سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر به الجزایر برای کنفرانس سران اوپک ۱۶-۱۲ اسفند ماه ۱۳۵۳

دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران/سال ۱۳۵۳ خورشیدی

درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۳ خورشیدی تازی

کنفرانس اوپک و اعلامیه مشترک ایران و عراق درباره اروند رود

بومدین به شاهنشاه خوش آمد می گوید

پیشباز رسمی هواری بومدین از شاهنشاه آریامهر

شاهنشاه آریامهر و پرزیدنت الجزایر در تالار تشریفات فرودگاه الجزیره

باریابی صدام حسین در تالار تشریفات فرودگاه به پیشگاه شاهنشاه آریامهر

پرزیدنت بومدین در برابر سالن کنفرانس به پیشباز شاهنشاه می آید

امیر کویت به پیشباز شاهنشاه آمده است

شاهنشاه آریامهر در کنفرانس اوپک و جمشید آموزگار

شاهنشاه و آموزگار به همراه تقی فلاح و محمد یگانه

ورود شاهنشاه آریامهر و بومدین و صدام حسین به سالن کنفرانس

آریامهر و وزیر خارجه الجزیره

آریامهر در اقامتگاه اختصاصی سران کشورهای هموند اوپک را می پذیرند

شیخ زاید بن سلطان آل نهیان در پیشگاه شاهنشاه

شیخ زاید بن سلطان و شاهنشاه آریامهر

شیخ زاید در گفتگو با آریامهر

صدام حسین به پیشگاه همایونی بار می یابد

مرز آبی ایران و عراق اروندرود (شط العرب)

سخنرانی شاهنشاه آریامهر در نشست اوپک الجزایر

آریامهر در فرودگاه مهرآباد

سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر به الجزایر برای کنفرانس سران اوپک ۱۶-۱۲ اسفند ماه ۱۳۵۳

۱۲ اسفند ماه ۱۳۵۳ شاهنشاه آریامهر در میان پیشباز رسمی بومدین رییس جمهورالجزایر و برای شرکت در کنفرانس سران اوپک وارد الجزیره پایتخت الجزایر شدند. در سفر شاهنشاه آریامهر به الجزایر تیمسار ارتشبد شفقت جانشین رییس ستاد بزرگ ارتشتاران، آقای هرمز قریب رییس کل تشریفات شاهنشاهی، تیمسار سپهبد ایادی و دکتر رضا فلاح فائم مقام مدیر عامل و رییس هیات مدیره عامل و رییس هیات مدیره شرکت ملی نفت ایران در رکاب همایونی هستند. در فرودگاه « البیدا » سفیران و نمایندگان سیاسی در الجزایر در آیین پیشباز باشنده بودند. جمشید آموزگار وزیر کشور و رییس هیات نمایندگی ایران در شورای وزیران اوپک ، آقای صدری سفیر شاهنشاه آریامهر در الجزایر و آقای یگانه رییس بانک مرکزی ایران و پایوران برجسته از شاهنشاه پیشباز کردند.

شاهنشاه هنگام ورود به الجزیره به خبرنگاران اعلام کردند که کشورهای تولید کننده نفت ضمن آنکه از منافع خودشان دفاع می‌کنند برای گفتگو نیز آماده هستند. شاهنشاه آریامهر فرمودند:

من بسیار خوشحالم که به دعوت حضرت بومدین رئیس جمهوری الجزایر به این کشور دوست و برادر آمده‌ام. این تصادف را ه اولین سفر من به الجزایر همزمان با تشکیل اولین کنفرانس عالی سران اوپک است به فال نیک می‌گیریم. به نظر من سیاست کشور من و الجزایر از نظر نفت جنبه کاملاً بنیادی و اساسی داشته و مشابه یکدیگر است. ما در این مدت به طور یقین فرصت خواهیم داشت که با یکدیگر مذاکره و مشاوره کنیم و اطمینان دارم همبستگی که تا کنون از خود نشان داده‌ایم اگر دنبال شود و باید هم دنبال شود، به کشورهای ما امکان خواهد داد که از منافع خود دفاع کنیم، منافعی که تا کنون به ان لطمه زیاد وارد شده است، ولی تصور می‌کنم که تشکیل این کنفرانس نشانه هشیاری و بیداری همه ما یعنی همه کسانی است که دارای ثروت‌های طبیعی هستند و سعی دارند از آن دفاع کنند. ما همگی از شرایط بین‌المللی وقوف کامل داریم و در عین حال که از منافع خود دفاع می‌کنیم، آماده گفتگو در شرایط مساوی هستیم. ما بهیچوجه اجازه نمی‌دهیم که حقوق ما را پایمال کنند، و در ضمن خواهان ویران کردن جهان نیز نیستیم، بلکه می‌خواهیم دنیایی بر پایه عدل و انصاف بوجود آید. این‌ها بطور خلاصه نظرات اصلی کشور ایران است و من یقین دارم که همه ما بسوی اتحاد و اتفاق به پیش می‌رویم و پیوسته در راه حفظ و حراست از مصالح ملی و همکاری بین‌المللی و ایجاد دنیایی آمیخته با عدل و انصاف گام برمی‌داریم.

باریابی صدام حسین به پیشگاه شاهنشاه آریامهر

۱۲ اسفند ماه ۱۳۵۳ صدام حسین معاون رییس جمهوری عراق شب هنگام در فرودگاه الجزیره به پیشگاه شاهنشاه آریامهر باریافت. صدام حسین که برای شرکت در کنفرانس سران کشورهای صادرکننده نفت وارد الجزیره شده بود، هنگامی که شاهنشاه آریامهر در تالار تشریفات فرودگاه بودند، به پیشگاه شاهنشاه ایران باریافت. در این دیدار کوتاه، هواری بومدین رییس جمهور الجزایر نیز بود.

نشست سران و نمایندگان سیزده کشور هموند اوپک

نخستین نشست سران و نمایندگان اوپک پیش از نشست گشایش، در روز ۱۲ اسفند ماه برگزار گردید و در آن افزون بر پیش کشیدن دستور کنفرانس، هواری بومدین رییس جمهور الجزایر و میزبان کنفرانس، به ریاست نشست‌های گردهم‌آیی سران کشورهای هموند اوپک برگزیده شد. باشندگان در کنفرانس، شاهنشاه ایران و شیخ‌های امارات عرب خلیج پارس و پرزیدنت ونزوئلا، پرزیدنت اکوادور و گابن و هم چنین معاون ریاست جمهوری عراق، نخست وزیر لیبی و شمار زیادی از وزیران و پایوران برجسته دیگر از کشورهای هموند اوپک بودند.

درباره جزییات گفتگوهای نشست دیروز اطلاعی در دست نیست، اما با توجه به گفتگوهای پیشین شورای وزیران اوپک در وین و الجزایر که در آن اعلامیه اوپک نوشته شد، انتظار می‌رود درگفتگوهای محرمانه سران و نمایندگان اوپ، جستارهایی در پیوند به بهای نفت با توجه به تورم بین المللی و تولیدکنندگان نفت و حفظ قدرت خرید درآمدهای نفتی که شاهنشاه ایران آن را پیوسته مورد تاکید قرارداده‌اند، بررسی شده باشد.

۱۳ اسفند ماه ۱۳۵۳ شاهنشاه آریامهر به همراهی پرزیدنت بومدین ساعت ۱۱ و ده دقیقه وارد تالار ویژه کاخ ملل شدند و با کف زدن‌های پیوسته و پیشباز پرشور هیات‌های نمایندگی کشورهای اوپک و صدها تن از خبرنگاران خبرگزاری‌ها، رادیو تلویزیون‌ها و رسانه‌های جهان روبرو شدند. پس از شاهنشاه آریامهر به ترتیب پرزیدنت اکوادور، امیر کویت، معاون نخست وزیر عربستان سعودی، پرزیدنت ونزوئلا، پرزیدنت گابن، رییس دولت امارات متحده عربی، نخست وزیر لیبی و معاون شورای فرماندهی انقلاب عراق و دیگر روسای هیات‌های نمایندگی کشورهای اوپک وارد تالار شدند. هنگامی که سرگرد عبدالسلام جلود هموند شورای فرماندهی انقلاب و نخست وزیری لیبی وارد تالار شد، پرزیدنت بومدین وی را به پیشگاه شاهنشاه آریامهر معرفی کرد.

ساعت ۱۱ و چهل و پنج دقیقه سران و نمایندگان کشورهای هموند اوپک در تالار دربسته‌ای بدون بودن هموندان هیات‌های نمایندگی، نشست محرمانه‌ای برگزار کردند که نیم ساعت به درازا کشید. آنگاه سران کشورها به تالار ویژه بازگشتند و پس از درنگی کوتاه به سالن عمومی کنفرانس وارد شدند. شاهنشاه آریامهر نخستین رهبری بودند که وارد تالار کنفرانس شدند، جمعیت به سرفرازی شاهنشاه ایران از جای خود برخاست و صدها تن فرتورنگار (عکاس) و فیلمبردار دوربین‌های خود را روی آریامهر شاهنشاه ایران زوم کردند.

ساعت ۱۲ و سی و پنج دقیقه نخستین نشست کنفرانس سران کشورهای هموند سازمان کشورهای صادرکننده نفت با سخنان رییس جمهور الجزایر گشایش یافت. بومدین پیش از ایراد سخنان خود به آگاهی رساند که در نشست محرمانه سران اوپک موافقت شده است که رییس هیات نمایندگی الجزایر (بومدین ) ریاست کنفرانس سران را نیز به عهده داشته باشد. وی سپس از سوی خود، دولت و شورای انقلاب مردم الجزایر از اعتمادی که دیگر سران اوپک به وی نشان داده‌اند، سپاسگزاری کرد و گفت "امیدوارم که شایستگی این گزینش را داشته باشم و توقع‌های شما را برآورده سازم." پرزیدنت بومدین سپس از پشت میز ریاست کنفرانس برخاست و پشت پودیوم قرار گرفت و سخنان خود را که هشتاد دقیقه به درازا کشید، چنین ایراد نمود:

بومدین در این سخنرانی به کشورهای صنعتی باختری هشدار داد که کوشش‌های آنان برای پایین آوردن بهای نفت از راه کم کردن مصرف آن در دنیای صنعتی محکوم به شکست است. کشورهای صادر کننده نفت آماده خواهند شد، بهای نفت را ثابت نگاه دارند و یا کاهش دهند، به شرط آن که کشورهای صنعتی به تجدید سازمان اقتصادی دنیا کمک کنند و سهم‌های عادلانه تری برای همه ملت‌ها در ثروت جهان قایل شوند و غرب برابری حقوق با اوپک را بپذیرد. رییس جمهوری الجزایر ۱۳ کشور هموند اوپک را فراخواند که هشیاری خود را در پدافند از حقوق و ثروت ملی شان، حتی در برابر تهدید جنگ، دو چندان سازند و تهدید غرب را جدی بگیرند.

بومدین بارها تکرار کرد که اوپک خواستار همکاری است و نه در پی ستیره جویی با کشورهای صنعتی باختری که بزرگترین مشتریان نفت کشورهای اوپک به شمار می‌روند. وی افزود: ما می‌توانیم دشواری‌هایی را که برخی از کشورهای صنعتی مصرف کننده نفت تحت تاثیر بحران اقتصادی کنونی با آن روبرو شده‌اند و زمانی که نیاز دارند تا احوال خود را بهبود بخشند در محاسبه‌های خود در نظر بگیریم و از پدیدآوردن هر افزایشی در بهای نفت یعنی بها و ارزش واقعی آن چشم پوشی کنیم، در صورتی که روح همکاری و تفاهمی که اوپک در جستجوی آن است، از سوی کشورهای صنعتی نشان داده شود، اوپک شاید تا پایان دهه کنونی نیز از بالا بردن بهای نفت خودداری کند. آنچه که گفتن بدین چم است که بهای نفت تنها در ابعاد و در صورتی افزایش خواهد یافت که زیان‌های ناشی از تورم در دیگر کشورهای جهان را برای اوپک جبران کند و بی گمان که نیازمند بوجود آوردن سیستمی است که پروانه دهد تا قدرت خرید درآمد نفتی کشورهای هموند اوپک حفظ شود.

برای کمک کردن به کشورهای در حال توسعه، جهان سوم، پیشنهاد می‌کنم: ۱- دادن کمک‌های بلاعوض فوری به این گروه از کشورهای جهان سوم که بیش از دیگران از بحران اقتصادی آسیب دیده‌اند. ۲- گشودن اعتبارات ویژه برای آن که کشورهای جهان سوم بتوانند از آنها برای مدت‌های معین برای فراهم ساختن امکانات مالی مورد نیاز برای خریدهای نفتی شان استفاده کنند. ۳ - اجرای برنامه‌ای برای تولید کود شیمیایی که به بهای ارزان به کشورهای در حال توسعه عرضه شود و اوپک هزینه واسپاری این عرضه‌ها بپردازد. ۴- پشتیبانی مالی اوپک از سایر کشورهای تولید کننده مواد خام برای آنکه بتوانند صادرات خود را در برابر تمهیدات کشورهای صنعتی برای کاستن این واردات در سطح‌های مطلوب نگاه دارند. ۵- بنیاد یک صندوق ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلاری از سوی اوپ تا به وسیله آن برای دادن وام و کمک‌های گوناگون مالی به کشورهای نیازمند جهان سوم استفاده شود.

در عوض کشورهای صنعتی نیز باید خود را متعهد بدانند که به گونه‌ای گسترده برای کمک به رشد اقتصادی کشورهای جهان سوم همکاری کنند. این بدان چم است که بهای فروش مواد خام صادراتی کشورهای جهان سوم افزایش یابد و ارزش واقعی آنها حفظ شود و کشورهای صنعتی ترتیبات گسترده‌ای برای انتقال تکنولوژی به کشورهای در حال توسعه بوجو آورند. همه کارهای تبعیض آمیزی که از سوی کشورهای صنعتی باختری در زمینه‌های بازرگانی، تعرفه‌های گمرکی و کمک‌های توسعه و عمرانی علیه کشورهای تولید کننده نفت به کار بسته می‌شود، باید از میان برداشته شود.

پرزیدنت بومدین در پایان سخنرانی خود به آگاهی رساند که دستور گفتگوها در نشست محرمانه‌ای که پیش از برگزاری کنفرانس بسته شد، آماده است و چنانچه مخالفتی با آن نباشد، تصویب شده تلقی می‌گردد. بدین سان دستور گفتگوها تصویب شد. بومدین افزود که بر پایه توافق پیشین، نشست‌های دیگر محرمانه خواهند بود. نشست بعدی کنفرانس ساعت ۱۷ برگزار شد.

باریابی صدام حسین به پیشگاه شاهنشاه آریامهر در کاخ پرزیدنت الجزایر

شبانگاه روز سه شنبه ۱۳ اسفند ماه هوای بومدین در کاخ ریاست جمهوری زمینه دیداری میان شاهنشاه آریامهر و صدام حسین را فراهم ساخت. هواری بومدین این دیدار را برای میانجیگری میان ایران و عراق برای از میان برداشتن اختلاف‌های دو کشور برگزار نمود. این دومین دیدار میان شاهنشاه ایران و صدام حسین است، نخستین دیدار در فرودگاه الجزایر پس از ورود شاهنشاه ایران در تالار تشریفات فرودگاه انجام یافت.

شاهنشاه آریامهر به دعوت پرزیدنت بومدین به کاخ ریاست جمهوری تشریف فرما شدند و ساعت ۲۲ و سی دقیقه صدام حسین را به پیشگاه شاهانه باریافت. این باریابی ساعت ۴ و ده دقیقه بامداد روز چهارشنبه ۱۴ اسفند ماه به پایان رسید. پس از پایان این باریابی که نزدیک به پنج ساعت بهه درازا کشید، پرزیدنت بومدین و صدام حسین شاهنشاه آریامهر را پیاده تا اقامتگاه اختصاصی همراهی نمودند.

با انجام دور دوم گفتگوها، شاهنشاه آریامهر و صدام حسین و به درازا کشیدن این دیدار و گفت و گو، بسیاری از ناظران سیاسی به این نتیجه رسیده‌اند که ایران و عراق به توافق‌هایی دست یافته‌اند. اعلامیه مشترک ایران و عراق اگر چه این پیش بینی را تایید کرد، با وجود این، گستردگی دامنه این توافق‌ها چنان بود که همه دیده وران نزدیک و آگاه را به شگفتی واداشت. اعلامیه مشترک ایران و عراق در روز پنج شنبه ۱۵ اسفند ماه ۱۳۵۳ به چاپ رسید.

دیدار رهبران و سران کشورهای هموند اوپک از شاهنشاه آریامهر

۱۴ اسفند ماه ۱۳۵۳ سران و رهبران کشورهای هموند اوپک در فاصله نشست‌ها به ترتیب به دیدار شاهنشاه آریامهر شتافتند و در زمینه پیوندهای کشورهای خود با ایران، گفتگوهای ثمربخشی انجام دادند. نخستین تن صدام خسین بود که دو بار باریافت، یک بار در فرودگاه الجزیره و بار دیگر در دیدار شاهنشاه با بومدین در کاخ رییس جمهوری.

شیخ زائد سلطان آل نهیان رییس دولت امارات متحده عربی نیز در اقامتگاه اختصاصی به پیشگاه شاهنشاه ایران باریافت. در این باریابی که ۱۵ دقیقه به درازا کشید، احمد خلیفه السویدی وزیر خارجه و مهدی التاجر سفیر امارات در لندن نیز سرافرازی باریابی داشت. شیخ زائد پس از این باریابی با خبرگزاری پارس گفت مناسبات میان دو کشور ریشه‌های دیرینه دارد و از هر گونه شبهه‌ای که به مناسبات حسنه آسیب وارد سازد به دور است، روشن است که این مناسبات باید به نفع دو کشور و دو ملت برای حال و آینده هر چه بیشتر توسعه یابد و نیروی بیشتری به آن افزوده شود. ما چنین فکر می‌کنیم که اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر نیز چنین می‌اندیشند.

۱۵ اسفند ماه ۱۳۵۳ شاهنشاه آریامهر پرزیدنت اکوادور را در اقامتگاه اختصاصی به پیشگاه شاهانه پذیرفتند. این دیدار ۲۰ دقیقه به درازا کشید. پس از آن پرزیدنت ونزوئلا به دیدار شاهنشاه آریامهر رفت، این دیدار نیز ۲۰ دقیقه به درازا کشید.

والاحضرت امیرفهد بن عبدالعزیز معاون نخست وزیر و وزیر کشور عربستان سعودی شیخ احمد زکی یمانی وزیر نفت و معادن عربستان سعودی نیز باریافتند.

آخرین شخصیتی که پیش از رفتن شاهنشاه آریامهر به کنفرانس سران اوپک به پیشگاه همایونی رسید، پرزیدنت گابن بود.

مصاحبه شاهنشاه آریامهر با روزنامه نگاران و نمایندگان رادیو-تلویزیون‌های خارجی

۱۴ اسفند ماه ۱۳۵۳ پس از نیم روز شاهنشاه آریامهر در اقامتگاه اختصاصی خویش گروهی از روزنامه نگاران و نمایندگان رادیو-تلویزیون‌های خارجی را که برای نوشتن گزارش‌هایی درباره کنفرانس سران اوپک به الجزیره آمده‌اند به پیشگاه شاهانه پذیرفتند و به پرسش‌های آنان پاسخ دادند.

سخنان حضرت بومدین - سخنان حضرت بومدین در جلسه افتتاحیه اوپک نمایشگر بسیاری از نظرات مشترک ما و اعضای سازمان اوپک است. سخنان ایشان که کاهش قیمت نفت را وابسته به کاهش قیمت کالاهای مورد احتیاج ما که آن‌ها را خریداری می‌کنیم دانستند، کاملاً صریح و روشن بود، و جای هیچگونه تعبیر و تفسیری را باقی نمی‌گذارد.

شرکت در کنفرانس پاریس - پرزیدنت ژیسکاردستن ما را نه عنوان عضو اوپک، بلکه به عنوان نماینده یک کشور برای شرکت در کنفرانس پاریس دعوت کرد، ولی ما که به سازمان اوپک تعلق داریم، قطعاً نماینده منافع این سازمان نیز خواهیم بود. درباره امکان مذاکره پیرامون مواد اولیه و رشد کشورهای جهان سوم طبیعی است که مذاکره در مورد این مسائل موضوع روز است، چه بحران انرژی وجود داشته باشد و چه نداشته باشد.

پالایشگاه بوشهر - پروژه تأسیس پالایشگاه بوشهر، هنوز تحقق نیافته است و انجام آن متکی و مربوط به میزان علاقه‌ای است که آلمان به اجراء این پروژه داشته باشد. اگر مانند گذشته علاقه چندانی به موضوع نفت و انرژی نداشته باشد احتمالاً باز هم کوششی در این زمینه نخواهد کرد، در هر صورت موضوع وابسته به آلمان است. اینکه گفته می‌شود مشکلاتی در اجرای این پروژه وجود دارد، من فکر نمی‌کنم که واقعاً در این راه مشکلاتی وجود داشته باشد، اگر هم آلمان از مشکلاتی صحبت می‌کند شاید از آن جهت است که شرایط آسانتری به دست آورد.

کنفرانس سران اوپک - تشکیل کنفرانس اوپک و همه کنفرانس‌های دیگر سودمند است، چون افراد در آن جا آزادانه تبادل نظر می‌کنند و راه را برای موفقیت هموار می‌سازند و من فکر می‌کنم حتی افرادی که عقاید مختلف دارند لازم است که هر چند وقت یکبار با یکدیگر تبادل نظر کنند، زیرا به هر حال تبادل نظر آن‌ها مفید خواهد بود.

درباره اینکه کشورهای مصرف کننده نفت چه باید بکنند، من در این مورد فقط از جانب خودم صحبت می‌کنم. مصرف کنندگان باید از نفت برای مقاصد ثمربخش تری استفاده کنند. اگر شما می‌خواهید از نفت فقط برای گرم کردن خانه‌ها و تولید برق استفاده کنید، این تقریباً گناهی است که بر ضد بشریت مرتکب می‌شوید، زیرا این ماده گرانقدر در ظرف سی سال دیگر تمام خواهد شد.

وحدت کشورهای اوپک - وحدت و اتفاق نظر کشورهای عضو اوپک نیز همچنان محفوظ خواهد ماند. در مورد کاهش میزان تولید نفت هم آن‌ها اتفاق نظر دارند، زیرا وقتی میزان تقاضا تقلیل یابد، چرا باید تولید به مقدار فعلی باقی بماند؟ این یک واقعیت است. عربستان سعودی نیز با آنکه هنوز عقیده خود را بیان نداشته، ولی قاعدتاً آن‌ها هم نباید مخالف چنین کاری باشند، زیرا وقتی آن‌ها اضافه تولید دارند، با این مازاد چه می‌توانند بکنند؟ درباره اینکه آن‌ها بدون تقلیل میزان تولید می‌خواهند یک کاهش مصنوعی در قیمت نفت ایجاد کنند، باید دید آن‌ها چه نفعی از این کار می‌توانند به دست آورند، اگر آن‌ها می‌خواهند صدقه بدهند باید این صدقه را از صندوق مخصوص خودشان بدهند.

کاهش قیمت نفت - این واقعاً مسخره است که درباره کاهش قیمت نفت در حالی که قیمت کالاهای کشورهای صنعتی و بخصوص کالاهای سرمایه‌ای کاهش نیابد، اگر قرار است گفت و شنودی بین ما و غرب صورت گیرد، گفتگو باید درباره این موضوع انجام یابد که کشورهای صنعتی قیمت‌های خودشان را پایین بیاورند ما هم متقابلاً همین کار را خواهیم کرد، ولی موضوع در هر صورت یک طرفه نخواهد بود. کشورهای صنعتی نمی‌توانند چیز دیگری تولید کنند که جای نفت را با هزینه کمتری بگیرد. غرب هنگامی نیروگاه‌های اتمی خود را تمام کرد که ما تازه قصد داشتیم این کار را بکنیم. احتمالاً هزینه این نیروگاه‌ها سه برابر هزینه فعلی خواهد بود، بنابراین بعضی از محافل حرفی را که روزی زده‌اند تصور می‌کنند همواره آن وضع ثابت خواهد ماند، در حالی که در عمل چنین نیست. من حاضرم قیمت نفت را به قیمت سایر کالاها مربوط کنم، اگر غرب قیمت کالاهایش را بالا برد ما هم بالا می‌بریم، اگر پایین بیاورد ما هم پایین می‌آوریم، ولی با توجه به وضع موجود اقتصاد غرب و روندی که فعلاً ادامه دارد، من چنین وضعی را مشاهده نمی‌کنم، بخصوص که سال گذشته دیدیم که نرخ متوسط تورم در اروپا چهارده و نیم درصد بود، ولی کشورهای صنعتی کالاهای خود را به ما سی و پنج درصد افزایش قیمت فروختند. بنابراین واقعیت امر این است که تورم زیانی به غرب نمی‌رساند و به همین جهت است که فکر می‌کنم غرب واقعاً کاری برای مهار کردن تورم نمی‌کند.

به هر حال برای تقلیل قیمت نفت تنها شرط، کاهش قیمت کالاهایی است که ما از غرب خریداری می‌کنیم. در این مورد نیز بومدین با من هم عقیده است، و اگر شما این سئوال را از ایشان بکنید قطعاً آنچه را که من به شما گفتم تأیید خواهد کرد، زیرا من به دقت به سخنان دیروز ایشان گوش دادم و سخنان ایشان کاملاً در جهتی بود که من از آن صحبت کردم.

مصاحبه شاهنشاه آریامهر با رادیو تلویزیون فرانسه در الجزایر

۱۴ اسفند ماه ۱۳۵۳ ایوار روز چهارشنبه خبرنگاران و نمایندگان رادیو تلویزیون‌های فرانسه را در اقامتگاه اختصاصی به پیشگاه شاهنشاه ایران باریافتند و شاهنشاه به پرسش‌های آنان پاسخ دادند:

مصاحبه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با نمایندگان رادیو تلویزیون فرانسه در الجزیره ۱۴ اسفند ماه ۱۳۵۳

پرسش: اعلیحضرتا من که دیروز از اصفهان آمده‌ام و پیشرفت‌های انقلاب ایران و کار سوادآموزی را مشاهده کرده‌ام، پروانه می‌خواهم که دیدگاه آن اعلیحضرت را درباره کنفرانس کنونی جویا شوم.

شاهنشاه آریامهر: شرکت کنندگان در کنفرانس اوپک در الجزایر کاملاً در ابراز عقاید خود آزاد هستند و همه آن‌ها می‌توانند نظرات خود را بیان کنند و من اطمینان دارم که وحدت اوپک حفظ خواهد شد. آنچه که اوپک انجام می‌دهد خودخواهانه نیست، و این کوشش‌ها تنها مربوط به منافع جهان سوم که خواهان قیمت عادلانه‌ای برای مواد اولیه است نمی‌باشد، بلکه مربوط به نظام جدیدی است که منافع همه را در بر می‌گیرد و شرایط اصلی آن، وجود یک روحیه تفاهم و همکاری دسته جمعی است.

پرسش: شاهنشاها، ایران نخستین کشوری بود که پیشنهاد کرد که بهای نفت به بهای کالاهای اساسی پیوند داده شود. آیا این پیشنهاد را در این کنفرانس مطرح نموده‌اید؟

شاهنشاه آریامهر: آری من گمان می‌کنم که پیشنهاد ایران دایر بر ایجاد ارتباط میان بهای نفت با قیمت کالاهای اساسی دیگر مورد توجه خاص قرار گرفته است، با این حال آنچه را که در حدود ده روز پیش گفتم دایر بر اینکه درباره ارتباط بهای نفت با بهای برخی کالاها، بهیچوجه پافشاری نخواهم کرد تکرار می‌کنم و متذکر می‌شوم که یا باید این ارتباط صورت گیرد، یا قیمت نفت به نرخ تورم بین‌المللی مربوط گردد.

پرسش: شاهنشاه این موضوع را که ایران و الجزایر عملا دو قطب این کنفرانس می‌باشند، چگونه توجیه می‌کنید؟

شاهنشاه آریامهر: دو قطب؟ نمی‌دانم آیا منظور شما دو قطب مخالف است؟ به هر روی ایران و الجزایر نظریات کاملا یک سان و مشابهی دارند.

پرسش: آیا موضع ایران که با کشورهای صنعتی همکاری بیشتری دارد با موضع الجزایر تفاوتی ندارد؟

شاهنشاه آریامهر: ایران و الجزایر در این باره نظرات کاملاً یکسان و مشابهی دارند. همچنین در مورد همکاری با کشورهای صنعتی تصور می‌کنم که الجزایر مخالف چنین همکاری نباشد، زیرا جهان قابل تجزیه نیست و در برابر خطر قحطی و کمبود مواد غذایی که دنیا را تهدید می‌کند همه باید دست در دست هم گذاشته و با یکدیگر همکاری نمایند.

پرسش: گهگاه حتی هنگامی که برای نمونه از نفت گفته می‌شود، اختلاف عقیده سیاسی نیز ممکن است وجود داشته باشد.

شاهنشاه آریامهر: من در گفتگوهای خود با حضرت بومدین آثار این همفکری و همکاری را بخوبی مشاهده کرده‌ام و در حقیقت ما یکدیگر را بخوبی درک می‌کنیم.

پرسش: اگر اعلیحضرت بخواهند نفت خود را حفظ کنند با آن چه خواهند کرد؟

شاهنشاه آریامهر: ما درباره نفت می‌گوییم که این یک ماده گرانبها است و نباید آن را همانطور که در گذشته صورت می‌گرفت حیف و میل کرد، استفاده از نفت برای گرم کردن خانه‌ها و تولید برق قابل تأسف است، زیرا از نفت می‌توان هزاران فرآورده پتروشیمی به دست آورد.

سخنرانی شاهنشاه آریامهر در روز پایانی کنفرانس

از حضرت هواری بومدین رئیس شورای انقلاب و رئیس شورای وزیران جمهوری دمکراتیک خلق الجزایر به خاطر کوشش‌های فراوانی که برای تشکیل این کنفرانس و موفقیت تاریخی آن بکار بردند تشکر می‌کنم. همچنین مراتب قدردانی خود را نسبت به همه مقامات الجزایری و مردم شریف این کشور به خاطر لطف و میهمان نوازی آن‌ها ابراز می‌دارم. بعلاوه از قاطعیتی که اعضای اوپک در این جلسات نشان دادند قدردانی می‌نمایم. ما توانستیم نشان بدهیم که قاطعیت همراه با عقل و تدبیر تا چه اندازه ضرورت دارد. همچنین نشان دادیم که مبارزه ما فراموش نشدنی است و در عین حال به آینده خود فکر می‌کنیم، زیرا گذشته را پشت سر نهاده‌ایم و این آینده است که اکنون در برابر ما قرار دارد. ما در حالی که این کنفرانس را به پایان می‌رسانیم که بیش از هر وقت دیگر متعهد و نیرومند هستیم.

ما علاوه بر آنکه در حفظ حقوق خود نیرومند هستیم، در مبارزه حَقه‌ای هم که در پیش گرفته‌ایم احساس قدرت می‌کنیم. ما هرگز این چنین نیرومند نبوده‌ایم، زیرا جهان سوم نظرات خود را به نحوی کاملاً روشن در کنفرانس داکار در مورد کشورهای دوست خود، یعنی کشورهای تولید کننده نفت ابراز داشت، و ما در این محیط آمیخته به اعتماد و قدرت تصمیم گرفتیم که با کشورهای صنعتی و مصرف کنندگان عمده نفت مذاکره کنیم، زیرا به عقیده من این مذاکرات از هر جهت مناسب و مطلوب است، منتها باید دید چرا؟ در این مورد باید بگویم که ما در سال ۱۹۷۳ تصمیم گرفتیم قیمت نفت را مورد تجدید نظر قرار دهیم، ولی از آن پس تورم کشورهای صنعتی حداقل سی و پنج درصد قدرت خرید عواید نفت را متناسب با قدرت خرید خود تعدیل کنیم، اما در این صورت کشورهای صنعتی هم قیمت کالاها و مصنوعات خود را بالا می‌بردند و ما هم مجبور بودیم که این کالاها را بخریم، ولی از این وضع چه کسی لطمه می‌دید؟ بدیهی است که کشورهای جهان سوم، آن‌ها مجبورند که هم نفت ما را بخرند، هم مصنوعات کشورهای صنعتی را، بنابراین اگر ما جلسات گفت و شنودی ترتیب دهیم این گفتگوها با رعایت منافع کشورهای جهان سوم خواهد بود. درست است که این کنفرانس مربوط به انرژی است، ولی در عین حال کنفرانسی است که در آن همه مسائلی که برای جهان سوم اهمیت دارد مطرح خواهد شد. امیدوارم کشورهای جهان سوم از این کنفرانس حداکثر فایده را ببرند، زیرا همکاری و هماهنگی کشورهای جهان، موجب استقرار عدالت و ثبات خواهد شد، و کشورهای ثروتمند در تجزیه و تحلیل نهایی درباره اوضاع موجود قبول خواهند کرد که کار جهان در حالی که تعدادی از کشورها هنوز قربانی قحطی و فقر هستند، به سامان نخواهد رسید. از صف آرایی و برخورد بین کشورها صحبت شد. در این مورد بحث آن نیست که ما از برخورد وحشت داریم، بلکه صحبت آن است که ما اساساً خواستار آن نیستیم. تنها مقابله و صف آرایی که در جهان می‌تواند وجود داشته باشد، صف آرائی و برخورد بین عدالت و بی عدالتی، و ثروتمندان و بینوایان می‌باشد و این مبارزه‌ای است که هرگز از میان نخواهد رفت. برای پیدا کردن راهی به سوی آینده ما حاضریم با کشورهای صنعتی و پیشرفته غرب وارد مذاکره شویم، ولی باید دید که از این گفتگوها چه نتیجه‌ای حاصل می‌شود. من امیدوارم تمام کسانی که تا کنون درباره همزیستی مسالمت آمیز صحبت کرده‌اند بتوانند در آینده با همفکری و همکاری کامل در شرایط مساوی با هم صحبت کنند.

تنها در این صورت است که ما می‌توانیم دنیایی بسازیم که در آن همه کشورها، اعم از کوچک و بزرگ، نه تنها زندگی و همزیستی کنند، بلکه با یکدیگر همکاری کامل داشته باشند، تا برای همیشه به خطر هولناکی که تمدن ما را تهدید می‌کند پایان دهند. این خطر، خطر قحطی است و ما بخوبی از آن آگاهیم. تنها با یک کوشش جهانی و با استفاده از آخرین تکنولوژی‌های کشاورزی است که می‌توان این مشکل را از میان برداشت، زیرا جمعیت دنیا تا پایان این قرن از هفت میلیارد نفر تجاوز خواهد کرد، در حالی که امروز که جمعیت دنیا فقط چهار میلیارد نفر است عده‌ای از مردم از گرسنگی می‌میرند. آنچه که می‌گویم تنها حرف نیست، بلکه از وقتی که اوپک درآمدش افزایش یافته، بر اساس دو جانبه یا چند جانبه کمک‌های مهمی به سایر کشورهای جهان کرده است. از جمله ایران در نخستین سال پس از افزایش قیمت نفت، تقریباً معادل هفت درصد تولید ناخالص ملی خود را صرف کمک به کشورهای در حال توسعه جهان سوم که دچار مشکلات مالی بودند، و همچنین کمک به کشورهای پیشرفته کرده است، کشورهای پیشرفته‌ای که ما مسلماً سقوط آن‌ها را نمی‌خواهیم، بلکه علاقمندیم که باقی بمانند تا آن‌ها هم به نوبه خود به توسعه و رونق کشورهای جهان سوم کمک کنند، ما اعلام داشته‌ایم که کشور ما حاضر است به هر کشوری که بخواهد در منطقه اقیانوس هند کارخانه کود شیمیایی ایجاد کنند اعتبار بدهد. این نشانه اهمیتی است که ما برای تولید وسیع محصولات کشاورزی که می‌توانند به تغذیه انسان کمک کند قائل هستیم. من می‌خواهم آرزوی قلبی خود را نسبت به این امر ابراز دارم و بگویم که ما می‌خواهیم دنیای آینده، دنیای اتکاء ملل به یکدیگر و جهان برابری و مساوات باشد، جهانی باشد که زندگی در آن مایه مسرت و افتخار گردد، نه مانند پاره‌ای موارد مایه ننگ. تردید ندارم که وحدت و هماهنگی وسیعی که در این کنفرانس سه روزه بخوبی روشن گردید و شما نتایج آن را در اعلامیه خواهید دید، همچنین احساسات و طرز تفکر جهان سوم موجب خواهد شد که عقل و عدالت بر جهان حکمفرما شود، جهانی که امیدوارم همکاری، برابری و اتکاء ملل در آن، یک قانون و قاعده کلی باشد.

بار دیگر تشکرات قلبی خود را نسبت به حضرت بومدین، بخاطر محبت‌هایی که ابراز داشتند و مساعی و تلاشی که در راه موفقیت این کنفرانس مبذول کردند ابراز می‌دارم.

بازگشت آریامهر شاهنشاه ایران به میهن

شاهنشاه آریامهر ساعت یک و چهل دقیقه روز آدینه از سفر سه روزه الجزایر به تهران بازگشتند. در فرودگاه مهرآباد علیاحضرت شهبانو از شاهنشاه آریامهر پیشباز کردند. در آیین پیشباز از اعلیحضرت همایون والاحضرت شاپور عبدالرضا پهلوی، سرکار علیه بانو فریده دیبا، امیرعباس هویدا نخست وزیر، رییس مجلس سنا، رییس مجلس شورای ملی، اسداله علم وزیر دربار شاهنشاهی، وزیر امور خارجه، تیمسار ارتشبد ازهاری رییس ستاد بزرگ ارتشتاران، تیمسار سپهبد هاشمی نژاد رییس سرای نظامی و ژنرال آجودان شاهنشاه آریامهر، معینیان رییس دفتر مخصوص شاهنشاهی، معاونان وزارت دربار شاهنشاهی، رییس شهربانی کشور، فرمانده گارد شاهنشاهی و چند تن از روسای تشریفات دربار شاهنشاهی حضور داشتند. به هنگام ورود هواپیمای آورنده شاهنشاه آریامهر بر فراز خاک ایران یک اسکادران از جنگنده‌های فانتوم نیروی هوایی شاهنشاهی، هواپیمای شاهنشاه را تا فرودگاه مهرآباد اسکورت کردند.

شاهنشاه آریامهر پس از ورود به فرودگاه مهرآباد به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ دادند.

پرسش: ممکن است شاهنشاه آریامهر بفرمایند کنفرانس سران کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در الجزایر ناشی از چه عواملی است؟

شاهنشاه آریامهر: پیروزی اوپک اولا از همبستگی است که همیشه بین ما هست. دوم حقایق همیشه آخر سر خودشان را نشان می‌دهند. حملات خصمانه‌ای که به اوپک شده بود که نشان بدهد، بالارفتن بهای نفت به اصطلاح باعث بدبختی و نابسامانی اقتصاد جهان شده است و این بر همه مسلم بود که حقیقت ندارد. نابسامانی اقتصادی پیش از بالا رفتن قیمت‌ها شروع شده بود و اینکه نشان داده شد که در واقع کشورهای اوپک بیشتر از کشورهای صنعتی دنیا به جهان سوم و حتی به خود ممالک صنعتی کمک‌های ذیقیمتی کردند، کما اینکه ایران در سال اول چون درآمدهایش زیاد بود، در حدود هفت درصد درآمد ملی خودش را در کمک به سایرین البته مقصود از کمک دادن وام و اعتبارات محتلف بود، در اختیار گذاشت و بعضی‌های دیگر هم همین کار را کرده‌اند. به هر صورت همبستگی اوپک بار دیگر تایید کرد که منطق و حق مسلما غلبه می‌کنند.

پرسش: در الجزایر شاهنشاه فرمودند در عرض یک سال گذشته میان ۳۰ تا ۳۵ درصد بر اثر تورم و کاهش ارزش دلار از قیمت نفت کاسته شده است. این کاهش ارزش را به نظر شاهنشاه به چه ترتیب می‌شود جبران کرد.

شاهنشاه آریامهر: البته این کاهش ارزش تا ۹ ماهه اول سال ۱۹۷۵ تصمیم گرفته بودیم که به قیمت‌های نفت دست نزنیم ولی مسلما اگر تورم دنیا و به ویژه قدرت خرید دلار از این حد پایین تر بیاید ناچار باید تدابیری اتخاذ بکنیم که منافع ما محفوظ بماند، این موضوع پیش بینی شده است.

پرسش: اعلیحضرتا در الجزایر خبری بود که به دنیا مخابره شد و آن توافق کلی میان ایران و عراق بود، درخواست می‌شود که شاهنشاه درباره این مسله نظر خاص خودشان را بفرمایند.

شاهنشاه آریامهر: این مسله‌ای بود که سال‌های سال میان دو همسایه باقی بود و به گونه‌ای صحیح و بر اصول قوانین بین المللی حل نمی‌شد، در این کنفرانس الجزایر پیش آمد طوری بود که معاون رییس جمهوری عراق در آنجا به عنوان نماینده مملکت خودش حضور داشت و ملاقات‌های گوناگونی بین ما دست داد و با حسن نیتی که از دو طرف ابراز شده، سرانجام این گره خیلی طولانی که تا به حال مزاحم روابط حسن هم جواری میان دو همسایه بود، در واقع با سیاستمداری و اتخاذ تصمیم مقتضی بالاخره تمام شد و امیدوارم که این آینده دوستی و هم جواری و همکاری میان دو مملکت همسایه و مسلمان را مژده بدهد و از نتایج آن هر دو کشور بهره ببرند.

پرسش: شاهنشاه مذاکراتی با حضرت بومدین داشتند آینده روابط ایران و الجزایر را شاهنشاه بفرمایند؟

شاهنشاه آریامهر: آینده روابط ایران و الجزایر هم اکنون مدتی است که خیلی تحکیم پیدا کرده و دورنمای آن به نظر بسیار درخشان می‌آید و مسلما در آینده هم نه تنها همین طور خواهد بود، بلکه بیشتر از آن چیزی که قبل از مسافرت من به الجزایر بود.

پرسش: شاهنشاها در الجزایر رهبران چند کشور جهان به حضور شاهنشاه رسیدند، در مذاکرات شاهنشاه با رهبران این کشورها آیا مسایل خاصی مطرح شد؟

شاهنشاه آریامهر: نه، همه در واقع درباره روابط دوستانه‌ای که بین ما موجود هست صحبت کردیم، چه ممالکی که همسایه نزدیک و مستقیم ایران هستند، چه ممالک خیلی دوردست امریکای جنوبی. امروز دنیا در واقع غیرقابل تقسیم است، کشورها ولو خیلی هم از هم دور باشند طوری روابطشان با همدیگر مرتبط می‌شود و همه احساس می‌کنند که باید با نزدیکی و تفاهم و دوستی با یکدیگر دست به دست هم بدهند برای پیشبرد منافع متقابل و حتی نهایی.

پرسش: شاهنشاه در کاخ نیاوران به هنگام اعلام تشکیل حزب رستاخیز ملی ایران در بیانات خود فرمودند که احتمالا در آینده کمک‌های ایران به سایر کشورها کاهش پیدا کند، آیا شاهنشاه برنامه ویژه‌ای را برای ایران در مد نظر دارند؟

شاهنشاه آریامهر: برنامه ویژه ایران نیست بلکه این کم شدن درآمد ایران از نفت خودش است، در سال اول و دوم اضافه شدن درآمدهای نفت پولی را که مازاد بود و ما به سایرین کمک کردیم، قابل خرج کردن در ایران نبود، و اصولا قدرت خرج کردن آن را نداشتیم ولی به جای اینکه پول را در بانک بگذاریم و منفعت بگیریم و یا اینکه صرافی بکنیم و یا کارهای دیگر، وظیفه بین المللی این بود که به کمکی که سایرین حتما به آن نیاز داشتند دست بزنیم ولی با کم شدن کمک‌های ایران و اینکه حالا ما قدرت خرج کردن پول اضافی خودمان را خواهیم داشت، این است که تا یکی دو سال دیگر اضافه درآمدی نخواهد بود که ما به سایرین کمک کنیم.

جمشید آموزگار وزیر کشور و سرپرست سازمان امور اداری و استخدامی کشور، تیمسار ارتشبد جعفر شفقت جانشین رییس ستاد بزرگ ارتشتاران، هرمز قریب رییس کل تشریفات شاهنشاهی، تیمسار سپهبد عبدالکریم ایادی پزشک مخصوص، محمد یگانه رییس کل بانک مرکزی ایران و رضا فلاح قائم مقام رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران نیز در رکاب شاهانه از سفر الجزایر به تهران بازگشتند.

نیز نگاه کنید به

• اوپک
• پیمان ۱۹۷۵ الجزایر
• سفر رسمی صدام حسین معاون پرزیدنت عراق به ایران ۱۱-۹ اردیبهشت ماه ۱۳۵۴
• قانون عهدنامه مربوط به مرز دولتی و حسن همجواری بین ایران و عراق
• عهدنامه مربوط به مرز دولتی و حسن همجواری بین ایران و عراق ۲۳ خرداد ماه ۱۳۵۴
• پیروزی استراتژیک شاهنشاه آریامهر در قیمت‌گذاری نفت و سهم جهان سوم از درآمد کشورهای نفتی در نشست اوپک وین ۷ مهر ماه ۱۳۵۴