سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به ترکیه ۳۱-۲۶ خرداد ماه ۱۳۴۶: تفاوت میان نسخهها
| خط ۱۸۹: | خط ۱۸۹: | ||
=== نیز نگاه کنید به === | === نیز نگاه کنید به === | ||
* [[سفر محمدرضا شاه پهلوی به ترکیه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۳۵ - ۸ خرداد ۱۳۳۵]] | |||
* [[قانون استخدام مسیو پاپاریان تبعه دولت ترکیه برای معلمی مدرسه دواسازی از فروردین ۱۳۰۴]] | * [[قانون استخدام مسیو پاپاریان تبعه دولت ترکیه برای معلمی مدرسه دواسازی از فروردین ۱۳۰۴]] | ||
| خط ۲۳۱: | خط ۲۳۲: | ||
سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر هنگام دریافت فرنام همشهری افتخاری شهر آنکارا ۲۷ خرداد ماه ۱۳۴۶ | سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر هنگام دریافت فرنام همشهری افتخاری شهر آنکارا ۲۷ خرداد ماه ۱۳۴۶ | ||
نسخهٔ ۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۵
| دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران | تصمیمهای مجلس | درگاه محمدرضا شاه پهلوی آریامهر |
سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به ترکیه ۳۱-۲۶ خرداد ماه ۱۳۴۶
۲۶ خرداد ماه ۱۳۴۶ ساعت ده و سی دقیقه شاهنشاه آریامهر از و علیاحضرت شهبانو پس از انجام آیین پسواز رسمی در فرودگاه مهرآباد از خاک میهن رهسپار آنکارا گردیدند. پانزده دقیقه پیش از این اعلیحضرتین از کاخ نیاوران با هلیکوپتر در پهنه فرودگاه مهرآباد فرود آمدند. هواپیمای شرکت هواپیمایی ملی ایران آورنده شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو و همراهان ساعت ۱۱ و سی دقیقه وارد فرودگاه آنکارا گردیدند. در برابر ساختمان فرودگاه آنکارا نوشته شده بود: « به شاهنشاه برگزیده ملت و شهبانو کشوری که پیشینه دو هزار و پانصد سال رژیم سلطنتی دارد خوش آمد میگوییم ». فرودگاه و پیرامون آن از جمعیت موج میزد، در میان آرنگهایی که به چشم میخورد، آرنگ دانشجویان ایرانی در آنکارا که در آن به شاهنشاه و شهبانو درود فرستاده بودند، چشمها را به خود میکشید. غریو جاوید شاه دانشجویان فرودگاه را میلرزاند.
شاهنشاه در فرودگاه آنکارا به پرسشهای خبرنگار رادیو آنکارا پاسخ دادند: [۱]
شاهنشاه آریامهر و شهبانو همراه میزبانان خود از فرودگاه رهسپار آنکارا شدند، هنگامی که اعلیحضرتین و پرزیدنت ترکیه و بانو به شهر آنکارا نزدیک شدند با پیشباز دهها هزار تن از مردم آنکارا با چهرههای شاد و فریادهای « خوش گلدین » روبرو گردیدند.
شاهنشاه آریامهر در ساعت ۱۶ و پنج دقیقه از آرامگاه کمال آتاتورک دیدن کردند و تاج گل با شکوهی بر آرامگاه نهادند.
اعلیحضرتین ساعت ۱۷ به موزه شهر آنکارا تشریف فرما شدند. در سراسر راه انبوه مردمان به شدت ابراز شور و هیجان میکردند. پیرامون موزه از جمعیت موج میزد. پس از پایان بازدید شاهنشاه آریامهر دفتر یادبود موزه را توشیح فرمودند.
میهمانی رسمی شام
شبانگاه از سوی پرزیدنت ترکیه و بانو سونای میهمانی به شام به سرفرازی ورود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح برگزار شد. در سر میز شام پرزیدنت جودت سونای در سخنانی پس از اشاره به خوشوقتی خود و ملت ترک از سفر شاهنشاه و شهبانو به ترکیه، از پیشرفتهای ایران یاد کردند و درباره سفر خود به کشور ایران گفتند: موفقیتهایی که ایران در مدت کوتاهی در زمینه اقتصادی و اجتماعی زیر رهبری خردمندانه اعلیحضرت شاهنشاه به دست آورده است، موجب ستایش بسیار ما گردید، از دیدن اینکه مردم نجیب و شایشته و کوشای ایران در آستانه آیندهای باز هم سعادت آمیزتر و مرفه تر قرار گرفتهاند، ما مردم دوست و همسایه ایران بسیار خوشحال میباشیم، روابط حسن همجواری که میان کشورهای صلح دوست ما روز به روز در حال گسترش میباشد، هم اکنون به مراحلی رسیده که میبایستی نمونهای برای ملل دیگر به شمار آید. آنگاه پرزیدنت سونای به سازمان عمران منطقهای و کوششهای ایران و ترکیه و پاکستان در راه پیشرفت اشاره نمود و گفت: ما به عنوان حکومتهایی که علاقمند به صلح میباشند از اینکه بحران اخیر منطقه عربی خاورمیانه گسترش یافت و منجر به جنگ گردید، غمگین و اندیشناک میباشیم، ترکیه با نهایت نگرانی مراقب این وضع است که ممکن است از دیدگاه صلح جهان خطرناک باشد و آشفتگیهایی پدیدآورد. ترکیه با ایمان به اینکه صلح تجریه ناپذیر میباشد برای حفظ آن منتهی کوشش را انجام میدهد. اعلیحضرتا، در اینجا وظیفه خود میدانیم با توجه به نزدیکی که دولت ایران در مسایل ملی ما قبرس به ترکیه ابراز نموده اشاره نمایم. پشتیبانی ذات اقدس اعلیحضرت شاهنشاه و دولت ایران از روش ترکیه که بر اساس حق و عدالت و حقوق انسانی میباشد، باعث سپاسگزاری و ستایش ملت قدرشناس ترک گردیده است.
سپس اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ بیانات پرزیدنت ترکیه چنین فرمودند: [۲]
حضرت رئیسجمهوری، از بیانات محبتآمیزی که نسبت به شهبانو و من ایرادفرمودید، صمیمانه تشکرمیکنم. من امروز یک بار دیگر با خوشوقتی تمام کشور شما را از نزدیک میبینم و از صمیم قلب از موفقیتهای روزافزونی که در همه شئون مادی و معنوی نصیب ملت ترکیه شدهاست، احساس مسرت میکنم.
در این احساس تمام مردم ایران با من شریکند، زیرا دو کشور ما با چنان رشتههای استوار تاریخی و سیاسی و فرهنگی و اقتصادی به یکدیگر پیوستهاند که پیشرفت یکی از آن دو به منزله پیشرفت دیگری است، و از این لحاظ همچنانکه آن حضرت متذکرشدید، رابطه دو مملکت ما حقاً میتواند سرمشق و نمونهای برای ملل دیگر قرارگیرد. این نمونهای که ما در این مورد ارائه میدهیم، بر اساس سالمترین اصول منطق و واقعبینی استوار شدهاست. هم ما و هم شما اعتقاد راسخ داریم که در دنیای امروز مهمترین وظیفه کشورهایی که مانند ما میکوشند تا فاصله خویش را با پیشرفتهترین ممالک جهان در عرض مدت کوتاهی از میان بردارند، این است که بر پایه حسن تفاهم و همزیستی و همکاری با سایر ملل و بر اساس دفاع از حق کامل حاکمیت ملی خود و احترام به همین حق در نزد دیگران تمام نیروی طبیعی و انسانی خویش را در راه پیشرفت اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی، یعنی در راه صنعتی کردن مملکت خود و بالابردن سطح زندگی افراد و مبارزه با فقر و جهل و بیماری و گرسنگی و استقرار عدالت اجتماعی بهکار اندازد. ما به خوبی احساس میکنیم که امروز دیگر دوران ماجراجویی سپری شدهاست و به پیروی از این اصل کلی طبعاً سیاست بینالمللی ما نیز بر پایه سالم و منطقی، یعنی بر اساس صلحجویی و تفاهم و اشتراک مساعی در راه ساختن دنیای بهتر برای جامعه بشری سعادتمندتر و مترقیتری قراردارد.
نمونه بارزی از این سیاست، همکاری صمیمانه سه کشور ایران و ترکیه و پاکستان، فعالیتهای وسیع توسعه بازرگانی و اقتصادی و فرهنگی است که بر اساس همکاری منطقهای صورت میگیرد و خوشبختانه تاکنون نتایج بسیار ثمربخشی برای هر سه کشور ما دربرداشتهاست. ما نیز مانند شما طبعاً از حوادث ناگواری که اخیراً در قسمتی از منطقه خاورمیانه روی دادهاست، متأثر و نگرانیم. عقیده ما بهطوری که قبلاً نیز اظهارداشتیم، این است که امروزه نمیشود خاک کشور دیگری را به عنوان غنیمت جنگی به خود منضم کرد. ما معتقدیم که این بحران غمانگیز میباید بر اساس اصول منشور ملل متحد و حق و عدالت بر طرف گردد. درمورد مسئله قبرس که آن حضرت بدان اشاره فرمودید، ما طبعاً طرفدار حقوق حقه ملت ترک بوده و هستیم. حضرت رئیسجمهوری، سلامتی و سعادت آن حضرت و بانو سونای را آرزومیکنم و پیشرفت و رفاه روزافزون ملت نجیب و دولت و برادر خودمان ترکیه را خواهانم.
آغاز گفتگوها
۲۷ خرداد ماه ۱۳۴۶ شهردار آنکارا در آیینی در وزارت خارجه به پیشگاه اعلیحضرتین باریافت و کلید شهر را فراداشت.در این آیین شهردار آنکارا در بیاناتی از سفر شاهنشاه به آنکارا ابراز خرسندی کرد و از سوی مردم پایتخت ترکیه به شاهنشاه خوش آمد گفت. شهردار آنکارا گفت که هنگام سفر اعلیحضرت رضا شاه کبیر به ترکیه وی دانشجو بود و توانست رضا شاه کبیر را از نزدیک ببیند و اکنون بسیار خوشوقت است که به عنوان شهردار آنکارا از جانشین و ادامه دهنده راه آن رادمرد بزرگ پیشباز نماید. ایران و ترکیه دو برادر با بهترین روابط هستند.
شاهنشاه آریامهر در پاسخ شهردار آنکارا از اینکه عنوان همشهری افتخاری شهر آنکارا را یافتهاند، سپاسگزاری کردند و فرمودند: [۳]
برای من اسباب نهایت خوشوقتی است که همشهری افتخاری شما میشوم. من میخواهم از مردم آنکارا به مناسبت این استقبال و خوشآمد بزرگ تشکرنمایم. از میهماننوازی مردم آنکارا کمال امتنان را دارم و برای مردم پایتخت شما خوشبختی و ترقی و پیشرفت آرزومیکنم. همانطور که گفتید، پدرم رضاشاه کبیر یک سلسله اقدامات در کشور ایران آغازکرد که چهره مملکت ایران را به کلی تغییرداد. خوشبختانه این اقدامات اکنون در کشور ما با جدیت تمام ادامه دارد، و بسیار خوشوقتم که میبینم مملکت شما و منجمله شهر زیبای شما نیز از هر جهت در راه ترقی و پیشرفت قدم برمیدارند. توفیق روزافزون کشور دوست، ترکیه و پایتخت بزرگ آن را صمیمانه خواستارم و یک زندگی آمیخته با امید به آینده که در آن افراد شما برای ابراز لیاقتهای خود، فرصتهای بیشتری خواهندداشت.
ساعت ده و سی دقیقه بامداد، شاهنشاه برای گفتگو با پرزیدنت ارتشبد سونای به کاخ ریاست جمهوری که در بالای تپهای مشرف بر شهر و در جنوب شهر قرار دارد، رفتند. در سراسر راه شاهنشاه، دهها هزار تن زن و مردم گرد آمده بودند و همانند نخستین روز ورود اعلیحضرتین صمیمانهترین احساسات خود را به شاه و مردم ایران ابراز میداشتند. بسیار از زنان و مردان از شدت هیجان میگریستند. چند بار جمعیت صفهای پلیس را در هم شکستند و توانستند از نزدیک شاهنشاه آریامهر را زیارت کنند.
در ورودی کاخ ریاست جمهوری پرزیدنت سونای و سلیمان دمیرل نخست وزیر از شاهنشاه پیشباز کردند و گفتگوهای مهم رهبران دو کشور آغاز شد.
در پایان این گفتگوها هیچ گونه اعلامیهای بیرون داده نشد. اما ناظران سیاسی بدین باورند که رهبران دو کشور برادر ایران و ترکیه درباره جنگ اخیر خاورمیانه عربی، اثرات و نتایج آن گفتگو نمودهاند و در این گفتگوها عواملی که سبب جنگ شد و کارهایی که باید برای استوار ساختن صلح و امنیت خاورمیانه انجام یابد و هم چنین روابط دو جانبه ایران و ترکیه و پایداری پیمان همکاری منطقهای و مسایل دیگر جهانی مورد بررسی قرار گرفته است. ناظران سیاسی آنکارا برای گفتگوهای روز ۲۷ خرداد ماه اهمیت بسیار قایل هستند به ویژه که گفتگوها بی درنگ پس از جنگ اعراب و اسراییل و هنگامی که هنوز این بحران ادامه دارد، انجام یافته است. دیدار سران کشورهای ایران و ترکیه میتواند در پایداری صلح و امنیت خاورمیانه و جلوگیری از دخالت نفوذهای خارجی در امور داخلی این منطقه نقش مهمی بازی کند.
بازدید از کارخانه اسلحه سازی
شاهنشاه آریامهر روز شنبه ۲۷ خرداد ماه به صد کیلومتری جنوب شرقی آنکارا تشریف فرما شدند و از یک قورخانه ترکیه بازدید فرمودند. شاهنشاه آریامهر به همراه پرزیدنت ترکیه جودت سونای از این کارخانه بازدید میفرمودند، خود برخی از سلاحهایی را که در کارخانه بسته بندی میشوند را آزمایش فرمودند و به پرزیدنت سونای فرمودند که کیفیت این سلاحها و مهمات خشنود هستند و ایران در آینده شاید سپارشهای بیشتری به کارخانه بدهد.
بازدید از موزه شهر آنکارا
اعلیحضرتین ساعت ۱۷ به موزه شهر آنکارا تشریف فرما شدند. در سراسر راه انبوه مردمان به شدت ابراز شور و هیجان میکردند. پیرامون موزه از جمعیت موج میزد. پس از پایان بازدید شاهنشاه آریامهر دفتر یادبود موزه را توشیح فرمودند.
بیانیه وزیران امور خارجه ایران و ترکیه
در این روز وزیران امور خارجه ایران و ترکیه بیانیهای بیرون دادند که با اعمال زور برای تصاحب سرزمینهای دیگران مخالفت شده است. هر دو کشور در این بیانیه درخواست کردهاند که راه حل مناسبی برای بحران خاورمیانه پیدا شود.
بر پایه گزارشهایی که در آنکارا به چاپ رسیده است، دولت ترکیه گرایش خود را برای اینکه یک لوله نفتی مستقیم از ایران به ترکیه کشیده شود تا بدون توجه به دشواریهای خاورمیانه عربی نفت ترکیه فراهم گردد.
باریابی دانشجویان ایرانی در آنکارا
۲۸ خرداد ماه ۱۳۴۶ ساعت ده و نیم بامداد، شاهنشاه آریامهر دانشجویان را به پیشگاه شاهانه پذیرفتند. هنگام ورود شاهنشاه، دانشجویان با ابراز احساسات و فریادهای زنده باد شاه و جاوید شاه، سالن را به لرزه درآوردند. مهندس محمد تیموری نماینده دانشجویان از سوی دانشجویان تشریف فرمایی شاهنشاه را خوش آمد گفت. سپس بانو فرین سلیمانلو دانشجوی دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه آنکارا از سوی دانشجویان دسته گلی فراداشت.
شاهنشاه آریامهر در پاسخ خوش آمد نماینده دانشجویان فرمودند:[۴]
نمیدانم آیا از کسانی که در دیدار قبلی خود از آنکارا و صحبت با دانشجویان، با آنها ملاقات کردم کسی در بین شما هست یا خیر؟ به هر حال اگر خاطرتان باشد در آن ملاقات، دورنمای مختصری از آینده ایران برای شما ترسیم کردم. ولی اینک لابد میبینید که خیلی پیش از آن چیزهایی که در آن روز به شما نوید و وعده دادهبودم در مملکت شما انجام شده و به خواست خداوند تا به حال بیشتر از آن چیزهایی که گفتیم عملی گردیده است. امروزه در مملکت ما آنچه که خیلی مهم است این است که امید وجود دارد و در زندگی هر فرد و هر اجتماع، یکی از مهمترین عوامل داشتن امید است. امید به آینده مملکت و اجتماع و امید به آینده فردی و شخصی. ما کاری نداریم که تا چه حد سایر ممالک از پیشرفتهای ایران اظهار اعجاب میکنند. حقیقتاً هم کارهای ما در خور تحسین است. این کارها را ما البته برای خودمان انجام میدهیم، ولی اضافه بر کارهایی که برای خودمان انجام میدهیم و نتایج آن را میگیریم و ثمره آن را میبریم. اگر به پیشرفت اجتماعات نگاه بکنیم میبینیم که وقتی پیشرفت یک فرد تکرار بشود اجتماع بهطور کلی پیشرفت میکند. پیشرفت مملکت ما، هم برای خود ما مهم است و هم میتواند برای آینده منطقه ما و مآلا برای پیشرفت بشریت مهم و ثمربخش باشد.
اگر ما در ایران بتوانیم مبارزه با بیسوادی و بیماری و آنچه را که بهوسیله سپاههای مختلف، یعنی سپاههای دانش و بهداشت و آبادانی انجام میشود و سایر کارها را با موفقیت انجام دهیم، اقدامات ما شاید بتواند به منزله راهنمایی برای سایرین که بخواهند از تجربیات ما استفاده بکنند، باشد. موفقیت این سپاهها در مملکت ایران فوقالعاده بودهاست. حتماً شما نسبت به پیشرفت این سپاهها مطالبی شنیده یا خواندهاید و بعضی از شما نیز به ایران رفته و این پیشرفتها را با چشم خود دیدهاید. ولی کار ما فقط محدود به ایجاد این سپاهها نیست. ما به تدریج مراکز علمی و دانشگاهی و مراکز تجسس علمی و فرهنگی خود را توسعه خواهیم داد. کافی نیست که فقط سعی بکنیم در کشورمان اصول عدالت اجتماعی برقرارباشد. کافی نیست که فقط نظام پوسیده ارباب و رعیتی را دگرگون کنیم و اصلاحات ارضی انجام دهیم. کافی نیست که فقط کارگر را در امور و سود کارخانجات شریک بکنیم. کافی نیست که فقط آثار بیعدالتی و عدم تساوی را از بین ببریم. یک ملت مترقی و پیشرفته امروز باید از لحاظ علمی نیز حتماً هماهنگ با پیشرفتهای علمی دنیا به جلو برود. ما از مدارس ابتدایی شروع میکنیم و بعد به دبیرستانها و دانشگاهها و مراکز تجسسی میرسیم. ما باید هزارها تن از ایرانیان تحصیلکرده را مانند طلاب قدیمی که تمام عمر و زندگی و حواس و فکر خودشان را وقف جستجوی علم میکردند، به این کار بگماریم. امروزه هزارها نفر از ایرانیهای تحصیلکرده باید در آزمایشگاهها و در قسمتهای مختلف دیگر صرفاً برای تجسس و صرفاً برای پیشبردن علم و صنعت کوشش کنند. پس کار ما فقط از نوع کارهای عادی، یعنی تنها مدرسه درستکردن و باسوادکردن افراد نیست. کار ما رساندن جامعه ایران به مقام پیشرفتهترین و مترقیترین جوامع امروزه دنیاست. برای این کار ما احتیاج به حداکثر افراد تحصیلکرده داریم، افرادی که همه جنبههای تحصیلی را در نظر داشتهباشند.
طبیعی است هر کس در زندگی خود سعی میکند دنبال راهی برود که برایش ارضای روحی داشتهباشد، یعنی بداند که خودش از کاری که میکند راضی است و وجدان و روحش راحت است، و دیگر اینکه هر کس باید زندگی بکند. منتها ما فکرمیکنیم که اضافه بر این دو موضوع هر فرد باید سعی بکند که حداکثر استعدادی را که خداوند در نهاد او به ودیعه گذاشتهاست و در وجود او هست به کار اندازد و در راهی که انتخاب میکند خودش را به سر حد کمال برساند. یک نفر پزشک مثل شما باید تا جایی که استعدادش اجازه میدهد امکان پیشرفت و ترقی داشتهباشد. هیچ مانع و رادعی نباید جلوی شکفتن استعداد افراد ما را بگیرد. در هر رشتهای که ما نگاه بکنیم همین امکان هست و در عین حال لزوم این کار را میبینیم. مثلاً ما نباید فرض کنیم که رشته کشاورزی محدود است. امروزه رشته کشاورزی اهمیت فوقالعادهای پیداکرده، برای اینکه اضافه بر تمام عوامل طبیعی، کشاورزی کاملاً جنبه صنعتی و فنی به خود گرفتهاست. ممکن است که در آتیه نزدیک از ایزوتوپهای اتمی و یا از مواد پروتئینی برای رشد نباتات و برای رشد دامها و غیره استفادههایی کرد که جوابگوی احتیاجات بشر باشد. مثلاً نوعی مواد پروتئینی هست که از مشتقات نفت میگیرند و به کمک آن در مدت کوتاهی وزن حیوانات را فوقالعاده بالامیبرند و درمورد گاو، بازده شیرش را افزایش زیادی میدهند. با استفاده از این معلومات جدید و تکمیل این معلومات شاید دنیا بتواند در آینده با خطر عظیمی که با آن مواجه است، یعنی خطر گرسنگی، با موفقیت مبارزه بکند.
نمیدانم کدام یک از شما اهل شمال ایران هستید یا مزارع برنجکاری ایران را دیدهاید؟ یادم هست که تا چند سال پیش وقتی که ما سؤال میکردیم، میگفتند در شمال ایران شاید از هفت هکتار برنجکاری، یک تن یا یک تن و نیم محصول برنج بهدست میآید. امروز محصول ما از سه تن یعنی دو برابر سابق بیشتر است و شاید نزدیک چهار تن است، ولی به شما بگویم در بعضی از ممالک این محصول به نه یا ده تن میرسد. در گندمکاری و پنبهکاری نیز همین طور است. ما باید وسیله رساندن خودمان را به سطح کشورهای پیشرفته فراهم کنیم، ولی همانطور که آن کشورها طی سالها صدهاهزار ساعت وقت در آزمایشگاهها گذراندهاند تا ببینند بذرها را چه شکلی انتخاب بکنند، چه شکلی آنها را با هم مخلوط بکنند، کود را به چه مقداری بدهند، خاک را چه شکلی تجزیه بکنند، چقدر آب بدهند، ما هم باید این کار را بکنیم. در رشتههای صنعتی همینطور. منظور این است که هر فرد ایرانی نه فقط باید زندگی شخصی خودش را تأمین بکند و با موفقیتی که بهدست میآورد به موفقیت جامعه کمک بکند، بلکه باید سعی بکند و وسایلی فراهم آورد که به حداکثر امکانی که در نهاد او وجوددارد به پیشرفتهای فنی و علمی موفق بشود.
دانشگاههای ایران دارند تکمیل میشوند. البته هنوز در بعضی نقاط نواقص زیاد است، مثلاً دانشگاه تبریز ما نواقصش زیاد است و مشهد همینطور و اهواز همینطور. ما باید سعی بکنیم که نواقص دانشگاههایمان را از لحاظ مادی و معنوی بر طرف بکنیم. از لحاظ مادی باید بودجه لازم را در اختیارشان بگذاریم و از لحاظ معنوی بهترین استادان را از ایرانیها و اگر لازم باشد از خارج دعوت بکنیم. من معتقدم که خون جدیدی باید وارد دستگاه دانشگاهی ما بشود. یعنی دانشیاران جدید، استادیاران جدید و استادان جدید به کار گمارده شوند. البته نه فقط از لحاظ اینکه سن آنها باید کمتر باشد، بلکه باید با یک طرز فکر جدید و روحیه جدید وارد کار شوند، یعنی کسانی باشند که فکرشان و اطلاعاتشان را با پیشرفتهای علمی تطبیق بدهند، بیشتر مطالعه کنند، با دستگاههای بزرگ دنیا مکاتبه داشتهباشند. به هر صورت چون تعداد دانشگاههای ما زیاد است و احتیاج به استاد و استادیار و دانشیار زیاد خواهدبود، صدها نفر از جوانهای با استعداد ایرانی در این دستگاهها وارد کار خواهندشد. ما گروههای متعددی را به سرتاسر دنیا فرستادیم که بروند ببینند هر جایی که ایرانی با استعدادی پیدامیشود او را برای دانشگاههای ایران استخدام بکنند.
برای شما دانشجویان آنکارا و ترکیه و هر نقطه دیگر خواهان موفقیت هستم. امیدوارم موفقیت شما هر چه زودتر منجر به این بشود که قادر به خدمت به مملکت خودتان باشید. این را بهطور قاطع میشود گفت که پیشرفت شما و پیشرفت هر فرد دیگر منوط به پشتکار و استعداد و حرارتی است که در کارکردن و خدمت به مردم به خرج خواهیدداد.
در این هنگام دانشجویان چند عریضه به پیشگاه شاهنشاه آریامهر فراداشتند و یک تابلوی نقاشی از ولیعهد ایران که از سوی یکی از دانشجویان کشیده شده بود به پیشگاه شاهنشاه پیشکش گردید.
بازدید از استانبول
یکشنبه ۲۸ خرداد ماه ۱۳۴۶ شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی پس از نیم روز از آنکارا به استانبول تشریف فرما شدند. هزاران تن از اهالی شهر و پایوران سیاسی و اجتماعی پیشبازی گرم از اعلیحضرتین کردند. اعلیحضرتین در کاخ « شاله » پذیرایی میشوند. هنگام پرواز اعلیحضرتین از آنکارا به استانبول در فرودگاه آنکارا آیین پسواز رسمی از انجام یافت و پرزیدنت ترکیه جودت سونای و بانو و سلیمان دمیرل و بانو، وزیران و پایوران ترک شاهنشاه و شهبانو را پسواز نمودند و گارد احترام آیین احترامات نظامی را به جای آورد. وزیر کشور ترکیه که در نبودن وزیر خارجه آن کشور قائم مقام وزارت امور خارجه ترکیه است در رکاب اعلیحضرتین از آنکارا رهسپار استانبول گردید.
هواپیمای آورنده شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو ساعت ۱۸ و سی دقیقه در فرودگاه استانبول بر زمین نشست، فرودگاه با پرچمهای دوکشور ایران و ترکیه و پوسترهایی از شاهنشاه و شهبانو بسیار زیبا آذین بسته شده بود. هزاران تن از مردم استانبول و دانشجویان ایرانی در این شهر، برای دیدار شاهنشاه و شهبانو به فرودگاه آمده بودند. نخست سرکنسول شاهنشاهی در استانبول و بانو به درون هواپیما رفتند و دسته گلی به پیشگاه اعلیحضرتین فراداشتند و خوش آمد گفتند. آنگاه سلام شاهنشاهی و سرود ملی ترکیه نواخته شد و شاهنشاه آریامهر از گارد احترام سان دیدند. استاندار استانبول از سوی مردم این شهر تشریف فرمایی اعلیحضرتین به استانبول را تهنیت گفت و همسر وی دسته گل زیبایی به علیاحضرت شهبانو فراداشت. انبوه جمعیتی از مردم استانبول که در فرودگاه گرد آمده بودند ابراز احساسات شدید و صمیمانهای به شاهنشاه و شهبانوی ایران ابراز میداشتند و همراه با دانشجویان ایرانی فریادهای جاوید شاه بر پهنه گسترده فرودگاه، فرودگاه را به لرزه درآورده بود.
سپس شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو با خودرو رهسپار کاخ « شاله » گردیدند و درازای راه موکب همایونی از فرودگاه تا کاخ شاله با پرچمهای ایران و ترکیه و چراغهای رنگارنگ آذین بسته شده بود، دهها هزار تن از اهالی استانبول در خیابانها به شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو ابراز شور و هیجان مینمودند.
بازدید از تنگه بسفر
۲۹ خرداد ماه ۱۳۴۶ اعلیحضرتین از تنگه بسفر دیدن فرمودند. اعلیحضرتین از « کاخ شاله » به « دلمه باغچه » تشریف فرما شدند تا با کشتی ویژه از « تنگه بسفر » دیدن فرمایند. در خیابانهای مسیر هزاران تن از اهالی استانبول و ایرانیانی که در استانبول زندگی میکردند احساسات پر شوری ابراز داشتند. کشتی اعلیحضرتین را ناوچههای نیروی دریایی ترکیه تا « جزیره بیوک آدا » همراهی کردند. سپس اعلیحضرتین با کالسکه ویژه به باشگاه آناتولی فرود آمدند. در باشگاه آناتولی شهردار استانبول به اعلیحضرتین خوش آمد گفت و سپس شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میهمانی ناهاری که از سوی شهردار استانبول در باشگاه آناتولی در جزیره « بیوک آرا » برگزار شد، شرکت نمودند.
اعلیحضرتین در بازدید از تنگه بسفر
اعلیحضرتین در جزیره بیوک آدا
اعلیحضرتین در راه باشگاه آناتولی
اعلیحضرتین با هواپیمای ترکیه از استانبول به آنکارا باز می گردند
باریابی دانشجویان در کنسولگری شاهنشاهی استانبول
ایوار شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از جزیره بیوک آدا به استانبول بازگشتند و سپس رهسپار کنسولگری ایران در استانبول گردیدند. در ورودی کنسولگری، سرکنسول شاهنشاهی در استانبول خوش آمد گفت و کارمندان کنسولگری را به پیشگاه شاهانه شناساند. سپس اعلیحضرتین در میان احساسات گرم دانشجویان ایرانی در پهنه چمن کنسولگری از نزدیک به ابراز احساسات آنان پاسخ گفتند. در اینجا نخست دانش آموزان دبستان ایرانیان در استانبول سرود خواندند و یکی از دختران خردسال دسته گلی زیبا فراداشت. آنگاه اعلیحضرتین به تالار دیگری تشریف فرما شدند و نزدیک به ۶۰۰ تن دانشجوی دختر و پسر ایرانی به پیشگاه همایونی باریافتند. این باریابی چهار ساعت به درازا کشید و شاهنشاه آریامهر با یکایک دانشجویان گفتگو کردند و از وضع آنان پرسشهایی نمودند.
شبانگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میهمانی شامی که از سوی آقای « پوی راز » استاندار استانبول در هتل هیلتون برگزار شده بود، شرکت فرمودند. در این میهمانی بسیاری از پایوران لشکری و کشوری ترکیه باشنده بودند. در سر میز شام نخست استاندار استانبول در سخنانی گفت:
اعلیحضرتا، ما با تحسین و شگفتی بسیار از کوششهای بزرگی که ذات مقدس شهریاری که دارای شخصیت بین المللی میباشند، در راه پیشرفت ایران و حل مسایل انسانی و حفظ صلح جهان به عمل میآورند، آگاه هستیم. اهالی استانبول هم شهریهای من از اینکه امکان پذیرایی از رهبر برجسته ملت دوست و برادر ایران نصیبشان گردیده است غرق در افتخار و شادمانی هستند.
شاهنشاه در پاسخ بیانات استاندار استانبول فرمودند: [۵]
جناب استاندار، خانمها و آقایان،
میخواهم از صمیم قلب از آقای استاندار و مردم استانبول به خاطر محبتهای بیشائبه و پذیرایی و استقبال گرم آنان تشکرکنم. این اولین بار نیست که من از شهر زیبای شما بازدید میکنم و همواره با همین گونه برخورد گرم و استقبال پرشور و مردم شما روبهرو بودهام، ولی باید یادآور شوم این بار احساس میکنم که استقبال و برخورد شما حالت دیگری به خود گرفته و در حقیقت چیز دیگری است. البته این امر دلیل روشنی هم دارد و آن تشیید روابط نزدیک و برادری و همکاریهای گوناگون دو ملت ما طی ده سال گذشته است. امیدواریم شما مردم ترکیه همواره به یاد داشتهباشید که ما همواره پشتیبان شما هستیم و البته جز این هم نباید باشد، زیرا این لازمه اصلی برادری و دوستی است. بگذارید بگویم که استانبول یکی از شهرهای زیبای دنیا است و لحظاتی که من در این شهر گذراندم، فراموش نمیشود. برای حضرت رئیسجمهوری ترکیه، نخستوزیر و وزیران کابینه و شما آقای استاندار و سایر شخصیتهای ترکیه و مردم استانبول سلامت و سعادت آرزومیکنم.
بازدید از موزههای ایا صوفیه و توپکاپی
۳۰ خرداد ماه ۱۳۴۶ پیش از نیم روز شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از موزه و مسجد ایاصوفیه بازدید فرمودند و سپس از موزه توپکاپی دیدن کردند. هنگام گذشتن شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از خیابانهای استانبول برای دیدن موزهها، انبوه مردم چنان بود که خودروی آورنده اعلیحضرتین به سختی از خیابانها رد میشد و مردم ابراز احساساتی میکردند که بی همانند بود.
ایوار هموندان انجمن دوستی ایران و ترکیه به پیشگاه شاهنشاه آریامهر باریافتند. در این باریابی نخست رضا لکی معاون انجمن، هموندان را به پیشگاه شاهنشاه آریامهر شناساند و سپس آقای جهاد یابان رییس انجمن به شاهنشاه آریامهر خوش آمد گفت. رییس انجمن دوستی ایران و ترکیه در سخنان خود از پیوندهای دوستی و بازرگانی و فرهنگی دیرین دو ملت ایران و ترک یاد کرد و گفت: انقلاب سفیدی که به رهبری اعلیحضرت در ایران آغاز شده است، فصل تازهای در تاریخ دو هزار و پانصد ساله ایران گشوده است. برای اعضای انجمن اعم از اتباع ترک و ایرانیانی که در ترکیه زندگی میکنند، این لحظههای تاریخی بسیار مغتنم است و این جانب در پیشگاه اعلیحضرتین اطمینان میدهم تمام مردم ترکیه در برابر رهبر خردمندی که توانستهاند ایران را با اقدامات اصلاحی عمیق به سوی ترقی و پیشرفت رهبری نمایند سر تعظیم فرود میآورند.
شاهنشاه آریامهر در پاسخ فرمودند: آقای رییس جمعیت دوستی ایران و ترکیه، از سخنان محبت آمیز شما سپاسگزارم. با توجه به مناسبات دوستانهای که میان ایران و ترکیه موجود است، من مطمئن هستم ایرانیانی که در کشور زیبای شما زندگی میکنند، خود را بیگانه حس نمینمایند و همین طور برادران ترک نیز در ایران خود را بیگانه حس نخواهند کرد. با توجه به علایق بسیار دیرین دو کشور ما، دوستی میان ملتهای ایران و ترکیه امری است طبیعی. ما باید دست به دست یکدیگر بدهیم و برای پیشرفت کشورهای خود بکوشیم، تنها در این صورت است که میتوانیم در امنیت کامل بسر بریم، موفقیت شما و همه اعضای انجمن دوستی ایران و ترکیه را در تشیید مناسبات دوستانه دو کشور خواهانیم.
غروب نمایندگان رادیو استانبول به پیشگاه علیاحضرت باریافتند و مصاحبه کوتاهی انجام دادند. شهبانوی ایران در این مصاحبه رادیویی فرمودند: در سفر پیشین خود که از کشور زیبای شما عبور کردم، متاسفانه به علت کمی وقت نتوانستم همه جا را از نزدیک ببینم. اما این بار شادمانم که نه تنها استانبول زیبا، بلکه بسیاری از نقاط دیدنی ترکیه را از نزدیک مشاهده نمودم. ابراز احساسات مردم ترکیه مرا سخت تحت تاثیر قرار داد و من این خاطره را هرگز فراموش نخواهم کرد.
شبانگاه به افتخار شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو یک میهمانی شام رسمی از سوی آقای « سوکان » وزیر کشور و قائم مقام وزیر خارجه ترکیه در قصر پر آوازه « دلمه باغچه » برگزار شد که در آن « سلیمان دمیرل » نخست وزیر ترکیه و بانو و شماری از پایوران برجسته ترکیه و همراهان شاهنشاه آریامهر بودند.
بازگشت اعلیحضرتین به میهن
۳۱ خرداد ماه ۱۳۴۶ ساعت ۱۶ و سی دقیقه، شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانوی ایران از سفر شش روزه ترکیه به میهن بازگشتند. در فرودگاه مهرآباد هموندان خاندان شاهنشاهی ایران، نخست وزیر، رییس مجلس سنا، وزیران و پایوران کشوری و سفیران خارجه مقیم تهران در آیین پیشباز رسمی از اعلیحضرتین شرکت داشتند. در درازای راه اعلیحضرتین از مهرآباد تا کاخ نیاوران، هزاران تن از مردم تهران از شاهنشاه و شهبانوی خود پیشباز گرم و پرشوری کردند. در درازای راه فرهنگیان در ضلع جنوبی خیابان شاهرضا و افراد و طبقههای گوناگون مردم و جمعیتها در بخش شمالی خیابان شاهرضا گرد آمده بودند و هنگام گذشتن اعلیحضرتین با خودرو گرمترین احساسات خود را ابراز میداشتند. از سوی فرهنگیان و مردم فرشی از گل در مسیر اعلیحضرتین گسترده شده بود که خودروی اعلیحضرتین از روی آن میگذشت.
اعلامیه مشترک ایران و ترکیه
۳۱ خرداد ماه ۱۳۴۶ با پایان سفر شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی اعلامیه گفتگوهای سران ایران و ترکیه در تهران و آنکارا به چاپ رسید.
۱- بنا به دعوت حضرت رییس جمهوری ترکیه جودت سونای و بانو، اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران و علیاحضرت فرح پهلوی شهبانوی ایران از تاریخ ۲۶ الی ۳۱ خرداد ماه ۱۳۴۶ برابر با ۱۶ الی ۲۱ ژوئن ۱۹۶۷ از ترکیه بازدید رسمی به عمل آوردند.
۲- در این بازدید شماری از شخصیتهای عالیرتبه ایران از جمله نامبردگان زیر افتخار التزام رکاب اعلیحضرتین را داشتهاند: جناب اردشیر زاهدی، تیمسار سپهبد دکتر عبدالکریم ایاد، تیمسار سپهبد حسنعلی منیعی، جناب رستم امیر بختیاری، جناب آقای سیروس فرزانه، تیمسار دریابان جعفر کورس.
۳- در این مسافرت اعلیحضرتین از شهرهای « کریک قلعه » و استانبول نیز بازدید کردند و مراتب تقدیر و تحسین عمیق خود را از دستاوردهای پیشرفتهای روزافزونی که در ترکیه در نتیجه کوشش فراوان و فداکارانه ملت و فعالیتهای عمرانی دولت ترکیه حاصل شده ابراز فرمودند.
۴- اعلیحضرتین و ملتزمین رکاب با پیشباز و پذیرایی پر شوری که مولود علاقه و احساسات گرم ملت ترکیه نسبت به رییس کشور برادرشان ایران میباشد، مواجه گردیدند.
۵- این مسافرت برای سران دو کشور فرصت مناسبی بود که اهمیت حیاتی و ارزش بزرگ رشتههای ناگسستنی دوستی و برادری موجود میان دو کشور را بررسی و تایید نمایند. در گفتگوهای جناب آقای « سلیمان دمیرل » نخست وزیر ترکیه، آقای اردشیر زاهدی وزیر امور خارجه ایران، جناب آقای « احسان صبری جاغلایان گیل » وزیر خارجه ترکیه، جناب آقای فریدون موثقی سفیر شاهنشاهی در ترکیه و جناب آقای « طه جریم » سفیر ترکیه در ایران افتخار حضور داشتند، سران دو کشور بار دیگر علاقه متقابل خود را به تحکیم و توسعه رشتههای عمیق دوستی و تایید و رضایت خاطر خود را از نتایج قاطع حاصله از همکاری نزدیک دو کشور در زمینههای مختلف ابراز فرمودند.
۶- سران دو کشور اعتقاد خود را نسبت به اینکه پیشرفت و رفاه لازمه تعمیم ثبات و صلح جهانی است تکرار و از پیشرفتهای سریعی که در شئون اقتصادی دو کشور حاصل شده است، ابراز خرسندی نمودند و از اعلامیه مشترک مورخ ۲۲ ژوییه ۱۹۶۴ که پایه گذار همکاری منطقهای برای عمران میان کشورهای ایران و ترکیه و پاکستان میباشد، یاد کردند. سران دو کشور ضمن بررسی فعالیتهای « همکاری منطقهای برای عمران » میان کشورهای ایران و ترکیه و پاکستان میباشند، یاد کردند. سران دو کشور ضمن بررسی فعالیتهای همکاری منطقهای برای عمران با خشنودی کامل ملاحظه نمودند که این سازمان در طی سه سال اخیر برای رسیدن به هدفهای صادقانه خود پیشرفتهای غیر منتظرهای نموده است.
۷- سران دو کشور بار دیگر وفاداری دولتهای خود را به منشور ملل متحد اعلام و ابراز امیدواری نمودند که سازمان ملل متحد برای تامین صلح و امنیت بین المللی روز به روز وسیله موثرتری قرارگیرد.
۸- سران دو کشور در محیط دوستی و تفاهم کامل که صفت مشخصه مذاکرات بود، توجه محصوص خود را به وضع بحرانی خاورمیان معطوف داشته و با خرسندی کامل مشاهده نمودند که در این خصوص اتفاق نظر دارند و بار دیگر مخالفت خود را با توسل به زور در روابط و سیاست بین المللی به قصد تامین منافع ارضی یا امتیازات سیاسی اعلام نمودند و مراتب دوستی خود را نسبت به ملل عرب تایید و اهمیتی را که به حفظ حقوق آنان قادل میباشند، تاکید نمودند.
۹- حضرت رییس جمهوری ترکیه مراتب قدردانی عمیق دولت خود را از پشتیبانی مداوم دولت شاهنشاهی ایران در مساله قبرس تکرار نمودند. سران دو کشور با تایید لزوم رعایت قراردادهای موجود مجددا حل کامل و مسالمت آمیز مساله مزبور را به گونهای که حقوق حقه و منافع جماعت ترک جزیره را تامین نموده و برای آنان امکان ادامه زندگی در محیط صلح و امنیت کامل فراهم نماید خواستار گردید.
۱۰- در مورد مساله کشمیر سران دو کشور اعتقاد خود را مبنی بر اینکه این مساله باید با توجه به راه حلهایی که سازمان ملل متحد پیش بینی نموده و با در نظر گرفتن حقوق حقه مردم منطقه فیصله یابد دوباره تایید نمودند.
۱۱- اعلیحضرتین مراتب قدردانی و سپاسگزاری خود را از پیشباز بسیار صمیمانه و میهمان نوازیهای گرم حضرت رییس جمهوری ترکیه و بانو سونای دولت و ملت ترکیه ابراز فرمودند.
بنمایهها
- ↑ مصاحبه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با خبرنگاران روزنامههای ترکیه ۲۶ خرداد ماه ۱۳۴۶
- ↑ سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ بیانات پرزیدنت ترکیه در میهمانی رسمی کاخ ریاست جمهوری در آنکارا ۲۶ خرداد ماه ۱۳۴۶
- ↑ سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر هنگام دریافت فرنام همشهری افتخاری شهر آنکارا ۲۷ خرداد ماه ۱۳۴۶
- ↑ بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر هنگام باریابی دانشجویان ایرانی در ترکیه آنکارا ۲۸ خرداد ماه ۱۳۴۶
- ↑ بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ خوشآمدگویی استاندار استانبول ۲۹ خرداد ماه ۱۳۴۶
نیز نگاه کنید به
سخنرانی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر هنگام دریافت فرنام همشهری افتخاری شهر آنکارا ۲۷ خرداد ماه ۱۳۴۶