جشن‌های ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران/دومین کنگره جهانی ایران‌شناسی - شیراز ۲۱ تا ۲۳ مهر ماه ۱۳۵۰

منشور حقوق بشر کوروش

درگاه محمدرضا شاه پهلوی آریامهر جشن‌های ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران

نخستین کنگره جهانی ایران‌شناسی - تهران ۹ تا ۱۶ شهریور ماه ۱۳۴۵

کنگره جهانی ایران‌شناسان با بودن نزدیک به ۲۰۰ تن از بزرگترین و برجسته‌ترین دانشمندان ایران‌شناس گیتی با پیام اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در تالار بزرگ دانشگاه پهلوی شیراز در روز ۲۱ مهر ماه ۱۳۵۰ گشوده شد. این ایران‌شناسان از ۳۴ کشور می‌باشند و بزرگترین هیات شرکت کننده در کنگره از اتحاد جماهیر شوروی می‌باشد.

باشندگان کنگره در روز ۱۹ مهر ماه از تهران و از دیگر کشورها وارد شیراز شدند و روز ۲۰ مهرماه در آیین باشکوه بزرگداشت کوروش بزرگ بنیادگذار شاهنشاهی ایران در پاسارگاد شرکت کردند.

ایران‌شناسان از کشورهای آرژانتین، آلمان، اتحاد جماهیر شوروی، اتریش، اسپانیا، اندونزی، انگلستان، امریکا، ایتالیا، ایسلند، برزیل، بلژیک، پاکستان، ترکیه، تونس، چکسلواکی، دانمارک، رومانی، ژاپن، سوئد، سوییس، سیلان، فرانسه، فنلاند، کانادا، لهستان، مجارستان، مصر، مغرب، نروژ، هلند، یوگسلاوی و یونان بودند. این دانشمندان رویهم نویسنده ۴۰۰۰ کتاب و گزارش پژوهشی درباره ایران هستند و رشته‌های ویژه ایشان تاریخ، زبان‌شناسی، مذهب، فلسفه، علوم، ادبیات و هنر ایران می‌باشند. بررسی‌های

از ایران ۷۰ دانشمند برجسته هموند این کنگره می‌باشند که در جاهای گوناگون علمی کشور کار می‌کنند: شورای فرهنگی سلطنتی، وزارت فرهنگ و هنر،

کنگره در ساعت ۹ بامداد روز ۲۱ مهر ماه با پیام شاهنشاه که از سوی وزیر دربار شاهنشاهی خوانده شد گشایش یافت:

تشکیل کنگره جهانی ایران‌شناسی شیراز را که امروز با شرکت دانشمندان عالی‌قدر بین‌المللی و دانشمندان برجسته ایرانی آغاز به کار می‌کند به همه اعضای محترم این کنگره تبریک می‌گویم و آرزومندم که کار خطیر علمی آنها در این مجمع جهانی مانند همه کارهای علمی دیگر آنان با موفقیت همراه باشد.

در میان تمام مراسمی که به مناسبت جشن دو هزار و پانسدمین سال بنیانگزاری شاهنشاهی ایرانی در کشور ما برگزار می‌شود، تشکیل کنگره جهانی ایران‌شناسی شیراز از نظر ما مفهومی استثنایی دارد، زیرا این جشن قبل از هر چیز جشن تاریخ و تمدن فرهنگ ایران است و بر این اساس طبیعی است که دانشمندان عالی‌قدری که عمر خود را وقف پژوهش در جنبه‌های مختلف این فرهنگ و تاریخ کرده‌اند در این جشن و در قلوب مردم ایران جای خاصی داشته باشند.

ملت ایران که از دیرباز به حق‌شناسی شهرت داشته است، در این فرصت از مساعی همه ایران‌شناسان جهان صمیمانه تقدیر می‌کند و کوشش‌های آنان را در راه شناسایی هر چه بیشتر این فرهنگ و تمدن کهن با دیده ستایش می‌نگرد.

شما امروز بار دیگر به دیدار کشوری آمده‌اید که حقا آن را میهن معنوی و فکری خویش می‌شمارید، ولی اجتماع کنونی شما مفهومی بالاتر و عمیق‌تر از هر مورد دیگر دارد، زیرا شما که همه عمر با تاریخ ایران سر و کار داشته‌اید، امروز با خود این "تاریخ" وعده دیدار دارید. امروز شما آمده‌اید تا در سرزمین‌های پارس که داریوش بزرگ آن را "سرزمین مردان نیکو و اسبان خوب" نام داده است خود را در متن تاریخ ما و نه در حاشیه آن، احساس کنید.

امروز ۲۵۰۰ سال تاریخ ایران که شما صفحات آن را در روزها و شب‌های بسیار، با علاقه و دقتی خاص مردان دانش، ورق زده‌اید، میزبان شماست تا دست شما آشنایان خویش را به گرمی بفشارد.

امروز سنگ نوشته‌های تخت جمشید و نقش رستم و دیگر کتیبه‌هایی که از دوران کهن در سینه کوه‌ها و بر دیوارها و ستون‌های تاریخی این سرزمین نقش بسته‌اند با شما و اسلاف عالی‌قدرتان که در قرائت و تفسیر این نوشته‌ها سهمی بزرگ داشته‌اید به زبانی آشناتر از همیشه سخن می‌گویند.

شما خوب می دانید که تمدن ایرانی از آغاز تا به امروز تمدنی اصیل و بشری بوده است و این حقیقتی است که شما خود آن را بهتر از ما در صفحات آثار تحقیقی فراوان خویش منعکس کرده‌اید.

شما خوب می دانید که در این سرزمین کهنسال ایران، در طول قرون متمادی، فرهنگی مایه گرفته و گسترش یافته است که درخشندگی آن کمتر از صفا و زیبایی آسمان ایران نیست، زیرا این فرهنگ از آغاز بر اصیل‌ترین ارزش‌های اندیشه و اخلاق تکیه داشته است.

در این فرصت سخنان خود را در هنگام گشایش نخستین کنگره جهانی ایران شناسان که در سال ۱۹۶۶ در تهران تشکیل شد تکرار می‌کنم:

ما افتخار می‌کنیم که تمدن و فرهنگ ما از آغاز تمدن و فرهنگ انسانی و دنیایی بوده است، متفکران ما، فلاسفه و عرفا و نویسندگان و شعرای ما همواره دیدی بشری داشته و از دیدگاه اخلاق و معنویت به جهان و جهانیان نگریسته‌اند، آنچه مایه اصلی ادب و حکمت ایران است محبت و پیوستگی است و آنچه اساس تاریخ کهنسال ما است نیز همین توجه عمیق به اصول معنویت و اخلاق ماست، ما نه از آن جهت به تاریخ تمدن و فرهنگ خود احترام می‌گذاریم که سابقه پیروزی‌ها و استیلاهای نظامی نداشته باشیم، زیرا شما خود بهتر از ما می دانید که ما در گذشته طولانی خویش یکی از پهناورترین امپراتوری‌های جهان را داشته‌ایم و می دانید که تاریخ ما آکنده از این پیروزی‌ها است.

با این همه ما افتخار اصلی خویش را آن پیروزی‌هایی می دانیم که در طول تاریخ در راه توسعه و تکامل تمدن و فرهنگ بشری، در راه ترویج دانش و اندیشه به دست آورده‌ایم.

پر ارج ترین سپاهیان، طی هزاران سال، آن مردان و زنانی بودند که در تمام تاریخ کهنسال ایران مشعل دانش و فرهنگ را در برابر تند بادهای حوادث فروزان نگاهداشته‌اند . آن را درخشانتر و فروزنده تر به نسل‌های دیگر سپرده‌اند.

برای ما پیروزی‌های واقعی در احساس همین حقیقت نهفته است. زیرا هر استیلای جغرافیایی و نظامی خواه نا خواه با دوران بازگشت و انحطاطی همراه است ولی این ارزش‌های معنوی هیچ وقت و با هیچ نیرویی از میان نمی‌رود.

امروز شما آمده‌اید تا همراه با ابراز دوستی خود به تاریخ و فرهنگ ایران صفحات تازه‌ای از این تاریخ را ورق بزنید و شاید مطالب ناگفته‌ای را در این باره بگویید.

ما این تاریخ را با اطمینان خاطر در معرض و نقد و بررسی شما می‌گذاریم زیرا یقین داریم که در حساب سود و زیان آن سربلند خواهیم بود. ما همواره براین عقیده بوده‌ایم و هستیم که فرهنگ ما از فرهنگ کلی بشری جدا نیست و خوب می دانیم که در طول این تاریخ کهن بیش از آنچه به دیگران داده‌ایم از دیگران گرفته‌ایم.

ما این واقعیت را با سربلندی تذکر می‌دهیم زیرا شاید در بازار سود و زیان تاریخ، این تنها کالایی باشد که دهنده آن نه تنها چیزی از دست نمی‌دهد بلکه چیز زیادتری نیز به دست می‌آورد.

موضوع کنگره کنونی شما که "استمرار تمدن و فرهنگ ایران" است به شما امکان آن را خواهد داد که درباره این خصیصه شگفت‌آور تاریخ ایران که راز اصلی بقای ملیت ما است ارزیابی بیشتری کنید، تا در این هنگام که پیام جاودانی ما است ارزیابی بیشتری کنید، تا در این هنگام که پیام جاودانی و انسانی کوروش بزرگ از ماورای قرون و اعصار روشن‌تر و پر طنین‌تر از همیشه به گوش ما می‌رسد، حقیقتی است که در این پیام نهفته است، در آینده نیز ما را در ادامه این راه استمرار رهنمون گردد.

کمیته‌های ایران شناسی در سراسر گیتی

کمیته‌های ایران شناسی در سراسر گیتی

شماره	کشور	ریاست کمیته	مقام	شماره	کشور	ریاست کمیته	مقام
۱	آرژانتین	آگوستین لانوس	پرزیدنت	۲	آفریقای جنوبی	ژاکوب فوشی	پرزیدنت
۳	آلمان غربی	گوستاو هاینمان	پرزیدنت	۴	اتحاد جماهیر شوروی		رئیس انستیتوی خاورشناسی
۵	اتریش	فرانتس یوناس	پرزیدنت	۶	اتیوپی	هایله سلاسی	امپراتور
۷	اردن	ملک حسین	کینگ	۸	اسپانیا	ژانرال فرانکو	پرزیدنت
۹	اندونزی	ژنرال سوهارتو	پرزیدنت	۱۰	انگلستان	پرنس فیلیپ	همسر ملکه الیزابت
۱۱	ایتالیا	جوزپه ساراکات	پرزیدنت	۱۲	ایالات متحده آمریکا	بانو نیکسون	همسر پرزیدنت امریکا
۱۳	برزیل		پرزیدنت	۱۴	بلژیک	بودوئن	کینگ
۱۵	بلغارستان		رییس کمیته دولتی و روابط فرهنگی	۱۶	پاکستان	ژنرال یحیی خان	پرزیدنت
۱۷	تایلند		کینگ	۱۸	ترکیه	جودت سانای	پرزیدنت
۱۹	تونس	حبیب بورقیبه	پرزیدنت	۲۰	دانمارک	فردریک نهم	کینگ
۲۱	رومانی	نیکلای چائوشسکو	پرزیدنت	۲۲	ژاپن	شاهزاده میکاسا	برادر امپراتور
۲۳	سنگال	لئوپولدسدارسنگو	پرزیدنت	۲۴	سوییس		رئیس کنفدراسیون
۲۵	سوئد	پرنس برتیل	فرزند ملکه سوئد	۲۶	سیلان		حاکم کشور سیلان
۲۷	فرانسه	ژرژ پمپیدو	پرزیدنت	۲۸	فنلاند	کونن	پرزیدنت
۲۹	فیلیپین	بانو ایملدا مارکوس	همسر پرزیدنت	۳۰	کانادا		رئیس مجلس
۳۱	کره جنوبی	چونگ پیل	پرزیدنت	۳۲	لوکزامبورگ	پرنس ژان گراندوک	کنت لوکزامبورگ
۳۳	لهستان		رئیس آکادمی علوم	۳۴	مالزی	عبدالحلیم معظم	کینگ
۳۵	مجارستان		معاون پرزیدنت	۳۶	مصر	انورسادات	پرزیدنت
۳۷	مراکش	ملک حسن دوم	کینگ	۳۸	نپال	ماهندرا شاه دوا	کینگ
۳۹	نروژ	پرنس هرالد	ولیعهد نروژ	۴۰	هلند	پرنس برنارد	همسر ملکه
۴۱	هندوستان	وی‌وی کی ری	پرزیدنت	۴۲	لیختن اشتاین	پرنس نیکولانوس	ولیعهد
۴۳	یوگسلاوی	مارشال تیتو	پرزیدنت	۴۴	یونان	کنستانتین	کینگ
				۴۵	لسوتو	موشوشوئه	پرزیدنت

شرکت کنندگان

آلمان غربی

1. پروفسور برتولد شپولر (Bertold Spuler)، استاد مطالعات ایرانی و اسلامی دانشگاه هامبورگ، استاد دانشگاه وین
2. پروفسور فرانتس آلتهایم (Franz Altheim)، استاد تاریخ ایران و خاور نزدیک در دانشگاه باربورک
3. پروفسور هانس روبرت رومر (Hans Robert Roemer)، رییس آکادمی ادبیات مانیتیس استاد مطالعات اسلامی و اسناد مطالعات شرقی در داشنگاه فرایبورگ و رییس دانشکده ادبیات دانشگاه فرایبورگ
4. پروفسور هلموت هومباخ (Helmut Humbach)، استاد زبان‌های ایرانی دانشگاه ماینز
5. پروفسور آنه ماری شیمل (Annemarie Schimmel)، استاد ادبیات ایران در دانشگاه بن، استاد مطالعات ایرانی و اسلامی دانشگاه هاروارد
6. پروفسور برنفرید اِشله رات (Bernfried Schlerath)، استاد مطالعات ایرانی دانشگاه فرانکفورت
7. پروفسور روت اشتیل (Ruth Altheim-Stiehl)، استاد تاریخ ایران در دانشگاه مونستر
8. پروفسور هلموت براون ( Helmut Braun)، رییس بخش شرقی و فارسی کتابخانه هامبورگ
9. پروفسور کریستیان رمپیس (Christian )، استاد زبان پارسی و مطالعات ایران شناسی دانشگاه توبینگن

اتریش

1. پروفسور گوستاو استراتیل زاور (Gustav Stratil-Sauer)، استاد جغرافیای ایران در دانشگاه وین

انگلستان

1. جان اندریو بویل، استاد و رییس بخش ایران‌شناسی دانشگاه منچستر
2. لارنس لاکهارت، متصدی علمی "تاریخ ایران"
3. بازیل گری، کارشناس برجای ماندهی‌های ایران در بریتیش میوزیوم
4. پروفسور رابرت زثر، استاد دین‌های ایرانی دانشگاه آکسفورد
5. پروفسور پیترا یوری، استاد زبان پارسی در دانشگاه کمبریج

ایالت متحده امریکا

1. پروفسور گوستاو فون گرونه باوم(Gustav von Grunebaum)، استاد دانشگاه کالیفرنیا و رییس موسسه خاورمیانه در دانشگاه کالیفرنیا در لس‌انجلس
2. پروفسور گرداری تیکو، استاد زبان پارسی دانشگاه ایلینوی
3. پروفسور مارک درسدن (Jan Mark Dresden)، استاد موسسه شرق شناسی و استاد مطالعات ایرانی دانشگاه پنسیلوانیا
4. نورمن شارپ (Norman Sharp)، استاد پیشین زبان پهلوی و پارسی باستان در دانشگاه پهلوی شیراز و کارشناس خط میخی ایران

ایتالیا

1. پروفسور انریکو چردلی، نایب رییس فرهنگستان ایتالیا
2. پروفسور جوزپه توچی (Giuseppe Tucci)، رییس انستیتو روابط فرهنگی ایتالیا با خاورمیانه و خاوردور و رییس عملیات علمی و باستانشناسی ایتالیا در ایران
3. پروفسور رومن گیرشمن (Roman Ghirshman)، عضو انستیتو دو فرانس، رییس انجمن ایران شناسان فرانسه، رییس سابق هیات باستان شناسی فرانسه در ایران
4. پروفسور گراردو نیولی ، استاد زبان پارسی و مطالعات ایران شناسی دانشگاه رم، نویسنده "کوروش بزرگ" و برنده جایزه مسابقه بین‌المللی کوروش بزرگ سال ۱۹۴۶
5. پروفسور جان ربرتو اسکارچیا، استاد مطالعات ایرانی دانشگاه ونیز
6. کنت پیوفیلیپانی رونکونی، استاد دین‌ها و فلسفه شرق در موسسه خاورشناسی ناپل

بلژیک

1. پروفسور ژاک دوشن گیمن (Jacques duchesne-guillemin)، استاد زبان و ادبیات فارسی و تاریخ ایران و استاد زبان‌های باستانی ایران و مطالعات اوستایی در دانشگاه لیژ
2. پروفسور لویی واندن برگ (Louis vanden Berghe)، استاد باستان شناسی ایران و مطالعات ایران شناسی دانشگاه بروکسل و کنت
3. پروفسور موریس لوقوآ (Maurice Leroy)، رییس دانشگاه بروکسل استاد پارسی باستانی و اوستایی

پاکستان

1. مولانا اسد القادری، رییس دانشکده زبان‌های شرقی کراچی و نایب رییس آکادمی و رییس آکادمی اردوی کراچی
2. قاضی نبی بخش، استاد و رییس بخش پارسی دانشگاه سند حیدرآباد و هموند آکادمی کاونسل

ترکیه

1. پروفسور ابنارجی اوغلو، استاد زبان پارسی در موسسه زبان‌های شرق دانشکده زبان و تاریخ و جغرافیای دانشگاه آنکارا
2. رشدی شارداغ، ادیب و چامه سرای ایران شناس
3. دکتر تحسین یازیجی، دانشیار داشنگاه الهیات استانبول

ژاپن

1. پروفسور تسوگیو میکامی (Tsugio Mikami)، استاد تاریخ و باستان شناسی مطالعات شرقی دانشگاه توکیو، نویسنده کتاب "استوره کوروش بزرگ" و کتاب جشن‌های ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران
2. پروفسور آتسواوجی آشیکاگا، کارشناس زبان‌های پهلوی و سانسکریت، استاد زبان پارسی دانشگاه توکیو

دانمارک

1. پروفسور جس پیتر آسموسن (Jes Peter Asmussen)، رییس موسسه زبان شناسی ایرانی و استاد دانشگاه کپنهاک کارشناس در دین‌های کهن ایران، پژوهشگر آیین مانوی و تاریخ و ادبیات ایران

سوئد

1. پروفسور نیبرگ، عضو آکادمی سلطنتی سوند، استاد زبان پهلوی و زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اوپسالا و رییس کمیته بین المللی تالیف قاموس پهلوی

شوروی

1. پروفسور الکساندر بولدیرف استاد مطالعات ایرانی و زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لنیگراد
2. پروفسور میخاییل بوگولیوبف عضو وابسته آکادمی علوم اتحاد شوروی، رییس دانشکده خاورشناسی دانشگاه دولتی لنینگراد، استاد زبان‌های ایرانی دانشگاه لنینگراد
3. پروفسور بوریس پیوتروفسکی (Boris Pioterovsky) عضو وابسته فرهنگستان علوم اتحاد شوروی و رییس موزه دولتی آرمیتاژ
4. پروفسور ا - پیسکف، استاد زبان فارسی و مطالعات ایرانی دانشگاه مسکو
5. پروفسور عبدالغنی میزایف، هموند فرهنگستان علوم جمهوری تاجیکستان، رییس خاورشناسی آکادمی علوم تاجیک، استاد دانشگاه دولتی تاجیکستان
6. پروفسور سمیرووا، استاد باستان شناسی ایرانی دانشگاه لنینگراد
7. پروفسور پوگاچنگووا، استاد باستان شناسی دانشگاه تاشکند
8. کمال الدین عینی، عضو ارشد علمی انستیتوی زبان و ادبیات و متصدی دایره نسخه‌های خطی شرقی و فرهنگستان علوم تاجیکستان
9. پروفسور رستم علی اف، عضو ارشد علمی انستیتوی خاورشناسی آکادمی علوم انحاد شوروی
10. پروفسور آ. آبایف، عضو وابسته فرهنگستان علوم اتحاد شوروی، استاد زبان‌های باستانی ایران
11. پروفسور ا. داندامایف، عضو ارشد انستیتوی خاورشناسی و فرهنگستان علوم اتحاد شوروی
12. پروفسور ماگالی تودوآ، استاد زبان پارسی و مطالعات ایرانی دانشگاه تفلیس
13. ولادیمیر لوکونین، رییس بخش هنرهای ایرانی موزه آرمیتاژ لنینگراد
14. محمد نوری عثمان اف
15. ولادیمیر لوکونین

فرانسه

1. پروفسور رومن گیرشمن (Roman Ghirchman)، عضو انستیتو دو فرانس، رییس انجمن ایران شناسان فرانسه، رییس سابق هیات باستان شناسی فرانسه در ایران
2. پروفسور هانری کُربَن (Henry Corbin)، استاد مطالعات عالیه دانشگاه پاریس و نایب رییس انجمن مطالعات ایرانی پاریس
3. پروفسور ژیلبر لازار (Gilbert Lazard)، استاد زبان و ادبیات پارسی دانشگاه پاریس

لهستان

1. پروفسور فراچیشک ماخالسکی (Franchiszek Machalski)، استاد زبان و ادبیات پارسی دانشگاه کراکوی

هلند

1. پروفسور هانا کلبروخه، استاد زبان و ادبیات پارسی دانشگاه اوترخت
2. جمشید کاواجی کاترک، استاد پهلوی و زبان‌های ایران باستان و سانسکریت، هموند انجمن پژوهشی زرتشتی
3. پروفسور کارل یان، استاد مطالعات ایرانی دانشگاه لایدن

هند

1. پروفسور سیدحسن، انستیتوی پژوهشی علمی و فوق لیسانس در رشته زبان‌های عربی و پارسی در پتنه

دست‌آوردهای کنگره

کنگره جهانی ایران‌شناسان در روزهای ۲۱ و ۲۲ و ۲۳ مهر ماه در شیراز با بودن ایران‌شناسان برجسته از هشتاد کشور گیتی برگزار شد.

• بیش از ۲۳۰ نوشتار از سوی کنگره در نشریه چند پوشینه ایی (جلد) به چاپ رسید