پیروزی استراتژیک شاهنشاه آریامهر در قیمتگذاری نفت و سهم جهان سوم از درآمد کشورهای نفتی در نشست اوپک وین ۷ مهر ماه ۱۳۵۴: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
شاهنشاه در پاسخ این سئوال که تصمیمات کنفرانس سران ۶ کشور صنعتی در فرانسه تا چه حدود مشکلات اقتصادی جهان را رفع میکند و این تصمیمات با کنفرانس بینالمللی ۱۷ دسامبر فرانسه در چه وضعی خواهد بود، فرمودند: این دو کنفرانس با یکدیگر ارتباط دارد ولی تصمیماتی که در کنفرانس ۶ کشور صنعتی گرفته شده همان حرفهایی است که همیشه ما میگفتیم و ایرادهایی است که میگرفتیم. البته قسمتی از این ایراد ما که به دنیای صنعتی میگرفتیم در آنجا مطرح شده که امیدوار هستیم مشکلات رفع شود. شاهنشاه اظهار امیدواری کردند که کنفرانس دسامبر با موفقیت به نتایج مورد نظر برسد. | شاهنشاه در پاسخ این سئوال که تصمیمات کنفرانس سران ۶ کشور صنعتی در فرانسه تا چه حدود مشکلات اقتصادی جهان را رفع میکند و این تصمیمات با کنفرانس بینالمللی ۱۷ دسامبر فرانسه در چه وضعی خواهد بود، فرمودند: این دو کنفرانس با یکدیگر ارتباط دارد ولی تصمیماتی که در کنفرانس ۶ کشور صنعتی گرفته شده همان حرفهایی است که همیشه ما میگفتیم و ایرادهایی است که میگرفتیم. البته قسمتی از این ایراد ما که به دنیای صنعتی میگرفتیم در آنجا مطرح شده که امیدوار هستیم مشکلات رفع شود. شاهنشاه اظهار امیدواری کردند که کنفرانس دسامبر با موفقیت به نتایج مورد نظر برسد. | ||
=== نیز نگاه کنید به === | |||
* [[سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر به الجزایر برای کنفرانس سران اوپک ۱۶-۱۲ اسفند ماه ۱۳۵۳]] | |||
[[رده:جمشید آموزگار]] | [[رده:جمشید آموزگار]] | ||
[[رده:اوپک]] | [[رده:اوپک]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۴۸
| سخنرانیهای محمدرضا شاه پهلوی آریامهر بر پایه تاریخ | درگاه نفت | برنامه عمرانی پنجم/سال ۱۳۵۴ خورشیدی مهر تا آذر ماه |
پیروزی استراتژیک شاهنشاه آریامهر در قیمتگذاری نفت و سهم جهان سوم از درآمد کشورهای نفتی در نشست اوپک وین ۷ مهر ماه ۱۳۵۴
پیشنهاد شاهنشاه مورد استقبال کشورها قرار گرفت
پیشنهاد شاهنشاه آریامهر درباره تأسیس بودجهای از طرف کشورهای نفتی و صنعتی برای استفاده کشورهای در حال توسعه جهت اجرای طرحهای عمرانی آنها با نظارت مشترک کشورهای سرمایهگذار و کشورهای استفاده کننده مورد استقبال گرم کشورهای شرکت کننده در کنفرانس سومین میز گرد همکاریهای مالی بین کشورهای در حال توسعه قرار گرفت و ارزش بزرگ اقتصادی این پیشنهاد توجه کلیه کشورهای شرکت کننده را به خود جلب کرد.
مصاحبه آموزگار بعد از پیروزی نفت – پیروزی بزرگ استراتژی شاهنشاه در اوپک
جمشید آموزگار وزیر کشور و رئیس هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس وزیران سازمان کشورهای صادر کننده نفت – اوپک - در مصاحبهای اختصاصی با خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که استراتژی شاهنشاه ایران برای قیمتگذاری نفت در کنفرانس وین قرین پیروزی شده است. آموزگار در این مصاحبه شرح داد که چگونه ایران سایر کشورهای عضو اوپک را در کنفرانس وین رهبری کرد، تا بر عربستان سعودی که از نظر ابعاد تولید و صدور نفت غول اوپک است و شیخ احمد زکی یمانی وزیر نفت آن در کنفرانس وین به تنهایی خواستار ادامه تثبیت قیمت نفت بوده است، غلبه کنند.
جمشید آموزگار گزارشهای منابع مختلف را دایر بر اینکه سایر کشورهای عرب با خشم و نارضایی عمیق انعطافناپذیری شیخ یمانی را در کنفرانس وزیران اوپک مورد نکوهش قرار دادند و روش وی را علت اصلی ستیزی توفانی دانستند که اوپک را در وین به شدت تکان داد، تأیید کرد. وزیر کشور ایران خبرنگاری را که با وی مصاحبه میکرد در جریان جزییات پشت پرده مشاجرات لفظی سختی که در کنفرانس اوپک روی داد و موجب شد که یمانی ناگزیر شود تا سوار بر هواپیمای جت شخصی از وین راه لندن را در پیش گیرد و از دولت متبوع خود برای پذیرفتن افزایش جدید قیمت نفت کسب اجازه کند، قرار داد. آموزگار افزود که پیروزی استراتژی اوپک بر درآمدی که ایران از صادرات نفتی خود به دست میآورد و آن را صرف اجرای برنامههای توسعه اقتصادی میکند خواهد افزود. آموزگار خاطرنشان کرد که پیشنهاد ایران برای حصول یک افزایش ده درصدی در قیمت نفت سرانجام در کنفرانس وی تقریباً بطور دربست مورد پشتیبانی قرار گرفت.
در تشریح چگونگی پیروزی ایران در کنفرانس وین آموزگار گفت که کشور وی توانست ۹ کشور از ۱۳ کشور عضو اوپک از طریق بکار گرفتن ماهرانه دو یا سه پیشنهاد قابل انعطاف دیگری که هر یک میتوانست جای دیگری را بگیرد بسیج کند و حمایت آن کشورها را از پیشنهاد ایران جلب کند. آموزگار افزود که این طرحها را شاهنشاه ایران شخصاً طراحی کردند و او (آموزگار) پس از آنکه روزی دو بار بوسیله تلفن با شاهنشاه مشورت نمود توانست طرحهای مذکور را در کنفرانس با موفقیت مطرح کند.
برخی از ۹ کشوری که از آموزگار در رأیگیری ستیزه آمیزی مانند روز پنجشنبه در کنفرانس وزیران اوپک پشتیبانی کردند از ممالکی بودند که به جهان عرب تعلق دارند و قاعدتاً باید در چنین مواقعی از عربستان سعودی پیروی و پشتیبانی کنند و آموزگار در مصاحبهاش به ویژه به این نکته اشاره کرد. آموزگار گفت که این درگیری – مخصوصاً به این صورت که عده زیادی از کشورهای عرب عضو اوپک از ایران در برابر عربستان سعودی پشتیبانی کنند- (به استثنای تنها یک کشور عربی که وزیر عذر خود را در مضایقه از حمایتش از پیشنهاد ایران ناگزیر بودنش از کسب تکلیف از دولت متبوع خود عنوان کرد و آموزگار اسم این کشور ار مسکوت گذاشت) در تاریخ اوپک منحصر به فرد و بیسابقه است. آموزگار نکته فوق را وقتی بر زبان آورد که مصاحبه کننده از وی پرسید که آیا شکستی که در کنفرانس وین نصیب عربستان سعودی شده ممکن است به معنای پایان یافتن کار شیخ احمد زکی یمانی به عنوان وزیر نفت کشور سعودی باشد؟ وقتی از آموزگار سئوال شد، آیا شکست یمانی در قدرت نمایی در کنفرانس اوپک ضربهای به زندگی سیاسی او است، آموزگار گفت این چیزی است که همکاران او میگویند. آموزگار گفت، در جریان مذاکرات اوپک برخی کشورها ۲۰ درصد وعده زیادی ۲۵ درصد افزایش قیمت را طلب میکردند و آموزگار گفت، رقم نهایی به پیشنهاد اولیه او که ۱۵ درصد بود نزدیکتر بود این پیشنهاد یمانی که میگفت قیمت نفت باید ثابت بماند و همین امر باعث برخورد شد. هنگامی که مذاکرات اوپک جریان داشت شاهنشاه ایران به آموزگار دستور دادند پیشنهاد ۱۵ درصدی خود را به دو قسمت تقسیم کند. ۱۰ درصد افزایش اول اکتبر و ۱۵ درصد بقیه آن از اول ژانویه و سپس تثبیت قیمت به دنبال آن.
آموزگار و دبیر کل اوپک به انتقادهای آمریکا پاسخ دادند
وین- رویتر- کشورهای صادر کننده نفت انتقاد آمریکا را از ۱۰ درصد افزایش جدیدی که در قیمت نفت خام حاصل شده است نادیده گرفتند و یادآور شدند که هنوز هم مشتاق و آمادهاند که با جهان صنعتی مصرف کننده نفت از در گفتگو در آیند. جمشید آموزگار وزیر کشور و نماینده ایران در کنفرانس وزیران سازمانهای کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) در پایان جر و بحثهای چهار روزهای که پیرامون قیمت گذاری دوباره نفت انجام گرفت، ابراز داشت:
نتیجه نهایی کار این کنفرانس نشانهای از حسن نیت اوپک برای مذاکره کردن با کشورهای صنعتی است. در بیانیه نهایی که از طرف وزیران ۱۳ کشور عضو اوپک در وین انتشار یافته افزایشی که قرار است به میزان ۱۰ درصد از اول اکتبر در قیمت فروش نفت خام اعمال شود گوشزد شده است که این افزایش منحصر به ۱۰ درصد خواهد بود.
آموزگار بارها در سخنان خود روی این نکته انگشت گذاشت که گرانی روزافزون قیمت واردات کشورهای صادر کننده نفت از ممالک صنعتی سرسام آور است و به همین دلیل حتی در صورتیکه افزایشهای سنگین تری در قیمت نفت حاصل شود موجه و قابل دفاع خواهد بود. با ۱۰ درصد افزایش جدیدی که اکنون در قیمت نفت اوپک حاصل شده است هر بشکه نفت که در حال حاضر ۰۵/۱۰ تا ۵۶/۱۰ دلار بوسیله ممالک صنعتی باختری خریداری میشود، ۵۱/۱۱ دلار خواهد رسید اما این قیمت جدید تا پایان ژوئن ۱۹۷۶ یعنی ظرف ۹ ماه آینده دست نخورده خواهد ماند.
آموزگار افزود که کنفرانس وزیران اوپک با محدود کردن افزایش قیمت نفت خام به ۱۰ درصد سرمشق بسیار خوبی گذاشته است. ایران یکی از چهار کشوری است که در اوپک از نزدیک در کوششهای معطوف به از سر گرفتن مذاکرات سه جانبه ممالک تولید کننده و مصرف کننده نفت و کشورهای جهان سوم شرکت دارد. این مذاکرات درباره قیمت بازرگانی قیمت و سایر اقلام عمده مواد خام قرار است ماه آینده در پاریس از سر گرفته شود. «فیده» دبیر کل نیجریهای اوپک دیروز گفت که سطح قانونی که این سازمان برای افزایش جدید قیمت نفت تعیین کرده به معنای ژست بسیار خوب و حاکی از حسن نیتی از طرف تولید کنندگان نفت در برابر کشورهای مصرف کننده نفت است.
دبیر کل اوپک انتقادهای زنندهای و درشتگوییهایی را که از سوی جرالد فورد رئیس جمهوری آمریکا و شماری دیگر از پایوران عالی رتبه آمریکایی از افزایش مجدد قیمت نفت به عمل آمده است رد کرد و به خبرنگاران گفت که البته من انتظار نداشتم که رهبران آمریکا به ما تبریک بگویند. دبیر کل اوپک در حالیکه تبسم میکرد افزود که مطمئن است که رهبران آمریکا در اعماق قلب خود از تصمیم جدیدی که اوپک گرفته است ناخرسند نیستند. آموزگار که از اظهار نظر کردن درباره سخنان تند و بسیار انتقادآمیز ویلیام سایمون وزیر خزانه داری آمریکا از افزایش جدید قیمت نفت خودداری کرده است گفت که من ندرتاً این حرفها را در روزنامهها میخوانم و حتی به خودم زحمت نمیدهم که به این قماش سخنان توجه کنم. ما بیش از آن کار داریم که فرصت پرداختن به چنین حرفهایی را داشته باشیم.
توافق وزیران ۱۳ کشور عضو اوپک در مورد ۱۰ درصد افزایش مجدد قیمت نفت محصول گفتگوهای بسیار دشواری بود که طرفداران افزایش قیمت با شیخ احمد زکی یمانی وزیر نفت عربستان سعودی انجام دادند چون وی از آغاز با هر افزایش در قیمت نفت مخالف بود. نتیجهای که نهایتاً از کار کنفرانس چهار روزه اوپک در وین به دست آمده، وحدت اساسی اوپک را حفظ کرده است با این حال وزیران کشورهای عضو اوپک که ظاهراً گفتگوهای سخت و طولانی چهار روزه در وین آنها را خسته و فرسوده کرده بود نتوانستند در مورد راههای حل دو مسئله دیگر توافق کنند.
وزیران اوپک ماه آینده برای بررسی طرح شاهنشاه تشکیل جلسه میدهند
طرح ایران - یکی از این مسائل موعدی است که باید برای جایگزین کردن حقوق برداشت ویژه صندوق بینالمللی پول (اس-دی-ار) به جای دلار به عنوان واحد محاسبه پرداختهای نفتی انتخاب شود. مسئله دیگری که هنوز لاینحل مانده مربوط به تجدید نظر کردن اوپک در تفاوتهای قیمتهای انواع مختلف نفتی است که در کشورهای مختلف عضو اوپک تولید میشود. اکنون قرار است که هر دو مسئله در کنفرانس آینده وزیران اوپک که ماه دسامبر آینده تشکیل خواهد شد بررسی شود. وزیران اوپک ضمناً تصمیم گرفتند که در ماه اکتبر نیز کنفرانس دیگری تشکیل دهند و طرح پیشنهادی شاهنشاه ایران را برای تأسیس بنیادی جهت اختصاص دادن وجوهی از درآمدهای ممالک اوپک از صادرات نفت آنها برای کمک کردن به کشورهای فقیر جهان سوم بررسی کنند.
نشست ۲۷ آبان ماه ۱۳۵۴ و پیروزی طرح شاهنشاه آریامهر در اوپک
جمشید آموزگار وزیر کشور اعلام کرد که ۱۳ کشور عضو سازمان ممالک صادر کننده نفت (اوپک) در آخرین ساعات روز سه شنبه ۲۷ آبان ماه ۱۳۵۴ طرح پیشنهادی ایران را برای تأسیس یک صندوق یک میلیارد دلاری در سال آینده به منظور اعطای کمکهای توسعه و عمرانی به کشورهای فقیر جهان سوم پذیرفتهاند. آموزگار گفت که تمام کشورهای عضو اوپک در تأمین سرمایه این صندوق شرکت خواهند کرد. وجوه صندوق مذکور به صورت وامهای بدون بهره در اختیار ممالک فقیر قرار خواهد گرفت تا فشار و زیانهایی را که در نتیجه پرداخت قیمتهای گران نفت وارداتی بر منابع و ذخایر ارزی آن کشورها وارد شده است، جبران و ترمیم کند. از وجوه صندوق پیشنهادی ایران برای کمک به اجرای طرحهای توسعه و عمرانی در کشورهای فقیر نیز استفاده خواهد شد. آموزگار روی این نکته که تصمیم مربوط به پذیرفتن پیشنهاد ایران به اتفاق آراء مورد قبول اعضای اوپک قرار گرفته است انگشت گذاشت ولی حاضر نشد بگوید که هر یک از اعضای اوپک چه مقدار به تأمین سرمایه یک میلیارد دلاری صندوق اوپک کمک خواهند کرد.
پیشتر ابراز نگرانی میشد که عربستان سعودی حاضر نخواهد شد با اکثریت فزایندهای که در داخل اوپک به طرفداری از پیشنهاد ایران بوجود آمده بود همراهی شود. یکی از دلایل خردهگیری عربستان سعودی به طرح ایران این بود که وجوه صندوق کمک اوپک به ممالک فقیر ممکن است از طریق مجاری و سازمانهای بینالمللی نظیر بانک جهانی و یا صندوق بینالمللی پول که در آنها نفوذ و قدرت رأی و تصمیم گیری اعضای اوپک اندک است به مصرف برسد و در نتیجه کشورهای اوپک نتوانند کنترل و اراده خودشان را در خرج کردن پولهای صندوق پیشنهادی ایران اعمال کنند. آموزگار گفت که برای آنکه از این نوع خردهگیری اجتناب شود، اوپک اداره امور و فعالیتهای صندوق پیشنهادی ایران را خود رأساً بر عهده خواهد گرفت. پولی که اوپک از طریق صندوق مذکور خرج خواهد کرد اساساً برای جبران کسریهای موازنه پرداختهای خارجی که در نتیجه گران شدن هزینه واردات نفت خام گریبانگیر ممالک فقیر شده است به مصرف خواهد رسید. در دو سال گذشته اعضای اوپک قیمت نفت صادراتی خود را ۵ برابر کردهاند.
طرحهای عمرانی- در مورد آن قسمت از طرحهای توسعه و عمرانی کشورهای فقیر جهان سوم که نیاز به کمکهای وسیع تر اوپک به صورت عرضه کردن نیروی انسانی موردنیاز برای نظارت کردن بر طرحهای مذکور دارد آموزگار تأکید کرد که فقط و صرفاً «ممکن» است در روی کلمه «ممکن» تأکید کرد که اوپک تنها به طرحهایی توجه کند که از طرف مؤسسات مهندس مشاور بسیار معروف و دارای حسن شهرت فراوان بینالمللی عرضه و توصیه شده باشد. لیبی در مذاکرات وین شرکت نداشت ولی گویا از طرف مقامات آن کشور به اوپک اطلاع داده شد که طرابلس نیز در ایجاد صندوق پیشنهادی ایران شرکت خواهد کرد. ایران در طرح خود از اعضای اوپک که جمعاً در حدود نیمی از تمام نفت دنیا را تولید میکنند خواسته است که از هر بشکه نفتی که میفروشند ۱۰ سند برای کمک به ممالک فقیر کنار بگذارند. بر اساس این طرح در هر سال اوپک قادر است یک میلیارد دلار برای کمک به ممالک فقیر اختصاص دهد و بر اساس پیشنهاد ایران اعطای این کمکها تا ۵ سال ادامه خواهد یافت اگر چه در تصمیمی که دیروز در وین گرفته شد، صحبت از مشارکت اعضای اوپک در تأمین سرمایه صندوق پیشنهادی ایران، تنها برای یک سال است.
۲۸ آبان ماه ۱۳۵۴ شاهنشاه فرمودند: اوپک به کشورهای فقیر و در حال رشد کمک میکند
«امیدوار هستیم بعد از پنج سال صندوق کمک به کشورهای نیازمند، صندوق معتبری بشود که در حدود ۵ میلیارد دلار سرمایه داشته باشد.» این مطلبی است که شاهنشاه آریامهر در مورد صندوق وام به کشورهای نیازمند که طرح معظمله بود و کشورهای عضو اوپک آن را به اتفاق آراء تصویب کردند فرمودند.
۲۸ آبان ماه ۱۳۵۴ شاهنشاه در گفتگویی فرمودند: صندوق کمک برای وام به کشورهای در حال پیشرفت و ممالک فقیر و کشورهای در حال رشد خواهد بود که میتوانند از این صندوق وام بدون بهره با مدت بازپرداخت طولانی که در واقع «ثمن بخس» است، بگیرند. شاهنشاه افزودند: ما از اوپک آغاز کردیم و اصولاً فکر میکنم درِ آن باز است و اگر سایر ممالک ثروتمند و صنعتی هم بخواهند میتوانند در این کار شرکت کنند.
شاهنشاه در پاسخ این سئوال که تصمیمات کنفرانس سران ۶ کشور صنعتی در فرانسه تا چه حدود مشکلات اقتصادی جهان را رفع میکند و این تصمیمات با کنفرانس بینالمللی ۱۷ دسامبر فرانسه در چه وضعی خواهد بود، فرمودند: این دو کنفرانس با یکدیگر ارتباط دارد ولی تصمیماتی که در کنفرانس ۶ کشور صنعتی گرفته شده همان حرفهایی است که همیشه ما میگفتیم و ایرادهایی است که میگرفتیم. البته قسمتی از این ایراد ما که به دنیای صنعتی میگرفتیم در آنجا مطرح شده که امیدوار هستیم مشکلات رفع شود. شاهنشاه اظهار امیدواری کردند که کنفرانس دسامبر با موفقیت به نتایج مورد نظر برسد.