گزارش دکتر نهاوندی رییس دانشگاه تهران به پیشگاه شاهنشاه آریامهر در آیین چهل و دومین سال تحصیلی دانشگاه ۱ مهر ماه ۱۳۵۴

سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۴ خورشیدی تازی

درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران/سال ۱۳۵۴ خورشیدی

دانشگاه تهران

گزارش دکتر نهاوندی رییس دانشگاه تهران به پیشگاه شاهنشاه آریامهر در آیین چهل و دومین سال تحصیلی دانشگاه ۱ مهر ماه ۱۳۵۴

۱ مهر ماه ۱۳۵۴ ایوار در پیشگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو، آیین آغاز چهل و دومین سال تحصیلی دانشگاه تهران در تالار فردوسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی این دانشگاه برگزار شد. در این آیین هویدا نخست‌وزیر، رؤسای مجلسین سنا و شورای ملی، مدیر عامل و رئیس هیئت مدیره شرکت ملی نفت ، وزیر دربار شاهنشاهی، چند تن از وزیران، فرماندهان نظامی، رؤسای دانشگاه‌ها و پایوران کشوری حضور داشتند. به هنگام تشریف‌فرمایی اعلیحضرتین دکتر نهاوندی رئیس دانشگاه تهران در جلوی هلیکوپتر خیرمقدم گفت و سران کشوری در بیرون از پهنه چمن دانشگاه از اعلیحضرتین پیشباز کردند. آنگاه اعلیحضرتین از برابر رده معاونان دانشگاه، رؤسای دانشکده‌ها و هیئت آموزشی جدید گذشتند و پس از پرسش‌هایی چند از آنان، پوشاک استادی دانشگاه تهران را بر تن کردند و به تالار فردوسی تشریف‌فرما شدند و با ابراز احساسات شدید مدعوین روبرو گردیدند. ارکستر و کُر دانشگاه تهران سرود شاهنشاهی و سرود دانشگاه را نواختند و نهاوندی رئیس دانشگاه تهران چنین گزارش داد:

اعلیحضرتا، علیاحضرتا،

امروز دانشگاه تهران چهل و دومین سال تحصیلی خود را آغاز می‌کند و تشریف‌فرمایی اعلیحضرتین به این مراسم نشانه‌ای دیگر از عنایات و مراحم خاصی است که همواره نسبت به این دانشگاه، که یادگار جاویدان اعلیحضرت رضاشاه کبیر است، ابراز می‌فرمایند. این مراسم فرصتی است مغتنم برای دانشگاهیان که گزارش کوشش‌های یکساله خود را معروض دارند و دانشگاه در سال تحصیلی گذشته در ۵۶۷ دانشکده، مؤسسه و مرکز آموزشی و پژوهشی و درمانی و تولید فعالیت داشت و دو مؤسسه جدید، یکی مرکز تحقیقات مناطق کویری و بیابان و دیگری مؤسسه گیاهان دارویی ایران به واحدهای دانشگاه افزوده شده است.

تعداد گروه‌های آموزش دانشگاه به ۱۲۹ رسیده است که نسبت به سال پیش ۵ واحد افزایش داشته است. در این سال دانشگاه در ۶ رشته فون دیپلم، ۷ رشته گواهینامه‌ای ۷۴ رشته لیسانس، ۱۱۲ رشته فوق لیسانس، ۲۱ رشته دکتری و ۳۳ رشته تخصصی پس از دکتری فعالیت آموزشی داشته است. در همین زمان، ۹ دوره فوق لیسانس و ۲ دوره دکتری در دانشگاه تشکیل شد و یا تجدید حیات یافت. در اجرای اوامر شاهنشاه آریامهر در کنفرانس ارزشیابی انقلاب آموزشی شهریور ۱۳۵۳، تدابیر مهمی برای تسریع در آماده‌سازی نیروی انسانی مورد نیاز کشور برای اجرای برنامه‌های وسیع توسعه و عمران ملی، اتخاذ شد. از آنجمله است پذیرش بیش از ۵۵۰ دانشجوی لیسانس و فوق لیسانس در آغاز نیم سال دوم تحصیلی و پذیرش ۸۳۵ دانشجوی شبانه از اول تیر ماه و نیز تسهیلات آموزشی برای تسریع در فراغت تحصیل دانشجویان ممتاز از طریق افزایش تعداد دروس آنان و بالاخره توسعه دوره تابستانی در سال تحصیلی جاری. امسال ۸۳۵۰ نفر در این دوره شرکت یافتند که به نسبت تابستان ۱۳۵۳، ۱۹۸ درصد افزای نشان می‌دهد و بیش از یک هزار و پانصد تن آنان از دانشجویان دانشگاه‌های دیگر کشور بودند که به این ترتیب از امکانات آموزش وسیع دانشگاه تهران بهره‌مندند. در اجرای همین سیاست، در سال تحصیلی نوین، ۴۰۶۰ نفر دور دوره‌های لیسانس، فوق لیسانس و دکتری پذیرفت شده که به نسبت سال گذشته ۳۷ درصد افزایش دارد که البته باید به این شماره ۱۳۸ دانشجوی پذیرفته شد در طی سال تحصیلی افزود.

در نیمسال اول تحصیل گذشته طبق گزارش سازمان بازرسی شاهنشاهی آموزش عالی و پژوهش علمی ۳/ ۹ درصد از مجموع کلاس‌های دانشگاه به علل عادی از قبیل تصادف با تعطیلات یا غیر عادی تشکیل نگردید. طبق همین گزارش ۷/۷ درصد از رقم کلاس‌های تشکیل نشده به علت غیبت اضطراری استادان، ۸/۳۳ درصد ناشی از علل عادی چون تعطیلات، ۵/۸۵ درصد مربوط به عدم حضور دانشجویان بوده است که علت اصلی آن انعکاس آماری تعطیل و انحلال دروس نیمسال اول تحصیلی به تصمیم دانشگاه در یکی از دانشکده‌های مهم به علت بی‌انضباطی گروهی از دانشجویان بود. این تصمیم که بر اساس مقررات آموزشی دانشگاه اتخاذ گردید، در آینده نیز هر موقع ضرور باشد بدون تردید و با قاطعیت اجرا خواهد شد. بدین ترتیب در مجموع دانشگاه تعداد کلاس‌های تشکیل نشده نیمسال اول به علل غیر عادی کمتر از ۶ درصد کل بوده است.

در نیمسال دوم طبق همین گزارش، که در رامسر به پیشگاه مبارک اعلیحضرتین تقدیم شد، مجموع کلاس‌های تشکیل نشده به علل عادی یا غیر عادی ۹/۵ درصد بود که از این مجموع رقم کلاس‌های تشکیل نشده به علت غیبت اضطراری استادان ۱/۹ درصد، کلاس‌های تشکیل نشده به علل عادی چون تعطیلات ۹/۴۲ درصد و علل ناشی از عدم حضور دانشجو ۴۸ درصد، که به این ترتیب نسبت کلاس‌های تشکیل نشده به علل غیر عادی کمتر از ۳ درصد بود.

در دوره تابستانی نظم تشکیل کلاس‌ها کامل و بدون استثناء بوده است. دانشگاه در سال تحصیلی نو خواهد کوشید باز هم با دقت بیشتر مقررات آموزشی و انضباطی را اجرا نماید و هیچگونه انحراف یا تأملی را در این باره نخواهد پذیرفت. عامل اصلی در این زمینه دقت و مراقبت لازم در امتحانات است همواره مورد عمل اعضای هیأت علمی دانشگاه بوده است. بطوریکه در سال تحصیلی گذشته از مجموع نمرات همه دانشجویان دوره‌های لیسانس در هر دو نیمسال ۷۲/۲۹ درصد الف یعنی خیلی خوب، ۴۰/۲۷ ب یعنی خوب، ۹۱/۷۱ درصد ج یعنی متوسط، ۷۵/۹ درصد د یعنی ضعیف و ۹۹/۱۴ هـ یعنی ردی بوده است. در اجرای دقیق مقررات آموزشی، بیش از ۷۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه که سه نیمسال پیاپی معدل‌های کمتر از حد قابل قبول داشته‌اند، از ادامه تحصیل در دانشگاه محروم شدند که اجرای این رویه نیز با مراقبت کامل در آینده دنبال خواهد شد. چرا که امکانات و تسهیلات وسیعی که کشور برای تربیت جوانان خود فراهم آورده، فقط باید برای تحصیل واقعی مورد استفاده قرار گیرد و کسانی که استعداد یا آمادگی یا علاقه کانی ندارند باید جای خود را به بهترین دانشجویان بسپارند.

از اول مهر ۱۳۵۳ تا اول مهرماه ۱۳۵۴ جمعاً ۶۵ نفر از همکاران هیئت علمی دانشگاه به افتخار بازنشستگی نائل آمدند و ۶۹ نفر از برجسته‌ترین فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های بزرگ جهان به استخدام دانشگاه درآمدند که چند لحظه پیش افتخار شرفیابی به پیشگاه مبارک اعلیحضرتین را یافتند. همچنین در سال تحصیلی گذشته ۶۵ استاد خارجی با دانشگاه تهران همکاری داشته‌اند. در حال حاضر ۳۴ تن از اعضای هیأت علمی دانشگاه در سمت‌های وزارت، سفارت، ریاست دانشگاه‌ها، ریاست شرکت‌ها و بانک‌های بزرگ دولتی، معاونت وزارت و امثال آن خدمت می‌کنند و نیز ۳ تن از استادان ممتاز و ۲۲ نفر از اعضای هیأت علمی دانشگاه در نخستین دوره رستاخیز به نمایندگی دو مجلس برگزیده شدند.

در مجموع، تعداد اعضای هیأت علمی دانشگاه با احتساب مربیان ۱۸۱۱ نفر و در مراتب استادیاری، دانشیاری و استادی ۱۵۱۸ نفر است که از این تعداد ۹۶ درصد دارای درجه دکتری و یا بالاتر هستند. در سال تحصیلی گذشته ساختمان دانشکده پزشکی داریوش کبیر، ساختمان جدید دانشکده بهداشت، چهار خوابگاه و یک کافه تریای جدید در کوی دانشگاه، ساختمان امور اداری دانشکده پزشکی، ساختمان گروه باغبانی دانشکده کشاورزی، توسعه دانشکده داروسازی، ساختمان چندین آزمایشگاه در دانشکده‌ها به پایان رسید و مورد بهره‌برداری قرار گرفت. همچنین ساختمان بیمارستان ۲۵۰ تختخوابی دکتر اقبال به انجام رسید و بهره‌برداری آزمایشی آن از مرداد ماه آغاز شده است که در چند روز آینده رسماً افتتاح خواهد شد.

به این ترتیب در فاصله اول مهر ۱۳۵۳ تا اول مهر ۱۳۵۴مجموعاً ۵۱۲/۷۵ متر مربع ساختمان جدید در دانشگاه مورد بهره‌برداری کامل قرار گرفت که از این طریق بیش از ۷۰۰ تخت بیمارستانی به امکانات پایتخت افزوده شد و نیز موجبات سکونت برای ۹۰۷ دانشجوی جدید در کوی دانشگاه فراهم آمده است. درحال حاضر ساختمان مجتمع ورزشی دانشگاه، دانشکده الیهات و معارف اسلامی، دانشکده علوم تربیتی، مرکز مطالعات عالی بین‌المللی، ساختمان رستوران کوی دانشگاه، آموزشگاه عالی پرستاری داریوش کبیر، تالار نمایشگاه‌ها، بیمارستان مخصوص دانشجویان، توسعه ساختمان امور دانشجویی، تکمیل ساختمان اداری دانشکده کشاورزی و مجتمع درمانگاهی دانشکده پزشکی پهلوی با ظرفیت پذیرش ۱۲۰۰ تختخواب در دست اجرا است که مجموع سطح زیر بنای این ساختمان‌ها که به مسئولیت دانشگاه اجرا می‌شود ۵۸۰/۱۷۲ متر مربع است و بسیاری از آن‌ها در آینده نزدیک آماده بهره‌برداری خواهد بود.

در زمینه تحقیقات مفتخر است بشرفعرض برساند که در یکسال گذشته ۳۱۲ مقاله به زبان‌های خارجی در مجلات معتبر بین‌المللی به قلم همکاران دانشگاهی انتشار یافته که ۱۴۷ مقاله در رشته علوم پزشکی و وابسته، ۵۵ مقاله در رشته علوم انسانی و اجتماعی و ۱۱۰ مقاله در رشته‌های علوم و فنی بوده است. همچنین ۶۰۰ مقاله در مجلات علمی ایران انتشار یافته که ۲۷۴ مقاله در رشته علوم پزشکی، ۱۹۶ مقاله در رشته علوم انسانی و ۱۳۰ مقاله در رشته‌های علوم و فنی بوده است. در همین فاصله ۱۳۳ مقاله در مجامع مهم علمی جهانی و ۱۸۹ مقاله در مجامع علمی داخلی از طرف اعضای هیأت علمی دانشگاه ارائه شده است. اعضای هیأت علمی دانشگاه در طی یکسال گذشته به دریافت ۳۷ جایزه علمی ملی یا بین‌المللی مفتخر شده‌اند. هم اکنون ۳۷۲ طرح تحقیقاتی در رشته علوم پزشکی و وابسته، ۱۴۳ طرح تحقیقاتی در رشته‌های علوم و فنون و ۴۲ طرح تحقیقاتی در رشته‌های علوم اجتماعی و انسانی در دست اجرا است که قسمت اعظم آن‌ها با استفاده از اعتبارات دانشگاه و بعضاً با همکاری سازمان‌های دیگر ملی و بین‌المللی می‌باشد که نتایج آن‌ها به تدریج به صورت مقالات علمی انتشار خواهد یافت و یا ارائه خواهد شد.

در طی سال تحصیلی گذشته دانشگاه ما پذیرای ۲۷ مجمع علمی ملی و یا بین‌المللی بوده و ۱۰۱ مجلس سخنرانی در مسائل مختلف علمی و اجتماعی و ده مجمع بزرگداشت بزرگان فرهنگ و دانش ایران تشکیل داده است. یکی از کامیابی‌های بزرگ علمی دانشگاه در سال تحصیلی گذشته انتخاب مؤسسه تاج پهلوی به عنوان مرکز بین‌المللی تحقیقات و آموزش تخصصی سرطان مری و لنفوم از طرف سازمان بهداشت جهانی برای منطقه آسیای جنوب غربی و مدیترانه شرقی بود. همچنین در میان کلیه دانشکده‌های بهداشت منطقه دانشکده بهداشت دانشگاه تهران برای تشکیل دوره‌های بین‌المللی فوق لیسانس در رشته بهداشت برگزیده شد که نخستین دوره این دروس روز شنبه گذشته آغاز شد. همچنین دانشکده بهداشت از آغاز سال تحصیلی جاری مشترکاً با دانشگاه هاروارد ایالات متحده آمریکا یک دوره فوق لیسانس در ایمنی شناسی دایر کرده است که دانشنامه آن از جانب دو دانشگاه اعطاء می‌شود.

دانشکده علوم اداری و مدیریت بازرگانی نیز یک دوره دکتری مشترک با دانشگاه کالیفرنیا- لوس آنجلس در تهران برقرار کرده که همه این‌ها نشانه اعتبار علمی بین‌المللی روزافزون بسیاری از مؤسسات دانشگاهی ما است. بالاخره اجازه می‌خواهد به شرفعرض برساند که در طی سال تحصیلی گذشته مجموعاً ۱۴۷ عنوان کتاب در سلسله انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسید و نیز ۷۱ جلد کتاب بوسیله دانشگاهیان در خارج از دانشگاه انتشار یافت که مجموعاً قسمت اعظم انتشارات علمی به زبان فارسی را تشکیل می‌دهد. همچنین دانشگاه تهران، بطور منظم ۲۲۳ مجله در رشته‌های مختلف دانش بشری به زبان‌های فارسی، فرانسه و انگلیس انتشار می‌دهد.

در زمینه خدمات درمانی، اجازه می‌خواهد به شرفعرض برساند که در یک سال گذشته مجموعا ۲۱۱۹۱ عمل جراحی بزرگ و ۲۹۶۴۷ عمل جراحی کوچک در ۱۳ بیمارستان وابسته به دانشکده‌های پزشکی دانشگاه انجام گرفته است که آن جمله ۱۲۸ عمل جراحی قلب باز را در بیمارستان پهلوی باید ذکر کرد و ۸۷۰۷۹۰ بیمار سرپایی به درمانگاه‌های بیمارستان‌های دانشگاه مراجعه و مورد مداوا قرا گرفته‌اند. مرکز بهداشت و درمان دانشجویان نیز ۷۷۲۶۲ نفر مراجع داشته که به رایگان از خدمات کامل درمانی استفاده کرده‌اند.

دانشگاهیان اطمینان دارند که با اجرای اوامر مکرر شاهنشاه آریامهر در سه سال اخیر دایر به رفع موانع مالی، اداری، استخدامی و مقرراتی موجود در دانشگاه‌های دولتی که یکی از مهم‌ترین تنگناهای فعالیت آنان است، سرعت و کیفیت انجام کلیه کارها، چه آموزشی و تحقیقاتی و چه اجرایی و اداری، به مراتب بیشتر و بهتر و بسیاری از مسائل موجود از پیش پا برداشته خواهد شد. اعلیحضرتا، علیاحضرتا، سال نوین تحصیلی در فضای سیاسی، اجتماعی و فکری رستاخیز ملت ایران، یعنی وحدت ملی برای پیشرفت، آغاز می‌شود.

اعضای هیأت علمی دانشگاه تهران، که گروه کثیری از آنان در دو سال و نیم اخیر در فعالیت گروه بررسی مسائل ایران در پرتو انقلاب شاه و ملت که به فرمان شاهنشاه تشکیل شد، سهم عمده داشته و دارند و به این طریق علاقمندی و مشارکت صمیمانه خود را در مسائل ملی نشان دادند. از آغاز رستاخیز بدون استثناء به این نهضت بزرگ ملی و میهنی پیوستند و به ندای رهبر خود پاسخ مثبت و شورانگیز دادند و تا آن جا که میسر بود در سازماندهی و پیشرفت حزب نقش مهمی ایفاء کرده و خواهند کرد.

سخنان شاهنشاه در کنفرانس آموزشی اخیر رامسر وظیفه و رسالت و مسئولیت دانشگاهیان ایران را بیش از پیش روشن ساخت. آنچه شاهنشاه در رامسر فرمودند، بیش از هر چیز یک در اخلاقی سیاسی بود که ظاهرسازی و دروغ و ریا و وعده و وعید از روابط اجتماعی و فرهنگی رخت بر بندد و صداقت و تقوی و راستگویی بر مناسبات انسانی و نظام‌های اداری و آموزشی حکمفرما باشد که در چهارچوب وحدت ملی و بر اساس اصول رستاخیز ملت ایران، انتقاد و گفت و شنود سالم و سازنده در جامعه ما برقرار شود، غرض‌های شخصی از این گفت و شنودها بدور بماند و ضعف و سستی و اهمال و کم‌کاری بکلی ریشه کن شود و که نیل به کمال، یعنی آنچه شایسته ایران و ایرانی و فراخور وحدت تصمیم‌گیری و ثبات سیاسی ما است، هدف ملی در همه شئون و رشته‌ها باشد و خدمتگزاران دانشگاه تهران، تعالیم شاهنشاه خود را عمیقاً درک کردند و آن‌ها را رهنمون خود خواهند ساخت.

سخنان شهبانوی ما در پاسداری حرمت دانش و دانشمند و دانشگاهی حقیقی، و همدلی با پیشرفت علم و فرهنگ، همواره در تاریخ آموزش عالی ایران به یادگار خواهد ماند و راهنمای ما خواهد بود.

اعلیحضرتا، علیاحضرتا،

در عهد رستاخیز ملت ایران، بیش از همیشه تعلیم و تحقیق و سازندگی معنوی و علمی نسل جوان را وظیفه و رسالت و مسئولیت ملی و میهنی خود می‌دانیم. از دشواری‌ها هراس نخواهیم داشت و با تأیید و حمایت شاهنشاه و شهبانوی خود، بر آن‌ها پیروز خواهیم شد. باشد که رضامندی خاطر رهبر ارجمند ملت ما و سربلندی ما در مقابل شاهنشاه و شهبانو و هم‌میهنان‌مان همچنان پایدار باشد.

آنگاه خانم زهرا قاسمی نماینده دانش‌آموختگان ممتاز در خطابه‌ای را خواند و گفت:

ورود آن شهریار بزرگ و شهبانوی گرامی را به دانشگاه تهران خیر مقدم عرض می‌کنم و از اینکه لحظاتی چند برای اظهار نظراتم در برابر آن اعلیحضرت فرصت یافته‌ام صمیمانه احساس غرور می‌نمایم. در آغاز، افتخار دارم که در ردیف فارغ‌التحصیلان عصر رستاخیزم و برای گشودن دروازه‌های تمدن بزرگ آمادگی هر نوع خدمت به اصول فزاینده انقلاب شاه و ملت را در خود می‌بینم در این جهت یعنی آنچه به حق رنسانس جامعه ایران است استاد و مربی را مقامی بزرگ است. در هشتمین کنفرانس ارزشیابی انقلاب آموزشی رامسر، بزرگ رهبر نیک‌اندیش ما با الهام از اندیشه‌های مردمی خود صفحه‌ای تازه بر چهره آموزش ایران گشودند. آموزشی که در آن ارتقاء کیفیت بیش از پیش مطمح نظر قرار می‌گیرد و «گفت و شنود» قانون اصلی حاکم به روابط استاد و دانشجو است. با امید اینکه برآورنده بیشترین امیدهای مردم این مرز و بوم باشیم باید به ندای رهبر والای خود پاسخ مثبت دهیم.

آنگاه احمدی نیکی نژاد دانشجوی دانشکده هنرهای زیبا نماینده دانشجویان مطالبی پیرامون پیوند شاه و ملت دکلمه نمود سپس برنامه هنری اجرا شد. در برنامه هنری دیروز دانشگاه تهران با نمایش اسلاید و موزیک متن آن و سرود ملی، سرود خاک ایران، آذرآبادگان، رستاخیز ایران، چهل و دو سال عمر دانشگاه تهران از زمان رضاشاه کبیر تا سلطنت شاهنشاه آریامهر انقلاب شاه و ملت و خلاصه تشکیل رستاخیز ملت ایران به نمایش گذاشته شد که بی‌نهایت مورد توجه اعلیحضرتین قرار گرفت.

دکتر رضا ناروند برنامه هنری را تهیه دید و آهنگ‌های سرودهایی که در نمایش ۴۲ سال عمر دانشگاه خوانده شد پرویز اتابکی ساخته بود و گروه ارکستر را سرپرستی نمود.

آنگاه شاهنشاه آریامهر مدال دانش‌آموختگان ممتاز را که وسیله دکتر مستشفی معاون دانشگاه و دکتر ایران پناه مدیر کل امور آموزشی معرفی می‌شدند به سینه آنان نصب فرمودند و سئوالاتی در زمینه برنامه آینده آنان فرمودند و بدین ترتیب برنامه جشن چهل و دومین سال تحصیلی دانشگاه تهران پایان پذیرفت و از امروز کلاس‌ها شروع بکار نمودند.