رادیو ایران

رادیو ایران – روز چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۱۹ نخستین فرستنده رادیویی ایران به دست والاحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی ولیعهد ایران گشایش یافت. نیروی این فرستنده یک دستگاه موج کوتاه ۲۰ کیلو واتی و یک دستگاه موج متوسط دو کیلو واتی بود که در شبانه روز پنج ساعت برنامه پخش می‌کرد و تنها مردم تهران و برخی شهرستان‌های نزدیک پایتخت می‌توانستند از برنامه‌های رادیو بهره‌مند شوند. خبر گشایش رادیو تهران ساعت هفت و پانزده دقیقه پس از نیمروز به پنج زبان دنیا از فرستنده رادیو به سراسر جهان اعلام گردید.

بی سیم پهلوی

ششم اردیبهشت ماه ۲۴۸۵، ساعت سه پس از نیمروز در سومین روز تاجگذاری اعلیحضرت همایون رضا شاه بزرگ هنگامی که هنوز مردم ایران در شادمانی جشن‌های تاجگذاری همایونی بودند، رضا شاه بزرگ با یونیفورم نظامی به فرستنده بی‌سیم وارد شدند و با بریدن نوار سه رنگ پرچم ایران نخستین فرستنده بی‌سیم ایران را گشودند. این فرستنده، بی درنگ با فرستادن پیام زیر ایستگاه‌های فرستنده بی‌سیم دنیا را فراخواند:

امروز سومین روز تاجگذاری اعلیحضرت شاهنشاه پهلوی می‌باشد. در این ساعت موقع تشریفات افتتاحیه این استاسیون است. این تلگراف با حضور اعلیحضرت شاهنشاهی تاسیس و در تحت ریاست و حمایت عالیه ملوکانه می‌باشد. به این جهت به نام پهلوی نام برده خواهد شد. این دستگاه تلگراف از امروز افتخار دارد که دستگاه‌های مرتبطه را دعوت به مخابره با خود بنماید و به این ترتیب نخستین سنگ بنای شبکه مخابراتی بیسیم کشور پایه گزاری و به نام « بیسیم پهلوی » خوانده شد.

اندیشه ایجاد فرستنده بیسیم هنگامی که اعلیحضرت رضا شاه بزرگ فرمانده کل قوا بودند و برای فراهم ساختن و گرد آوردن ساز و برگ ارتش ایران کوشش می‌کردند بوجود آمد تا اینکه در پایان سال ۲۴۸۳ کارهای نخستین به انجام رسید. در این هنگام وزارت جنگ یک دستگاه کامل فرستنده موج بلند چهار کیلو واتی برای شهرهای تبریز، مشهد، کرمان، کرمانشاه و خرمشهر سپارش داد و از همان زمان ساختمان‌های نیازین را هم در زمین‌های پیرامون قصر قاجار آغاز کرد و نخستین دکل فرستنده تهران به بلندی ۱۲۰ متر در این زمین‌ها بر پا شد.

دومین دکل فرستنده در ۲۲ اردیبهشت ماه ۲۴۸۴ بر پا شد و در همین زمان آموزشگاهی نیز در وزارت جنگ با نام « مدرسه بیسیم قشون کل » بنیاد نهاده شد تا به آموزش نیروی انسانی نیازین برای بهره برداری از فرستنده بیسیم بپردازد. با فراهم شدن پیش نیازهای کار نخستین فرستنده بیسیم در سومین روز جشن‌های تاجگذاری آغاز به کار کرد و در پایان دی ماه ۲۴۸۵ بر پایه تصویب نامه هیات دولت همه دستگاه‌های بیسیم با اکثریت در این روزها، فرستنده‌های موج کوتاه به تدریج در جهان رایج می‌شد. از سال ۲۴۸۷ ایران هم برای بر پا ساختن چنین فرستنده‌هایی دست به کار شد و گروهی از کارکنان بیسیم برای دیدن آموزش به فرانسه فرستاده شدند. پس از چندی فرستنده‌های نوین موج کوتاه در بیسیم نجف آباد به سال ۲۴۸۹ گشایش یافت و پیام ایران به برلین، پاریس، لندن، آنکارا و تفلیس فرستاده شد و بدین سان زمینه‌های گسترش ارتباطات در ایران فراهم آمد.

رادیو ایران

اندیشه راه اندازی رادیو ایران به سال ۲۴۹۳ بر می‌گردد. سالی که ایران در نیمه راه دگرگونی‌های بزرگ دوران رضا شاه بزرگ سر دودمان پهلوی بود. در آن روزها کشورهای جهان یکی پس از دیگری رادیوهای خود را به کار انداخته بودند و موج‌های ناآشنایشان از آسمان ایران نیز گذر می‌کرد. مردم با توجه به ارتباط روز افزون ایران و اروپا و پیشرفت‌های دوران پهلوی که خواست هایشان را افزون تر کرده بود از بودن چنین پدیده‌ای بیشتر آگاه می‌شدند و خواست بهره‌مندی از رادیو بیشتر می‌شد. فروش گرامافون و صفحه‌های موسیقی هم کم کم گسترش می‌یافت و مردم بیشتر به موسیقی گوش می‌دادند.

دولت در همان سال به بازرگانان آزادی وارد کردن دستگاه‌های گیرنده رادیو به ایران را با دریافت پروانه از وزارت پست و تلگراف داد. در سال ۲۴۹۶ نخستین گام‌ها برای بنیاد نهادن رادیو ایران برداشته شد و بر پایه گزارش وزیر پست و تلگراف برای برپایی مرکز فرستنده رادیو با خرید سه دستگاه فرستنده رادیویی موج کوتاه و موج متوسط و بنای ساختمان‌های نیازین آماده شد و برای بنیاد رادیو ایران از سوی اعلیحضرت رضا شاه بزرگ پروانه همایونی داده شد.

در سال‌های ۲۴۹۶ و ۲۴۹۷ کارهای مناقصه و خرید دستگاه‌ها و فراهم ساختن سازه‌های ساختمانی انجام شد و در نیمه‌های سال ۲۴۹۸ کار ساختمان سازی و بر نشاندن و پخش آزمایشی دستگاه‌ها آغاز شد.

سازمان پرورش افکار

همزمان با پیشرفت کار ساختمان و کارگذاری دستگاه‌ها و ابزار، سازمانی نیز به نام « سازمان پرورش افکار » بنیاد نهاده شد که زیر سرپرستی وزیر فرهنگ قرارگرفت. این سازمان دارای کمیسیون‌های گوناگونی بود از جمله کمیسیون رادیو که سرپرستی آن با وزیر دارایی بود که از همکاری گروهی از نویسندگانی چون سعید نفیسی، محمد حجازی و رشید یاسمی برخوردار بود و می‌بایستی که برنامه‌های آماده شده برای پخش از رادیو را سامان داده و به تصویب برساند تا هنگام گشایش رادیو مورد استفاده قرارگیرد.

ماده ۸ اساسنامه سازمان پرورش افکار وظایف کمیسیون رادیو می‌گوید:

کمیسیون رادیو مامور است برنامه جامعی تنظیم و به تصویب دولت برساند که به ترتیب منظمی اخبار و نطق‌ها و موسیقی و غیره برای پرورش افکار عمومی به وسیله رادیو پخش شود. در مراکز کشور بلندگوهایی در امکنه عمومی برای شنیدن رادیو نصب خواهد شد. کمیسیون رادیو باید فورا شروع به کار نماید تا هنگام دایر شدن دستگاه رادیو در تهران برنامه ششماهه آن قبلا آماده باشد.

ماده پانزدهم اساسنامه سازمان پرورش افکار نیز که درباره کمیسیون موسیقی بود می‌گوید:

کمیسیون موسیقی ماموز است در اصلاح موسیقی کشور به وسیله ترویج موسیقی علمی اهتمام نماید که با ایجاد آهنگ‌های مهیج و سرودهای میهنی و نواهای فرح انگیز روح نشاط و کار و کوشش را در مردم تقویت کند.

بدین سان رادیو چه از دیدگاه فنی و چه از دیدگاه برنامه‌ای آماده گشایش می‌شد.

گشایش رادیو

روز چهارم اردیبهشت ماه ۲۴۹۹ شاهنشاهی برابر با ۱۳۱۹ خورشیدی نخستین فرستنده رادیویی در ایران به دست والاحضرت همایون محمدرضا پهلوی ولیعهد ایران در استودیوی کوچکی که برای اولین بار سدای ایران را پخش کرد در بی‌سیم پهلوی که به یادگار ماند گشایش یافت. والاحضرت همایون ولیعهد با فشردن تکمه انتقال سدا، پروانه آغاز برنامه‌های رادیو ایران را دادند. پخش سرود شاهنشاهی ایران در آن روز برای نخستین بار از رادیو تاثیر ژرفی بر مردم ایران نهاد و سرآغاز خجسته برنامه‌های سدای ایران شد. پیش از اینکه والاحضرت همایون محمدرضا پهلوی ولیعهد ایران زمین پروانه آغاز به کار فرستنده را بدهند، وزیر پست و تلگراف در گزارشی چگونگی رادیو را به آگاهی همایونی رساند و افزود که دستگاه‌های آماده کار رادیو یک فرستنده موج کوتاه به نیروی ۱۴ کیلو وات و مولد برق و دستگاه‌های انتقال سداست. فرستنده موج کوتاه روی ردیف ۲۳۵٫۲ متر برابر با ۸۹۵ کیلو سیکل و فرستنده موج کوتاه روی ردیف‌های ۱۶٫۱۶ متر ، (۱۸۵۶۰ کیلوسیکل) ۱۹٫۸۷ متر (۱۵۱۰۰ کیلوسیکل) ۲۷٫۷۵ متر ، (۱۰۸۱۰ کیلوسیکل) ۳۰٫۹۹ متر ، (۹۶۸۰ کیلوسیکل) ۲۶٫۹۹ متر ، (۸۱۱۰ کیلوسیکل) و ۴۸٫۷۴ متر، (۶۱۵۵ کیلوسیکل) کار می‌کند. از فرستنده موج کوتاه برای تلگراف و تلفن بی‌سیم نیز استفاده می‌شود و نیروی آن در کار تلگرافی ۲۲ کیلووات است. ... دو دستگاه فرستنده موج کوتاه دیگر در آتیه نزدیک نصب خواهد شد و هم چنین دوازده دستگاه فرستنده موج متوسط برای شهرستان‌های کشور پیش بینی شده است.

پس از پخش سرود شاهنشاهی نخست وزیر پیامی از رادیو ایران ایراد کرد:

به نام نامی اعلیحضرت همایون شاهنشاهی در این ساعت و روز فرخنده رادیوی ایران به دست مبارک والاحضرت همایون ولایتعهد گشایش یافت. هم میهنان را به این عطیه شادباش گفته از طرف آنان سپاس بی منتهی به آستان مقدس شاهنشاه بزرگ عرضه می‌دارد و شکرانه بی پایان به پیشگاه شاهنشاه زاده جوان بخت تقدیم می‌نماید.

نخستین برنامه‌های رادیو

در نخستین روز گشایش رادیو، پس از پخش سرود شاهنشاهی و سخنرانی نخست وزیر دستگاه رادیو تهران شناسانده شد و خبر گشایش و دیگر برنامه‌های رادیو به آگاهی شنوندگان رسید. این برنامه‌ها دربرگیرده پخش خبر گشایش به زبان‌های ترکی، عربی، فرانسه، روسی، انگلیسی و آلمانی ، سرود، موسیقی ایرانی و دوباره گویی خبر گشایش به زبان‌های پیش گفته بود.

آغاز کار رادیو در ایران با شعله ور شدن آتش جنگ جهانی دوم و اشغال ایران از سوی ارتش شوروی و بریتانیا همراه بود. آسیب این جنگ به کشور و اشغال ایران که بیش از چهار سال به درازا کشید، رادیو ایران را نیز در نخستین سال‌های کارش دچار دشواری‌های بسیاری ساخت. فرستنده موج کوتاه که سپارش داده شد هرگز به ایران نرسید و برنامه‌هایی که برای گسترش رادیو پیش بینی شده بود به اجرا درنیامد. بدین سان، برای چندین سال، دستگاه‌ها و فرستنده‌ها و هم چنین برنامه‌های رادیو در همان میزانی که در آغاز بود بازایستاد و پاره‌ای از برنامه‌ها یا بازایستانده شدند و یا پخش پیوسته و سامان یافته‌ای نداشت.

سازمان آغازین رادیو

سازمان رادیو هم در آغاز به پیروی از تازگی پدیده و دگرگونی‌های درونی کشور، پیوسته دستخوش دگریدن بود و کشور ادره این سازمان را از سوی یکان‌های اجرایی گوناگون دولتی تجربه می‌کرد. در آغاز اداره امور رادیوی کشور از هنگام گشایش تا سال ۲۵۰۳ با وزارت پست و تلگراف بود. در پانزدهم تیر ماه ۲۵۰۲ هیات وزیران در تصویب نامه‌ای سازمانی را به نام « اداره انتشارات و تبلیغات » برای اداره رادیو بنیاد نهاد و چنین برنهاده شد که این سازمان زیر دیدبانی نخست وزیر به کار اداره رادیو و گسترش آن بپردازد.

در سال ۲۵۰۵ بر پایه تصویب قانونی ۲۸ اردیبهشت ماه هیات دولت، وزارت کار بنیاد نهاده شد و در روز دهم امرداد ماه همان سال « اداره تبلیغات و انتشارات » به وزارت کار پیوست. در شهریور ماه ۲۵۰۶ شاهنشاهی دوباره سازمان رادیو از وزارت کار جدا شد و به نخست وزیری پیوست. در سال ۲۵۱۵ نیز « اداره انتشارات و تبلیغات » خودایستایی (استقلال) بیشتری یافت و « اداره کل انتشارات و تبلیغات » نامیده شد و تا سال ۲۵۲۲ که وزارت اطلاعات بنیاد نهاده شد، سازمان اداره کننده رادیو بود.

با پایان جنگ کم کم خرید دستگاه‌های مدرن و ابزار نیازین رادیو شدنی گردید. فرستنده موج کوتاه خریداری شده در آغاز در سال ۲۵۰۶ به ایران رسید و در سال ۲۵۰۷ نخستین « استودیوی رادیویی » در ساختمان اداره انتشارات و تبلیغات در میدان ارگ ساخته شد. این استودیو دومین استودیوی رادیویی ایران بود. در سال ۲۵۱۰ استودیوی کوچک دیگری نیز در کنار استودیوی پیشین ساخته شد، ولی به جز پخش اخبار و برخی از برنامه‌ها که به استودیوهای میدان ارگ جا به جا شد، دگرگونی دیگری درکار برنامه‌های رادیو به وجود نیامد.

پس از روی کار آمدن محمد مصدق سانسور در روزنامه‌ها و رادیو چون زمان اشغال ایران از سر گرفته شد. آغاز گسترش شبکه رادیویی را باید از روز فرخنده ۲۸ امرداد ماه ۲۵۱۲ شاهنشاهی برابر با ۱۳۳۲ خورشیدی دانست که سرآغاز دگرگونی همه سویه اجتماعی و اقتصادی در ایران شد. پس از سرنگونی محمد مصدق رادیو نیز در راه پیشرفت شتابان خود قرارگرفت. با راه افتادن استودیوهای جدید و ایجاد فرستنده پنجاه کیلوواتی در سال ۲۵۱۴ شاهنشاهی برابر با ۱۳۳۴ خورشیدی و یک صد کیلوواتی در سال ۱۳۳۵ گسترش شبکه رادیویی کشور آهنگ تندتری یافت. استودیوهای رادیویی و تاسیسات مرکز فراهم و آماده سازی برنامه‌های رادیویی در میدان ارگ رو به تکمیل رفت.

شاهنشاه آریامهر در نهم اردیبهشت ماه ۲۵۱۹ و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی در چهارم اردیبهشت ماه ۲۵۲۱ همزمان با جشن‌های سالروز رادیو تاسیسات نوین رادیو را که پیوسته رو به گسترش بود گشودند. این روند رشد هم چنان دنبال شد و به بنیاد نهادن وزارت اطلاعات انجامید. برنامه‌های رادیو نیز در این دوره همگام با پیشرفت‌های زیربنایی گسترش پیدا کرد.

گسترش شبکه رادیویی در شهرستان‌ها

همراه با پیشرفت‌هایی که در زمینه گسترش تاسیسات رادیویی در تهران به دست می‌آمد، مرکزهای رادیویی در شهرستان‌ها نیز افزوده شد. نخست در سال ۲۵۰۶ فرستنده رادیو تبریز آغاز به کار کرد و سپس فرستنده‌های دیگری در شهرستان‌های رضاییه، اهواز، شیراز، کرمانشاه، مشهد، کرمان، اسپهان، سنندج، زاهدان، رشت و گرگان راه اندازی شدند. بدین سان تا سال ۲۵۲۰ شمار فرستنده‌های رادیویی در شهرستان‌ها به دوازده رسید، بسیاری از این رادیوها در آغاز کار از فرستنده‌های رادیویی ارتش بهره می‌بردند ولی کم کم با فرستنده‌های ویژه و پرنیروی رادیویی مجهز شدند.

وزارت اطلاعات

سال ۲۵۲۱ شاهنشاهی برابر با ۱۳۴۱ خورشیدی سال انقلاب شاه و مردم، پیش نیازهای تازه‌ای را در برابر جامعه ایرانی پیش کشید و نیاز به شبکه « انتشاراتی » نیرومند در سراسر کشور به فرم تازه‌ای به میان آمد و این سبب شد که روز ۱۷ اسفند ماه ۲۵۲۲ شاهنشاهی برابر با ۱۳۴۲ خورشیدی با تشکیل کابینه حسنعلی منصور اداره کل انتشارات و رادیو به وزارت اطلاعات دگرگون شود. گفتگوها درباره قانون بنیاد نهادن وزارت اطلاعات در روز ۲۲ اسفند ماه ۲۵۲۲ شاهنشاهی در مجلس شورای ملی و روز ۲۶ اسفند ماه در مجلس سنا انجام یافت و از مجلس شورا و سنا گذشت و زور هشتم فروردین ماه ۲۵۲۳ شاهنشاهی برابر با ۱۳۴۳ قانون تاسیس وزارت اطلاعات پس از توشیح همایونی برای اجرا به دولت داده شد. در این قانون که هشت ماده و یک تبصره داشت، خویشکاری‌ها، بهره‌برداری از فرستنده‌های رادیو وتلویزیون دولتی در کشور و سرپرستی بر کار تلویزیون‌های غیر دولتی به وزارت اطلاعات سپرده شد.

وزارت اطلاعات و گسترش شبکه رادیویی

دگرگونی‌های برنامه‌های رادیو که از سال ۲۵۱۲ شاهنشاهی برابر با ۱۳۳۲ آغاز شده بود و هم چنین گسترش شبکه رادیویی کشور که پایه‌های آن نیز پس از ۱۳۴۲ ریخته شده بود، با تشکیل وزارت اطلاعات شتاب بیشتری گرفت و برنامه‌های رادیو که از تیر ماه ۲۵۱۹ شاهنشاهی برابر با ۱۳۳۹ خورشیدی ۲۴ ساعته شده بود کیفیت بالاتری یافت و ساعت‌های پخش برنامه‌های محلی رادیوهای شهرستان‌ها افزایش پیدا کرد. در این سال‌ها برنامه دوم رادیو تهران نیز آغاز به کار کرد و در چهارم آبان ماه ۲۵۲۶ شاهنشاهی برابر با ۱۳۴۶ خورشیدی برنامه سوم تهران (فرستنده اف ام ) نیز به گردایه برنامه‌های رادیویی مرکز افزوده شد.

از دیدگاه گسترش فرستنده‌ها و ایجاد مرکزهای رادیویی تازه، مرکزهای بندرعباس و سازی و فرستنده‌های صد کیلوواتی تهران، تبریز، کرمانشاه، زادهان، اهواز و رشت در این سال‌ها به راه افتاد. پس از چندی فرستنده رادیویی مهاباد که گام‌های آغازین آن از سوی وزارت اطلاعات برداشته شده بود، پیاده کردن و راه اندازی آن به سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران داده شد.

شبکه رادیویی کشور بر پایه قانون تشکیل رادیو تلویزیون ملی ایران از تیر ماه ۲۵۲۰ برابر با ۱۳۵۰ خورشیدی زیر سرپرستی این سازمان درآمد.

رادیو در سال‌های پرآشوبی که دامنه جنگ جهانی دوم به ایران کشید و به اشغال کشور از سوی ارتش شوروی و بریتانیا انجامید، کار خود را آغاز کرد و از همان روز نخست مردم ایران را از رویدادهای ایران و جهان آگاه نمود و در درازای سال‌ها با موشکافی و کوشش آن را دنبال نمود و همواره یکی از نخستین و فرمندترین (معتبر) ابزار آگاهی مردم از رویدادهای ایران و جهان بوده است. آرمان رادیو از نخستین روز آغاز کار برنامه‌های آموزشی برای گسترش فرهنگ ملی و آموزش همگانی بود. بدین روز از نخستین روز پخش برنامه‌های عادی رادیو در ایران، پنجشنبه پنجم اردیبهشت ماه ۲۴۸۵ (۵ اردیبهشت ماه ۱۳۱۹) در پهرست برنامه‌های رادیو گفتارهایی درباره تاریخ و جغرافیای ایران، کشاورزی، خانه‌داری، بهداشتی و ... می بینینم. اساسنامه سازمان پرورش افکار نیز که در آغاز سرپرست ساخت برنامه‌های رادیو بود، به همین نقش فرهنگی تکیه می‌کند. قانون تاسیس وزارت اطلاعات هم آرمان از بنیاد این وزارتخانه را شناساندن فرهنگ و تمدن کشور و راهبری افکار همگانی می‌شناخت.

رادیو در زمینه نگهداری و گسترش جلوه‌های فرهنگی نیز کوشا بود و برای سالیان دراز، بسیاری از نویسندگان، دانشمندان، اندیشمندان و مردم با هوش و توانا را گردآورد. رادیو با ساختن و پخش برنامه‌های موسیقی ایران زمین همواره مهمترین و نیرومندترین پناهگاه و انجمن موسیقیدانان و نام آوران هنر ایران درآمده است.

در پهنه سیاست بین‌المللی و در فراهم ساختن منافع ملی، رادیو همواره سدای رسای منافع ملی ایران و بیان کننده دیدگاه‌های ملی در مسایل جهانی بوده، روزهای دشوار جنگ تبلیغاتی و پاسخگویی به فتنه گری‌های رادیویی بیگانه را بارها با پیروزی پشت سر گذاشته است. رادیو با پایبندی در برابر جامعه، دامنه خدمات اجتماعی خود را برای گروه‌های اجتماعی؛ چون کارگران، کشاورزان، خانواده‌ها، جوانان، کودکان و دیگر گروه‌های جامعه گسترش داد. رادیو هم چنین خدمت‌های اجتماعی مستقیم چون بر پا کردن یکان امداد رادیویی برای پیام‌های فوری و نیازمندی‌ها در ساعت شب دست زد و با به چاپ رساندن هفته نامه‌ها و جزوه‌های گوناگون در رسا ساختن خدمات‌های رادیویی خود کوشید. رادیو با بودن در رویدادها و گزارش زنده در آگاهی مردم کوشیده و همواره یکی از ابزار پیوستگی ملی نقش بزرگی به گردن داشته است. رادیو با ساختن و پخش برنامه‌هایی به گویش‌های ایرانی؛ آذری، کردی، بلوچی، ترکمنی، گیلکی و هم چنین به آشوری و ارمنی پیوستگی بیشتر مردم گوشه و کنار ایران را با یکدیگر سبب شد و نیز با ساختن و پخش برنامه‌هایی به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، آلمانی، روسی، عربی، اردو و پشتو سدای ایران را به جهانیان رسانیده است.

خدمات رادیو در بازتاب رویداهای بزرگ چون جشن‌های تاجگذاری شاهنشاه آریامهر وعلیاحضرت شهبانو ، در جشن‌های دو هزار و پانصدمین سال شاهنشاهی ایران، سفرهای همایونی و رویدادهای ملی دیگر همواره کارساز و پیروزمند بوده است.

در آغاز برنامه‌های رادیو از یک استودیوی کوچک در جاده قدیم شمیران پخش می‌شد. اداره امور رادیویی تا سال ۱۳۲۱ زیر سرپرستی وزارت پست و تلگراف و تلفن بود. ولی پس از اشغال ایران از سوی ارتش بریتانیا و شوروی و اشغال شدن همه وزارتخانه‌ها از سوی نیروهای بیگانه، رسانه‌های همگانی چون روزنامه‌ها و رادیو زیر سانسور سختی رفت. در این سال اداره تبلیغات و انتشارات بنیاد نهاده شد و سرپرستی رادیو را به عهده گرفت.

در سال ۱۳۲۵ پس از بیرون راندن نیروهای ارتش شوروی از ایران و نجات آذربایجان و پاک شدن ایران از نیروهای اهریمنی اشغالگران ایران، سرانجام وزارت کار و تبلیغات بنیاد گزارده شد و اداره امور رادیو به این وزارتخانه داده شد ولی در سال ۱۳۲۶ دوباره اداره تبلیغات و انتشارات از وزارت کار جدا شد و به نخست وزیری پیوست.

پس از روی کار آمدن محمد مصدق سانسور در روزنامه‌ها و رادیو چون زمان اشغال ایران از سر گرفته شد. آغاز گسترش شبکه رادیویی را باید از روز فرخنده ۲۸ امرداد ماه دانست که سرآغاز دگرگونی همه سویه اجتماعی و اقتصادی در ایران است.

در سال ۱۳۳۴ نیروی فرستنده رادیو به پنجاه کیلووات افزایش یافت. در سال ۱۳۳۸ فرستنده صد کیلوواتی موج کوتاه برنشانده و گشایش یافت. در سال ۱۳۳۹ فرستنده یک صد کیلوواتی موج متوسط آماده بهره‌برداری شد در این سال برنامه‌های رادیو ایران ۲۴ ساعته شد. . در سال ۱۳۴۲ با به راه اندازی چهار فرستنده دیگر رادیو ایران برای یک پیشرفت بزرگ و همه سویه آماده گردید. همزمان با نیرومند ساختن فرستنده‌های رادیویی پایتخت، فرستنده‌هایی نیز در مرکز استان‌ها نصب شد که نه تنها برنامه‌های رادیو ایران را تقویت می‌کردند بلکه خود نیز به تولید برنامه می‌پرداختند.

رادیو ایران در درازای این سال‌ها تنها به افزایش کمیت برنامه‌های خود نمی‌پرداخت بلکه به کیفیت برنامه‌ها نیز توجه داشت و کوشش می‌شد برنامه‌های رادیو نه تنها سرگرم کننده، بلکه آگاهاننده نیز باشند و در بالابردن فرهنگ و ذوق مردم کارا باشند.

روز ۱۶ خرداد ماه ۱۳۵۰ وزیر اطلاعات در سخنرانی در مجلس شورای ملی ابراز داشت:

با الهام از انقلاب ملی ایران و اجرای اصل انقلاب اداری برای هماهنگ کردن برنامه‌ها و فعالیت‌های رادیو تلویزیون ایران که از وسایل بسیار ارزنده و مفید ارتباط جمعی است و به منظور جلوگیری از دوباره کاری‌ها و استفاده بیشتر از نیروی انسانی متخصص و کاردیده با کسب اجازه از مقام ریاست معظم لایحه تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران را با قید یک فوریت تقدیم ساحت مقدس مجلس شورای ملی می‌کنم.

قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران در نشست مجلس شورای ملی در همان نشست از مجلس شورای ملی گذشت و رادیو و تلویزیون کنار یکدیگر قرارگرفتند.

با تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران گام‌های بلندتری در راه بهبود هر چه بیشتر کیفیت برنامه‌های رادیو و گسترش شبکه رادیویی در سراسر کشور برداشته شد و از روز ششم بهمن ماه ۱۳۵۰ در سالروز انقلاب شاه و مردم، رادیو تلویزیون ملی ایران با نیرویی تازه تر و شوق و گرمایی بیشتر فعالیت نوینی را آغاز کرد.

رادیو ایران پیشرفت‌های خود را تا سال ۱۳۵۰ وام دار کسان کوشایی است که از ژرفای دل و عشق در بدترین شرایط، شبانه روز در انجام خویشکاری‌های خود کوشیدند و با ابزار و دستگاه‌های اندک که داشتند گام‌های نخست را در راه خدمت اجتماعی و فرهنگی بزرگی با پیروزی برداشتند.

در سال ۱۳۵۰ جشن باشکوه سالگرد بنیاد نهادن رادیو ایران به سبب زلزله غم انگیز فارس برگزار نشد و به پیشنهاد کارکنان رادیو هزینه این جشن برای کمک به خواهران و برادران آسیب دیده زلزله ویژه شد.

خط مشی در برنامه عمرانی پنجم

ب - رادیو و تلویزیون
- شبکه رادیو و تلویزیون کشور از لحاظ کمی و کیفی تقویت خواهد گردید.
- به بهبود کیفیت و محتوای برنامه‌ها اولویت داده خواهد شد.
- برای نیل به هدفهای آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کشور کلیه واحدهای ذیربط با قبول مسئولیتهای مشخص فعالیتهای خود را در جهت‌برنامه‌ها همآهنگ خواهند نمود.

با توجه به هدفهای اساسی رادیو و تلویزیون و لزوم ایجاد تعادل بین فعالیتهای کمی و کیفی در برنامه پنجم امکانات تجهیزاتی و ساختمانی برای ازدیاد ساعات تولید در سطح کشور افزایش خواهد یافت، تا همآهنگ با تجهیز نیروی انسانی متخصص و تقویت برنامه‌ریزی و مدیریت و همچنین توسعه فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی، بهره‌برداری مؤثر از تأسیسات شبکه امکان‌پذیر گردد.
در پایان برنامه چهارم عمرانی شبکه تلویزیون ۵۰ درصد از جمعیت کشور را پوشش می‌دهد. نتایج بررسی نشان می‌دهد که فعلاً حدود ۲۰ درصد از جمعیت تحت پوشش، قادر به استفاده از برنامه‌های تلویزیونی می‌باشند. یکی از علل اساسی این امر، گرانی قیمت فروش گیرنده تلویزیون می‌باشد لذا تجدید نظر در قوانین موجود، سیاست نظارت مؤثر در هزینه تمام شده و قیمت فروش دستگاه‌های گیرنده به مصرف‌کننده، استاندارد نمودن حتی‌الامکان دستگاه‌های گیرنده و همچنین ایجاد تسهیلات در امر فروش دستگاه‌های گیرنده به طبقات کم درآمد از اقدامات اساسی خواهد بود.

• بهبود کیفیت و محتوای برنامه‌ها و انجام تحقیقات برای تأمین بهترین روشهای تهیه برنامه.
  
• هدف دادن به برنامه‌ها و همچنین توسعه امکانات تولید برنامه‌های استودیو.
  
• آموزش نیروی انسانی و انجام فعالیتهای تحقیقاتی.
  
• گسترش پوشش برنامه اول تلویزیون از ۵۰ درصد به ۶۰ درصد جمعیت.
  
• گسترش پوشش برنامه دوم تلویزیون به نحوی که ۴۰ درصد از جمعیت کشور را پوشش دهد.
  
• گسترش شبکه اول رادیو به نحوی که ۱۰۰ درصد جمعیت کشور را پوشش دهد.
  
• گسترش پوشش برنامه دوم رادیو به نحوی که ۵۰ درصد از جمعیت کشور را پوشش دهد.
  
• توسعه شبکه پخش صدای ایران برای خارج از کشور.
  

سی و پنجمین سال سدای ایران

در روز چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۵۳ رادیو ایران آغاز سی و پنجمین سال خود را جشن گرفت. در این جشن کارمندان، تهیه کنندگان، نویسندگان و هنرمندانی که با رادیو همکاری داشته‌اند و دارند از باشندگان این جشن بودند. صدای آشنا و دوست داشتنی ملوک ضرابی، سیما بینا، ایرج، ذلکش، عارف، و پوران گرم کننده این جشن بود و هر یک زیباترین ترانه‌های خود را اجرا کردند.

شب رادیو برای تک تک میهمانان شبی فراموش نشدنی و باارزش بود، زیرا که همه آنان با یک آرمان و با تلاش خود به را سی و چهار ساله کردند و اکنون در کنار دیگر شادی و پایکوبی کردند. زمانی که سدای پر طنین بانو دلکش با ترانه نوبهار در سالن بلند شد، میهمانان جشن به پا خاستند و برایش گل ریختند و اشک شادی به چشم آوردند. ارکستر ایرانی رادیو تلویزیون ملی ایران به رهبری مرتضی حنانه با موسیقی ایرانی میهمانان را سکوتی دلچسب فراخواند. ارکستر کوچک سازهای ایرانی و ارکستر سازهای ملی رادیو تلویزیون ملی ایران نیز هر یک در شور بخشیدن به این جشن سهم بزرگی داشتند. ۱۳۵۳ ستل ۴ - ۱۵۸

سی و ششمین سال سدای ایران

با تصویب قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران ۱۳۵۰ برنامه‌هایی برای گسترش پوشش سدای ایران ریخته شد که دستاورد آن در سال ۱۳۵۰ برپایی « رادیو دریا » و برافراشتن فرستنده‌ها در مهاباد، مریوان، ایلام، یزد، همدان، خرم آباد، اردبیل، بم، اهواز و قصر شیرین بود. در سال ۱۳۵۱ بیش از یک میلیون و نیم گیرنده رادیو برای ۴٫۵ میلیون موجود افزوده شد. در سال ۱۳۵۴ بیش از ۱۰ میلیون گیرنده، سدای ایران را در سراسر ایران زمین پراکنده‌می‌ساخت و هیچ ایرانی نبود که سدای ایران را نشنود که در همه این سال‌ها سدای ایران پیام آور مژده و شادمانی بوده است و در گسترش فرهنگ ایران بسیار کارآ بوده است.

قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران ۱۳۴۶ - مصوب ۶ تیر ۱۳۴۶ مجلس شورای ملی و ۲۹ خرداد ۱۳۴۶ مجلس سنا. این قانون در تاریخ ۱۸ تیر ۱۳۴۶ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید. قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران ۱۳۴۶

قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران - مصوب ۲۳ خرداد ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و ۲۹ خرداد ۱۳۵۰ مجلس سنا – این قانون در تاریخ ۲ تیر ۱۳۵۰ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید. قانون عضویت رادیو تلویزیون ملی ایران در اتحادیه‌های رادیو و تلویزیون آسیا و اروپا

قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران ۱۳۴۶

مذاکرات مجلس شورای ملی ۲۳ خرداد ۱۳۵۰ نشست ۲۵۲

قانون عضویت رادیو تلویزیون ملی ایران در اتحادیه‌های رادیو و تلویزیون آسیا و اروپا