جشنهای ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران: تفاوت میان نسخهها
Bellavista (گفتگو | مشارکتها) (←قوانین) |
Bellavista (گفتگو | مشارکتها) (←انقلاب شاه و ملت: اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی) |
||
| خط ۷۹: | خط ۷۹: | ||
بسیاری از برنامهریزیها در بزرگداشت ۲۵۰۰ سال امپراتوری ایران با دگرگونیهای سیاسی و اجتماعی در کشور ایران همزمان بود. اگر حقوقی که ایرانیان در زمان کوروش بزرگ از آن بهرهمند بودند را با حقوقی که تا سال ۱۳۰۴ بسنجیم، ایرانیان در ۲۵۰۰ سال پیشتر زندگی آزاد، با آسایش، و با امنیتی را داشتند. قاجاریان اشغالگر بیگانه زمینهای ایران را اشغال کردند و خود را زمینداران بزرگ خواندند و ایرانیان را چون بندگان بر روی زمینهای کشاورزی ایران به کار کردن واداشتند و دسترنج ایرانیان را از آنها گرفتند و فروختند و در جیبهای بی انتهای خود نهادند. ملایان آیین زرتشت را از ایرانیان گرفتند و کسانی که از دین اسلام گریزان بودند را سر بریدند و آزادی دین را که از زمان کوروش بزرگ در ایران وجود داشت را از میان برداشتند و از "دین اسلام" ایدئولوژی حکومت ساختند یعنی اسلام باید در ایران حکومت کند. | بسیاری از برنامهریزیها در بزرگداشت ۲۵۰۰ سال امپراتوری ایران با دگرگونیهای سیاسی و اجتماعی در کشور ایران همزمان بود. اگر حقوقی که ایرانیان در زمان کوروش بزرگ از آن بهرهمند بودند را با حقوقی که تا سال ۱۳۰۴ بسنجیم، ایرانیان در ۲۵۰۰ سال پیشتر زندگی آزاد، با آسایش، و با امنیتی را داشتند. قاجاریان اشغالگر بیگانه زمینهای ایران را اشغال کردند و خود را زمینداران بزرگ خواندند و ایرانیان را چون بندگان بر روی زمینهای کشاورزی ایران به کار کردن واداشتند و دسترنج ایرانیان را از آنها گرفتند و فروختند و در جیبهای بی انتهای خود نهادند. ملایان آیین زرتشت را از ایرانیان گرفتند و کسانی که از دین اسلام گریزان بودند را سر بریدند و آزادی دین را که از زمان کوروش بزرگ در ایران وجود داشت را از میان برداشتند و از "دین اسلام" ایدئولوژی حکومت ساختند یعنی اسلام باید در ایران حکومت کند. | ||
اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی، آریامهر ایران برآن شد که این آزادیها و حقوق را به ایرانیان بازگرداند. در رفرم قانون انتخابات شاهنشاه ایران این حکومت اسلام را از قانون بزداید. آرمان شاهنشاه این بود که ایران حکونت اسلام نداشته باشد بلکه حکومت ایران بر کشور ایران حکمروایی کند. دگرگونی قانون انتخابات دربرگیرنده دادن حق انتخاب به نیمی از جمعیت کشور، بانوان ایران و برداشتن سوگند به قرآن و دگرگون ساختن آن به "سوگند به کتاب آسمانی" برای هر ایرانی زن و مرد با هر دین و آیینی یا بدون دین و آیین بود. پس از آنکه فئودالهای بزرگ ایران که از قاجاریان بودند و روضه خوانان از تصمیم دولت آگاه شدند، انقلاب شاه و ملت را تهدید بزرگی برای سود خود دیدند. در اینجا بود که واپسگرایان اسلامی و قاجاریان بیگانه به ایران دست در دست یکدیگر نهادند و با برپایی آشوب در کشور، تلاش در جلوگیری از انقلاب شاه و ملت کردند. اوج مقاومت سیاسی در برابر دادن حقوق ایرانیان به ایرانیان با آشوب روز ننگین ۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ خود را نشان داد. خمینی و همدستان قاجاری اش پیروزی انقلاب شاه و ملت را در رفراندوم ششم بهمن ماه ۱۳۴۱ نادیده گرفتند و تلاش کردند که با زور و اسلحه و آتش زدن اموال مردم ایران و اتوبوس دختران مدرسهای، تا اندیشههای بیمار خود را هم چنان به ایرانیان بچپانند. از این زمان همانگونه که روح الله خمینی گفت روز ۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ روز آغاز انقلاب اسلامی شد. در آن زمان ایرانیان به شهربانی رفتند و درخواست کردند که به آنها | اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی، آریامهر ایران برآن شد که این آزادیها و حقوق را به ایرانیان بازگرداند. در رفرم قانون انتخابات شاهنشاه ایران این حکومت اسلام را از قانون بزداید. آرمان شاهنشاه این بود که ایران حکونت اسلام نداشته باشد بلکه حکومت ایران بر کشور ایران حکمروایی کند. دگرگونی قانون انتخابات دربرگیرنده دادن حق انتخاب به نیمی از جمعیت کشور، بانوان ایران و برداشتن سوگند به قرآن و دگرگون ساختن آن به "سوگند به کتاب آسمانی" برای هر ایرانی زن و مرد با هر دین و آیینی یا بدون دین و آیین بود. پس از آنکه فئودالهای بزرگ ایران که از قاجاریان بودند و روضه خوانان از تصمیم دولت آگاه شدند، انقلاب شاه و ملت را تهدید بزرگی برای سود خود دیدند. در اینجا بود که واپسگرایان اسلامی و قاجاریان بیگانه به ایران دست در دست یکدیگر نهادند و با برپایی آشوب در کشور، تلاش در جلوگیری از انقلاب شاه و ملت کردند. اوج مقاومت سیاسی در برابر دادن حقوق ایرانیان به ایرانیان با آشوب روز ننگین ۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ خود را نشان داد. خمینی و همدستان قاجاری اش پیروزی انقلاب شاه و ملت را در رفراندوم ششم بهمن ماه ۱۳۴۱ نادیده گرفتند و تلاش کردند که با زور و اسلحه و آتش زدن اموال مردم ایران و اتوبوس دختران مدرسهای، تا اندیشههای بیمار خود را هم چنان به ایرانیان بچپانند. از این زمان همانگونه که روح الله خمینی گفت روز ۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ روز آغاز انقلاب اسلامی شد. در آن زمان ایرانیان به شهربانی رفتند و درخواست کردند که به آنها اسلحه داده شود تا با دشمنان ایران و ایرانی بجنگند، تا با یاری و پشتیبانی مردم ایران، انقلاب شاه و ملت به اجرا دربیاید. | ||
در این فضای تب زده آشفته برگزاری جشن ۲۵۰۰ سال امپراتوری ایران ناشدنی بود. دو کار ارزنده از برنامهریزیهایی که در این زمان شد، انجام پذیرقت یکی برقراری نخستین کنگره بینالمللی ایرانشناسی در تهران ۱۶ - ۹ شهریور ماه ۱۳۴۵ خورشیدی و دیگری آگهی برای ساختن برج شهیاد بود که در سال ۱۳۴۵ اعلام شد و آرشیتکتهای ایرانی در آن شرکت جستند. پروژه مهندس حسن امانت برنده شد و ساختمان برج آغاز گردید. | در این فضای تب زده آشفته برگزاری جشن ۲۵۰۰ سال امپراتوری ایران ناشدنی بود. دو کار ارزنده از برنامهریزیهایی که در این زمان شد، انجام پذیرقت یکی برقراری نخستین کنگره بینالمللی ایرانشناسی در تهران ۱۶ - ۹ شهریور ماه ۱۳۴۵ خورشیدی و دیگری آگهی برای ساختن برج شهیاد بود که در سال ۱۳۴۵ اعلام شد و آرشیتکتهای ایرانی در آن شرکت جستند. پروژه مهندس حسن امانت برنده شد و ساختمان برج آغاز گردید. | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۵: | ||
=== نخستین کنگره جهانی ایرانشناسی - تهران ۹ تا ۱۶ شهریور ماه ۱۳۴۵ === | === نخستین کنگره جهانی ایرانشناسی - تهران ۹ تا ۱۶ شهریور ماه ۱۳۴۵ === | ||
نخستین کنگره جهانی ایرانشناسی در روز چهارشنبه ۹ تا ۱۶ شهریور ماه ۱۳۴۵ در تالار فردوسی دانشگاه تهران برگزار شد که با سخنان اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر گشایش یافت. در این کنگره بیش از ۱۲۰ ایرانشناس از سراسر گیتی و ۸۰ ایرانشناس برجسته و نامی از ایران شرکت داشتند. ریاست عالیه این کنگره را اعلیحضرت همایونی، آریامهر ایران بر عهده داشتند و حسن تقی زاده رییس کنگره و شجاع الدین شفا رییس کتابخانه پهلوی و مدیر عامل کنگره بودند. | نخستین کنگره جهانی ایرانشناسی در روز چهارشنبه ۹ تا ۱۶ شهریور ماه ۱۳۴۵ در تالار فردوسی دانشگاه تهران برگزار شد که با سخنان اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر گشایش یافت. در این کنگره بیش از ۱۲۰ ایرانشناس از سراسر گیتی و ۸۰ ایرانشناس برجسته و نامی از ایران شرکت داشتند. ریاست عالیه این کنگره را اعلیحضرت همایونی، آریامهر ایران بر عهده داشتند و حسن تقی زاده رییس کنگره و شجاع الدین شفا رییس کتابخانه پهلوی و مدیر عامل کنگره بودند. | ||
=== ساختمان شهیاد آریامهر === | === ساختمان شهیاد آریامهر === | ||
=== بنیان کمیته عالی جشنها === | |||
کمیته برگزاری جشنها به ریاست وزیر دربار اسدالله علم در مهر ماه ۱۳۴۹ نشستی برپا کرد که در آن برگزاری دومین کنگره جهانی ایرانشناسی برنامهریزی شد. اسدالله علم گزارشی به پیشگاه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی داد که در آن تاریخ برگزاری جشنهای شاهنشاهی و دومین کنگره جهانی ایرانشناسی برای ۲۳ مهر ماه ۱۳۵۰ تعیین و بنیان یک کمیته عالی پیشنهاد شده بود. | |||
کمیته عالی به ریاست عالیه علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی بنیان شد. ریاست این کمیته با وزیر دربار و دیگر هموندان آن: مهرداد پهلبد وزیر فرهنگ و هنر، دکتر مهدی بوشهری رئیس شورایعالی جشنها، هرمز قریب رئیس کل تشریفات دربار، شجاعالدین شفا معاون فرهنگی وزارت دربار، عبدالرضا انصاری سرپرست سازمانهای به سرپرستی والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی، تیمسار نصیری رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور، امیر متقی معاون اداری وزارت دربار و مهندس رضا قطبی رئیس سازمان رادیو تلویزیون ایران بودند. | |||
شاهنشاه آریامهر از سوی علیاحضرت شهبانو فرح و اسدالله علم وزیر دربار درباره پیشرفتهای کار آگاهی مییافتند. در نشستهایی که در پیشگاه اعلیحضرت همایونی، آریامهر ایران برگزار میشد، شاهنشاه پرسیدند که ملت ایران چگونه در این جشن شرکت دارند؟ عبدالرضا انصاری در پاسخ گفت که پروانه داده شود که ۲۵۰۰ دبستان از سوی مردم و با پول مردم ساخته شود و دختران و پسران سپاهی دانش در این دبستانها درس بدهند. پروژه ساختن ۲۵۰۰ دبستان از سوی رسانههای همگانی به آگاهی ملت ایران رسید و ملت چنان از این پیشنهاد استقبال کردند که باور کردنی نبود. در پایان سال ۳۲۰۰ دبستان ساخته شد و ۱۲۰٬۰۰۰ نوآموز در آن دبستانها نامنویسی کردند. | |||
== سازهای جشنها == | == سازهای جشنها == | ||
نسخهٔ ۲۳ اوت ۲۰۱۴، ساعت ۰۹:۵۴
| منشور حقوق بشر کوروش | تصمیمهای مجلس | اعلامیه جهانی حقوق بشر |
جشنهای ارج نهادن به ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران برای فروردین ماه ۱۳۴۲ برنامه ریزی شده بودند، که باز میگردد به ۲۵۰۰ سال پیشتر که کوروش بزرگ شاهنشاه ایران امپراتوری پارس را بنیان نهاد. سیاست کوروش زیر تاثیر این بود که همه مردمانی که در امیراتوری پارس میزیند حقوق برابر داشته باشند و از آزادی بیان و آزادی دین بهرهمند شوند. با این تصور که همه ایرانیان حقوق برابر داشته باشند، روش سیاست اعلیحضرت محمد رضا شاه پهلوی بارور شد و با این جشن میبایستی که پلی میان ایران باستان پیش از یورش تازی و اسلام به ایران، و ایران نوین برقرار شود. با اصلاحات ارضی و براندازی رژیم ارباب رعیتی و دادن حق انتخابات به بانوان ایران و سیاستی که به انقلاب شاه و مردم نامیده شد، اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی برآن بود که به همه ایرانیان حقوقی را بدهد که ۲۵۰۰ سال پیش بنیانگذار امپراتوری پارس کوروش بزرگ به مردم این خاک داده بود. نشان بیرونی این سیاست دگرگون کردن گاهنامه خورشیدی که سرچشمه شمارش آن با بیرون کردن محمد بن عبدالله از مکه بود به گاهنامه شاهنشاهی که شمارش آن با زادروز کوروش بزرگ آغاز میشد. علیه این سیاست اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران مخالفت و ضدیتهای سیاسی آغاز شد. زمینداران بزرگ ایران که در زمان قاجاریان زمینهای کشور ایران را با دهات و مردمانش به ملکیت خود درآورده بودند، به هیچ روی نمیخواستند که زمینها به کشاورزانی که روی آن کار میکردند داده شود و هم چنین نمیخواستند که برتریها و قدرتها خود در برابر دهقانان و دیگر مردم ایران از دست بدهند. موقوفهها که خود از زمینداران بزرگ بودند نیز نمیخواستند که زمینها میان کشاورزان تقسیم شود و کشاورزان روی زمینهای خود کار کنند، آنها هم چنان جیب هایشان را با سیل پول مفت پر میکردند. اسلامیون که برای آنها تاریخ ایران با یورش تازی به ایران آغاز میشد، از ایران باستان با فرهنگ غنی و تمدن پیشرفته نفرت داشتند و دارند، و اینان کسانی بودند که به رهبری شیخ روح الله خمینی با پول فئودالهای قاجار بزرگترین ضدیتها و دشمنیها و کارشکنیها را با ایران گرایی آغاز کردند. هرگاه که گروهی سیاسی علیه شاهنشاه ایران فرم میگرفت، جبهه ملی و حزب توده از سوراخ هایشان بیرون میریختند و با فرتورهای استالین و محمد مصدق قاجار علیه اعلیحضرت شاهنشاه ایران محمدرضا شاه پهلوی آریامهر ایران تظاهرات کنند.
در این آتمسفر آشفته سیاسی ایران، برگزاری این جشن ناشدنی بود، بدین روی برگزاری جشن به زمانی در آینده واگذار شد. اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران آریامهر ایران و پدر ملت ایران، دولت و ملت ایران در برابر دشمنان ملت ایران یگانه شدند و ملت در رفراندومی در روز ۶ بهمن ماه ۱۳۴۱ با اکثریت آرای مردم ایران به منشور شش مادهای انقلاب شاه و مردم رای آری داد. پس از آنکه نخستین پیروزیهای انقلاب شاه و مردم نمایان شد، برنامهریزی آیین دو هزار و پانصد سال بنیانگذاری ایران از نو سر گرفته شد و جشن باشکوهی برای ۲۰ تا ۲۴ مهر ماه سال ۱۳۵۰ برابر با ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۷۱ آماده سازی شد.
برای برگزاری جشنهای دو هزار و پانصد سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران سالهای برای آماده سازی و برنامه ریزی آن به درازا کشید. بسیاری نشستهای بین المللی برای یادبود کوروش بزرگ بر پا شد. کسانی که ایران دوست هستند، برگزاری این جشنها را یک رخداد ارزشمند و تاریخی میخوانند. جشنهای ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران برای فروردین ماه سال ۱۳۴۲ خورشیدی پیش بینی شده بود ولی در سال ۱۳۴۲ ایران دچار تنشهای سیاسی شد. جنگ استعمار سرخ و سیاه به رهبری شیخ روح الله خمینی بالاگرفت و به آشوب ۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ انجامید. برپایی جشنی برای یادبود ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی کوروش بزرگ هخامنشی ممکن نبود. پس از ۹ سال که سرانجام جشنها ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران برگزار شد، پیروزی انقلاب شاه و مردم چشمگیر بود و این زمان زمانی بهتر برای برپایی جشنها گردید. برای نادرست نمایان کردن این بزرگداشت از هنگامی که برگزاری این جشن ایرانی به آگاهی ملت ایران رسید، گروههای رنگارنگ که هر کدام با نیرومندی ملیگرایی ایرانی دشمنی داشتند به کار افتادند. سازمانهای چپگرای ایرانی در داخل و خارج کشور که پیرو ایدههای انترناسیونالیسم مارکسیست بودند و ملایان و روضه خوانان که همواره دشمن ملی گرایی و هویت ایرانی بودند و هستند و افزون بر این دو گروه کنسرسیوم نفت و دولت استعمارگر انگلستان که برای سودجوییهای اقتصادی و برای پرکردن جیب هایشان در درازای تاریخ در پی سست و ناتوان کردن دولت ایران بودند، مثلث ننگینی را بوجود آوردند. سیاستمداران از دیگر کشورها که با این مثلث ننگین سرشان در یک آخور بود، تلاشهای منفی خود را برای پشتیبانی این جبهه ایران برانداز درآمیختند.
پژوهشهای ایرانشناسی پایههای جشنهای ۲۵۰۰ امپراتوری پارس
دکتر شجاعالدین شفا در سال ۱۳۳۷ پیشنهاد کرد که جشنی در بزرگداشت سالروز بنیانگذاری امپراتوری پارس برگزار گردد. دکتر شفا در این زمان مشاور فرهنگی وزارت دربار شاهنشاهی بود. پیشنهاد دکتر شفا بسیار مورد توجه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی قرارگرفت که هم راستای سیاست شاهنشاه آریامهر بود که پیوند فرهنگی تاریخی میان تاریخ ایران نوین و تاریخ باشکوه کهن ایران پیش از یورش اسلام و تازیان پابرهنه به ایران برقرار شود. دشواری کار در آن بود که در یاد ایرانیان، دوره با شکوه ایران کهن، تنها به فرم چامهسرایی درآمده بود مانند شاهنامه فردوسی و شاهنامه خوانی درآمده بود و نوشتار علمی و پژوهشی وجود نداشت. پژوهشهای علمی درباره تاریخ باستان ایران در رشتههای گوناگون علمی پراکنده شده بودند که با یکدیگر پیوندی نداشتند. برای نمونه زبانشناسان، زبان پهلوی و دیگر زبانهای ایران را بررسی میکردند و یا باستانشاسان با کندن جاهای تاریخی، به سندهایی دست مییافتند و یا پژوهشگران در ادبیات به بررسی چامهها و نوشتارها میپرداختند ولی چتری که همه این پژوهشها را دربربگیرد، نبود و پژوهش درباره ایران کهن در دست خارجیان بود و نه ایرانیان. در دوره قاجار امتیاز کندو کاو در جاهای باستانی ایران به خارجیان داده شد و بدین روی بسیاری از گنجینههای تاریخی ایران و کتابهای دست نوشته با ارزش از ایران از سوی بیگانگان از ایران بیرون برده شدند. دانشگاه تهران و موزه ایران باستان و فرهنگستان ایران نزدیک به ۲۵ سال پیشتر از سوی اعلیحضرت همایون رضا شاه بزرگ بینان شد و دانشکدههایی که آغاز به کار کردند، بیشتر در زمینه پزشکی، مهندسی، کشاورزی و دامداری بودند که نیازهای نخستین مردم ایران را برآورده سازند. با این پیشنهاد بزرگداشت ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری امپراتوری پارس، پیشنهاد گسترش کرسیهای ایرانشناسی که وجود داشتند و بنیان کرسیهای ایرانشناسی در داخل و خارج از کشور پیوند خورد. کمیته ویژه برای اینکار تشکیل شد که ریاست آن با آقای جواد بوشهری بود. دولت با تصویب مجلس شورای ملی از اضافه درآمد مالیات غیرمستقیم و از بودجههایی که از سالهای پیش باقی مانده بودند و خرج نشده بودند و هم چنین از راه فروش تمبر پست در خارج از کشور بودجه این آیین را فراهم ساخت. در امرداد ماه ۱۳۳۹ جواد بوشهری در دیداری که با شاهنشاه آریامهر داشت بودجه پیش بینی شده را ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ میلیون تومان به آگاهی رسانید.
برنامه ریزی جشن بنیانگذاری ۲۵۰۰ سال امپراتوری پارس
پیشنیه
در فروردین سال ۱۳۴۲ در سراسر ایران جشنهای بنیانگذاری دو هزار و پانصد سال امپراتوری پارس قرار بود برگزار شود. برنامه جشنها که در سال ۱۳۳۹ خورشیدی ریخته شده بود.
- کتابی درباره چگونگی کوروش بزرگ، روش حکومت و پیروزیهای وی به زبانهای پارسی، ترکی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی، عربی و ایتالیایی نوشته شود
- فیلمهای مستند کوتاه درباره تخت جمشید و پاسارگارد به زبانهای پارسی، ترکی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی، عربی و ایتالیایی
- فیلم ارزنده زندگی کوروش از سوی یکی از شرکتهای فیلمساز پرآوازه بین المللی تهیه شود
- برگردان و چاپ کتابهای تاریخ نویسان یونانی گزنفون و هرودت به پارسی
- برگزاری کنگره ایرانشناسان برای سخنرانی و پژوهش درباره کوروش، زندگی کوروش و تاریخ بر جای مانده از کوروش
- برپایی نمایشگاه باستانشاسی دوره مادها
- برگزار کردن نمایشگاه کتاب و هنر با کتابهایی از کتابخانه ملی ایران و کتابخانه شاهنشاهی
- برپایی نمایشگاه هنرهای مدرن و باستانی
- برپایی نمایشگاه پوشاک ایران کهن
برای جشنهای ۲۵۰۰ سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران، نشان ویژه طراحی خواهد شد و سرود ویژهای نیز سراییده و خوانده خواهد شد. در شیراز تندیس کوروش بزرگ برپا خواهد شد. در خیابانها میان شیراز و تخت جمشید و پاسارگاد تاق نصرت زده خواهد شد. تمبرهای ویژه کوروش با فرتورهای تاریخ شاهنشاهی ایران چاپ خواهد شد. افزون بر آن نشانها و سکههای یادبود جشنهای ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران زده میشود. فرمان شاهنشاهی صادر خواهد شد و بر پایه این فرمان سال ۱۳۴۲ "سال کوروش" نامیده خواهد شد.
برنامه جشنهای فروردین ماه ۱۳۴۲
در سال ۱۳۴۲ جشنهایی در دو روز برگزار خواهد شد. برنامه این دو روز جشن بدین قرار خواهد بود:
- ۱. جشنها با سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران از رادیو تلویزیون آغاز خواهد شد و همزمان در سراسر گیتی نیز پخش میشود.
- ۲. روز آغاز جشنها تعطیل همگانی خواهد بود
- ۳. در بامداد روز جشن آیین شکرگزاری برای هزاران سال نگاهبانی از ایران برگزار خواهد شد.
- ۴. شاهنشاه ایران به سوی آرامگاه کوروش میرود
- ۵. اعلیحضرت شاهنشاه ایران در کاخ آپادانا بزرگان کشور را بار میدهند
- ۶. در تخت جمشید چندین آیین اجرا خواهد شد:
- - رژه نظامی در مرودشت
- - رژه در یونیفورم نظامی مادها و دیگر یونیفورمهای نظامی دورههای تاریخی دیگر
- - رژه نظامی با پرچمهای باستانی ایران
- - رژه پیشاهنگان و ورزشکاران و دختران و پسران ایلهای ایران
- - نمایش ورزشهای نوین و باستانی ایران و مسابقههای تیراندازی، اسب دوانی و چوگان
- - رژه گارد شاهنشاهی ایران
- ۷. رژه در همه شهرهای ایران که در آن پادگان ارتش شاهنشاهی وجود دارد
- ۸. سان از نیروی هوایی و نیروی دریایی
- ۹. همه کسانی که دست اندرکار برگزاری جشن هستند جامه مادها را بر تن میکنند
- ۹. از همه استانها مشعل بدستان به سوی تخت جمشید به را میافتند
- ۱۰. شامگاه پیشاهنگان در کوهستانها آتشهای بزرگی میافروزند.
- ۱۱. ویرانههای تخت جمشید با نورافکن روشن خواهند شد.
- ۱۲. در تخت جمشید دست افشانی باله و سمفونی با نام تخت جمشید برگزار میشود.
- ۱۳. نمایش نور و سدا در تخت جمشید نشان دهنده تاریخ کهن ایران و زمان هخامنشی
- ۱۴. یک ایستگاه راه آهن، دانشگاه شیراز، یک یکان نظامی، خیابانها، میدانها و شماری از بیمارستانها نام کوروش بر آنها نهاده میشود.
- ۱۵. اعلیحضرت شاهنشاه ایران محمد رضا شاه پهلوی آریامهر فرمانی صادر میکنند که تاریخ خورشیدی ایران به تاریخ شاهنشاهی دگرگون میشود
- ۱۷. همه پسرانی که در این روز زاده و نام کوروش بر آنها نهاده شود از شاهنشاه ایران پیشکش دریافت میکنند
- ۱۸. عفو زندانیان
یک سال پیش از آغاز جشنها، یک نمایشگاه با ۳۰۰ شی باستانی در کشورهای گوناگون اروپایی به نمایش در خواهد آمد.
در امرداد ماه ۱۳۳۸ خورشیدی در استکهلم پایتخت سوئد، کنگره بین المللی یهودیان با شرکت کنندگانی از پنجاه کشور برگزار شد. در این کنگره با رای همه، تصویبنامهای دستینه شد که کمیتهای برای یادبود کوروش بزرگ برگزیده شود زیرا کوروش در تاریخ یهودیان جایگاه ویژهای داراست همانگونه که در تورات آمده است. همه سازمانهای یهودی و جامعهها و انستیتوهای یهودی خواسته شد نشستهای یادبود کوروش بزرگ را برنامه ریزی کنند.
زرتشتیان سراسر جهان نیز آیینهای یادبود کوروش بزرگ را برنامه ریزی کردند. نام میدانی در آن بخش از تهران که بیشتر زرتشتیان زندگی میکنند، به میدان کوروش دگرگون شد. زرتشتیان سراسر جهان برای برگزاری جشن بزرگداشت ۲۵۰۰ سال کوروش بزرگ پول هنگفتی گردآوری کردند و به کمیته برگزاری جشنها پیشکش کردند.
واتیکان نیز برآن شد که در جشنهای ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران زمین بر پایه نوشتارهای کتاب مقدس درباره کوروش شرکت کنند. هسته مرکزی جشن این است که بزرگی کوروش و اینکه کوروش که بود را بر پایه کتیبهای که در بابل پیدا شده بود، به جهانیان نشان دهد:
- همه کسانی که در امپراتوری ایران زندگی میکنند حقوق برابر و حق بهرهمندی برابر دارند. همه مردم حق آزادی بیان، آزادی دین و انجام آیینهای دینی خود را دارند. خدایان به معبدهای خودشان بازگردانده میشود. موبدان میتواند دوباره به امور دینی بپردازند. همه معبدها دوباره درهایشان را باز میکنند، زندانیان و بردگان که از راههای دور آورده شدهاند دوباره به میهن خود باز میگردند.
همانگونه که کوروش همواره میگفت او به یک خدا باور دارد. ولی! کوروش به همه مردمان این آزادی را داد که خودشان انتخاب کنند و اینکه کوروش آزادی باورها را به مردم ایران داد، نشانگر بزرگی اوست. بدین روی آرمان یادبود کوروش این است که اندیشههای این بزرگ مرد را به دیگران بشناسانند و برای صلح و آزادی تبلیغ کنند.
انقلاب شاه و ملت
بسیاری از برنامهریزیها در بزرگداشت ۲۵۰۰ سال امپراتوری ایران با دگرگونیهای سیاسی و اجتماعی در کشور ایران همزمان بود. اگر حقوقی که ایرانیان در زمان کوروش بزرگ از آن بهرهمند بودند را با حقوقی که تا سال ۱۳۰۴ بسنجیم، ایرانیان در ۲۵۰۰ سال پیشتر زندگی آزاد، با آسایش، و با امنیتی را داشتند. قاجاریان اشغالگر بیگانه زمینهای ایران را اشغال کردند و خود را زمینداران بزرگ خواندند و ایرانیان را چون بندگان بر روی زمینهای کشاورزی ایران به کار کردن واداشتند و دسترنج ایرانیان را از آنها گرفتند و فروختند و در جیبهای بی انتهای خود نهادند. ملایان آیین زرتشت را از ایرانیان گرفتند و کسانی که از دین اسلام گریزان بودند را سر بریدند و آزادی دین را که از زمان کوروش بزرگ در ایران وجود داشت را از میان برداشتند و از "دین اسلام" ایدئولوژی حکومت ساختند یعنی اسلام باید در ایران حکومت کند.
اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی، آریامهر ایران برآن شد که این آزادیها و حقوق را به ایرانیان بازگرداند. در رفرم قانون انتخابات شاهنشاه ایران این حکومت اسلام را از قانون بزداید. آرمان شاهنشاه این بود که ایران حکونت اسلام نداشته باشد بلکه حکومت ایران بر کشور ایران حکمروایی کند. دگرگونی قانون انتخابات دربرگیرنده دادن حق انتخاب به نیمی از جمعیت کشور، بانوان ایران و برداشتن سوگند به قرآن و دگرگون ساختن آن به "سوگند به کتاب آسمانی" برای هر ایرانی زن و مرد با هر دین و آیینی یا بدون دین و آیین بود. پس از آنکه فئودالهای بزرگ ایران که از قاجاریان بودند و روضه خوانان از تصمیم دولت آگاه شدند، انقلاب شاه و ملت را تهدید بزرگی برای سود خود دیدند. در اینجا بود که واپسگرایان اسلامی و قاجاریان بیگانه به ایران دست در دست یکدیگر نهادند و با برپایی آشوب در کشور، تلاش در جلوگیری از انقلاب شاه و ملت کردند. اوج مقاومت سیاسی در برابر دادن حقوق ایرانیان به ایرانیان با آشوب روز ننگین ۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ خود را نشان داد. خمینی و همدستان قاجاری اش پیروزی انقلاب شاه و ملت را در رفراندوم ششم بهمن ماه ۱۳۴۱ نادیده گرفتند و تلاش کردند که با زور و اسلحه و آتش زدن اموال مردم ایران و اتوبوس دختران مدرسهای، تا اندیشههای بیمار خود را هم چنان به ایرانیان بچپانند. از این زمان همانگونه که روح الله خمینی گفت روز ۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ روز آغاز انقلاب اسلامی شد. در آن زمان ایرانیان به شهربانی رفتند و درخواست کردند که به آنها اسلحه داده شود تا با دشمنان ایران و ایرانی بجنگند، تا با یاری و پشتیبانی مردم ایران، انقلاب شاه و ملت به اجرا دربیاید.
در این فضای تب زده آشفته برگزاری جشن ۲۵۰۰ سال امپراتوری ایران ناشدنی بود. دو کار ارزنده از برنامهریزیهایی که در این زمان شد، انجام پذیرقت یکی برقراری نخستین کنگره بینالمللی ایرانشناسی در تهران ۱۶ - ۹ شهریور ماه ۱۳۴۵ خورشیدی و دیگری آگهی برای ساختن برج شهیاد بود که در سال ۱۳۴۵ اعلام شد و آرشیتکتهای ایرانی در آن شرکت جستند. پروژه مهندس حسن امانت برنده شد و ساختمان برج آغاز گردید.
نخستین کنگره جهانی ایرانشناسی - تهران ۹ تا ۱۶ شهریور ماه ۱۳۴۵
نخستین کنگره جهانی ایرانشناسی در روز چهارشنبه ۹ تا ۱۶ شهریور ماه ۱۳۴۵ در تالار فردوسی دانشگاه تهران برگزار شد که با سخنان اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر گشایش یافت. در این کنگره بیش از ۱۲۰ ایرانشناس از سراسر گیتی و ۸۰ ایرانشناس برجسته و نامی از ایران شرکت داشتند. ریاست عالیه این کنگره را اعلیحضرت همایونی، آریامهر ایران بر عهده داشتند و حسن تقی زاده رییس کنگره و شجاع الدین شفا رییس کتابخانه پهلوی و مدیر عامل کنگره بودند.
ساختمان شهیاد آریامهر
بنیان کمیته عالی جشنها
کمیته برگزاری جشنها به ریاست وزیر دربار اسدالله علم در مهر ماه ۱۳۴۹ نشستی برپا کرد که در آن برگزاری دومین کنگره جهانی ایرانشناسی برنامهریزی شد. اسدالله علم گزارشی به پیشگاه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی داد که در آن تاریخ برگزاری جشنهای شاهنشاهی و دومین کنگره جهانی ایرانشناسی برای ۲۳ مهر ماه ۱۳۵۰ تعیین و بنیان یک کمیته عالی پیشنهاد شده بود.
کمیته عالی به ریاست عالیه علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی بنیان شد. ریاست این کمیته با وزیر دربار و دیگر هموندان آن: مهرداد پهلبد وزیر فرهنگ و هنر، دکتر مهدی بوشهری رئیس شورایعالی جشنها، هرمز قریب رئیس کل تشریفات دربار، شجاعالدین شفا معاون فرهنگی وزارت دربار، عبدالرضا انصاری سرپرست سازمانهای به سرپرستی والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی، تیمسار نصیری رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور، امیر متقی معاون اداری وزارت دربار و مهندس رضا قطبی رئیس سازمان رادیو تلویزیون ایران بودند.
شاهنشاه آریامهر از سوی علیاحضرت شهبانو فرح و اسدالله علم وزیر دربار درباره پیشرفتهای کار آگاهی مییافتند. در نشستهایی که در پیشگاه اعلیحضرت همایونی، آریامهر ایران برگزار میشد، شاهنشاه پرسیدند که ملت ایران چگونه در این جشن شرکت دارند؟ عبدالرضا انصاری در پاسخ گفت که پروانه داده شود که ۲۵۰۰ دبستان از سوی مردم و با پول مردم ساخته شود و دختران و پسران سپاهی دانش در این دبستانها درس بدهند. پروژه ساختن ۲۵۰۰ دبستان از سوی رسانههای همگانی به آگاهی ملت ایران رسید و ملت چنان از این پیشنهاد استقبال کردند که باور کردنی نبود. در پایان سال ۳۲۰۰ دبستان ساخته شد و ۱۲۰٬۰۰۰ نوآموز در آن دبستانها نامنویسی کردند.
سازهای جشنها
سازهای جشنهای دو هزار و پانصد ساله بدستور وزیرفرهنگ و هنر وقت آقای پهلبد در کارگاهی جداگانه با همکاری ارتش گروه موسیقی نیروی زمینی و با کمک اساتید هنرستان موسیقی با تحقیق در سازهای قدیمی و سنتی بویژه الهام گرفتن از نمونه ی قدیمی در موزه ی تخت جمشید ساخته شدهاست.
دیداریها و شنیداریها
قوانین
- قانون جریان قانونی سکههای تاجگذاری اعلیحضرتین
- قانون اجازه ضرب و انتشار و رواج قانونی سکه جهت یادبود جشن دو هزار و پانصدساله بنیانگذاری شاهنشاهی ایران - مصوب ۲۳ خرداد ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و ۳۱ خرداد ۱۳۵۰ مجلس سنا – این قانون در تاریخ ۷ تیر ۱۳۵۰ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید.
- تصویبنامه راجع به اختصاص نصف اضافه درآمد غیرمستقیم جهت مصارف تهیه وسایل جشن دوهزار و پانصدمین سال شاهنشاهی – مصوب ۲۸ اردیبهشت ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و ۱۵ مهر ۱۳۵۰ مجلس سنا
- قانون عفو و بخشودگی قسمتی از مجازات محکومین به مناسبت جشن دو هزار و پانصد ساله بنیانگذاری شاهنشاهی ایران - مصوب ۱۸ مهر ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و ۲۱ مهر ۱۳۵۰ مجلس سنا - این قانون در تاریخ ۲۶ مهر ۱۳۵۰ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید.
- مذاکرات مجلس شورای ملی ۱۳ مهر ۱۳۵۰ نشست ۹
- مذاکرات مجلس شورای ملی ۹ شهریور ۱۳۵۰ نشست نخست