۰ آشوب طلبان فارس قلع و قمع شدند و در فارس آرامش برخوردار شد. ستون نظامی که به دستور سردار سپه به کردستان رفته بود آشوبگران را درهم شکست و امنیت و آرامش در آن سامان برقرار شد. در درازای مجلس چهارم و آشوب و نابسامانی در کشور، مشیرالدوله ، قوام‌السلطنه  و مستوفی‌الممالک نخست‌وزیر شدند و سردار سپه در همه کابینه‌ها در مقام وزیر جنگ باقی ماند. در بهمن ۱۳۰۰ سردار سپه با قوای نظامی شورشیان خراسان را سرکوب کردند و سران شورش را چون شیخ علی‌اکبر تربتی را دستگیر و زندانی کردند و با یاغیان، ایل نشنیان، خیانتکاران با پشتیبانی ارتش سرخ و دیگر مزدوران که برای جداسازی استان‌های گوناگون برای خود ارتش ساخته بودند می‌جنگید و آرامش را در ایران برقرار کرد. پایان این جنگ‌های داخلی علیه یاغیان و مزدوران با شیخ خزعل که زیر پشتیبانی مستقیم انگلستان و با ساز و برگ بیست هزار تن جنگنده و با همکاری امیر مجاهد بختیاری، پانزده هزار تفنگچی بختیاری به همراهی سران ایل‌های قشقایی و ممسنی و بویراحمدی بود. سردار سپه شورشیان را شکست داد و شیخ خزعل درخواست بخشش کرد.
در کنار خویشکاری‌های درون کشور، والاحضرت همایون رضا پهلوی با بازدیدهای رسمی از کشورها دیگر وظایف سنگین ولیعهدی خود را به انجام رساندند. نخستین سفر رسمی والاحضرت ولیعهد در روز سه شنبه ۱۳ خرداد ماه ۲۵۳۴ شاهنشاهی به فراخوان پرزیدنت انور سادات به کشور مصر برای بازگشایی کانال سوئز بود. پس از آن ولیعهد ایران ۴ تیر ماه ۲۵۳۵ به فراخوان اعلیحضرت بودوئن از بلژیک دیدار رسمی کردند. هم چنین ۱۰ تیر ماه ۲۵۳۵ به فراخوان هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروری از شوروی و در سال ۲۵۳۷ شاهنشاهی به دعوت ملکه الیزابت از انگلستان بازدید رسمی کردند.  


شش سال نخسین کودکی محمدرضا سراسر با آشوب‌ها و جنگ‌های داخلی سپری شد و از همان سن آموخت که ارتش مهمترین نقش را در یکپارچگی کشور بازی می‌کند. درکنار پیروزی‌ها، محمدرضا شاهد شکست سیاسی پدر خود نیز بود که همان شکست در اعلام جمهوری در ایران بود.
والاحضرت رضا پهلوی ولیعهد ایران زبان‌های فرانسه و انگلیسی را روان چون زبان مادری می‌دانند.  


۴ آبان ۱۳۰۲ رضاخان به فرمان احمد شاه به ریاست وزرا (نخست‌وزیری) برگزیده شد. آیت‌الله‌ها  نتوانستند از بنیان ایران نوین و مدرن به دست نخست وزیر رضا خان جلوگیری کنند و نخستین گام در راه ایران نوین تغییر تقویم تازی به گاهنامه ایرانی جلالی بود. با قانون اوزان و مقیاسها از ۱۰ خرداد ماه ۱۳۰۴ شمسی سیستم متریک در ایران آورده شد. ۱۴ خرداد قانون ثبت احوال به تصویب مجلس شورای ملی رسید. بر پایه این قانون هر ایرانی می‌باید نام خانوادگی برای خود برگزیند و در دفترهای ویژه ثبت احوال مشخصات خود را ثبت کند. نخست‌وزیر رضاخان سردار سپه نام خانوادگی پهلوی را برای خود برگزید و پس از آن محمدرضا، محمدرضا پهلوی نامیده شد
در روز ۳۰ خرداد ماه ۲۵۳۷ دربار شاهنشاهی به آگاهی ملت ایران رساند که والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران برای فراگرفتن دوره خلبانی با سایر خلبانان نیروی هوایی شاهنشاهی به آمریکا سفر خواهند کرد.  


در روز ۹ آبان ۱۳۰۴ قانون اعلام انقراض سلطنت قاجاریه و تفویض حکومت موقتی به شخص آقای رضاخان پهلوی به تصویب مجلس شورای ملی رسید. تعیین تکلیف حکومت قطعی به تصمیم مجلس موسسان بستگی داشت. ۱۵ آذر ۱۳۰۴ نخستین مجلس موسسان در دروه مشروطیت ایران برای تعیین سرنوشت کشور و با شرکت همه نمایندگان برگزیده ملت ایران تشکیل شد. مجلس موسسان پس از پنج جلسه در ماده واحده‌ای اصول چهارگانه ۳۶ و ۲۷ و ۳۸ و ۴۰ متمم قانون اساسی را اصلاح کرد و سلطنت ایران را به اعلیحضرت رضا شاه پهلوی سپرد. بنابر قانون اساسی و به فرمان اعلیحضرت رضا شاه پهلوی در روز ۲۶ آذر ۱۳۰۴ محمدرضا ولیعهد ایران شد. با ولیعهد شدن محمدرضا پهلوی دوره کودکی او نیز به پایان رسید.
بازگشت والاحضرت همایون ولیعهد به ایران به سبب انقلاب اسلامی انجام نشد. والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران به دیدار  پدر تاجدار خود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در مراکش شتافتند و در کنار پدر آریامهر و خانواده تا قاهره بودند. در روز ۵ امرداد ماه ۲۵۳۹ شاهنشاهی برابر با ۱۳۵۹ خورشیدی تازی پدر ایران اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در قاهره درگذشتند.  


دو روز پس از انتصاب به مقام ولیعهدی ایران محمدرضا پهلوی اونیفورم نظامی بر تن کرد و به مدرسه با برنامه درسی ویژه نظام رفت. آموزش نظامی بخشی از درس‌های مدرسه بود و همه دانش‌آموزان می‌بایستی با اونیفورم نظامی در کلاس‌ها شرکت کنند. ولیعهد به همراه بیست تن از شاگردان دیگر که فرزندان کارمندان کشوری و لشکری بودند به کلاس اول دبستان رفت. افزون بر درس‌های مدرسه نظام ولیعهد آموزگار سرخانه نیز داشت. خانم ارفع فرانسوی که شوهرش ایرانی بود به ولیعهد ایران نیز زبان، تاریخ و تمدن فرانسه و انقلاب فرانسه را می‌آموخت. پس از پایان رساندن دوره شش ساله دبستان والاحضرت محمدرضا پهلوی برای ادامه تحصیلات در ۱۲ شهریور ۱۳۱۰ به همراهی برادرش علیرضا و مهرپور تیمورتاش پسر وزیر تیمورتاش و حسین فردوست به دبیرستان لورزه در کشور سوییس فرستاده شد. درکنار درس‌های دبیرستان لورزه در سویس ولیعهد باید آموختن زبان پارسی و درس‌ها به زبان را نیز ادامه دهد. آقای مستشار آموزگار زبان پارسی نیز ولیعهد را در این سفر همراهی کرد. ۲۱ اردیبهشت ۱۳۱۵ والاحضرت ولیعهد محمدرضا پهلوی پس از پنج سال به ایران باز گشت و در بندر پهلوی از کشتی پیاده شد و رضا شاه و همه اعضای خانواده همگی برای استقبال او جمع شده‌بودند. ولیعهد چشمان خود را باور نداشت روزی که وی ایران را ترک کرد بندر انزلی یک ده کوچک ماهیگیری بود و اکنون پس از پنج سال به یک شهر مدرن زیبا و آباد بندر پهلوی تبدیل شده بود. همانگونه که بندر پهلوی تغییر پیداکرده بود چهره ایران نیز دگرگون شده بود. ۲۰ اردیبهشت ماه ۱۳۰۷ قانون کاپیتولاسیون لغو شده بود و در ایران برای نخستین بار قانون مدنی نوشته شده بود و اجرا می‌شد.  سیستم آموزش و پرورش بوجود آمده بود و دانشگاه تهران بنیان گزارده شده بود. کشور در راه صنعتی شدن بود و قرارداد نفت دارسی  لغو شده بود  و امتیاز نفتی نوینی به شرکت نفت انگلیس و ایران داده شده بود که به قرارداد ۱۹۳۳ نام گرفت. بزرگترین تغییر اجتماعی کشف حجاب بود که پدر تاجدارش رضا شاه در ۱۷ دی ۱۳۱۴ چادر تاریکی و نادانی را از سر زنان ایران برداشت. ۹ مهر ماه ۱۳۱۵ مراسم جشنی برای نامزدی شاهدخت شمس پهلوی با آقای فریدون جم و نامزدی شاهدخت اشرف پهلوی با آقای علی قوام برپا شد.
بر پایه اصل سی و هشتم [[قانون اساسی مشروطه]] "در موقع انتقال سلطنت ولیعهد وقتی می‌تواند شخصا امور سلطنت را متصدی شود که دارای بیست سال تمام شمسی باشد. اگر به این سن نرسیده باشد شهبانو مادر ولیعهد بلافاصله امور نیابت سلطنت را به عهده خواهد گرفت." از هنگام درگذشت شاهنشاه آریامهر تا ۹ آبان ماه ۲۵۳۹ علیاحضرت شهبانو نیابت سلطنت را به عهده داشتند.
۱۱ مهر ۱۳۱۵ ولیعهد محمدرضا پهلوی نحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه افسری آغاز کرد که بر پایه دانشکده فرانسوی نظامی سان سیر ساخته شده بود. یادگیری فنون و انضباط نظامی و درونمایه درسی و برنامه آموزشی دانشکده افسری دو سال به درازا کشید و سپس نوبت به دوره فرماندهی رسید. در کنار درس‌های دانشگاه، رضا شاه همواره ولیعهد محمدرضا را در بازدیدهای رسمی با خود می‌برد. ۲۷ اردیبهشت ۱۳۱۷ تونل کندوان در راه تهران - چالوس به دست رضا شاه و حضور ولیعهد گشایش یافت. کارخانه هواپیماسازی شهباز مورد بازدید رضا شاه و ولیعهد قرارگرفت و نخستین هواپیماهای ساخت ایران در رژه سوم اسفند ۱۳۱۶ برفراز آسمان تهران پرواز کرده بود. بالاترین تجربه ولیعهد محمدرضا پهلوی در انجام مسولیت‌ها روز گشایش راه‌آهن بخشی از راه‌آهن سراسری ایران به همراه پدرش رضا شاه بود. هزینه نخستین بخش پایساخت و زیربنای راه‌آهن ایران با بستن دو ریال مالیات بر هر یک من (سه کیلو) قند و هر یک کیلو چای فراهم آمده بود
۵ خرداد ۱۳۱۷ وزارت دربار نامزدی ولیعهد ایران با شاهزاده خانم فوزیه فرزند اعلیحضرت ملک فواد و خواهر ملک فاروق را اعلام کرد.


۳۱ شهریور ۱۳۱۷ محمدرضا پهلوی ولیعهد ایران از دانشکده افسری با درجه ستوان دومی فارغ‌التحصیل شد و دانشنامه خود را از دست پدرش رضا شاه پهلوی دریافت کرد.
در روز ۹ آبان ماه ۲۵۳۹ شاهنشاهی والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران بیست ساله شدند و در آیینی، سخنان رسایی  در قاهره ایراد فرمودند و به پرچم سه رنگ شیر و خورشید نشان ایران سوگند پادشاهی یادکردند. والاحضرت همایون رضا پهلوی بیش از سی سال است که رهبر و مبارز آزادی ، دمکراسی و حقوق بشر برای هم‌میهنان خود می‌باشند. والاحضرت رضا پهلوی پیوسته با ایرانیان، چه در درون و چه در بیرون از کشور ، در تماس هستند. والاحضرت همایون رضا پهلوی در سفرهایشان به دیگر کشورها با رهبران کشورها ، قانونگذاران ، سیاستمداران و سیاست گذاران ، گروه‌های گوناگون مردم و گروه‌های دانشجویی دیدار می‌کنند و همواره یادآور سختی‌ها و آزار و سرکوبی‌های گسترده ایرانیان درون مرز زیر استبداد حکومت اسلامی می‌باشند. به شمار ایرانیانی که در این آرزو هستند که ایران همان ایرانی شود که در جهان احترام داشت هر روز افزوده می‌شود و به ویژه جوانان در آرزوی آن روزهای خوب  و باشکوه در ایران که همه شغل داشتند، همه در رفاه و آسایش و امنیت زندگی می‌کردند، زمانی که پول ایران پایدار و قابل تعویض در جهان بود، زمانی که بدون روادید به ۶۴ کشور گیتی وارد شوند افزوده می‌شود و اینان این زمان را « زمان شاه » نامیده‌اند. این رویا که « زمان شاه » بازگردد هر لحظه می‌تواند به حقیقت بپیوند. می‌باید قانون اساسی مشروطه به قدرت نشیند، انتخابات مجلس شورای ملی دوره قانونگذاری بیست و پنجم انجام شود و والاحضرت همایون رضا پهلوی سوگند پادشاهی خود را در برابر نمایندگان مردم ایران در مجلس شورای ملی ایراد نماید. پس از آن  شاهنشاه ایران اعلیحضرت همایون رضا شاه دوم نخست وزیر را برگزینند و نخست وزیر و کابینه و برنامه اش از مجلس شورای ملی رای اعتماد بگیرند. با آغاز شدن کار هیات دولت نوین در ایران، کشور ایران می‌تواند به جایگاه والایی که در جهان داشت بازگردد.


۲۴ اسفند ۱۳۱۷ جشن ازدواج والاحضرت ولیعهد ایران و شاهزاده خانم فوزیه در کشور مصر در کاخ سلطنتی عابدین مصر برگزار شد.
'''۹ آبان ماه ۱۳۳۹ علیاحضرت شهبانو به همراهی شاهنشاه'''  ساعت ۹ و پنج دقیقه بامداد روز دوشنبه نهم آبان ماه رادیو ایران برنامه‌های خود را قطع کرد و ورود اعلیحضرت همایون و علیاحضرت شهبانو را به آگاهی ملت ایران رسانید. در کوتاه زمانی سراسر خیابان مولوی از انبوه مردم ایران موج می‌زد. سرانجام در ساعت ۱۱ و سی دقیقه علیاحضرت شهبانو به اتاق زایمان برده شدند و درست  در ساعت یازده و پنجاه دقیقه بامداد ولیعهد ایران پیشکش ایزدی به ملت ایران چشم به جهان گشود و فریاد  "پسر است، پسر است" در همه جا پیچید.  


جنگ دوم جهانی در ۹ شهریور ۱۳۱۸ با حمله ارتش آلمان به لهستان آغاز شد. ۱۲ شهریور ۱۳۱۸ نخست‌وزیر محمود جم بی‌طرفی ایران را در جنگ اعلام کرد. روز ۳ آبان ۱۳۱۸ اعلیحضرت رضا شاه در بیانات خود در گشایش مجلس شورای ملی دوره قانونگذاری دوازدهم چنین گفت:
ساعت ۱۲ و یک دقیقه ۴۱ تیر توپ در جلالیه شلیک شد و مژده زاده شدن ولیعهد ایران را به گوش میلیون‌ها ایرانی نژاده و میهن پرست رسانید. شور و هیجان ملت پس از شنیدن این خبر به اندازه‌ای بود که مردم در تهران و دیگر شهرها به خیابان‌ها ریختند و در بزرگداشت این رویداد خجسته پایکوبی و دست‌افشانی کردند. خودروها در خیابان‌ها و جاده‌ها چراغ‌ها را روشن کردند و پیوسته بوق می‌زدند. مردم یکدیگر را در آغوش می‌گرفتند و به یکدیگر از ژرفای دل تهنیت می‌گفتند. به فرخندگی زاده شدن ولیعهد ایران از سوی دادگستری دستور آزادی  ۹۸ تن زندانی داده شد. ساعت یک پس از نیمروز به فرتورنگاران و خبرنگاران ایرانی و خارجی پروانه یافتند در دسته‌های ده نفری از ولیعهد ایران فرتورنگاری (عکاسی) کنند. خبرنگاران این خجسته خبر را به سراسر گیتی فرستادند.


موضوعی که موجب تاسف خاطر ما گردیده وقوع جنگ در اروپاست، اگرچه ما در این جریان سیاست بیطرفی کامل را اختیار کرده‌ایم، ولی دوام جنگ از لحاظ مادی و اقتصادی موجب زیان همه ملت‌ها است، به همین جهت آرزومندیم که هر چه زودتر صلح در جهان برقرار شود.
'''پیام شاهنشاه به ملت ایران به مناسبت تولد والاحضرت همایون ولیعهد''' : در این موقع که خداوند متعال با عنایت کامل خود نوزادی به خاندان سلطنت و ولیعهدی به تاج و تخت ایران مرحمت فرموده‌است، پس از شکرگزاری به درگاه قادر یکتا که توجهات کامل او همواره شامل حال من و ملتم بوده و در هر مورد این ملک و ملت را در پناه الطاف عالیه خود داشته‌است، مایلم مراتب خرسندی قلبی خود و ملکه و عموم افراد خاندان سلطنت را به ملت عزیز خودم که در این چند روز منتهای علاقمندی و صمیمیت خویش را نسبت به من ابراز داشتند و یک بار دیگر استواری رشته پیوند ملت و شاه را در این کشور به تمام جهانیان نشان دادند، اظهار دارم. این ابراز احساسات پرشور و بی‌شائبه که نه تنها ما مردم ایران شاهد آن بوده‌ایم و هستیم، بلکه امروز در سراسر جهان منعکس شده و همه بر آن اطلاع یافته‌اند، تجلی تازه‌ای از یک حقیقت بارز، یعنی از آن عامل پایداری است که راز اصلی بقا و دوام بیست‌وپنج قرن وحدت ملی و شاهنشاهی این کشور پر افتخار کهنسال به شمار می‌رود. از درگاه قادر متعال مسئلت دارم که مرا در آینده همچنان در خدمت صادقانه به این سرزمین و به ملت عزیز و شرافتمند خودم موفق بدارد و فرزند مرا که روزی به خواست و مشیت کامل الهی این بار سنگین مسئولیت را بر عهده خواهدگرفت، در پناه حمایت و عنایات خویش برای انجام این وظیفه بزرگ آماده فرماید.


در این لحظه هیچ‌کس نمی‌توانست بیاندیشد که این جنگ پیام‌آور رویدادهای غم‌انگیز برای ایران و ملت ایران باشد. نخستین نشان‌های جنگ در ایران آشکار شد، دولت انگلیس کشتی‌هایی که حامل کالاهای خریداری شده دولت شاهنشاهی ایران از کشور آلمان بود متوقف کرد. این کشتی‌ها باربر تولیدات آلمانی چون ماشین‌آلات و دیگر ابزارهای فنی به ایران بودند و دولت انگلیس همه تولیدات آلمانی را ضبط کرد. در کنار این سختی‌ها ساختن ایران نوین همچنان ادامه داشت، نخستین سرشماری تهران و حومه در ۴ بهمن به فرمان رضا شاه آغاز شد و وزارت کشور روز دهم اسفند را روز سرشماری و تعطیل اعلام کرد، هم چنین تاسیسات و ساختمان بندرنوشهر آماده بهره‌برداری شد. در روز ۴ اردیبهشت ماه ۱۳۱۹ فرستنده رادیو ایران به دست والاحضرت ولیعهد محمدرضا پهلوی گشایش یافت و خبر آن ساعت هفت و پانزده دقیقه شامگاه به پنج زبان از فرستنده رادیو ایران به سراسر جهان اعلام شد.
'''اعلامیه دولت''': خداوند قادر و متعال که همواره ملت شریف و اصیل ایران را مشمول برکات و عنایات کامل خود قرارداده و در هر حال و هر موقع نعم بی دریغ و نامتناهی خود را به ایرانیان ارزانی داشته مشیتش بر این تعلق گرفت که باز یکی از آرزوهای ملت نجیب و شاهدوست ایران را که در انتظارش همه مردم از دل و جان روز شماری می‌کردند برآورد و همگان را با کرم و رحمت خود غرق شادی سازد. مژده مسرت بخش تولد میمون و مبارک فرزند اعلیحضرت همایونی محمدرضا شاه و علیاحضرت ملکه فرح در ساعت ۱۲ روز نهم آبان ماه هزار و سیصد و سی و نه که طبق اصل ۳۷ متمم قانون اساسی ایران حقا ولیعهد بلافصل پادشاه است برای قاطبه ملت ایران از خرد و کلان زایدالوصف، سرورآور و شادی‌بخش است به شکرانه این موهبت بزرگ و اینکه خداوند متعال در تمام ادوار و ایام عنایات کردگاری را به ایران کهن مبذول فرموده و چراغ سلطنت باستان ما را همیشه پرتو بیشتری می‌بخشیده و فروزان تر می‌ساخته است دولت به وسیله این اعلامیه سه روز تمام جشن و شادی اعلام می‌کند و این تولد فرخنده را به خاندان جلیل سلطنت و عموم ملت شاهدوست و وطن‌پرست ایران از دل و جان تبریک و تهنیت می‌گوید. نخست وزیر - مهندس شریف امامی


پس از این که دولت از اشغال ایران به وسیله ارتش شوروی و بریتانیا نتوانست جلوگیری کند و روشن شد که ارتش این دو کشور برای مدت درازی در ایران خواهند ماند مهم‌ترین هدف سیاسی محمدرضا شاه پهلوی حفظ تمامیت ارضی و استقلال ایران بود. شاهنشاه دوراندیش و نخست‌وزیرش محمدعلی فروغی که سیاستمدار کهنه‌کار و زیرکی بود، بر این عقیده بودند که یک قرارداد با نیروهای اشغالی باید بسته شود تا وضعیت ایران اشغالی را روشن کند و اداره کشور را از دست ارتش اشغالگر بریتانیا و شوروی دربیاورد. تنها امضای یک قرارداد با متن زیرکانه می‌توانست ایران را مصون سازد.
۱۰ آبان ماه ۱۳۳۹ سفیران کشورها در دربار شاهنشاهی ایران به زایشگاه آمدند و دفتر ویژه زادروز ولیعهد ایران را دستینه کردند. سیل تلگرام‌های تهنیت  از سوی پادشاهان و پرزیدنت‌ها و رهبران کشورهای سراسر جهان به دربار شاهنشاهی ایران سرازیر شد و ملل پنج قاره گیتی خود را در شادی ملت ایران شریک خواندند.
سرانجام مذاکرات دولت ایران با اشغالگران ایران بریتانیا و شوروی قرارداد بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت‌های اتحاد جماهیر شوروی و انگلستان بود. متن پیمان سه دولت روز پنج‌شنبه ۹ بهمن ۱۳۲۰ ساعت ۱۸ و ۱۵ دقیقه در کاخ وزارت امور خارجه امضا شد و به توشیح شاهنشاه محمدرضا شاه پهلوی رسید. در فصل نخست آن آمده‌است که اشغالگران بریتانیا و شوروی مشترکاً و هر یک منفردا تعهد می‌کنند که تمامیت خاک ایران و حاکمیت و استقلال سیاسی ایران را محترم بدارند.  


۵ مهر ۱۳۲۰ میسیون‌های ارتش امریکا در تهران مستقر شد. پشتیبانی‌های نظامی آمریکا به شوروی آغاز شد. مهندسین آمریکایی بندر خرمشهر و راه‌های گوناگون در سراسر ایران ساختند، در آبادان کارخانه هواپیماسازی و کامیون‌های باری، و همچنین کارخانه اتومیبل سازی فورد براه انداختند. مهر ۱۳۲۱ ارتش آمریکا یکان نظامی خلیج فارس را بوجود آورد با ۳۰۰۰۰ مهندس، کارشناسان راه‌آهن و سربازان تا پرشین کریدور یا شاهراه ایران را راه‌اندازی کنند. آمریکایی‌ها ماهانه ۱۰۰،۰۰۰ تن اسلحه، هواپیما، کامیون‌های باری، مواد غذایی، پوشاک و دارو به ارتش سرخ می‌رساندند که پیروزی ارتش سرخ را در علیه ارتش آلمان تضمین کرد.
۱۳ آبان ماه ۱۳۳۹ شاهنشاه آریامهر در زایشگاه بنگاه حمایت مادران و نوزادان از علیاحضرت شهبانو و والاحضرت ولیعهد دیدن فرمودند.  


برخلاف پیمانی که بین دولت شاهنشاهی ایران و دو دولت اشغالگر شوروی و بریتانیا بسته شده بود، نه تنها ارتش شوروی دام‌ها و تولیدات کشاورزی ایران را برای تغذیه سربازان خود به شوروی برد بلکه دولت شوروی در مسایل داخلی ایران پیوسته دخالت کردند و ۱۰ مهر ۱۳۲۰ با پشتیبانی و حمایت مالی و سیاسی دولت اشغالگر شوروی حزب توده ایران جانشین حزب ممنوعه کمونیست ایران را بنیان کردند....
از سوی وزارت دربار شاهنشاهی جارنامه‌ای به چاپ رسید: وزیر دربار شاهنشاهی با کمال مسرت به اطلاع عموم می‌رساند که مراسم نامگذاری فرزند والاگهر شاهنشاه و علیاحضرت فرح پهلوی ملکه ایران در ساعت شش و پانزده دقیقه بعد از ظهر روز جمعه سیزدهم آبان ماه ۱۳۳۹ در زایشگاه حمایت مادران و نوزادان انجام گرفت و حسب الامر شاهنشاه به مبارکی و میمنت نام رضا برای والاحضرت انتخاب گردید.


در دوره فترت مجلس سیزدهم و چهاردهم از ۶ آذر ۱۳۲۲ پس از پیروزی ارتش سرخ شوروی بر ارتش آلمان در استالینگراد، بنا به پیشنهاد استالین تهران برای بررسی دستاوردهای مشترک جنگی و هماهنگ ساختن تلاش‌های آینده برگزیده شد. کنفرانس تهران با حضور استالین، چرچیل و روزولت در تهران برای چهار روز برگزار شد و محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران به این کنفرانس دعوت نشد. ولی پادشاه ایران با یک یک سران سه کشور دیدار و گفتگو کرد. سرانجام کنفرانس تهران برای ایران با دوراندیشی شاهنشاه و گفتگوهای وی با سران سه کشور اعلامیه سه دولت امریکا بریتانیا و شوروی در کنفرانس تهران راجع به ایران دادند که تمامیت ارضی ایران را محترم می‌شمارند و ایران پشتیبانی اقتصادی برای جبران آسیب‌های جنگ دریافت خواهد کرد.
۱۴ آبان ماه  ۱۳۳۹ '''فرمان شاهنشاه درباره اعلام ولایتعهدی والاحضرت رضا پهلوی''' داده شد:


مجلس چهاردهم یک از جنجالی‌ترین دوره‌های مجلس شورای ملی ایران شد در این دوره نه تن از نمایندگان حزب توده و محمد مصدق که بیست و دو تن (پس از جندی سی و دو تن) را دور خود گردآورده بود و به نام نمایندگان اقلیت شناخته شده بودند به مجلس راه یافتند. کوشش محمد مصدق یا گروه اقلیت و حزب توده به آشوب کشیدن نشست‌های مجلس شورای ملی و براه انداختن تظاهرات خیابانی و میتینگ‌ها در تهران و برخی از شهرستان‌ها تنها برای ایجاد تشنج در ایران بود. محمد ساعد، مرتضی‌قلی بیات ، ابراهیم حکیمی، محسن صدر و ابراهیم حکیمی پنج نخست‌وزیر و پنج دولت یکی پس از دیگری روی کار آمدند. بزرگترین مشکل این زمان میان ایران و شوروی، دادن امتیاز بهره‌برداری از منابع نفت شمال به شوروی بود....
با تأییدات خداوند متعال - چون همواره در پرتو توجهات خداوند لایزال، افکار و تدابیر و اعمال ما از بدو سلطنت مصروف تحکیم استقلال و حفظ شعائر دینی و ملی و حدود و ثغور مملکت ایران و انتظامات این کشور و فراهم داشتن وسایل آسایش و ترقیات اهالی ایران بوده، درود و سپاس خداوند را، که به ما توفیق عنایت فرموده و ترقیات قابل تقدیری در هر رشته نصیب ایران و ایرانیان کرده‌است. یکی از قویترین ارکان سلطنت مشروطه ایران وجود ولایتعهد است که خوشبختانه خداوند قادر متعال با عنایت خاص خود پسری به ما اعطا و نظر اساسی ما و عموم ملت ایران را که با کمال اشتیاق انتظار آن را داشتیم، تأمین فرمود. علیهذا به مقتضای وظایف خودمان در ابقای سلسله شاهنشاهی ایران و تضمین مفاخر تاریخی و تکمیل ترقیات کشور و ملت ایران و نظر به اصل سی‌وهفتم متمم قانون اساسی، اینک که مقام ولایتعهدی مملکت ایران به عهده لیاقت و شایستگی فطری و جبلی فرزند ارجمندمان والاحضرت شاهپور رضا پهلوی است، به موجب این فرمان مقرر می‌داریم که کلیه خاندان ما و علمای اعلام و هیأت‌های دولت و نمایندگان مجلسین سنا و شورای ملی و استانداران و فرمانداران استان‌ها و شهرستان‌ها و عموم فرماندهان نیروهای مسلح زمینی و هوایی و دریایی و ارتش و ژاندارمری و شهربانی کل کشور و تمام طبقات کشور و قاطبه ملت بزرگ ایران وظایف مقرره و احترامات لازمه را درباره والاحضرت شاهپور رضا پهلوی ولیعهد کشور ایران به جا آورند - کاخ مرمر به تاریخ ۱۴ آبان‌ ماه ۱۳۳۹


پس از پانزده سال که از انقلاب شاه و مردم گذشت، شاهنشاه آریامهر برنامه رفورم والای دیگری برای بیست سال آینده ایران با آرمان به سوی تمدن بزرگ برنامه‌ریزی کرده بودند. به سوی تمدن بزرگ فرنامی است که اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه آریامهر در نوروز سال ۱۳۵۵ از آن برای اشاره به پیشرفت‌های جاری و برنامه‌های آینده ایران استفاده کردند و برنامه‌ها و آرمان‌های خود را برای ایران و مردم ایران در کتاب به سوی تمدن بزرگ برای مردم ایران بنگاشتند. شاهنشاه آریامهر افزون بر بیان پیشرفت‌های کشور در درازای ۱۵ سال پس از انقلاب شاه و مردم در کتاب به سوی تمدن بزرگ که نشانگر آرمان‌ها و آرزوها و ایده‌آل‌های شاهنشاه آریامهر برای ملتش بود به بیان چشم‌انداز خود در بیست سال آینده برای دگرگون ساختن ایران از یک کشور عقب‌مانده به یک کشور پیشرفته پرداختند که با اجرای برنامه عمرانی ششم درهای تمدن بزرگ برای ایرانیان گشوده خواهد شد. شاهنشاه در کتاب به سوی تمدن بزرگ این دورنما را چنین بیان کردند:
۱۴ آبان ماه ۱۳۳۹ هیات مدیره بنگاه حمایت مادران و نوزادان از پیشگاه علیاحضرت فرح پهلوی درخواست کرد که نام زایشگاه بنگاه حمایت مادران و نوزادان به « زایشگاه فرح پهلوی » دگرگون شود و علیاحضرت این درخواست را پذیرفتند.  
...تا سال۱۹۹۰ میلادی برابر با ۱۳۷۰ خورشیدی، ملت ایران استانداردهای رفاه اجتماعی و سطح زندگی و سطح پیشرفتی همانند اروپا در سال ۱۹۷۸ میلادی را خواهد داشت و ملت ایران تا سال۲۰۰۰ برابر با ۱۳۸۰ خورشیدی در پیشرفت‌های صنعتی و رفاه اجتماعی برابر با کشورهای فرانسه، انگلیس و ایتالیا خواهد بود. برنامه‌ای با فرنام دور نمای اقتصادی و اجتماعی ایران، ۲۵۳۱ - ۲۵۵۱ طراحی و پایه‌ریزی شد تا هدف‌های تمدن بزرگ را به انجام برساند.
در کتاب به سوی تمدن بزرگ شاهنشاه درباره ایران فردا می‌نویسند:


در ایران فردا، فقر و بی‌چیزی، بیسوادی، فساد، بهره‌کشی (استثمار) و تبعیض وجود نخواهد داشت. خدمات بهداشت همگانی برای هر ایرانی بهترین درمان و بهداشت را به ارمغان می‌آورد. دانش‌آموزی برای هر ایرانی برای پرورش و نشان دادن استعدادها فراهم خواهد شد تا هر ذوق و شوقی در محیطی سالم و سازنده شکوفا شود. سیستم رفاه اجتماعی ضامن رفاه و امنیت زندگی هر ایرانی از زادروزش تا درگذشتش می‌باشد. دستمزدها و درآمدهای پرداختی همه نیازهای زندگی را برآورده می‌کند. هر ایرانی خانه و جای زندگی مناسب خواهد داشت. ایرانی دیگر با "گرسنگی" بیگانه خواهد شد. کارگران زن و مرد زیر قانون کار که بالاترین حقوق انسانی، اجتماعی و اقتصادی را برای آنها به ارمغان می‌آورد کار می‌کنند. اجتماع بر پایه همکاری و شراکت می‌چرخد و نه با رودررویی‌های دشمنانه
۱۴ آبان ماه ۱۳۳۹ ساعاتی پس از نیمروز دوشنبه چهاردهم آبان ماه علیاحضرت فرح به کاخ شاهنشاهی بازگشتند. ساعت ۱۴ و سی دقیقه اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت فرح پهلوی شهبانوی ایران با ولیعهد ایران در آغوش، سوار بر خودرو شدند از زایشگاه تا کاخ شاهنشاهی هزاران تن از مردم ایران برای دیدار ولیعهد از ساعت‌ها پیش ایستاده بودند، گل‌ها بود که بر سر راه اعلیحضرت شاهنشاه و شهبانو فرح ریخته می‌شد. همه خیابان‌ها از سوی مردم آذین بسته شده بود. از چهارراه پهلوی تا چهار راه پاستور تا کاخ شاهنشاهی در خیابان پاستور « دروازه نور »  شکوه و خیره‌کننده‌ای به این خیابان بخشیده بود. خودروی اعلیحضرتین از این دروازه گذشت و وارد کاخ شاهنشاهی گردید.... '''[[والاحضرت رضا پهلوی ولیعهد ایران|زادروز اعلیحضرت همایون رضا شاه پهلوی، رضا شاه دوم، پهلوی سوم را به علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی و اعلیحضرت همایون رضا پهلوی و خاندان شاهنشاهی ایران تهنیت می گوییم و برای معظم‌له و ملت ایران آرزوی آینده ای درخشان در میهن خود ایران داریم]]
 
'''
سرانجام شاهنشاه آریامهر در پیامی به ملت ایران چنین آینده ایران و ایرانی را چنین می‌خواهند:
برای من چه انگیزه‌ای در این راه به جز عشق به ایران و آرزوی شکوه و سرافرازی آن و تامین خوش‌بختی و رفاه هر چه بیشتر ملت ایران، می‌تواند وجود داشته باشد؟ رهبری ملتم در راه "تمدن بزرگ" برای من مقام یا اقتدار بیشتری ایجاد نمی‌کند، زیرا که مقام من، مقامی قابل ارتقا نیست. قدرت من نیز جه از نظر قانونی و چه از لحاظ پیوند روحی خاصی که با ملتم دارم، در بالاترین حدی است که می‌تواند در این کشور وجود داشته باشد. در عوض این امر برای من مستلزم کار طاقت‌فرسای شبانه‌روزی و تلاش‌ها و کشمکش‌های سنگین بین‌المللی و رویارویی دایمی با تحریکات و توطئه دشمن‌هایی است که
 
'''[[محمدرضا شاه پهلوی آریامهر|زندگینامه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر را بخوانیم و زادروزش را جشن بگیریم. یادش گرامی راهش همواره پر رهرو]]'''
</onlyinclude>
</onlyinclude>


[[رده:مشروطه:صفحه اصلی]]
[[رده:مشروطه:صفحه اصلی]]

نسخهٔ ‏۳۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۱


سوگند اعلیحضرت همایون رضا شاه پهلوی در قاهره ۹ آبان ماه ۱۳۵۹
شاهنشاه آریامهر و ولیعهد ایران
خانواده شاهنشاهی ایران
شاهنشاه آریامهر و ولیعهد ایران

والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران در زادروز بیست سالگی خود در روز ۹ آبان ماه ۱۳۵۹ سوگند پادشاهی می خورند

به نام خداوند بخشنده مهربان و بر مبنای قانون اساسی و متمم آن، از امروز نهم آبان ماه ۱۳۵۹ هجری شمسی [ برابر با ۲۵۳۹ شاهنشاهی ] که بیست و یکمین سال زندگی را آغاز می‌کنم آمادگی در قبول مسئولیت‌ها وتعهدات خود به عنوان پادشاه قانونی ایران اعلام می‌دارم و با توجه به وضع استثنایی کنونی ادای سوگند نامه مندرج در قانون اساسی را به زمانی موکول می‌کنم که تاییدات الهی شرایط آن را فراهم سازد، ولی از هم اکنون در برابر پرچم سه رنگ پر افتخار ایران سوگند یاد می‌کنم که در این مقام زندگی خود را یک سره وقف خدمت به مملکت و دفاع از استقلال و حاکمیت آن و حفظ حقوق مشروع ملت ایران کنم و همواره مجری قانون اساسی و عامل تحقق همبستگی ملی باشم. من با نظارت در اجرای دقیق مواد قانون اساسی که در آن ضمن تضمین کلیه حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی وظایف مقام سلطنت و قوای مجریه، مقننه، قضاییه و اختیارات قانونی هر یک از آنها کاملا مشخص شده است با آگاهی به همه وظایف و تکالیف آن به عهده می‌گیرم و از نظام مشروطیت ایران پاسداری می‌کنم.
هموطنان عزیز و برادران، این مسئولیت که با درگدشت جانسوز پدر بزرگوارم به عهده من محول شده است در یکی از تاریکترین ادوار تاریخ ایران آغاز می‌کنم که طی آن از یک سو اساس ملیت ایرانی و کلیه ارزش‌های تاریخ، تمدن و فرهنگ ملی ما از داخل مورد حمله قرار گرفته و از جانب دیگر بر اثر انزوای سیاسی، هرج و مرج اجتماعی، فاجعه اقتصادی و سقوط حیثیت بین المللی مملکت تمامیت ارضی میهن ما از خارج نیز دستخوش تجاوزی شده است که ما آن را محکوم می‌کنیم. خوب می‌دانم هیچ یک از شما که دل هایتان آکنده از میهن پرستی و غرور ملی است و عمیقا پایبند هویت ایرانی و آیین مقدس خویش در مفهوم واقعی اصیل آن و دل بسته به مفاخر تاریخی و میراث فرهنگ خود هستید خواهان پیدایش این وضع نبوده و نیستید زیرا اصولا هیچ ملتی تحت هیچ شرایطی نمی‌تواند خواستار چنین وضعی برای خود باشد. بدین جهت است که رنج‌های درونی شما را کاملا احساس می‌کنم و اشک‌های پنهان می‌ریزم و خود را شریک همه غم‌های شما می‌دانم ، می‌دانم شما هم مانند من از ورای همه این تاریکی‌ها دیده به افق روشن فردا دوخته‌اید و در زوایای روح و قلب خود ایمان دارید که همانند سایر دوره‌های شوم گذشته در تاریخ کشور این بار نیز دوران کابوس به پایان خواهد رسید و در صبح درخشانی که از پس این شام تیره می‌دمد، ما با توجه کامل به تجارب تلخی که در همه زمینه‌ها آموخته‌ایم به یاری یکدیگر و با اتکا به اراده ملی از طریق اصلاحات منطقی که باید با مشارکت همه مردم صورت بگیرد به آرزوها و آرمان‌های خود پاسخی شایسته خواهیم داد و ایران تازه‌ای بر اساس آزادی قانون و عدالت و با برخورداری از معنویت محبت و گذشت خواهیم ساخت که سرزمین مردمی مرفه و سرفراز باشد و مقامی را که شایسته آن است در جهان احراز کند.
در این لحظه آغاز مسئولیتی بزرگ در برابر خاطره پر افتخار همه جانبازان و قهرمانان جان باخته این سرزمین که در راه دفاع از استقلال ایران جان سپردند و برای همیشه در مرز و بوم مقدس خود به خاک رفتند سر تعظیم فرود می‌آورم و شهیدان دلیر ارتش ایران و همه میهن پرستان دیگری که در بیست ماهه غم انگیز گذشته به جرم وفاداری به شرافت ملی خود جان باختند ادای احترام می‌کنم و خود را شریک آلام خانواده‌های رنج کشیده آنان می‌دانم که مانند خود من در ماتم وجود بسیار عزیزی هستند که او نیز در اندوه و نگرانی دایمی که از سرنوشت شوم وطن داشت شعله حیاتش با مرگ زودرس خاموش گردید. به همه افراد نیروهای مسلح که با وجود تحمل همه گونه بی عدالتی تحقیر و توهین به هنگام بروز خطر، دلیرانه به خاطر دفاع از مرزهای کشور خویش و حراست تمامیت ارضی آن به پا خاستند درود می‌فرستم و به شهامت آنان افتخار می‌کنم. در کشاکش .... مردم پاک سرشت ایران زمین، حماسه‌های فراوانی آفریدند شاید مقدر این باشد که ملت بزرگ ما امروز نیز به خاطر رهایی ایران حماسه دیگر بیافرینند و شناختی تازه از ایران و ایرانیان به جهانیان عرضه دارند. من که اکنون به فرمان تاریخ مرحله نوینی را در راه انجام وظیفه ملی خود آغاز می‌کنم با تار و پود وجودم سروش این حماسه سرنوشت ساز را به گوش شما می‌رسانم و به پاسخ مثبت شما که ندای شکوه مند هزاران سال افتخارات تاریخی است اطمینان دارم در آفرینش چنین حماسه‌ای شما را به یکپارچگی ملی بر پایه برابری و برادری دوری از کینه توزی و انتقام جویی و سایر جلوه‌های شوم اهریمنی دعوت می‌کنم برای همه زنان و مردان ایرانی در هر جا که هستند آرزوی بهزیستی و بهروزی دارم و از همگی می‌خواهم که امید و اعتماد خود را استوارتر سازند و در هر شرایطی با غرور کامل در دفاع از تمدن و فرهنگ و حفظ ملیت و اصالت مذهبی خویش بکوشند و به همه نیروهای ملی در داخل و خارج کشور توصیه می‌کنم که صفوف خود را در راه نجات وطن فشرده تر سازند ملت بزرگ ایران و سرنوشت تاریخ پرافتخار آن را که باید با سربلندی ادامه یابد به پروردگار یکتا می‌سپارم و از درگاه احدیتش مسئلت دارم که درهای رحمت خود را به روی همه ما بگشاید و با وجود دشواری‌های زیادی که در پیش داریم ما را در انجام وظایف ملی و انسانی خویش یاری فرماید خداوند نگهبان ایران باد.

ولیعهد ایران نور چشم ملت ایران زاده می‌شود - والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران در روز نهم آبان ماه ۲۵۱۹ شاهنشاهی برابر با ۱۳۳۹ خورشیدی تازی چشم به جهان گشودند. اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران در این روز علیاحضرت شهبانو را با خودروی آلبالویی رنگی که خود آن را رانندگی می‌کردند به زایشگاه بنگاه حمایت مادران و نوزادان در خیابان مولوی جنوب تهران بردند. در ساعت ۱۱ و ۵۵ دقیقه آرزوی ملت ایران برآورده شد و غریو شادی در گوشه و کنار ایران زمین بلند شد. سدها هزار تن از مردم پایتخت در برابر زایشگاه گرد آمدند و بانگ سرور و شادمانی ملت ایران خیابان مولوی را به لرزه درآورد. بزرگی و شکوه تمدن و فرهنگ دو هزار پانصد ساله شاهنشاهی ایران که بر تمدن سراسر گیتی سایه افکنده با زاده شدن ولیعهد ایران والاحضرت رضا پهلوی پایدارتر شد.

در دومین سالگرد زادروز ولیعهد ایران روز نهم آبان روز کودک نامگذاری شد و از آن پس همه ساله در این روز علیاحضرت شهبانو برای نونهالان ایران پیامی می‌فرستند و آیینی در روز کودک برگزار می‌شود. والاحضرت رضا پهلوی نخستین گام در انجام خویشکاری‌های ولیعهد را با پذیرفتن ریاست عالیه خانه‌های فرهنگ روستایی، برداشتند و پس از آن ریاست عالیه بازی‌های جوانان و ریاست عالیه بنیاد فرهنگی رضا پهلوی، ریاست عالیه پیشاهنگی ، ریاست عالیه کمیته ملی مسابقات مهارت فنی کارگران کشور، ریاست عالیه دانشگاه بوعلی همدان را به گردن گرفتند. در ۹ شهریور ماه ۲۵۳۶ شاهنشاهی والاحضرت رضا پهلوی ولیعهد ایران ریاست عالیه سازمان ورزش ایران را نیز بر عهده گرفتند.

در کنار خویشکاری‌های درون کشور، والاحضرت همایون رضا پهلوی با بازدیدهای رسمی از کشورها دیگر وظایف سنگین ولیعهدی خود را به انجام رساندند. نخستین سفر رسمی والاحضرت ولیعهد در روز سه شنبه ۱۳ خرداد ماه ۲۵۳۴ شاهنشاهی به فراخوان پرزیدنت انور سادات به کشور مصر برای بازگشایی کانال سوئز بود. پس از آن ولیعهد ایران ۴ تیر ماه ۲۵۳۵ به فراخوان اعلیحضرت بودوئن از بلژیک دیدار رسمی کردند. هم چنین ۱۰ تیر ماه ۲۵۳۵ به فراخوان هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروری از شوروی و در سال ۲۵۳۷ شاهنشاهی به دعوت ملکه الیزابت از انگلستان بازدید رسمی کردند.

والاحضرت رضا پهلوی ولیعهد ایران زبان‌های فرانسه و انگلیسی را روان چون زبان مادری می‌دانند.

در روز ۳۰ خرداد ماه ۲۵۳۷ دربار شاهنشاهی به آگاهی ملت ایران رساند که والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران برای فراگرفتن دوره خلبانی با سایر خلبانان نیروی هوایی شاهنشاهی به آمریکا سفر خواهند کرد.

بازگشت والاحضرت همایون ولیعهد به ایران به سبب انقلاب اسلامی انجام نشد. والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران به دیدار پدر تاجدار خود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در مراکش شتافتند و در کنار پدر آریامهر و خانواده تا قاهره بودند. در روز ۵ امرداد ماه ۲۵۳۹ شاهنشاهی برابر با ۱۳۵۹ خورشیدی تازی پدر ایران اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در قاهره درگذشتند.

بر پایه اصل سی و هشتم قانون اساسی مشروطه "در موقع انتقال سلطنت ولیعهد وقتی می‌تواند شخصا امور سلطنت را متصدی شود که دارای بیست سال تمام شمسی باشد. اگر به این سن نرسیده باشد شهبانو مادر ولیعهد بلافاصله امور نیابت سلطنت را به عهده خواهد گرفت." از هنگام درگذشت شاهنشاه آریامهر تا ۹ آبان ماه ۲۵۳۹ علیاحضرت شهبانو نیابت سلطنت را به عهده داشتند.

در روز ۹ آبان ماه ۲۵۳۹ شاهنشاهی والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران بیست ساله شدند و در آیینی، سخنان رسایی در قاهره ایراد فرمودند و به پرچم سه رنگ شیر و خورشید نشان ایران سوگند پادشاهی یادکردند. والاحضرت همایون رضا پهلوی بیش از سی سال است که رهبر و مبارز آزادی ، دمکراسی و حقوق بشر برای هم‌میهنان خود می‌باشند. والاحضرت رضا پهلوی پیوسته با ایرانیان، چه در درون و چه در بیرون از کشور ، در تماس هستند. والاحضرت همایون رضا پهلوی در سفرهایشان به دیگر کشورها با رهبران کشورها ، قانونگذاران ، سیاستمداران و سیاست گذاران ، گروه‌های گوناگون مردم و گروه‌های دانشجویی دیدار می‌کنند و همواره یادآور سختی‌ها و آزار و سرکوبی‌های گسترده ایرانیان درون مرز زیر استبداد حکومت اسلامی می‌باشند. به شمار ایرانیانی که در این آرزو هستند که ایران همان ایرانی شود که در جهان احترام داشت هر روز افزوده می‌شود و به ویژه جوانان در آرزوی آن روزهای خوب و باشکوه در ایران که همه شغل داشتند، همه در رفاه و آسایش و امنیت زندگی می‌کردند، زمانی که پول ایران پایدار و قابل تعویض در جهان بود، زمانی که بدون روادید به ۶۴ کشور گیتی وارد شوند افزوده می‌شود و اینان این زمان را « زمان شاه » نامیده‌اند. این رویا که « زمان شاه » بازگردد هر لحظه می‌تواند به حقیقت بپیوند. می‌باید قانون اساسی مشروطه به قدرت نشیند، انتخابات مجلس شورای ملی دوره قانونگذاری بیست و پنجم انجام شود و والاحضرت همایون رضا پهلوی سوگند پادشاهی خود را در برابر نمایندگان مردم ایران در مجلس شورای ملی ایراد نماید. پس از آن شاهنشاه ایران اعلیحضرت همایون رضا شاه دوم نخست وزیر را برگزینند و نخست وزیر و کابینه و برنامه اش از مجلس شورای ملی رای اعتماد بگیرند. با آغاز شدن کار هیات دولت نوین در ایران، کشور ایران می‌تواند به جایگاه والایی که در جهان داشت بازگردد.

۹ آبان ماه ۱۳۳۹ علیاحضرت شهبانو به همراهی شاهنشاه ساعت ۹ و پنج دقیقه بامداد روز دوشنبه نهم آبان ماه رادیو ایران برنامه‌های خود را قطع کرد و ورود اعلیحضرت همایون و علیاحضرت شهبانو را به آگاهی ملت ایران رسانید. در کوتاه زمانی سراسر خیابان مولوی از انبوه مردم ایران موج می‌زد. سرانجام در ساعت ۱۱ و سی دقیقه علیاحضرت شهبانو به اتاق زایمان برده شدند و درست در ساعت یازده و پنجاه دقیقه بامداد ولیعهد ایران پیشکش ایزدی به ملت ایران چشم به جهان گشود و فریاد "پسر است، پسر است" در همه جا پیچید.

ساعت ۱۲ و یک دقیقه ۴۱ تیر توپ در جلالیه شلیک شد و مژده زاده شدن ولیعهد ایران را به گوش میلیون‌ها ایرانی نژاده و میهن پرست رسانید. شور و هیجان ملت پس از شنیدن این خبر به اندازه‌ای بود که مردم در تهران و دیگر شهرها به خیابان‌ها ریختند و در بزرگداشت این رویداد خجسته پایکوبی و دست‌افشانی کردند. خودروها در خیابان‌ها و جاده‌ها چراغ‌ها را روشن کردند و پیوسته بوق می‌زدند. مردم یکدیگر را در آغوش می‌گرفتند و به یکدیگر از ژرفای دل تهنیت می‌گفتند. به فرخندگی زاده شدن ولیعهد ایران از سوی دادگستری دستور آزادی ۹۸ تن زندانی داده شد. ساعت یک پس از نیمروز به فرتورنگاران و خبرنگاران ایرانی و خارجی پروانه یافتند در دسته‌های ده نفری از ولیعهد ایران فرتورنگاری (عکاسی) کنند. خبرنگاران این خجسته خبر را به سراسر گیتی فرستادند.

پیام شاهنشاه به ملت ایران به مناسبت تولد والاحضرت همایون ولیعهد : در این موقع که خداوند متعال با عنایت کامل خود نوزادی به خاندان سلطنت و ولیعهدی به تاج و تخت ایران مرحمت فرموده‌است، پس از شکرگزاری به درگاه قادر یکتا که توجهات کامل او همواره شامل حال من و ملتم بوده و در هر مورد این ملک و ملت را در پناه الطاف عالیه خود داشته‌است، مایلم مراتب خرسندی قلبی خود و ملکه و عموم افراد خاندان سلطنت را به ملت عزیز خودم که در این چند روز منتهای علاقمندی و صمیمیت خویش را نسبت به من ابراز داشتند و یک بار دیگر استواری رشته پیوند ملت و شاه را در این کشور به تمام جهانیان نشان دادند، اظهار دارم. این ابراز احساسات پرشور و بی‌شائبه که نه تنها ما مردم ایران شاهد آن بوده‌ایم و هستیم، بلکه امروز در سراسر جهان منعکس شده و همه بر آن اطلاع یافته‌اند، تجلی تازه‌ای از یک حقیقت بارز، یعنی از آن عامل پایداری است که راز اصلی بقا و دوام بیست‌وپنج قرن وحدت ملی و شاهنشاهی این کشور پر افتخار کهنسال به شمار می‌رود. از درگاه قادر متعال مسئلت دارم که مرا در آینده همچنان در خدمت صادقانه به این سرزمین و به ملت عزیز و شرافتمند خودم موفق بدارد و فرزند مرا که روزی به خواست و مشیت کامل الهی این بار سنگین مسئولیت را بر عهده خواهدگرفت، در پناه حمایت و عنایات خویش برای انجام این وظیفه بزرگ آماده فرماید.

اعلامیه دولت: خداوند قادر و متعال که همواره ملت شریف و اصیل ایران را مشمول برکات و عنایات کامل خود قرارداده و در هر حال و هر موقع نعم بی دریغ و نامتناهی خود را به ایرانیان ارزانی داشته مشیتش بر این تعلق گرفت که باز یکی از آرزوهای ملت نجیب و شاهدوست ایران را که در انتظارش همه مردم از دل و جان روز شماری می‌کردند برآورد و همگان را با کرم و رحمت خود غرق شادی سازد. مژده مسرت بخش تولد میمون و مبارک فرزند اعلیحضرت همایونی محمدرضا شاه و علیاحضرت ملکه فرح در ساعت ۱۲ روز نهم آبان ماه هزار و سیصد و سی و نه که طبق اصل ۳۷ متمم قانون اساسی ایران حقا ولیعهد بلافصل پادشاه است برای قاطبه ملت ایران از خرد و کلان زایدالوصف، سرورآور و شادی‌بخش است به شکرانه این موهبت بزرگ و اینکه خداوند متعال در تمام ادوار و ایام عنایات کردگاری را به ایران کهن مبذول فرموده و چراغ سلطنت باستان ما را همیشه پرتو بیشتری می‌بخشیده و فروزان تر می‌ساخته است دولت به وسیله این اعلامیه سه روز تمام جشن و شادی اعلام می‌کند و این تولد فرخنده را به خاندان جلیل سلطنت و عموم ملت شاهدوست و وطن‌پرست ایران از دل و جان تبریک و تهنیت می‌گوید. نخست وزیر - مهندس شریف امامی

۱۰ آبان ماه ۱۳۳۹ سفیران کشورها در دربار شاهنشاهی ایران به زایشگاه آمدند و دفتر ویژه زادروز ولیعهد ایران را دستینه کردند. سیل تلگرام‌های تهنیت از سوی پادشاهان و پرزیدنت‌ها و رهبران کشورهای سراسر جهان به دربار شاهنشاهی ایران سرازیر شد و ملل پنج قاره گیتی خود را در شادی ملت ایران شریک خواندند.

۱۳ آبان ماه ۱۳۳۹ شاهنشاه آریامهر در زایشگاه بنگاه حمایت مادران و نوزادان از علیاحضرت شهبانو و والاحضرت ولیعهد دیدن فرمودند.

از سوی وزارت دربار شاهنشاهی جارنامه‌ای به چاپ رسید: وزیر دربار شاهنشاهی با کمال مسرت به اطلاع عموم می‌رساند که مراسم نامگذاری فرزند والاگهر شاهنشاه و علیاحضرت فرح پهلوی ملکه ایران در ساعت شش و پانزده دقیقه بعد از ظهر روز جمعه سیزدهم آبان ماه ۱۳۳۹ در زایشگاه حمایت مادران و نوزادان انجام گرفت و حسب الامر شاهنشاه به مبارکی و میمنت نام رضا برای والاحضرت انتخاب گردید.

۱۴ آبان ماه ۱۳۳۹ فرمان شاهنشاه درباره اعلام ولایتعهدی والاحضرت رضا پهلوی داده شد:

با تأییدات خداوند متعال - چون همواره در پرتو توجهات خداوند لایزال، افکار و تدابیر و اعمال ما از بدو سلطنت مصروف تحکیم استقلال و حفظ شعائر دینی و ملی و حدود و ثغور مملکت ایران و انتظامات این کشور و فراهم داشتن وسایل آسایش و ترقیات اهالی ایران بوده، درود و سپاس خداوند را، که به ما توفیق عنایت فرموده و ترقیات قابل تقدیری در هر رشته نصیب ایران و ایرانیان کرده‌است. یکی از قویترین ارکان سلطنت مشروطه ایران وجود ولایتعهد است که خوشبختانه خداوند قادر متعال با عنایت خاص خود پسری به ما اعطا و نظر اساسی ما و عموم ملت ایران را که با کمال اشتیاق انتظار آن را داشتیم، تأمین فرمود. علیهذا به مقتضای وظایف خودمان در ابقای سلسله شاهنشاهی ایران و تضمین مفاخر تاریخی و تکمیل ترقیات کشور و ملت ایران و نظر به اصل سی‌وهفتم متمم قانون اساسی، اینک که مقام ولایتعهدی مملکت ایران به عهده لیاقت و شایستگی فطری و جبلی فرزند ارجمندمان والاحضرت شاهپور رضا پهلوی است، به موجب این فرمان مقرر می‌داریم که کلیه خاندان ما و علمای اعلام و هیأت‌های دولت و نمایندگان مجلسین سنا و شورای ملی و استانداران و فرمانداران استان‌ها و شهرستان‌ها و عموم فرماندهان نیروهای مسلح زمینی و هوایی و دریایی و ارتش و ژاندارمری و شهربانی کل کشور و تمام طبقات کشور و قاطبه ملت بزرگ ایران وظایف مقرره و احترامات لازمه را درباره والاحضرت شاهپور رضا پهلوی ولیعهد کشور ایران به جا آورند - کاخ مرمر به تاریخ ۱۴ آبان‌ ماه ۱۳۳۹

۱۴ آبان ماه ۱۳۳۹ هیات مدیره بنگاه حمایت مادران و نوزادان از پیشگاه علیاحضرت فرح پهلوی درخواست کرد که نام زایشگاه بنگاه حمایت مادران و نوزادان به « زایشگاه فرح پهلوی » دگرگون شود و علیاحضرت این درخواست را پذیرفتند.

۱۴ آبان ماه ۱۳۳۹ ساعاتی پس از نیمروز دوشنبه چهاردهم آبان ماه علیاحضرت فرح به کاخ شاهنشاهی بازگشتند. ساعت ۱۴ و سی دقیقه اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت فرح پهلوی شهبانوی ایران با ولیعهد ایران در آغوش، سوار بر خودرو شدند از زایشگاه تا کاخ شاهنشاهی هزاران تن از مردم ایران برای دیدار ولیعهد از ساعت‌ها پیش ایستاده بودند، گل‌ها بود که بر سر راه اعلیحضرت شاهنشاه و شهبانو فرح ریخته می‌شد. همه خیابان‌ها از سوی مردم آذین بسته شده بود. از چهارراه پهلوی تا چهار راه پاستور تا کاخ شاهنشاهی در خیابان پاستور « دروازه نور » شکوه و خیره‌کننده‌ای به این خیابان بخشیده بود. خودروی اعلیحضرتین از این دروازه گذشت و وارد کاخ شاهنشاهی گردید.... زادروز اعلیحضرت همایون رضا شاه پهلوی، رضا شاه دوم، پهلوی سوم را به علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی و اعلیحضرت همایون رضا پهلوی و خاندان شاهنشاهی ایران تهنیت می گوییم و برای معظم‌له و ملت ایران آرزوی آینده ای درخشان در میهن خود ایران داریم