سفر رسمی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به نروژ و ایتالیا ۲۷ اردیبهشت تا ۹ خرداد ماه ۱۳۴۰

دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران

تصمیم‌های مجلس سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی

درگاه محمدرضا شاه پهلوی

اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی در میان پیش‌باز گرم مردم نروژ

۲۷ اردیبهشت ماه ۱۳۴۰ اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به دعوت اعلیحضرت اولاف پادشاه نروژ برای یک دیدار رسمی رهسپار نروژ شدند. ساعت هشت و پنجاه دقیقه بامداد اعلیحضرتین با هواپیمای اختصاصی از تهران به زوریخ پرواز کردند. اعلیحضرت همایونی یونیفورم فرماندهی نیروی هوایی را بر تن داشتند و شهبانوی ایران جامه و کلاهی به زنگ کرم و کیف و کفش قهوه‌ای رنگ پوشیده بودند. از ساعت هشت بامداد نخست وزیر و هیات دولت، وزیر دربار و پایوران دربار شاهنشاهی و گروهی از فرنشینان کشوری و لشکری و هم چنین همه سفیران کشورها در دربار شاهنشاهی برای شرکت در آیین پسواز رسمی در فرودگاه مهرآباد گرد آمدند. خودروی اعلیحضرتین نزدیک به ساعت هشت و نیم بامداد وارد جایگاه سلطنتی در مهرآباد گردید و آیین احترام انجام یافت. شاهنشاه آریامهر درست بیست دقیقه با دکتر علی امینی نخست وزیر پیرامون رخدادهای کشور گفتگو کردند و سپس اعلیحضرتین از برابر صف هیات دولت، روسای دربار، کور دیپلماتیک و دیگران گذشتند. در پای پلکان هواپیما امام جمعه تهران دعای سفر خواند. در این هنگام درست ساعت هشت و پنجاه دقیقه بود، اعلیحضرتین پس از گفتن بدرود به خاندان شاهنشاهی وارد هواپیما شدند و هواپیما به پرواز درآمد. از سوی نیروی هوایی شاهنشاهی چند فروند هواپیمای جت تا مرز ایران هواپیمای اعلیحضرتین را اسکورت کردند. سفر شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو به نروژ به تاریخ ۲۷ اردیبهشت ماه برابر با ۱۷ ماه می می‌باشد. در روز ۱۷ ماه می ۱۸۱۴ نروژ پس از چهارسد سال وحدت با دانمارک از آن کشور جدا شد و استقلال و دمکراسی خود را اعلام داشت و از آن پس، روز ۱۷ ماه می روز ملی نروژ شناخته شده است.

در نبودن اعلیحضرتین همایونی شورای سلطنت برگزار نمی‌شود زیرا که سفر شاهنشاه کوتاه خواهد بود و نیازی به برگزاری نشست‌های شورا نیست.

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو نخست با هواپیما وارد زوریخ شدند تا به نروژ بروند. هنگام پرواز میان تهران تا زوریخ ، شاهنشاه ایران ساعتی خود هواپیما را خلبانی می‌کردند. هنگامی که هواپیما در فرودگاه بر زمین نشست انبوهی از خبرنگاران و مردم سوسیی برای پیشباز و خوش آمد گویی گرد آمده بودند. در فرودگاه هرمز قریب سفیر ایران در سویس و نمایندگان دولت مرکزی زوریخ به پیشباز آمده بودند. دو دختر هشت ساله یکی با موهای مشکی و دیگری با گیسوی طلایی دسته گل سرخی که با پرچم‌های زیبای سه رنگ ایران زینت یافته بود، به اعلیحضرتین پیشکش کردند. اعلیحضرتین پس از ورود به فرودگاه زوریخ با اسکورتی از ۱۱ لیموزین رهسپار هتل « بوراولاک » در جنوب شهر زوریخ گردیدند. اعلیحضرتین شب را در زوریخ به سر خواهند برد و فردا پنجشنبه ۲۸ اردیبهشت ماه رهسپار اسلو خواهند شد.

در ساعت ۱۵ و سی دقیقه ۲۸ اردیبهشت ماه،شاهنشاه و شهبانو در میان پیش‌باز گرم و بی‌همتای مردم نروژ و پایوران دولتی وارد اسلو پایتخت آن کشور گردیدند. در فرودگاه اسلو اعلیحضرت اولاف پنجم پادشاه نروژ به همراه دختر خود، هیات دولت، نمایندگان مجلس و پایوران برجسته کشوری و لشکری به پیشباز اعلیحضرتین آمده بودند. در پای پلکان اعلیحضرت اولاف با یونیفورم رسمی بر تن، به اعلیحضرتین خوش آمد گفتند و دست گل زیبایی از سوی دختر پادشاه نروژ به علیاحضرت شهبانو فراداشته شد. در خیابان‌ها از فرودگاه تا کاخ سلطنتی نروژ هزاران تن از مردم نروژ با پرچم‌های ایران و نروژ به شاهنشاه آریامهر و شهبانو ابراز شادمانی شورانگیزی می‌کردند. هنگام می که خودروهای سلطنتی به شهر اسلو رسید از عرشه کشتی سلطنتی ۲۱ تیر توپ به احترام اعلیحضرتین شلیک شد. در خیابان‌های مسیر نیروی نظامی نروژ برای ادای احترام صف کشیده بودند. پس از ورود اعلیحضرتین به کاخ سلطنتی، اعلیحضرتین به همراه اعلیحضرت پادشاه نروژ بر روی بالکن کاخ سلطنتی آمدند و چند دقیقه به احساسات پر شور مردم پاسخ دادند. اعلیحضرتین پس از چند دقیقه استراحت، به همراه پادشاه نروژ به آرامگاه جان باختگان جنگ دوم جهانی رفتند و تاج گل زیبایی بر آرامگاه نهادند. ایوار اعلیحضرتین به همراه خاندان سلطنتی نروژ چای نوشیدند و سپس شاهنشاه آریامهر به اعلیحضرت پادشاه نروژ و خاندان سلطنتی نشان‌هایی پیشکش کردند. در همین آیین اعلیحضرت پادشاه نروژ به شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو نشان‌هایی فراداشتند.

ساعت ۲۰ و سی دقیقه به هنگام تهران، روسای هیات‌های سیاسی کشورهای خارجی در اسلو در کاخ سلطنتی به پیشگاه شاهنشاه آریامهر باریافتند. از ساعت ۲۱ و سی دقیقه یک میهمانی رسمی شام از سوی اعلیحضرت پادشاه نروژ به افتخار شاهنشاه و شهبانوی ایران در کاخ سلطنتی برگزار شد. در این میهمانی خاندان سلطنتی نروژ، همراهان اعلیحضرتین، هیات دولت، نمایندگان پارلمان نروژ و گروهی از پایوران برجسته آن کشور شرکت داشتند. در سر میز شام اعلیحضرت اولاف پادشاه نروژ سخنانی ایراد کرد و گفت:

اعلیحضرتا - علیاحضرتا

برای من شادمانی بزرگی است که سفر اعلیحضرتین را به نروژ از سوی خود و ملت نروژ از صمیم قلب خوش آمد بگویم. دو کشور ما را مسافت زیادی از هم جدا می‌سازند، سنت‌ها و آداب و تاریخ و فرهنگ ما نیز با هم فرق بسیار دارد. ما سفر اعلیحضرتین را به نروژ که در واقع نخستین سفر رسمی یک رییس حکومت ایران به نروژ است، نشانه‌ای از تمایل به گذشتن از این سدهای تاریخی و جغرافیایی و ایجاد روابط نزدیک و صمیمانه می‌شماریم. بسیاری از مردم نروژ به خوبی با تاریخ کهن و پرآوازه تمدن ایران آشنا هستند. ما به خوبی آگاهیم که کشور شما از دیدگاه تاریخی و فرهنگی در میان کشورهای جهان وضع یگانه و منحصر به فردی دارد. ملت نروژ هم چنین کشور شما را با محصولات و آثار زیبایی که نشان دهنده ذوق و احساس عالی هنری ملت شما است به خوبی می‌شناسد.

با وجود این و شاید به همین سبب، من احساس می‌کنم که در کشور من تمایل فراوانی به شناختن بیشتر ایران و فرهنگ کنونی و مسایل امروز ایران وجود دارد. من از سوی کشور خود اطمینان دارم که گسترش مناسبات دو کشور ما سود فراوانی برای ما خواهد داشت. من امیدوارم که اعلیحضرتین در کشور ما نیز چیزهایی بیابند که برای ایران جالب توجه باشد و اطمنیان دارم که سفر اعلیحضرتین بر تفاهم متقابل ما خواهد افزود و در نتیجه مناسبات میان دو کشور ما را پایدار خواهد کرد. این مناسبات همواره خوب بوده است. دو کشور ما در گذشته مناسبات بازرگانی طولانی و سودمندی داشته‌اند. دریانوردان نروژی بیشتر از کناره‌های ایران دیدن می‌کنند و هم میهنان من در گذشته فرصت کار و فعالیت در کشور شما را به دست آورده‌اند. آنها در بازگشت به نروژ همواره زیر تاثیر ژرف احساسات دوستانه و روح میهمان نوازی تجیبانه ملت ایران قرار داشته‌اند. زیر رهبری فعالانه و خردمندانه آن شاهنشاه،ایران در راه پیشرفت‌های روز افزون در زمینه پیشبرد اقتصادی گام برمی‌دارد. توسعه صنایع جدید در کشور شما، کشت زمین‌های تازه، اکتشاف منابع مدنی، اجرای برنامه‌های اصلاحات ارضی و تامین شرایط زندگی بهتری برای ملت شما از دست آوردهای آشکار این پیشرفت‌ها است.

ما در عصری زندگی می‌کنیم که بیش از هر دوره دیگر تاریخ نیازمند همکاری و تقاهم بین المللی هستیم. حقایق سیاسی زمان ما، جهانی را که در آن زندگی می‌کنیم، شتابان به گونه یک دنیای محدود با سرنوشت واحد درآورده است. نسل کنونی بشر سرنوشت مشترکی دارد و زندگی و سرنوشت ما چنان به هم آمیخته است که هر رویدادی در هر گوشه‌ای جهان، بی درنگ در زندگی مللی که در کشورهای دیگر و گوشه دیگری از جهان زندگی می‌کنند، اثر می‌گذارد. اگر ما بخواهیم بر سرنوشت خود حاکم باشیم، نخست باید بیاموزیم که در صلح و آشتی زندگی کنیم. نخستین گام در این راه یافتن ابزار و یا اصولی است که ملت ما را به یکدیگر نزدیک تر می‌سازد و بهترین زمینه را برای همکاری میان آنان فراهم می‌کند.

بازدید آن اعلیحضرت از کشور من گام پر ارزشی در راه رسیدن به این هدف به شمار می‌رود. من اطمینان دارم که بودن شما در این کشور رشته‌های علایقی را که میان ما وجود دارد، پایدارتر خواهد ساخت و احترام و دوستی موجود میان دو ملت را تقویت خواهد کرد. مهمترین هدف برای دو ملت ما کوشش برای صلح و زیستن

در پاسخ بیانات اعلیحضرت پادشاه نروژ، شاهنشاه آریامهر فرمودند:

اعلیحضرتا، برای شهبانو و من مایه بسی مسرت است که به دعوت محبت‌آمیز آن اعلیحضرت از کشور شما بازدید می‌کنیم و اجازه می‌خواهم از استقبال دوستانه‌ای که از ما به عمل آمد و از میهمان‌نوازی آن اعلیحضرت سپاسگزاری کنم. من و ملتم برای پادشاهی و ملت نروژ احترامی بس عمیق و تحسین‌آمیز قائلیم. ملت و پادشاهی نروژ در نظر ما مظهری از شهامت و متانت و پایداری است، مظهر ملتی است که مبارزه تسلیم ناپذیر آن در مقابل حوادث و دشواریها به همه دنیا نشان داد که روح سلحشوری و اراده تزلزل‌ناپذیر هر ملتی می‌تواند نگاهدارنده آزادی و استقلال وطن در برابر هر حادثه‌ای باشد.

جای شگفتی نیست اگر ملت نروژ، مردمی که در این دژ دموکراسی و آزادی ساکنند هرگز تجاوز بیگانگان را بی کیفر نگذاشته‌اند، چه آنها فرزندان ویکینگ‌های شیردلند که در هنگامی که جدا گشتن از ساحل به مثابه تسلیم خویشتن به کام مرگ بود تا اعماق اقیانوسها پیش رفتند. قرنها پیش از آنکه دیگران به ایسلند و گرینلند و سرانجام به قاره امریکا برسند، ویکینگ‌ها راه سهمگین اقیانوسها را گشودند. این روح دلیری و استقبال از خطر تا به امروز نیز در میان دریانوردان و کشتی‌سازان و کاشفان نروژی در سرزمینهای قطب و اقیانوسهای بی‌کران باقی و زنده مانده‌است.

اعلیحضرتا، گر چه فاصله زیادی دو کشور ما را از یکدیگر جدا می‌سازد، مردم دو کشور ما به یکدیگر نزدیکند، زیرا آنها از یک خانواده آریایی هستند و خواستها و الهامات آنها یکی است. ملل هر دو کشور به سابقه تاریخی و سنتهای ملی خود مفتخرند و هر دو می‌کوشند تا آزادی و وحدت خود را حفظ کنند. آنها آرزومند زندگی مرفه‌تر و بهتری هستند و در این راه مبارزه می‌کنند. ما رهبران دو کشور علاقمندیم که مراقب باشیم تا ملل ما بدون اختلال و بدون توقف در برابر موانع در راهپیمایی خود به سوی ترقی اجتماعی و سعادت اقتصادی پیش بروند. من صمیمانه احساس می‌کنم در قرن ما که تسهیلات فوق‌العاده وسایل مسافرت و ارتباط یکی از وجوه مشخصه آن است برای آنها که یکسان می‌اندیشند و هدف مشترکی را تعقیب می‌کنند، کمال اهمیت را دارد که با یکدیگر از نزدیک آشنا شوند و تبادل نظر کنند و به همین سبب من از آن اعلیحضرت که با دعوت خود به من فرصت دادند از معظم‌له و نیز ملت شایستۀ تحسین نروژ دیدن کنم و شخصاً مؤسسات اجتماعی را که در زمان پدران با درایت شما و بعداً تحت رهبری عاقلانه آن پادشاه روشنفکر پدید آمده مشاهده‌کنم، سپاسگزارم.

با مسرت بسیار اعلام می‌دارم که مناسبات دو کشور ما بر اساس استوار دوستی متقابل بنا شده و در گذشته و حال کوششهای ما در زمینه همکاریهای بین‌المللی همیشه از اعتماد متقابل و هماهنگی کامل الهام گرفته‌است. در اینجا اجازه می‌خواهم نام نانسن، شخصیت برجسته‌ای را که جدا از سنت پسندیده مردم نروژ در زمینه کاوش و اکتشاف با کمال بی‌باکی خود را وقف خدمت به بشریت کرد و ثابت کرد که دوست واقعی ایران است، ذکر کنم. کارهای نانسن ناشی از افکار بلند او بود. در کشور ما نانسن به عنوان چهره درخشان تاریخ مناسبات بین‌المللی و نیز به عنوان کسی که از آنچه شرافتمندانه و عادلانه بود دفاع می‌کرد، شناخته می‌شود.

اعلیحضرتا، من تردید ندارم که مبادلات بیشتر فرهنگی و بازرگانی و تماس مستقیم میان مردم کشورهای آزادیخواه جهان رشته‌های علاقه و هم‌فکری و همدردی بین آنها را محکمتر خواهدساخت. با این عقیده است که ما تصمیم داریم در آینده نزدیک جشنهای دوهزاروپانصدمین سال بنیان‌گذاری شاهنشاهی ایران را بر پا داریم و من اطمینان دارم این کار فرصتی به دست خواهدداد تا گروه بیشتری از مردم سراسر جهان به وطن ما بیایند و اطلاعات دقیق‌تری درباره هنر و فرهنگ ایران و سهم کشور ما در بنیان‌گذاری تمدن بشری به‌دست آورند. امیدوارم در کشور خورشید نیمه‌شب توجه و علاقه بیشتری را نسبت به وطن خود که کشور شیروخورشید است، جلب کنم. من اطلاع یافته‌ام که در دانشگاه‌های نروژ نسبت به زبان و فرهنگ وطن ما علاقه و توجه فراوانی ابراز می‌شود، و دانشمندان شما با پشتکار بسیار در زمینه لهجه‌های محلی زبان پارسی و شکل زندگی مردم وطن من مطالعه و تحقیق می‌کنند. در اینجا اجازه می‌خواهم از پروفسور مور گنستاین که واقعاً ستاره درخشان تحقیقات شرق است و از سایر دانشمندانی که در این کار شرکت دارند، سپاسگزاری کنم.

کشور شما نیز در نزد ما ایرانیان به خاطر تاریخ رزمی ملت دلیر و پیروزیهای شگفت‌انگیز و پایدار آن کشور کاملاً شناخته شده‌است. شعرا و نویسندگان و مجسمه‌سازان و نقاشان و موسیقیدانان نروژی آثاری به دنیا عرضه کرده‌اند که از جمله کارهای فناناپذیر فرهنگ بشری است. فقط کافی است از جمع وسیع بزرگان نروژ، ادوارد گریک و هنریک لیبسن را که با آثار و افکار خود نقش بزرگی در پرورش دانش بشری ایفا کرده‌اند، نام ببرم. هر دو ملت ما از آن مفتخرند که پدرانشان چنین گنجینه‌های ارجمندی را در فرهنگ و علوم و فلسفه و هنرهای زیبا برای آنان به جای نهاده‌اند. اما کوشش و توجه امروزی ما باید بر این اصل استوار باشد که از راه‌های عملی‌تری گنجینه‌های مذکور را حفظ نماییم. وظیفه‌ای که در کشور من در درجه اول اهمیت قرار دارد این است که با تمام قوا بکوشیم تا آنچه را که شما هم‌اکنون به آن رسیده‌اید، به خاطر رفاه و سعادت مردم کشورم به دست آوریم. این کار بسیار سنگین است، لکن لازم و جبری است و انجام آن تنها با روح حسن نیت و اعتماد و همکاری بین کشورهایی که به سوی یک هدف پیش می‌روند، عملی است.

اعلیحضرتا، من امیدوارم در مدت اقامت خود در کشور شما آنچه را که نروژ به خاطر آن مشهور است، یعنی کوه‌های پر برف، جنگلها، و به خصوص مؤسساتی را که اساس صنایع و زندگی اجتماعی و اقتصادی شما را تشکیل می‌دهد، ببینم. آرزودارم دو کشور ما همچنان پیوسته از نعمت آرامش و ثبات که به آنها امکان می‌دهد هدفهای عالی خود را تعقیب کنند، بهره‌مند شوند و نیز خواستار سلامتی و مسرت آن اعلیحضرت و خاندان سلطنتی و طالب سعادت و رفاه بیشتر مردم نجیب و قهرمان نروژ هستم.

بر پایه برنامه از پیش نهاده شده، اعلیحضرتین پس از نیم روز از قلعه تاریخی « اکرشوش » بنای یادبود میهن پرستان نروژی بازدید خواهند کرد.  و به همراهی پادشاه نروژ به کاخ سلطنتی وارد شدند.

۳۱ اردیبهشت ماه ۱۳۴۰ شاهنشاه و شهبانو از تاسیسات صنعتی شهرهای مایل و ریوگان نروژ بازدید کردند و در مهمانی که از سوی رییس کارخانه هیدروالکتریک شهر ریوگان به افتخار زوج سلطنتی داده شده بود، شرکت فرمودند.

۲ خرداد ۱۳۴۰ شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو از تاسیسات و کارخانه‌ها و مرکزهای بندری در ساندفورد نروژ بازدید فرمودند.

ایتالیا

۵ خرداد ۱۳۴۰ سفر اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی در نروژ پایان یافت و اعلیحضرتین وارد رم پایتخت ایتالیا شدند.

۶ خرداد ۱۳۴۰ شاهنشاه از استادیوم ورزشی شهر رم بازدید کردند.

۷ خرداد ۱۳۴۰ شاهنشاه و شهبانو از برجای ماندنی‌های (آثار) تاریخی شهر رم بازدید کردند.

۹ خرداد ۱۳۴۰ شاهنشاه و شهبانو پس از دو هفته سفر به نروژ و ایتالیا به تهران بازگشتند.

• 

  اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران

• 

  اعلیحضرت اولاف پنجم پادشاه نروژ