بازدید اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر از آذربایجان شرقی و غربی و دادن سندهای مالکیت زمین‌ها به کشاورزان ۳۱ شهریور تا ۱۸ مهر ماه ۱۳۴۱

بازدیدهای داخلی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

درگاه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۴۱ خورشیدی تازی

برنامه عمرانی دوم

شب هنگام ساعت ۲۳ و ده دقیقه، سی ام شهریور ماه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی با ترن شاهنشاهی رهسپار آذربایجان گردیدند. سفر شاهنشاه ۱۶ روز به درازا می‌کشد و آذربایجان شرقی و غربی و استان گیلان مورد بازدید قرار می‌گیرند. در ایستگاه راه آهن تهران، والاحضرت شاهپور محمودرضا پهلوی، اسداله علم نخست وزیر، حسین علا وزیر دربار شاهنشاهی، هیات دولت، ژنرال‌های ارتش شاهنشاهی، رییس‌های دربار شاهنشاهی و پایوران کشوری به پسواز شاهنشاه آمده بودند. برابر ساعت ۲۳ شاهنشاه آریامهر وارد سالن سلطنتی راه آهن شدند و در این هنگام سلام شاهنشاهی نواخته شد و گارد شاهنشاهی آیین احترامات نظامی را به جای آورد.

پیش از سوار شدن به ترن شاهنشاهی، اعلیحضرت مدتی با علم نخست وزیر و سپس با مهندس جعفر شریف امامی نایب التولیه موقوفات پهلوی وتیمسار ارتشبد حجازی رییس ستاد بزرگ ارتشتاران گفتگو نمودند. شاهنشاه به تیمسار ارتشبد حجازی رییس ستاد بزرگ ارتشتاران و جعفر شریف امامی درباره خانه سازی برای زلزله زدگان اوامری دادند.

در زنجان

۳۱ شهریور ماه ۱۳۴۱ شاهنشاه آریامهر وارد زنجان شدند و مردم زنجان از شاهنشاه خود به گرمی پیشباز کردند. ترن شاهنشاهی پانزده دقیقه پس از نیمه شب وارد کرج شد و سپس به سوی قزوین به راه افتاد. ساعت ۲ و سی و هشت دقیقه وارد قزوین شد و پس از درنگی کوناه رهسپار خرم دره گردید. شاهنشاه آریامهر و همراهان دو ساعت در خرم دره مانند و سپس به راه خود به سوی زنجان ادامه دادند. ساعت ۹ بامداد ترن شاهنشاهی ایران وارد زنجان شد. در ایستگاه راه آهن فرمانده ارتش یکم، فرماندار، شهردار، روسای اداره‌های گوناگون، هموندان انجمن شهر و طبقه‌های گوناگون مردم به پیشباز آمده بودند. پس از این که شاهنشاه گام بر پهنه ایستگاه نهادند، تیمسار سپهبد نصرالهی فرمانده ارتش یکم گزارش نظامی به آگاهی شاهانه رساند و آنگاه موزیک نظامی سلام شاهنشاه نواخت و شاهنشاه از گارد احترام سان دیدند. پس از انجام تشریفات نظامی، فرماندار زنجان خوش آمد گفت و شاهنشاه پرسش‌هایی درباره امور شهر نمودند. سپس شهردار زنجان به نمایندگی از سوی اهالی این شهر دسته گلی فراداشت. شاهنشاه آریامهر از شهردار زنجان درباره درآمدهای شهرداری و شمار جمعیت و وضع عمومی شهر پرسش‌های فرمودند و در باره تسریع لوله کشی شهر اوامری دادند.

هنگامی که رییس دادگستری زنجان به پیشگاه شاهنشاه شناسانده شد، شاهنشاه آریامهر پرسش‌هایی از وضع دادگستری زنجان و اجرای اصلاحات ارضی در این شهر نمودند و سپس یک یک روسای اداره‌ها را مورد مهر شاهانه قراردادند. تشریفات پیشباز در راه آهن زنجان ۴۵ دقیقه به درازا کشید و شاهنشاه پس از آن وارد سالن راه آهن شدند. در اینجا دختر خردسالی دسته گلی به پیشگاه شاهنشاه فراداشت و از سوی پیشاهنگان و دانش آموزان به شاهنشاه آریامهر خوش آمد گفت. شاهنشاه چند دقیقه‌ای با پیشاهنگان گفتگو کردند و سپس با خودرو برای بازدید از بیمارستان شفیعه و لوله کشی آب زنجان و ساختمان‌های بانک ساختمانی رهسپار شهر شدند. در درازای راه تا مرکز شهر انبوه اهالی و دانش آموزان با پرچم‌های سه رنگ ایستاده بودند و به شاهنشاه ابراز شور و هیجان می‌کردند.

اعلیحضرت همایونی در زنجان بیمارستان سی تختخوالی جمعیت شیر و خورشید سرخ را به نام بیمارستان شفیعیه گشودند. در این آیین نمایندگان طبقه های مردم از این که این بیمارستان گشایش می یابد، ابراز شادمانی می نمودند. هنگام اجرای آیین گشایش بیمارستان، گروه زیادی از اهالی زنجان به شاهنشاه خود ابراز شور و هیجان می نمودند و ورود اعلیحضرت همایونی را گرامی می داشتند. بیمارستان شفیعیه شیر و خورشید سرخ مجهز به همه دستگاه ها و ابزار مدرن یک بیمارستان کامل می باشد.

در شهر مراغه

سخنرانی شاهنشاه آریامهر در روز دهقان در مراغه

امروز روز دهقان است و ما آن را با کمال خوشوقتی جشن می‌گیریم، ولی چقدر بر خوشوقتی افزوده شده‌است که این جشن مصادف است با خاتمه اصلاحات ارضی در منطقه مراغه، میاندوآب و هشترود.

گزارش این کار را متصدیان مربوطه ذکر کردند و توضیحات کافی دادند. افکار و عقاید مرا نسبت به این امر و علاقه به دهقانان کشور و اصولاً اصلاحات ارضی را به کرات شنیده‌اید، در هفت ماه پیش اظهارات مرا در مراغه شنیدید، چند روز پیش در اراک بیاناتی کردم، لابد اطلاع دارید. دیگر در آن قسمت چیزی نمی‌گویم ولی در اطراف اساس این کار و اثری که در زندگی اجتماعی این ملت دارد، می‌خواستم چند کلمه‌ای ذکر کنم. کاری را که ما شروع کرده‌ایم فقط یک نوع اصلاح محدود به اراضی زراعتی نیست. این اقدام اجتماع ایران را تغییر خواهدداد. یعنی یکی از ریشه‌دارترین و در واقع انقلابی‌ترین اعمالی است که در زندگی یک ملت ممکن است پیش بیاید. کاری را به این عظمت ملل دیگر در قرنها به تدریج انجام داده‌اند و یا اینکه با انقلابات خونین که خود آن نیز ممکن است بروز زحماتی بکند، به طریق دیگری انجام دادند. ولی فکر می‌کنم افتخار ما باید در این باشد که این کار با آن عظمت را که سایرین طی قرنها انجام داده‌اند، توانستیم به سهولت و سادگی در این منطقه و مناطق دیگر شروع کنیم و در فاصله کوتاهی نتیجه گرفته‌ایم.

در سراسر کشور در مدت کوتاهی شاید تا مدت دو سال دیگر قانون اصلاحات ارضی به مرحله اجرا درمی‌آید. درست است که در عقاید ما موضوع مالکیت محترم است، ولی مالکیت بر چه چیزی؟ مالکیت بر شیء و قسمتهای منقول صحیح است اما در عصر ما و در این روزگار آیا مالکیت بر فرد معنی دارد؟ مالکیت بر زمین صحیح است، ولی به عقیده من مالکیت بر زمینی که مستلزم مالکیت بر دهقان و یا زارع نباشد، اگر باشد این مالکیت صحیح نیست.

قانون اصلاحات ارضی را محترم می‌شماریم و اجرا خواهیم کرد. هم مالک مشمول و هم رعایا باید تابع قانون باشند. من همان کسی هستم که از مدتها پیش تنها این جریان را پیش‌بینی و در سال ۱۳۲۹ شروع کردم.

نصیحت من به شما با اطلاع به گذشته و با در نظر گرفتن آینده مملکت این است که مالکانی که مشمول قانون نمی‌شوند و زمینی را نگاه می‌دارند، در آن فقط به وسیله ماشین‌آلات کشاورزی عمل کنند. اگر املاکی داشته‌باشند که به وسیله زارعین عمل می‌کنند باید درآمد آنان را به میزان زارعینی که مالک شده‌اند، برسانند و یا اینکه زمین را به زارع بفروشند، و یا اینکه به دولت منتقل و قیمت عادلانه را بگیرند. کسانی که نصیحت مرا بپذیرند، بعدها پشیمان نمی‌شوند. و اما جریان اصلاحات ارضی همانطور که مشاهده می‌کنم، خوشوقتم که در اسرع اوقات پیشرفت کرده‌است.

منتهی اساس کار، دادن زمین و سند به دهقان سابق و مالک امروز نیست. باید او را یک فرد آزاد در میان اجتماع ببینیم و با کار و کوشش بیشتر وی، محصول چند برابر شود. این کار لازمه‌اش تشکیلات شرکتهای تعاونی است. این کار در این شرکتها با استقبال زارعین شروع شد. و اقدامات خوبی کرده‌اند که موجب خوشوقتی ما است. این اقدامات باید تکمیل شود. باید زمینها را مکانیزه کرد. آبیاری صحیح نمود. کود شیمیایی به زمین داد. در این کار عده‌ای حقیقتاً زحمت کشیده‌اند و حتی فداکاری کرده‌اند و با ایمان و عقیده راسخ همه چیز خود را فراموش کرده‌اند، در دهات رفته‌اند، و در این کار تشریک مساعی همگانی بود. تمام مأمورین دستور داشته‌اند، به آنها امر شده‌بود که با یکدیگر هماهنگی کامل نشان بدهند. اگر در بعضی نقاط یک اختلاف سلیقه‌ای پیدا شده‌بود این اختلاف سلیقه آنقدر کوچک بود که لازم به تذکر نیست. این اصلاحات سرتاسر ایران را فرا خواهدگرفت و با همین عزم و اراده دنبال خواهدشد و در آینده نزدیک یک جامعه محکم و قوی که بر مبنای عدالت اجتماعی بنا شده‌باشد، خواهیم داشت. تا دو سال دیگر زارعین از این موهبت برخوردار می‌شوند.

در حال حاضر هفتادوپنج درصد مردم کشور ما کشاورز هستند. امیدواریم در آینده، تا یک نسل دیگر، این نسبت معکوس شود و این عده به کار کشاورزی بپردازند. برای اینکه از طرفی باید اصلاحات کشاورزی به صورت مکانیزاسیون انجام شود. سیستم آبیاری ممکن است ترقی و تغییرات کلی پیداکند. ما در مراغه استعداد زیادی می‌بینیم ولی می‌خواهیم در منطقه قزوین و سایر دهاتی که زلزله دهم شهریور خرابی به بار آورده، آنجا را نمونه یک منطقه کشاورزی که بر مبنای آخرین اسلوب و سیستم کشاورزی باشد درست کنیم. دولت عن‌قریب تصویب‌نامه‌ای صادر خواهدکرد و تمام مناطق زلزله‌زده به دولت منتقل خواهدشد و بار دیگر زمین به زارعین و خرده مالکین برمی‌گردد، و با کارهای اساسی و حفر چاههای عمیق آنجا را آبیاری می‌کنیم و خانه‌ها را بار دیگر می‌سازیم. ما نمی‌توانیم این کارها را برای خاطر کسانی که در آنجا مالک بوده‌اند، انجام دهیم. این کار صحیح نیست. مالکان آنجا که مشمول نمی‌شوند، در مقابل این زلزله فوق‌العاده جانگداز واقعیت را درک می‌کنند.

امیدوارم در این منطقه نمونه هر چه زودتر عملیات شروع شود و تاریکی دو سال دیگر تمام شود. و این منطقه باعث بشود سایر نقاط از آن سرمشق بگیرند و ببینند چطور می‌شود در یک منطقه حداکثر استفاده از محصولات کشاورزی را کرد. شاید بی‌احتیاطی نکرده باشم که بگویم میزان محصولات در قزوین به پنج برابر می‌رسد. این صحبتها به گوش خیلی‌ها ممکن است صحبتهای انقلابی و ظالمانه باشد. اصل کار این است که ما اقدام انقلابی می‌کنیم. خونریزی و زد و خورد نیست. خونریزی و زد و خورد دلیل انقلاب نیست. اگر گفته‌شود ظالمانه است، باید پرسید چه نوع ظلمی؟ آن دسته که از زندگی محروم نشده‌اند، پول به آنها داده می‌شود. امیدوارم که مالکان اگر مایل باشند در امر صنعتی‌کردن کشور شرکت کنند تا در آینده بتوانیم یک کشور صنعتی بشویم. مطمئن هستم ما با جان و دل دنبال این کار هستیم و این را افتخار خود می‌دانیم و کسانی که قطعاً فکرمی‌کنند به آنها اجحاف شده به این عمل معتقد خواهندشد که وضعشان تغییر خواهدکرد.

به هر صورت موفقیت ملت ایران را در این روز، به خصوص موفقیت روزافزون دهقانان شریف ایران را از خداوند مسئلت می‌کنم و رضایت قلبی و قدردانی خود را به تمام کسانی که کوچکترین سهمی در این کار داشته‌اند ابراز می‌دارم. همچنین موفقیت آنان را که در کمال صداقت به وظایف خود عمل می‌کنند از خداوند متعال مسئلت دارم.